શ્રીશુક ઉવાચ
હેમન્તે પ્રથમે માસિ નન્દવ્રજકુમારિકાઃ ।
ચેરુર્હવિષ્યં ભુઞ્જાનાઃ કાત્યાયન્યર્ચનવ્રતમ્ ॥ ૧ ॥
હેમન્તે પ્રથમે માસિ નન્દવ્રજકુમારિકાઃ ।
ચેરુર્હવિષ્યં ભુઞ્જાનાઃ કાત્યાયન્યર્ચનવ્રતમ્ ॥ ૧ ॥
આપ્લુત્યામ્ભસિ કાલિન્દ્યા જલાન્તે ચોદિતેઽરુણે ।
કૃત્વા પ્રતિકૃતિં દેવીમાનર્ચુર્નૃપ સૈકતીમ્ ॥ ૨ ॥
કૃત્વા પ્રતિકૃતિં દેવીમાનર્ચુર્નૃપ સૈકતીમ્ ॥ ૨ ॥
ગન્ધૈર્માલ્યૈઃ સુરભિભિર્બલિભિર્ધૂપદીપકૈઃ ।
ઉચ્ચાવચૈશ્ચોપહારૈઃ પ્રવાલફલતણ્ડુલૈઃ ॥ ૩ ॥
ઉચ્ચાવચૈશ્ચોપહારૈઃ પ્રવાલફલતણ્ડુલૈઃ ॥ ૩ ॥
કાત્યાયનિ મહામાયે મહાયોગિન્યધીશ્વરિ ।
નન્દગોપસુતં દેવિ પતિં મે કુરુ તે નમઃ ।
ઇતિ મન્ત્રં જપન્ત્યસ્તાઃ પૂજાં ચક્રુઃ કુમારિકાઃ ॥ ૪ ॥
નન્દગોપસુતં દેવિ પતિં મે કુરુ તે નમઃ ।
ઇતિ મન્ત્રં જપન્ત્યસ્તાઃ પૂજાં ચક્રુઃ કુમારિકાઃ ॥ ૪ ॥
એવં માસં વ્રતં ચેરુઃ કુમાર્યઃ કૃષ્ણચેતસઃ ।
ભદ્રકાલીં સમાનર્ચુર્ભૂયાન્નન્દસુતઃ પતિઃ ॥ ૫ ॥
ભદ્રકાલીં સમાનર્ચુર્ભૂયાન્નન્દસુતઃ પતિઃ ॥ ૫ ॥
ઊષસ્યુત્થાય ગોત્રૈઃ સ્વૈરન્યોન્યાબદ્ધબાહવઃ ।
કૃષ્ણમુચ્ચૈર્જગુર્યાન્ત્યઃ કાલિન્દ્યાં સ્નાતુમન્વહમ્ ॥ ૬ ॥
કૃષ્ણમુચ્ચૈર્જગુર્યાન્ત્યઃ કાલિન્દ્યાં સ્નાતુમન્વહમ્ ॥ ૬ ॥
નદ્યાઃ કદાચિદાગત્ય તીરે નિક્ષિપ્ય પૂર્વવત્ ।
વાસાંસિ કૃષ્ણં ગાયન્ત્યો વિજહ્રુઃ સલિલે મુદા ॥ ૭ ॥
વાસાંસિ કૃષ્ણં ગાયન્ત્યો વિજહ્રુઃ સલિલે મુદા ॥ ૭ ॥
ભગવાંસ્તદભિપ્રેત્ય કૃષ્ણો યોગેશ્વરેશ્વરઃ ।
વયસ્યૈરાવૃતસ્તત્ર ગતસ્તત્કર્મસિદ્ધયે ॥ ૮ ॥
વયસ્યૈરાવૃતસ્તત્ર ગતસ્તત્કર્મસિદ્ધયે ॥ ૮ ॥
તાસાં વાસાંસ્યુપાદાય નીપમારુહ્ય સત્વરઃ ।
હસદ્ભિઃ પ્રહસન્ બાલૈઃ પરિહાસમુવાચ હ ॥ ૯ ॥
હસદ્ભિઃ પ્રહસન્ બાલૈઃ પરિહાસમુવાચ હ ॥ ૯ ॥
અત્રાગત્યાબલાઃ કામં સ્વં સ્વં વાસઃ પ્રગૃહ્યતામ્ ।
સત્યં બ્રુવાણિ નો નર્મ યદ્ યૂયં વ્રતકર્શિતાઃ ॥ ૧૦ ॥
સત્યં બ્રુવાણિ નો નર્મ યદ્ યૂયં વ્રતકર્શિતાઃ ॥ ૧૦ ॥
ન મયોદિતપૂર્વં વા અનૃતં તદિમે વિદુઃ ।
એકૈકશઃ પ્રતીચ્છધ્વં સહૈવેતિ સુમધ્યમાઃ ॥ ૧૧ ॥
એકૈકશઃ પ્રતીચ્છધ્વં સહૈવેતિ સુમધ્યમાઃ ॥ ૧૧ ॥
તસ્ય તત્ ક્ષ્વેલિતં દૃષ્ટ્વા ગોપ્યઃ પ્રેમપરિપ્લુતાઃ ।
વ્રીડિતાઃ પ્રેક્ષ્ય ચાન્યોન્યં જાતહાસા ન નિર્યયુઃ ॥ ૧૨ ॥
વ્રીડિતાઃ પ્રેક્ષ્ય ચાન્યોન્યં જાતહાસા ન નિર્યયુઃ ॥ ૧૨ ॥
એવં બ્રુવતિ ગોવિન્દે નર્મણાક્ષિપ્તચેતસઃ ।
આકણ્ઠમગ્નાઃ શીતોદે વેપમાનાસ્તમબ્રુવન્ ॥ ૧૩ ॥
આકણ્ઠમગ્નાઃ શીતોદે વેપમાનાસ્તમબ્રુવન્ ॥ ૧૩ ॥
માનયં ભોઃ કૃથાસ્ત્વાં તુ નન્દગોપસુતં પ્રિયમ્ ।
જાનીમોઽઙ્ગ વ્રજશ્લાઘ્યં દેહિ વાસાંસિ વેપિતાઃ ॥ ૧૪ ॥
જાનીમોઽઙ્ગ વ્રજશ્લાઘ્યં દેહિ વાસાંસિ વેપિતાઃ ॥ ૧૪ ॥
શ્યામસુન્દર તે દાસ્યઃ કરવામ તવોદિતમ્ ।
દેહિ વાસાંસિ ધર્મજ્ઞ નો ચેદ્ રાજ્ઞે બ્રુવામ હે ॥ ૧૫ ॥
દેહિ વાસાંસિ ધર્મજ્ઞ નો ચેદ્ રાજ્ઞે બ્રુવામ હે ॥ ૧૫ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
ભવત્યો યદિ મે દાસ્યો મયોક્તં વા કરિષ્યથ ।
અત્રાગત્ય સ્વવાસાંસિ પ્રતીચ્છત શુચિસ્મિતાઃ ।
નો ચેન્નાહં પ્રદાસ્યે કિં ક્રુદ્ધો રાજા કરિષ્યતિ ॥ ૧૬ ॥
ભવત્યો યદિ મે દાસ્યો મયોક્તં વા કરિષ્યથ ।
અત્રાગત્ય સ્વવાસાંસિ પ્રતીચ્છત શુચિસ્મિતાઃ ।
નો ચેન્નાહં પ્રદાસ્યે કિં ક્રુદ્ધો રાજા કરિષ્યતિ ॥ ૧૬ ॥
તતો જલાશયાત્ સર્વા દારિકાઃ શીતવેપિતાઃ ।
પાણિભ્યાં યોનિમાચ્છાદ્ય પ્રોત્તેરુઃ શીતકર્શિતાઃ ॥ ૧૭ ॥
પાણિભ્યાં યોનિમાચ્છાદ્ય પ્રોત્તેરુઃ શીતકર્શિતાઃ ॥ ૧૭ ॥
ભગવાનાહતા વીક્ષ્ય શુદ્ધભાવપ્રસાદિતઃ ।
સ્કન્ધે નિધાય વાસાંસિ પ્રીતઃ પ્રોવાચ સસ્મિતમ્ ॥ ૧૮ ॥
સ્કન્ધે નિધાય વાસાંસિ પ્રીતઃ પ્રોવાચ સસ્મિતમ્ ॥ ૧૮ ॥
યૂયં વિવસ્ત્રા યદપો ધૃતવ્રતા
વ્યગાહતૈતત્તદુ દેવહેલનમ્ ।
બદ્ધ્વાઞ્જલિં મૂધ્ર્ન્યપનુત્તયેઽહસઃ
કૃત્વા નમોઽધોવસનં પ્રગૃહ્યતામ્ ॥ ૧૯ ॥
વ્યગાહતૈતત્તદુ દેવહેલનમ્ ।
બદ્ધ્વાઞ્જલિં મૂધ્ર્ન્યપનુત્તયેઽહસઃ
કૃત્વા નમોઽધોવસનં પ્રગૃહ્યતામ્ ॥ ૧૯ ॥
ઇત્યચ્યુતેનાભિહિતં વ્રજાબલા
મત્વા વિવસ્ત્રાપ્લવનં વ્રતચ્યુતિમ્ ।
તત્પૂર્તિકામાસ્તદશેષકર્મણાં
સાક્ષાત્કૃતં નેમુરવદ્યમૃગ્ યતઃ ॥ ૨૦ ॥
મત્વા વિવસ્ત્રાપ્લવનં વ્રતચ્યુતિમ્ ।
તત્પૂર્તિકામાસ્તદશેષકર્મણાં
સાક્ષાત્કૃતં નેમુરવદ્યમૃગ્ યતઃ ॥ ૨૦ ॥
તાસ્તથાવનતા દૃષ્ટ્વા ભગવાન્ દેવકીસુતઃ ।
વાસાંસિ તાભ્યઃ પ્રાયચ્છત્કરુણસ્તેન તોષિતઃ ॥ ૨૧ ॥
વાસાંસિ તાભ્યઃ પ્રાયચ્છત્કરુણસ્તેન તોષિતઃ ॥ ૨૧ ॥
દૃઢં પ્રલબ્ધાસ્ત્રપયા ચ હાપિતાઃ
પ્રસ્તોભિતાઃ ક્રીડનવચ્ચ કારિતાઃ ।
વસ્ત્રાણિ ચૈવાપહૃતાન્યથાપ્યમું
તા નાભ્યસૂયન્ પ્રિયસઙ્ગનિર્વૃતાઃ ॥ ૨૨ ॥
પ્રસ્તોભિતાઃ ક્રીડનવચ્ચ કારિતાઃ ।
વસ્ત્રાણિ ચૈવાપહૃતાન્યથાપ્યમું
તા નાભ્યસૂયન્ પ્રિયસઙ્ગનિર્વૃતાઃ ॥ ૨૨ ॥
પરિધાય સ્વવાસાંસિ પ્રેષ્ઠસઙ્ગમસજ્જિતાઃ ।
ગૃહીતચિત્તા નો ચેલુસ્તસ્મિન્લજ્જાયિતેક્ષણાઃ ॥ ૨૩ ॥
ગૃહીતચિત્તા નો ચેલુસ્તસ્મિન્લજ્જાયિતેક્ષણાઃ ॥ ૨૩ ॥
તાસાં વિજ્ઞાય ભગવાન્ સ્વપાદસ્પર્શકામ્યયા ।
ધૃતવ્રતાનાં સઙ્કલ્પમાહ દામોદરોઽબલાઃ ॥ ૨૪ ॥
ધૃતવ્રતાનાં સઙ્કલ્પમાહ દામોદરોઽબલાઃ ॥ ૨૪ ॥
સઙ્કલ્પો વિદિતઃ સાધ્વ્યો ભવતીનાં મદર્ચનમ્ ।
મયાનુમોદિતઃ સોઽસૌ સત્યો ભવિતુમર્હતિ ॥ ૨૫ ॥
મયાનુમોદિતઃ સોઽસૌ સત્યો ભવિતુમર્હતિ ॥ ૨૫ ॥
ન મય્યાવેશિતધિયાં કામઃ કામાય કલ્પતે ।
ભર્જિતા ક્વથિતા ધાનાઃ પ્રાયો બીજાય નેશતે ॥ ૨૬ ॥
ભર્જિતા ક્વથિતા ધાનાઃ પ્રાયો બીજાય નેશતે ॥ ૨૬ ॥
યાતાબલા વ્રજં સિદ્ધા મયેમા રંસ્યથા ક્ષપાઃ ।
યદુદ્દિશ્ય વ્રતમિદં ચેરુરાર્યાર્ચનં સતીઃ ॥ ૨૭ ॥
યદુદ્દિશ્ય વ્રતમિદં ચેરુરાર્યાર્ચનં સતીઃ ॥ ૨૭ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્યાદિષ્ટા ભગવતા લબ્ધકામાઃ કુમારિકાઃ ।
ધ્યાયન્ત્યસ્તત્પદામ્ભોજં કૃચ્છ્રાન્નિર્વિવિશુર્વ્રજમ્ ॥ ૨૮ ॥
ઇત્યાદિષ્ટા ભગવતા લબ્ધકામાઃ કુમારિકાઃ ।
ધ્યાયન્ત્યસ્તત્પદામ્ભોજં કૃચ્છ્રાન્નિર્વિવિશુર્વ્રજમ્ ॥ ૨૮ ॥
અથ ગોપૈઃ પરિવૃતો ભગવાન્ દેવકીસુતઃ ।
વૃન્દાવનાદ્ગતો દૂરં ચારયન્ ગાઃ સહાગ્રજઃ ॥ ૨૯ ॥
વૃન્દાવનાદ્ગતો દૂરં ચારયન્ ગાઃ સહાગ્રજઃ ॥ ૨૯ ॥
નિદઘાર્કાતપે તિગ્મે છાયાભિઃ સ્વાભિરાત્મનઃ ।
આતપત્રાયિતાન્ વીક્ષ્ય દ્રુમાનાહ વ્રજૌકસઃ ॥ ૩૦ ॥
આતપત્રાયિતાન્ વીક્ષ્ય દ્રુમાનાહ વ્રજૌકસઃ ॥ ૩૦ ॥
હે સ્તોકકૃષ્ણ હે અંશો શ્રીદામન્ સુબલાર્જુન ।
વિશાલ વૃષભૌજસ્વિન્ દેવપ્રસ્થ વરૂથપ ॥ ૩૧ ॥
વિશાલ વૃષભૌજસ્વિન્ દેવપ્રસ્થ વરૂથપ ॥ ૩૧ ॥
પશ્યતૈતાન્ મહાભાગાન્ પરાર્થૈકાન્તજીવિતાન્ ।
વાતવર્ષાતપહિમાન્ સહન્તો વારયન્તિ નઃ ॥ ૩૨ ॥
વાતવર્ષાતપહિમાન્ સહન્તો વારયન્તિ નઃ ॥ ૩૨ ॥
અહો એષાં વરં જન્મ સર્વપ્રાણ્યુપજીવનમ્ ।
સુજનસ્યેવ યેષાં વૈ વિમુખા યાન્તિ નાર્થિનઃ ॥ ૩૩ ॥
સુજનસ્યેવ યેષાં વૈ વિમુખા યાન્તિ નાર્થિનઃ ॥ ૩૩ ॥
પત્રપુષ્પફલચ્છાયામૂલવલ્કલદારુભિઃ ।
ગન્ધનિર્યાસભસ્માસ્થિતોક્મૈઃ કામાન્વિતન્વતે ॥ ૩૪ ॥
ગન્ધનિર્યાસભસ્માસ્થિતોક્મૈઃ કામાન્વિતન્વતે ॥ ૩૪ ॥
એતાવજ્જન્મસાફલ્યં દેહિનામિહ દેહિષુ ।
પ્રાણૈરર્થૈર્ધિયા વાચા શ્રેયઆચરણં સદા ॥ ૩૫ ॥
પ્રાણૈરર્થૈર્ધિયા વાચા શ્રેયઆચરણં સદા ॥ ૩૫ ॥
ઇતિ પ્રવાલસ્તબકફલપુષ્પદલોત્કરૈઃ ।
તરૂણાં નમ્રશાખાનાં મધ્યતો યમુનાં ગતઃ ॥ ૩૬ ॥
તરૂણાં નમ્રશાખાનાં મધ્યતો યમુનાં ગતઃ ॥ ૩૬ ॥
તત્ર ગાઃ પાયયિત્વાપઃ સુમૃષ્ટાઃ શીતલાઃ શિવાઃ ।
તતો નૃપ સ્વયં ગોપાઃ કામં સ્વાદુ પપુર્જલમ્ ॥ ૩૭ ॥
તતો નૃપ સ્વયં ગોપાઃ કામં સ્વાદુ પપુર્જલમ્ ॥ ૩૭ ॥
તસ્યા ઉપવને કામં ચારયન્તઃ પશૂન્ નૃપ ।
કૃષ્ણરામાવુપાગમ્ય ક્ષુધાર્તા ઇદમબ્રુવન્ ॥ ૩૮ ॥
કૃષ્ણરામાવુપાગમ્ય ક્ષુધાર્તા ઇદમબ્રુવન્ ॥ ૩૮ ॥