శ్రీశుక ఉవాచ
ప్రలమ్బబకచాణూరతృణావర్తమహాశనైః । ముష్టికారిష్టద్వివిదపూతనాకేశీధేనుకైః ॥ ౧ ॥
ప్రలమ్బబకచాణూరతృణావర్తమహాశనైః । ముష్టికారిష్టద్వివిదపూతనాకేశీధేనుకైః ॥ ౧ ॥
అన్యైశ్చాసురభూపాలైర్బాణభౌమాదిభిర్యుతః । యదూనాం కదనం చక్రే బలీ మాగధసంశ్రయః ॥ ౨ ॥
తే పీడితా నివివిశుః కురుపఞ్చాలకేకయాన్ । శాల్వాన్ విదర్భాన్ నిషధాన్ విదేహాన్ కోశలానపి ॥ ౩ ॥
ఏకే తమనురున్ధానా జ్ఞాతయః పర్యుపాసతే । హతేషు షట్సు బాలేషు దేవక్యా ఔగ్రసేనినా ॥ ౪ ॥
సప్తమో వైష్ణవం ధామ యమనన్తం ప్రచక్షతే । గర్భో బభూవ దేవక్యా హర్షశోకవివర్ధనః ॥ ౫ ॥
భగవానపి విశ్వాత్మా విదిత్వా కంసజం భయమ్ । యదూనాం నిజనాథానాం యోగమాయాం సమాదిశత్ ॥ ౬ ॥
గచ్ఛ దేవి వ్రజం భద్రే గోపగోభిరలఙ్కృతమ్ । రోహిణీ వసుదేవస్య భార్యాస్తే నన్దగోకులే । అన్యాశ్చ కంససంవిగ్నా వివరేషు వసన్తి హి ॥ ౭ ॥
దేవక్యా జఠరే గభన శేషాఖ్యం ధామ మామకమ్ । తత్ సన్నికృష్య రోహిణ్యా ఉదరే సన్నివేశయ ॥ ౮ ॥
అథాహమంశభాగేన దేవక్యాః పుత్రతాం శుభే । ప్రాప్స్యామి త్వం యశోదాయాం నన్దపత్న్యాం భవిష్యసి ॥ ౯ ॥
అర్చిష్యన్తి మనుష్యాస్త్వాం సర్వకామవరేశ్వరీమ్ । ధూపోపహారబలిభిః సర్వకామవరప్రదామ్ ॥ ౧౦ ॥
నామధేయాని కుర్వన్తి స్థానాని చ నరా భువి । దుర్గేతి భద్రకాలీతి విజయా వైష్ణవీతి చ ॥ ౧౧ ॥
కుముదా చణ్డికా కృష్ణా మాధవీ కన్యకేతి చ । మాయా నారాయణీశానీ శారదేత్యమ్బికేతి చ ॥ ౧౨ ॥
గర్భసఙ్కర్షణాత్ తం వై ప్రాహుః సఙ్కర్షణం భువి । రామేతి లోకరమణాద్ బలభద్రం బలోచ్ఛ్రయాత్ ॥ ౧౩ ॥
సన్దిష్టైవం భగవతా తథేత్యోమితి తద్వచః । ప్రతిగృహ్య పరిక్రమ్య గాం గతా తత్ తథాకరోత్ ॥ ౧౪ ॥
గర్భే ప్రణీతే దేవక్యా రోహిణీం యోగనిద్రయా । అహో విస్రంసితో గర్భ ఇతి పౌరా విచుక్రుశుః ॥ ౧౫ ॥
భగవానపి విశ్వాత్మా భక్తానామభయఙ్కరః । ఆవివేశాంశభాగేన మన ఆనకదున్దుభేః ॥ ౧౬ ॥
స బిభ్రత్ పౌరుషం ధామ భ్రాజమానో యథా రవిః । దురాసదోఽతిదుర్ధర్షో భూతానాం సమ్బభూవ హ ॥ ౧౭ ॥
తతో జగన్మఙ్గలమచ్యుతాంశంసమాహితం శూరసుతేన దేవీ । దధార సర్వాత్మకమాత్మభూతంకాష్ఠా యథానన్దకరం మనస్తః ॥ ౧౮ ॥
సా దేవకీ సర్వజగన్నివాస-నివాసభూతా నితరాం న రేజే । భోజేన్ద్రగేహేఽగ్నిశిఖేవ రుద్ధాసరస్వతీ జ్ఞానఖలే యథా సతీ ॥ ౧౯ ॥
తాం వీక్ష్య కంసః ప్రభయాజితాన్తరాంవిరోచయన్తీం భవనం శుచిస్మితామ్ । ఆహైష మే ప్రాణహరో హరిర్గుహాంధ్రువం శ్రితో యన్న పురేయమీదృశీ ॥ ౨౦ ॥
కిమద్య తస్మిన్ కరణీయమాశు మేయదర్థతన్త్రో న విహన్తి విక్రమమ్ । స్త్రియాః స్వసుర్గురుమత్యా వధోఽయంయశః శ్రియం హన్త్యనుకాలమాయుః ॥ ౨౧ ॥
స ఏష జీవన్ ఖలు సమ్పరేతోవర్తేత యోఽత్యన్తనృశంసితేన । దేహే మృతే తం మనుజాః శపన్తిగన్తా తమోఽన్ధం తనుమానినో ధ్రువమ్ ॥ ౨౨ ॥
ఇతి ఘోరతమాద్ భావాత్ సన్నివృత్తః స్వయం ప్రభుః । ఆస్తే ప్రతీక్షంస్తజ్జన్మ హరేర్వైరానుబన్ధకృత్ ॥ ౨౩ ॥
ఆసీనః సంవిశంస్తిష్ఠన్ భుఞ్జానః పర్యటన్ మహీమ్ । చిన్తయానో హృషీకేశమపశ్యత్ తన్మయం జగత్ ॥ ౨౪ ॥
బ్రహ్మా భవశ్చ తత్రైత్య మునిభిర్నారదాదిభిః । దేవైః సానుచరైః సాకం గీర్భిర్వృషణమైడయన్ ॥ ౨౫ ॥
సత్యవ్రతం సత్యపరం త్రిసత్యంసత్యస్య యోనిం నిహితం చ సత్యే । సత్యస్య సత్యమృతసత్యనేత్రంసత్యాత్మకం త్వాం శరణం ప్రపన్నాః ॥ ౨౬ ॥
ఏకాయనోఽసౌ ద్విఫలస్త్రిమూల-శ్చతూరసః పఞ్చవిధః షడాత్మా । సప్తత్వగష్టవిటపో నవాక్షోదశచ్ఛదీ ద్విఖగో హ్యాదివృక్షః ॥ ౨౭ ॥
త్వమేక ఏవాస్య సతః ప్రసూతి-స్త్వం సన్నిధానం త్వమనుగ్రహశ్చ । త్వన్మాయయా సంవృతచేతసస్త్వాంపశ్యన్తి నానా న విపశ్చితో యే ॥ ౨౮ ॥
బిభర్షి రూపాణ్యవబోధ ఆత్మాక్షేమాయ లోకస్య చరాచరస్య । సత్త్వోపపన్నాని సుఖావహానిసతామభద్రాణి ముహుః ఖలానామ్ ॥ ౨౯ ॥
త్వయ్యమ్బుజాక్షాఖిలసత్త్వధామ్నిసమాధినావేశితచేతసైకే । త్వత్పాదపోతేన మహత్కృతేనకుర్వన్తి గోవత్సపదం భవాబ్ధిమ్ ॥ ౩౦ ॥
స్వయం సముత్తీర్య సుదుస్తరం ద్యుమన్
భవార్ణవం భీమమదభ్రసౌహృదాః ।
భవత్పదామ్భోరుహనావమత్ర తే
నిధాయ యాతాః సదనుగ్రహో భవాన్ ॥ ౩౧ ॥
భవార్ణవం భీమమదభ్రసౌహృదాః ।
భవత్పదామ్భోరుహనావమత్ర తే
నిధాయ యాతాః సదనుగ్రహో భవాన్ ॥ ౩౧ ॥
యేఽన్యేఽరవిన్దాక్ష విముక్తమానిన-
స్త్వయ్యస్తభావాదవిశుద్ధబుద్ధయః ।
ఆరుహ్య కృచ్ఛ్రేణ పరం పదం తతః
పతన్త్యధోఽనాదృతయుష్మదఙ్ఘ్రయః ॥ ౩౨ ॥
స్త్వయ్యస్తభావాదవిశుద్ధబుద్ధయః ।
ఆరుహ్య కృచ్ఛ్రేణ పరం పదం తతః
పతన్త్యధోఽనాదృతయుష్మదఙ్ఘ్రయః ॥ ౩౨ ॥
తథా న తే మాధవ తావకాః క్వచిద్
భ్రశ్యన్తి మార్గాత్త్వయి బద్ధసౌహృదాః ।
త్వయాభిగుప్తా విచరన్తి నిర్భయా
వినాయకానీకపమూర్ధసు ప్రభో ॥ ౩౩ ॥
భ్రశ్యన్తి మార్గాత్త్వయి బద్ధసౌహృదాః ।
త్వయాభిగుప్తా విచరన్తి నిర్భయా
వినాయకానీకపమూర్ధసు ప్రభో ॥ ౩౩ ॥
సత్త్వం విశుద్ధం శ్రయతే భవాన్ స్థితౌ
శరీరిణాం శ్రేయఉపాయనం వపుః ।
వేదక్రియాయోగతపఃసమాధిభి-
స్తవార్హణం యేన జనః సమీహతే ॥ ౩౪ ॥
శరీరిణాం శ్రేయఉపాయనం వపుః ।
వేదక్రియాయోగతపఃసమాధిభి-
స్తవార్హణం యేన జనః సమీహతే ॥ ౩౪ ॥
సత్త్వం న చేద్ధాతరిదం నిజం భవేద్
విజ్ఞానమజ్ఞానభిదాపమార్జనమ్ ।
గుణప్రకాశైరనుమీయతే భవాన్
ప్రకాశతే యస్య చ యేన వా గుణః ॥ ౩౫ ॥
విజ్ఞానమజ్ఞానభిదాపమార్జనమ్ ।
గుణప్రకాశైరనుమీయతే భవాన్
ప్రకాశతే యస్య చ యేన వా గుణః ॥ ౩౫ ॥
న నామరూపే గుణజన్మకర్మభి-
ర్నిరూపితవ్యే తవ తస్య సాక్షిణః ।
మనోవచోభ్యామనుమేయవర్త్మనో
దేవ క్రియాయాం ప్రతియన్త్యథాపి హి ॥ ౩౬ ॥
ర్నిరూపితవ్యే తవ తస్య సాక్షిణః ।
మనోవచోభ్యామనుమేయవర్త్మనో
దేవ క్రియాయాం ప్రతియన్త్యథాపి హి ॥ ౩౬ ॥
శృణ్వన్ గృణన్ సంస్మరయంశ్చ చిన్తయన్
నామాని రూపాణి చ మఙ్గలాని తే ।
క్రియాసు యస్త్వచ్చరణారవిన్దయో-
రావిష్టచేతా న భవాయ కల్పతే ॥ ౩౭ ॥
నామాని రూపాణి చ మఙ్గలాని తే ।
క్రియాసు యస్త్వచ్చరణారవిన్దయో-
రావిష్టచేతా న భవాయ కల్పతే ॥ ౩౭ ॥
దిష్టయా హరేఽస్యా భవతః పదో భువో
భారోఽపనీతస్తవ జన్మనేశితుః ।
దిష్టయాఙ్కితాం త్వత్పదకైః సుశోభనై-
ర్ద్రక్ష్యామ గాం ద్యాం చ తవానుకమ్పితామ్ ॥ ౩౮ ॥
భారోఽపనీతస్తవ జన్మనేశితుః ।
దిష్టయాఙ్కితాం త్వత్పదకైః సుశోభనై-
ర్ద్రక్ష్యామ గాం ద్యాం చ తవానుకమ్పితామ్ ॥ ౩౮ ॥
న తేఽభవస్యేశ భవస్య కారణం
వినా వినోదం బత తర్కయామహే ।
భవో నిరోధః స్థితిరప్యవిద్యయా
కృతా యతస్త్వయ్యభయాశ్రయాత్మని ॥ ౩౯ ॥
వినా వినోదం బత తర్కయామహే ।
భవో నిరోధః స్థితిరప్యవిద్యయా
కృతా యతస్త్వయ్యభయాశ్రయాత్మని ॥ ౩౯ ॥
మత్స్యాశ్వకచ్ఛపనృసింహవరాహహంస-
రాజన్యవిప్రవిబుధేషు కృతావతారః ।
త్వం పాసి నస్త్రిభువనం చ యథాధునేశ
భారం భువో హర యదూత్తమ వన్దనం తే ॥ ౪౦ ॥
రాజన్యవిప్రవిబుధేషు కృతావతారః ।
త్వం పాసి నస్త్రిభువనం చ యథాధునేశ
భారం భువో హర యదూత్తమ వన్దనం తే ॥ ౪౦ ॥
దిష్టయామ్బ తే కుక్షిగతః పరః పుమా-
నంశేన సాక్షాద్ భగవాన్ భవాయ నః ।
మాభూద్ భయం భోజపతేర్ముమూర్షో-
ర్గోప్తా యదూనాం భవితా తవాత్మజః ॥ ౪౧ ॥
నంశేన సాక్షాద్ భగవాన్ భవాయ నః ।
మాభూద్ భయం భోజపతేర్ముమూర్షో-
ర్గోప్తా యదూనాం భవితా తవాత్మజః ॥ ౪౧ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యభిష్టూయ పురుషం యద్రూపమనిదం యథా ।
బ్రహ్మేశానౌ పురోధాయ దేవాః ప్రతియయుర్దివమ్ ॥ ౪౨ ॥
ఇత్యభిష్టూయ పురుషం యద్రూపమనిదం యథా ।
బ్రహ్మేశానౌ పురోధాయ దేవాః ప్రతియయుర్దివమ్ ॥ ౪౨ ॥