ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൧൫

ശ്രീശുക ഉവാച
തതശ്ച പൌഗണ്ഡവയഃശ്രീതൌ വ്രജേ
ബഭൂവതുസ്തൌ പശുപാലസമ്മതൌ ।
ഗാശ്ചാരയന്തൌ സഖിഭിഃ സമം പദൈ-
ര്വൃന്ദാവനം പുണ്യമതീവ ചക്രതുഃ ॥ ൧ ॥

തന്മാധവോ വേണുമുദീരയന് വൃതോ
ഗോപൈര്ഗൃണദ്ഭിഃ സ്വയശോ ബലാന്വിതഃ ।
പശൂന് പുരസ്കൃത്യ പശവ്യമാവിശദ്
വിഹര്തുകാമഃ കുസുമാകരം വനമ് ॥ ൨ ॥

തന്മഞ്ജുഘോഷാലിമൃഗദ്വിജാകുലം
മഹന്മനഃപ്രഖ്യപയഃസരസ്വതാ ।
വാതേന ജുഷ്ടം ശതപത്രഗന്ധിനാ
നിരീക്ഷ്യ രന്തും ഭഗവാന് മനോ ദധേ ॥ ൩ ॥

സ തത്ര തത്രാരുണപല്ലവശ്രിയാ
ഫലപ്രസൂനോരുഭരേണ പാദയോഃ ।
സ്പൃശച്ഛിഖാന് വീക്ഷ്യ വനസ്പതീന് മുദാ
സ്മയന്നിവാഹാഗ്രജമാദിപൂരുഷഃ ॥ ൪ ॥

ശ്രീഭഗവാനുവാച
അഹോ അമീ ദേവവരാമരാര്ചിതം
പാദാമ്ബുജം തേ സുമനഃഫലാര്ഹണമ് ।
നമന്ത്യുപാദായ ശിഖാഭിരാത്മന-
സ്തമോഽപഹത്യൈ തരുജന്മ യത്കൃതമ് ॥ ൫ ॥

ഏതേഽലിനസ്തവ യശോഽഖിലലോകതീര്ഥം
ഗായന്ത ആദിപുരുഷാനുപഥം ഭജന്തേ ।
പ്രായോ അമീ മുനിഗണാ ഭവദീയമുഖ്യാ
ഗൂഢം വനേഽപി ന ജഹത്യനഘാത്മദൈവമ് ॥ ൬ ॥

നൃത്യന്ത്യമീ ശിഖിന ഈഡ്യ മുദാ ഹരിണ്യഃ
കുര്വന്തി ഗോപ്യ ഇവ തേ പ്രിയമീക്ഷണേന ।
സൂക്തൈശ്ച കോകിലഗണാ ഗൃഹമാഗതായ
ധന്യാ വനൌകസ ഇയാന് ഹി സതാം നിസര്ഗഃ ॥ ൭ ॥

ധന്യേയമദ്യ ധരണീ തൃണവീരുധസ്ത്വത്-
പാദസ്പൃശോ ദ്രുമലതാഃ കരജാഭിമൃഷ്ടാഃ ।
നദ്യോഽദ്രയഃ ഖഗമൃഗാഃ സദയാവലോകൈ-
ര്ഗോപ്യോഽന്തരേണ ഭുജയോരപി യത്സ്പൃഹാ ശ്രീഃ ॥ ൮ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം വൃന്ദാവനം ശ്രീമത് കൃഷ്ണഃ പ്രീതമനാഃ പശൂന് ।
രേമേ സഞ്ചാരയന്നദ്രേഃ സരിദ്രോധഃസു സാനുഗഃ ॥ ൯ ॥

ക്വചിദ് ഗായതി ഗായത്സു മദാന്ധാലിഷ്വനുവ്രതൈഃ ।
ഉപഗീയമാനചരിതഃ പഥി സങ്കര്ഷണാന്വിതഃ ॥ ൧൦ ॥

അനുജല്പതി ജല്പന്തം കലവാക്യൈഃ ശുകം ക്വചിത് ।
ക്വചിത്സവല്ഗു കൂജന്തമനുകൂജതി കോകിലമ് ।
ക്വചിച്ച കാലഹംസാനാമനുകൂജതി കൂജിതമ് ।
അഭിനൃത്യതി നൃത്യന്തം ബര്ഹിണം ഹാസയന് ക്വചിത് ॥ ൧൧ ॥

മേഘഗമ്ഭീരയാ വാചാ നാമഭിര്ദൂരഗാന് പശൂന് ।
ക്വചിദാഹ്വയതി പ്രീത്യാ ഗോഗോപാലമനോജ്ഞയാ ॥ ൧൨ ॥

ചകോരക്രൌഞ്ചചക്രാഹ്വഭാരദ്വാജാംശ്ച ബര്ഹിണഃ ।
അനുരൌതി സ്മ സത്ത്വാനാം ഭീതവദ് വ്യാഘ്രസിംഹയോഃ ॥ ൧൩ ॥

ക്വചിത് ക്രീഡാപരിശ്രാന്തം ഗോപോത്സങ്ഗോപബര്ഹണമ് ।
സ്വയം വിശ്രമയത്യാര്യം പാദസംവാഹനാദിഭിഃ ॥ ൧൪ ॥

നൃത്യതോ ഗായതഃ ക്വാപി വല്ഗതോ യുധ്യതോ മിഥഃ ।
ഗൃഹീതഹസ്തൌ ഗോപാലാന് ഹസന്തൌ പ്രശശംസതുഃ ॥ ൧൫ ॥

ക്വചിത് പല്ലവതല്പേഷു നിയുദ്ധശ്രമകര്ശിതഃ ।
വൃക്ഷമൂലാശ്രയഃ ശേതേ ഗോപോത്സങ്ഗോപബര്ഹണഃ ॥ ൧൬ ॥

പാദസംവാഹനം ചക്രുഃ കേചിത്തസ്യ മഹാത്മനഃ ।
അപരേ ഹതപാപ്മാനോ വ്യജനൈഃ സമവീജയന് ॥ ൧൭ ॥

അന്യേ തദനുരൂപാണി മനോജ്ഞാനി മഹാത്മനഃ ।
ഗായന്തി സ്മ മഹാരാജ സ്നേഹക്ലിന്നധിയഃ ശനൈഃ ॥ ൧൮ ॥

ഏവം നിഗൂഢാത്മഗതിഃ സ്വമായയാ
ഗോപാത്മജത്വം ചരിതൈര്വിഡമ്ബയന് ।
രേമേ രമാലാലിതപാദപല്ലവോ
ഗ്രാമ്യൈഃ സമം ഗ്രാമ്യവദീശചേഷ്ടിതഃ ॥ ൧൯ ॥

ശ്രീദാമാ നാമ ഗോപാലോ രാമകേശവയോഃ സഖാ ।
സുബലസ്തോകകൃഷ്ണാദ്യാ ഗോപാഃ പ്രേമ്ണേദമബ്രുവന് ॥ ൨൦ ॥

രാമ രാമ മഹാബാഹോ കൃഷ്ണ ദുഷ്ടനിബര്ഹണ ।
ഇതോഽവിദൂരേ സുമഹദ് വനം താലാലിസങ്കുലമ് ॥ ൨൧ ॥

ഫലാനി തത്ര ഭൂരീണി പതന്തി പതിതാനി ച ।
സന്തി കിന്ത്വവരുദ്ധാനി ധേനുകേന ദുരാത്മനാ ॥ ൨൨ ॥

സോഽതിവീര്യോഽസുരോ രാമ ഹേ കൃഷ്ണ ഖരരൂപധൃക് ।
ആത്മതുല്യബലൈരന്യൈര്ജ്ഞാതിഭിര്ബഹുഭിര്വൃതഃ ॥ ൨൩ ॥

തസ്മാത് കൃതനരാഹാരാദ് ഭീതൈര്നൃഭിരമിത്രഹന് ।
ന സേവ്യതേ പശുഗണൈഃ പക്ഷിസങ്ഘൈര്വിവര്ജിതമ് ॥ ൨൪ ॥

വിദ്യന്തേഽഭുക്തപൂര്വാണി ഫലാനി സുരഭീണി ച ।
ഏഷ വൈ സുരഭിര്ഗന്ധോ വിഷൂചീനോഽവഗൃഹ്യതേ ॥ ൨൫ ॥

പ്രയച്ഛ താനി നഃ കൃഷ്ണ ഗന്ധലോഭിതചേതസാമ് ।
വാഞ്ഛാസ്തി മഹതീ രാമ ഗമ്യതാം യദി രോചതേ ॥ ൨൬ ॥

ഏവം സുഹൃദ്വചഃ ശ്രുത്വാ സുഹൃത്പ്രിയചികീര്ഷയാ ।
പ്രഹസ്യ ജഗ്മതുര്ഗോപൈര്വൃതൌ താലവനം പ്രഭൂ ॥ ൨൭ ॥

ബലഃ പ്രവിശ്യ ബാഹുഭ്യാം താലാന് സമ്പരികമ്പയന് ।
ഫലാനി പാതയാമാസ മതങ്ഗജ ഇവൌജസാ ॥ ൨൮ ॥

ഫലാനാം പതതാം ശബ്ദം നിശമ്യാസുരരാസഭഃ ।
അഭ്യധാവത് ക്ഷിതിതലം സനഗം പരികമ്പയന് ॥ ൨൯ ॥

സമേത്യ തരസാ പ്രത്യഗ് ദ്വാഭ്യാം പദ്ഭ്യാം ബലം ബലീ ।
നിഹത്യോരസി കാശബ്ദം മുഞ്ചന് പര്യസരത് ഖലഃ ॥ ൩൦ ॥

പുനരാസാദ്യ സംരബ്ധ ഉപക്രോഷ്ടാ പരാക് സ്ഥിതഃ ।
ചരണാവപരൌ രാജന് ബലായ പ്രാക്ഷിപദ് രുഷാ ॥ ൩൧ ॥

സ തം ഗൃഹീത്വാ പ്രപദോര്ഭ്രാമയിത്വൈകപാണിനാ ।
ചിക്ഷേപ തൃണരാജാഗ്രേ ഭ്രാമണത്യക്തജീവിതമ് ॥ ൩൨ ॥

തേനാഹതോ മഹാതാലോ വേപമാനോ ബൃഹച്ഛിരാഃ ।
പാര്ശ്വസ്ഥം കമ്പയന് ഭഗ്നഃ സ ചാന്യം സോഽപി ചാപരമ് ॥ ൩൩ ॥

ബലസ്യ ലീലയോത്സൃഷ്ടഖരദേഹഹതാഹതാഃ ।
താലാശ്ചകമ്പിരേ സര്വേ മഹാവാതേരിതാ ഇവ ॥ ൩൪ ॥

നൈതച്ചിത്രം ഭഗവതി ഹ്യനന്തേ ജഗദീശ്വരേ ।
ഓതപ്രോതമിദം യസ്മിംസ്തന്തുഷ്വങ്ഗ യഥാ പടഃ ॥ ൩൫ ॥

തതഃ കൃഷ്ണം ച രാമം ച ജ്ഞാതയോ ധേനുകസ്യ യേ ।
ക്രോഷ്ടാരോഽഭ്യദ്രവന് സര്വേ സംരബ്ധാ ഹതബാന്ധവാഃ ॥ ൩൬ ॥

താംസ്താനാപതതഃ കൃഷ്ണോ രാമശ്ച നൃപ ലീലയാ ।
ഗൃഹീതപശ്ചാച്ചരണാന് പ്രാഹിണോത്തൃണരാജസു ॥ ൩൭ ॥

ഫലപ്രകരസങ്കീര്ണം ദൈത്യദേഹൈര്ഗതാസുഭിഃ ।
രരാജ ഭൂഃ സതാലാഗ്രൈര്ഘനൈരിവ നഭസ്തലമ് ॥ ൩൮ ॥

തയോസ്തത് സുമഹത് കര്മ നിശമ്യ വിബുധാദയഃ ।
മുമുചുഃ പുഷ്പവര്ഷാണി ചക്രുര്വാദ്യാനി തുഷ്ടുവുഃ ॥ ൩൯ ॥

അഥ താലഫലാന്യാദന്മനുഷ്യാ ഗതസാധ്വസാഃ ।
തൃണം ച പശവശ്ചേരുര്ഹതധേനുകകാനനേ ॥ ൪൦ ॥

കൃഷ്ണഃ കമലപത്രാക്ഷഃ പുണ്യശ്രവണകീര്തനഃ ।
സ്തൂയമാനോഽനുഗൈര്ഗോപൈഃ സാഗ്രജോ വ്രജമാവ്രജത് ॥ ൪൧ ॥

തം ഗോരജശ്ഛുരിതകുന്തലബദ്ധബര്ഹ-
വന്യപ്രസൂനരുചിരേക്ഷണചാരുഹാസമ് ।
വേണുമ്ക്വണന്തമനുഗൈരുപഗീതകീര്തിം
ഗോപ്യോ ദിദൃക്ഷിതദൃശോഽഭ്യഗമന് സമേതാഃ ॥ ൪൨ ॥

പീത്വാ മുകുന്ദമുഖസാരഘമക്ഷിഭൃങ്ഗൈ-
സ്താപം ജഹുര്വിരഹജം വ്രജയോഷിതോഽഹ്നി ।
തത്സത്കൃതിം സമധിഗമ്യ വിവേശ ഗോഷ്ഠം
സവ്രീഡഹാസവിനയം യദപാങ്ഗമോക്ഷമ് ॥ ൪൩ ॥

തയോര്യശോദാരോഹിണ്യൌ പുത്രയോഃ പുത്രവത്സലേ ।
യഥാകാമം യഥാകാലം വ്യധത്താം പരമാശിഷഃ ॥ ൪൪ ॥

ഗതാധ്വാനശ്രമൌ തത്ര മജ്ജനോന്മര്ദനാദിഭിഃ ।
നീവീം വസിത്വാ രുചിരാം ദിവ്യസ്രഗ്ഗന്ധമണ്ഡിതൌ ॥ ൪൫ ॥

ജനന്യുപഹൃതം പ്രാശ്യ സ്വാദ്വന്നമുപലാലിതൌ ।
സംവിശ്യ വരശയ്യായാം സുഖം സുഷുപതുര്വ്രജേ ॥ ൪൬ ॥

ഏവം സ ഭഗവാന് കൃഷ്ണോ വൃന്ദാവനചരഃ ക്വചിത് ।
യയൌ രാമമൃതേ രാജന് കാലിന്ദീം സഖിഭിര്വൃതഃ ॥ ൪൭ ॥

അഥ ഗാവശ്ച ഗോപാശ്ച നിദാഘാതപപീഡിതാഃ ।
ദുഷ്ടം ജലം പപുസ്തസ്യാസ്തൃഷ്ണാര്താ വിഷദൂഷിതമ് ॥ ൪൮ ॥

വിഷാമ്ഭസ്തദുപസ്പൃശ്യ ദൈവോപഹതചേതസഃ ।
നിപേതുര്വ്യസവഃ സര്വേ സലിലാന്തേ കുരൂദ്വഹ ॥ ൪൯ ॥

വീക്ഷ്യ താന് വൈ തഥാഭൂതാന് കൃഷ്ണോ യോഗേശ്വരേശ്വരഃ ।
ഈക്ഷയാമൃതവര്ഷിണ്യാ സ്വനാഥാന് സമജീവയത് ॥ ൫൦ ॥

തേ സമ്പ്രതീതസ്മൃതയഃ സമുത്ഥായ ജലാന്തികാത് ।
ആസന് സുവിസ്മിതാഃ സര്വേ വീക്ഷമാണാഃ പരസ്പരമ് ॥ ൫൧ ॥

അന്വമംസത തദ് രാജന് ഗോവിന്ദാനുഗ്രഹേക്ഷിതമ് ।
പീത്വാ വിഷം പരേതസ്യ പുനരുത്ഥാനമാത്മനഃ ॥ ൫൨ ॥