Lord Krishna

śrīmadbhāgavatam 10.15

(Srimad Bhagavatam Canto 10, Chapter 15 — Dhenuka and the Grove of Palms in English (IAST))

Vyasa

Also known as tatasca paugandavayasritau vraje

Dhenuka and the Grove of Palms. Śrīmad Bhāgavatam Canto 10, Chapter 15 (The Life of Kṛṣṇa), 52 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

śrī-śuka uvāca
tataś ca paugaṇḍa-vayaḥ-śrītau vraje
babhūvatus tau paśu-pāla-sammatau
gāś cārayantau sakhibhiḥ samaṁ padair
vṛndāvanaṁ puṇyam atīva cakratuḥ
tan mādhavo veṇum udīrayan vṛto
gopair gṛṇadbhiḥ sva-yaśo balānvitaḥ
paśūn puraskṛtya paśavyam āviśad
vihartu-kāmaḥ kusumākaraṁ vanam
tan mañju-ghoṣāli-mṛga-dvijākulaṁ
mahan-manaḥ-prakhya-payaḥ-sarasvatā
vātena juṣṭaṁ śata-patra-gandhinā
nirīkṣya rantuṁ bhagavān mano dadhe
sa tatra tatrāruṇa-pallava-śriyā
phala-prasūnoru-bhareṇa pādayoḥ
spṛśac chikhān vīkṣya vanaspatīn mudā
smayann ivāhāgra-jam ādi-pūruṣaḥ
śrī-bhagavān uvāca
aho amī deva-varāmarārcitaṁ
pādāmbujaṁ te sumanaḥ-phalārhaṇam
namanty upādāya śikhābhir ātmanas
tamo-’pahatyai taru-janma yat-kṛtam
ete ’linas tava yaśo ’khila-loka-tīrthaṁ
gāyanta ādi-puruṣānupathaṁ bhajante
prāyo amī muni-gaṇā bhavadīya-mukhyā
gūḍhaṁ vane ’pi na jahaty anaghātma-daivam
nṛtyanty amī śikhina īḍya mudā hariṇyaḥ
kurvanti gopya iva te priyam īkṣaṇena
sūktaiś ca kokila-gaṇā gṛham āgatāya
dhanyā vanaukasa iyān hi satāṁ nisargaḥ
dhanyeyam adya dharaṇī tṛṇa-vīrudhas tvat-
pāda-spṛśo druma-latāḥ karajābhimṛṣṭāḥ
nadyo ’drayaḥ khaga-mṛgāḥ sadayāvalokair
gopyo ’ntareṇa bhujayor api yat-spṛhā śrīḥ
śrī-śuka uvāca
evaṁ vṛndāvanaṁ śrīmat
kṛṣṇaḥ prīta-manāḥ paśūn
reme sañcārayann adreḥ
sarid-rodhaḥsu sānugaḥ
kvacid gāyati gāyatsu
madāndhāliṣv anuvrataiḥ
upagīyamāna-caritaḥ
pathi saṅkarṣaṇānvitaḥ
anujalpati jalpantaṁ
kala-vākyaiḥ śukaṁ kvacit
kvacit sa-valgu kūjantam
anukūjati kokilam
kvacic ca kāla-haṁsānām
anukūjati kūjitam
abhinṛtyati nṛtyantaṁ
barhiṇaṁ hāsayan kvacit
megha-gambhīrayā vācā
nāmabhir dūra-gān paśūn
kvacid āhvayati prītyā
go-gopāla-manojñayā
cakora-krauñca-cakrāhva-
bhāradvājāṁś ca barhiṇaḥ
anurauti sma sattvānāṁ
bhīta-vad vyāghra-siṁhayoḥ
kvacit krīḍā-pariśrāntaṁ
gopotsaṅgopabarhaṇam
svayaṁ viśramayaty āryaṁ
pāda-saṁvāhanādibhiḥ
nṛtyato gāyataḥ kvāpi
valgato yudhyato mithaḥ
gṛhīta-hastau gopālān
hasantau praśaśaṁsatuḥ
kvacit pallava-talpeṣu
niyuddha-śrama-karśitaḥ
vṛkṣa-mūlāśrayaḥ śete
gopotsaṅgopabarhaṇaḥ
pāda-saṁvāhanaṁ cakruḥ
kecit tasya mahātmanaḥ
apare hata-pāpmāno
vyajanaiḥ samavījayan
anye tad-anurūpāṇi
manojñāni mahātmanaḥ
gāyanti sma mahā-rāja
sneha-klinna-dhiyaḥ śanaiḥ
evaṁ nigūḍhātma-gatiḥ sva-māyayā
gopātmajatvaṁ caritair viḍambayan
reme ramā-lālita-pāda-pallavo
grāmyaiḥ samaṁ grāmya-vad īśa-ceṣṭitaḥ
śrīdāmā nāma gopālo
rāma-keśavayoḥ sakhā
subala-stokakṛṣṇādyā
gopāḥ premṇedam abruvan
rāma rāma mahā-bāho
kṛṣṇa duṣṭa-nibarhaṇa
ito ’vidūre su-mahad
vanaṁ tālāli-saṅkulam
phalāni tatra bhūrīṇi
patanti patitāni ca
santi kintv avaruddhāni
dhenukena durātmanā
so ’ti-vīryo ’suro rāma
he kṛṣṇa khara-rūpa-dhṛk
ātma-tulya-balair anyair
jñātibhir bahubhir vṛtaḥ
tasmāt kṛta-narāhārād
bhītair nṛbhir amitra-han
na sevyate paśu-gaṇaiḥ
pakṣi-saṅghair vivarjitam
vidyante ’bhukta-pūrvāṇi
phalāni surabhīṇi ca
eṣa vai surabhir gandho
viṣūcīno ’vagṛhyate
prayaccha tāni naḥ kṛṣṇa
gandha-lobhita-cetasām
vāñchāsti mahatī rāma
gamyatāṁ yadi rocate
evaṁ suhṛd-vacaḥ śrutvā
suhṛt-priya-cikīrṣayā
prahasya jagmatur gopair
vṛtau tālavanaṁ prabhū
balaḥ praviśya bāhubhyāṁ
tālān samparikampayan
phalāni pātayām āsa
mataṅ-gaja ivaujasā
phalānāṁ patatāṁ śabdaṁ
niśamyāsura-rāsabhaḥ
abhyadhāvat kṣiti-talaṁ
sa-nagaṁ parikampayan
sametya tarasā pratyag
dvābhyāṁ padbhyāṁ balaṁ balī
nihatyorasi kā-śabdaṁ
muñcan paryasarat khalaḥ
punar āsādya saṁrabdha
upakroṣṭā parāk sthitaḥ
caraṇāv aparau rājan
balāya prākṣipad ruṣā
sa taṁ gṛhītvā prapador
bhrāmayitvaika-pāṇinā
cikṣepa tṛṇa-rājāgre
bhrāmaṇa-tyakta-jīvitam
tenāhato mahā-tālo
vepamāno bṛhac-chirāḥ
pārśva-sthaṁ kampayan bhagnaḥ
sa cānyaṁ so ’pi cāparam
balasya līlayotsṛṣṭa-
khara-deha-hatāhatāḥ
tālāś cakampire sarve
mahā-vāteritā iva
naitac citraṁ bhagavati
hy anante jagad-īśvare
ota-protam idaṁ yasmiṁs
tantuṣv aṅga yathā paṭaḥ
tataḥ kṛṣṇaṁ ca rāmaṁ ca
jñātayo dhenukasya ye
kroṣṭāro ’bhyadravan sarve
saṁrabdhā hata-bāndhavāḥ
tāṁs tān āpatataḥ kṛṣṇo
rāmaś ca nṛpa līlayā
gṛhīta-paścāc-caraṇān
prāhiṇot tṛṇa-rājasu
phala-prakara-saṅkīrṇaṁ
daitya-dehair gatāsubhiḥ
rarāja bhūḥ sa-tālāgrair
ghanair iva nabhas-talam
tayos tat su-mahat karma
niśamya vibudhādayaḥ
mumucuḥ puṣpa-varṣāṇi
cakrur vādyāni tuṣṭuvuḥ
atha tāla-phalāny ādan
manuṣyā gata-sādhvasāḥ
tṛṇaṁ ca paśavaś cerur
hata-dhenuka-kānane
kṛṣṇaḥ kamala-patrākṣaḥ
puṇya-śravaṇa-kīrtanaḥ
stūyamāno ’nugair gopaiḥ
sāgrajo vrajam āvrajat
taṁ gorajaś-churita-kuntala-baddha-barha-
vanya-prasūna-rucirekṣaṇa-cāru-hāsam
veṇum kvaṇantam anugair upagīta-kīrtiṁ
gopyo didṛkṣita-dṛśo ’bhyagaman sametāḥ
pītvā mukunda-mukha-sāragham akṣi-bhṛṅgais
tāpaṁ jahur viraha-jaṁ vraja-yoṣito ’hni
tat sat-kṛtiṁ samadhigamya viveśa goṣṭhaṁ
savrīḍa-hāsa-vinayaṁ yad apāṅga-mokṣam
tayor yaśodā-rohiṇyau
putrayoḥ putra-vatsale
yathā-kāmaṁ yathā-kālaṁ
vyadhattāṁ paramāśiṣaḥ
gatādhvāna-śramau tatra
majjanonmardanādibhiḥ
nīvīṁ vasitvā rucirāṁ
divya-srag-gandha-maṇḍitau
janany-upahṛtaṁ prāśya
svādy annam upalālitau
saṁviśya vara-śayyāyāṁ
sukhaṁ suṣupatur vraje
evaṁ sa bhagavān kṛṣṇo
vṛndāvana-caraḥ kvacit
yayau rāmam ṛte rājan
kālindīṁ sakhibhir vṛtaḥ
atha gāvaś ca gopāś ca
nidāghātapa-pīḍitāḥ
duṣṭaṁ jalaṁ papus tasyās
tṛṣṇārtā viṣa-dūṣitam
viṣāmbhas tad upaspṛśya
daivopahata-cetasaḥ
nipetur vyasavaḥ sarve
salilānte kurūdvaha
vīkṣya tān vai tathā-bhūtān
kṛṣṇo yogeśvareśvaraḥ
īkṣayāmṛta-varṣiṇyā
sva-nāthān samajīvayat
te sampratīta-smṛtayaḥ
samutthāya jalāntikāt
āsan su-vismitāḥ sarve
vīkṣamāṇāḥ parasparam
anvamaṁsata tad rājan
govindānugrahekṣitam
pītvā viṣaṁ paretasya
punar utthānam ātmanaḥ

Explore More