শ্ৰীশুক উৱাচ
প্ৰলম্ববকচাণূৰতৃণাৱৰ্তমহাশনৈঃ । মুষ্টিকাৰিষ্টদ্ৱিৱিদপূতনাকেশীধেনুকৈঃ ॥ ১ ॥
প্ৰলম্ববকচাণূৰতৃণাৱৰ্তমহাশনৈঃ । মুষ্টিকাৰিষ্টদ্ৱিৱিদপূতনাকেশীধেনুকৈঃ ॥ ১ ॥
অন্যৈশ্চাসুৰভূপালৈৰ্বাণভৌমাদিভিৰ্যুতঃ । যদূনাং কদনং চক্ৰে বলী মাগধসংশ্ৰযঃ ॥ ২ ॥
তে পীডিতা নিৱিৱিশুঃ কুৰুপঞ্চালকেকযান্ । শাল্ৱান্ ৱিদৰ্ভান্ নিষধান্ ৱিদেহান্ কোশলানপি ॥ ৩ ॥
একে তমনুৰুন্ধানা জ্ঞাতযঃ পৰ্যুপাসতে । হতেষু ষট্সু বালেষু দেৱক্যা ঔগ্ৰসেনিনা ॥ ৪ ॥
সপ্তমো ৱৈষ্ণৱং ধাম যমনন্তং প্ৰচক্ষতে । গৰ্ভো বভূৱ দেৱক্যা হৰ্ষশোকৱিৱৰ্ধনঃ ॥ ৫ ॥
ভগৱানপি ৱিশ্ৱাত্মা ৱিদিত্ৱা কংসজং ভযম্ । যদূনাং নিজনাথানাং যোগমাযাং সমাদিশত্ ॥ ৬ ॥
গচ্ছ দেৱি ৱ্ৰজং ভদ্ৰে গোপগোভিৰলঙ্কৃতম্ । ৰোহিণী ৱসুদেৱস্য ভাৰ্যাস্তে নন্দগোকুলে । অন্যাশ্চ কংসসংৱিগ্না ৱিৱৰেষু ৱসন্তি হি ॥ ৭ ॥
দেৱক্যা জঠৰে গভন শেষাখ্যং ধাম মামকম্ । তত্ সন্নিকৃষ্য ৰোহিণ্যা উদৰে সন্নিৱেশয ॥ ৮ ॥
অথাহমংশভাগেন দেৱক্যাঃ পুত্ৰতাং শুভে । প্ৰাপ্স্যামি ত্ৱং যশোদাযাং নন্দপত্ন্যাং ভৱিষ্যসি ॥ ৯ ॥
অৰ্চিষ্যন্তি মনুষ্যাস্ত্ৱাং সৰ্ৱকামৱৰেশ্ৱৰীম্ । ধূপোপহাৰবলিভিঃ সৰ্ৱকামৱৰপ্ৰদাম্ ॥ ১০ ॥
নামধেযানি কুৰ্ৱন্তি স্থানানি চ নৰা ভুৱি । দুৰ্গেতি ভদ্ৰকালীতি ৱিজযা ৱৈষ্ণৱীতি চ ॥ ১১ ॥
কুমুদা চণ্ডিকা কৃষ্ণা মাধৱী কন্যকেতি চ । মাযা নাৰাযণীশানী শাৰদেত্যম্বিকেতি চ ॥ ১২ ॥
গৰ্ভসঙ্কৰ্ষণাত্ তং ৱৈ প্ৰাহুঃ সঙ্কৰ্ষণং ভুৱি । ৰামেতি লোকৰমণাদ্ বলভদ্ৰং বলোচ্ছ্ৰযাত্ ॥ ১৩ ॥
সন্দিষ্টৈৱং ভগৱতা তথেত্যোমিতি তদ্ৱচঃ । প্ৰতিগৃহ্য পৰিক্ৰম্য গাং গতা তত্ তথাকৰোত্ ॥ ১৪ ॥
গৰ্ভে প্ৰণীতে দেৱক্যা ৰোহিণীং যোগনিদ্ৰযা । অহো ৱিস্ৰংসিতো গৰ্ভ ইতি পৌৰা ৱিচুক্ৰুশুঃ ॥ ১৫ ॥
ভগৱানপি ৱিশ্ৱাত্মা ভক্তানামভযঙ্কৰঃ । আৱিৱেশাংশভাগেন মন আনকদুন্দুভেঃ ॥ ১৬ ॥
স বিভ্ৰত্ পৌৰুষং ধাম ভ্ৰাজমানো যথা ৰৱিঃ । দুৰাসদোঽতিদুৰ্ধৰ্ষো ভূতানাং সম্বভূৱ হ ॥ ১৭ ॥
ততো জগন্মঙ্গলমচ্যুতাংশংসমাহিতং শূৰসুতেন দেৱী । দধাৰ সৰ্ৱাত্মকমাত্মভূতংকাষ্ঠা যথানন্দকৰং মনস্তঃ ॥ ১৮ ॥
সা দেৱকী সৰ্ৱজগন্নিৱাস-নিৱাসভূতা নিতৰাং ন ৰেজে । ভোজেন্দ্ৰগেহেঽগ্নিশিখেৱ ৰুদ্ধাসৰস্ৱতী জ্ঞানখলে যথা সতী ॥ ১৯ ॥
তাং ৱীক্ষ্য কংসঃ প্ৰভযাজিতান্তৰাংৱিৰোচযন্তীং ভৱনং শুচিস্মিতাম্ । আহৈষ মে প্ৰাণহৰো হৰিৰ্গুহাংধ্ৰুৱং শ্ৰিতো যন্ন পুৰেযমীদৃশী ॥ ২০ ॥
কিমদ্য তস্মিন্ কৰণীযমাশু মেযদৰ্থতন্ত্ৰো ন ৱিহন্তি ৱিক্ৰমম্ । স্ত্ৰিযাঃ স্ৱসুৰ্গুৰুমত্যা ৱধোঽযংযশঃ শ্ৰিযং হন্ত্যনুকালমাযুঃ ॥ ২১ ॥
স এষ জীৱন্ খলু সম্পৰেতোৱৰ্তেত যোঽত্যন্তনৃশংসিতেন । দেহে মৃতে তং মনুজাঃ শপন্তিগন্তা তমোঽন্ধং তনুমানিনো ধ্ৰুৱম্ ॥ ২২ ॥
ইতি ঘোৰতমাদ্ ভাৱাত্ সন্নিৱৃত্তঃ স্ৱযং প্ৰভুঃ । আস্তে প্ৰতীক্ষংস্তজ্জন্ম হৰেৰ্ৱৈৰানুবন্ধকৃত্ ॥ ২৩ ॥
আসীনঃ সংৱিশংস্তিষ্ঠন্ ভুঞ্জানঃ পৰ্যটন্ মহীম্ । চিন্তযানো হৃষীকেশমপশ্যত্ তন্মযং জগত্ ॥ ২৪ ॥
ব্ৰহ্মা ভৱশ্চ তত্ৰৈত্য মুনিভিৰ্নাৰদাদিভিঃ । দেৱৈঃ সানুচৰৈঃ সাকং গীৰ্ভিৰ্ৱৃষণমৈডযন্ ॥ ২৫ ॥
সত্যৱ্ৰতং সত্যপৰং ত্ৰিসত্যংসত্যস্য যোনিং নিহিতং চ সত্যে । সত্যস্য সত্যমৃতসত্যনেত্ৰংসত্যাত্মকং ত্ৱাং শৰণং প্ৰপন্নাঃ ॥ ২৬ ॥
একাযনোঽসৌ দ্ৱিফলস্ত্ৰিমূল-শ্চতূৰসঃ পঞ্চৱিধঃ ষডাত্মা । সপ্তত্ৱগষ্টৱিটপো নৱাক্ষোদশচ্ছদী দ্ৱিখগো হ্যাদিৱৃক্ষঃ ॥ ২৭ ॥
ত্ৱমেক এৱাস্য সতঃ প্ৰসূতি-স্ত্ৱং সন্নিধানং ত্ৱমনুগ্ৰহশ্চ । ত্ৱন্মাযযা সংৱৃতচেতসস্ত্ৱাংপশ্যন্তি নানা ন ৱিপশ্চিতো যে ॥ ২৮ ॥
বিভৰ্ষি ৰূপাণ্যৱবোধ আত্মাক্ষেমায লোকস্য চৰাচৰস্য । সত্ত্ৱোপপন্নানি সুখাৱহানিসতামভদ্ৰাণি মুহুঃ খলানাম্ ॥ ২৯ ॥
ত্ৱয্যম্বুজাক্ষাখিলসত্ত্ৱধাম্নিসমাধিনাৱেশিতচেতসৈকে । ত্ৱত্পাদপোতেন মহত্কৃতেনকুৰ্ৱন্তি গোৱত্সপদং ভৱাব্ধিম্ ॥ ৩০ ॥
স্ৱযং সমুত্তীৰ্য সুদুস্তৰং দ্যুমন্
ভৱাৰ্ণৱং ভীমমদভ্ৰসৌহৃদাঃ ।
ভৱত্পদাম্ভোৰুহনাৱমত্ৰ তে
নিধায যাতাঃ সদনুগ্ৰহো ভৱান্ ॥ ৩১ ॥
ভৱাৰ্ণৱং ভীমমদভ্ৰসৌহৃদাঃ ।
ভৱত্পদাম্ভোৰুহনাৱমত্ৰ তে
নিধায যাতাঃ সদনুগ্ৰহো ভৱান্ ॥ ৩১ ॥
যেঽন্যেঽৰৱিন্দাক্ষ ৱিমুক্তমানিন-
স্ত্ৱয্যস্তভাৱাদৱিশুদ্ধবুদ্ধযঃ ।
আৰুহ্য কৃচ্ছ্ৰেণ পৰং পদং ততঃ
পতন্ত্যধোঽনাদৃতযুষ্মদঙ্ঘ্ৰযঃ ॥ ৩২ ॥
স্ত্ৱয্যস্তভাৱাদৱিশুদ্ধবুদ্ধযঃ ।
আৰুহ্য কৃচ্ছ্ৰেণ পৰং পদং ততঃ
পতন্ত্যধোঽনাদৃতযুষ্মদঙ্ঘ্ৰযঃ ॥ ৩২ ॥
তথা ন তে মাধৱ তাৱকাঃ ক্ৱচিদ্
ভ্ৰশ্যন্তি মাৰ্গাত্ত্ৱযি বদ্ধসৌহৃদাঃ ।
ত্ৱযাভিগুপ্তা ৱিচৰন্তি নিৰ্ভযা
ৱিনাযকানীকপমূৰ্ধসু প্ৰভো ॥ ৩৩ ॥
ভ্ৰশ্যন্তি মাৰ্গাত্ত্ৱযি বদ্ধসৌহৃদাঃ ।
ত্ৱযাভিগুপ্তা ৱিচৰন্তি নিৰ্ভযা
ৱিনাযকানীকপমূৰ্ধসু প্ৰভো ॥ ৩৩ ॥
সত্ত্ৱং ৱিশুদ্ধং শ্ৰযতে ভৱান্ স্থিতৌ
শৰীৰিণাং শ্ৰেযউপাযনং ৱপুঃ ।
ৱেদক্ৰিযাযোগতপঃসমাধিভি-
স্তৱাৰ্হণং যেন জনঃ সমীহতে ॥ ৩৪ ॥
শৰীৰিণাং শ্ৰেযউপাযনং ৱপুঃ ।
ৱেদক্ৰিযাযোগতপঃসমাধিভি-
স্তৱাৰ্হণং যেন জনঃ সমীহতে ॥ ৩৪ ॥
সত্ত্ৱং ন চেদ্ধাতৰিদং নিজং ভৱেদ্
ৱিজ্ঞানমজ্ঞানভিদাপমাৰ্জনম্ ।
গুণপ্ৰকাশৈৰনুমীযতে ভৱান্
প্ৰকাশতে যস্য চ যেন ৱা গুণঃ ॥ ৩৫ ॥
ৱিজ্ঞানমজ্ঞানভিদাপমাৰ্জনম্ ।
গুণপ্ৰকাশৈৰনুমীযতে ভৱান্
প্ৰকাশতে যস্য চ যেন ৱা গুণঃ ॥ ৩৫ ॥
ন নামৰূপে গুণজন্মকৰ্মভি-
ৰ্নিৰূপিতৱ্যে তৱ তস্য সাক্ষিণঃ ।
মনোৱচোভ্যামনুমেযৱৰ্ত্মনো
দেৱ ক্ৰিযাযাং প্ৰতিযন্ত্যথাপি হি ॥ ৩৬ ॥
ৰ্নিৰূপিতৱ্যে তৱ তস্য সাক্ষিণঃ ।
মনোৱচোভ্যামনুমেযৱৰ্ত্মনো
দেৱ ক্ৰিযাযাং প্ৰতিযন্ত্যথাপি হি ॥ ৩৬ ॥
শৃণ্ৱন্ গৃণন্ সংস্মৰযংশ্চ চিন্তযন্
নামানি ৰূপাণি চ মঙ্গলানি তে ।
ক্ৰিযাসু যস্ত্ৱচ্চৰণাৰৱিন্দযো-
ৰাৱিষ্টচেতা ন ভৱায কল্পতে ॥ ৩৭ ॥
নামানি ৰূপাণি চ মঙ্গলানি তে ।
ক্ৰিযাসু যস্ত্ৱচ্চৰণাৰৱিন্দযো-
ৰাৱিষ্টচেতা ন ভৱায কল্পতে ॥ ৩৭ ॥
দিষ্টযা হৰেঽস্যা ভৱতঃ পদো ভুৱো
ভাৰোঽপনীতস্তৱ জন্মনেশিতুঃ ।
দিষ্টযাঙ্কিতাং ত্ৱত্পদকৈঃ সুশোভনৈ-
ৰ্দ্ৰক্ষ্যাম গাং দ্যাং চ তৱানুকম্পিতাম্ ॥ ৩৮ ॥
ভাৰোঽপনীতস্তৱ জন্মনেশিতুঃ ।
দিষ্টযাঙ্কিতাং ত্ৱত্পদকৈঃ সুশোভনৈ-
ৰ্দ্ৰক্ষ্যাম গাং দ্যাং চ তৱানুকম্পিতাম্ ॥ ৩৮ ॥
ন তেঽভৱস্যেশ ভৱস্য কাৰণং
ৱিনা ৱিনোদং বত তৰ্কযামহে ।
ভৱো নিৰোধঃ স্থিতিৰপ্যৱিদ্যযা
কৃতা যতস্ত্ৱয্যভযাশ্ৰযাত্মনি ॥ ৩৯ ॥
ৱিনা ৱিনোদং বত তৰ্কযামহে ।
ভৱো নিৰোধঃ স্থিতিৰপ্যৱিদ্যযা
কৃতা যতস্ত্ৱয্যভযাশ্ৰযাত্মনি ॥ ৩৯ ॥
মত্স্যাশ্ৱকচ্ছপনৃসিংহৱৰাহহংস-
ৰাজন্যৱিপ্ৰৱিবুধেষু কৃতাৱতাৰঃ ।
ত্ৱং পাসি নস্ত্ৰিভুৱনং চ যথাধুনেশ
ভাৰং ভুৱো হৰ যদূত্তম ৱন্দনং তে ॥ ৪০ ॥
ৰাজন্যৱিপ্ৰৱিবুধেষু কৃতাৱতাৰঃ ।
ত্ৱং পাসি নস্ত্ৰিভুৱনং চ যথাধুনেশ
ভাৰং ভুৱো হৰ যদূত্তম ৱন্দনং তে ॥ ৪০ ॥
দিষ্টযাম্ব তে কুক্ষিগতঃ পৰঃ পুমা-
নংশেন সাক্ষাদ্ ভগৱান্ ভৱায নঃ ।
মাভূদ্ ভযং ভোজপতেৰ্মুমূৰ্ষো-
ৰ্গোপ্তা যদূনাং ভৱিতা তৱাত্মজঃ ॥ ৪১ ॥
নংশেন সাক্ষাদ্ ভগৱান্ ভৱায নঃ ।
মাভূদ্ ভযং ভোজপতেৰ্মুমূৰ্ষো-
ৰ্গোপ্তা যদূনাং ভৱিতা তৱাত্মজঃ ॥ ৪১ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যভিষ্টূয পুৰুষং যদ্ৰূপমনিদং যথা ।
ব্ৰহ্মেশানৌ পুৰোধায দেৱাঃ প্ৰতিযযুৰ্দিৱম্ ॥ ৪২ ॥
ইত্যভিষ্টূয পুৰুষং যদ্ৰূপমনিদং যথা ।
ব্ৰহ্মেশানৌ পুৰোধায দেৱাঃ প্ৰতিযযুৰ্দিৱম্ ॥ ৪২ ॥