শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ১০.৩

শ্ৰীশুক উৱাচ
অথ সৰ্ৱগুণোপেতঃ কালঃ পৰমশোভনঃ ।
যৰ্হ্যেৱাজনজন্মক্ষন শান্তৰ্ক্ষগ্ৰহতাৰকম্ ॥ ১ ॥

দিশঃ প্ৰসেদুৰ্গগনং নিৰ্মলোডুগণোদযম্ ।
মহী মঙ্গলভূযিষ্ঠপুৰগ্ৰামৱ্ৰজাকৰা ॥ ২ ॥

নদ্যঃ প্ৰসন্নসলিলা হ্ৰদা জলৰুহশ্ৰিযঃ ।
দ্ৱিজালিকুলসন্নাদস্তৱকা ৱনৰাজযঃ ॥ ৩ ॥

ৱৱৌ ৱাযুঃ সুখস্পৰ্শঃ পুণ্যগন্ধৱহঃ শুচিঃ ।
অগ্নযশ্চ দ্ৱিজাতীনাং শান্তাস্তত্ৰ সমিন্ধত ॥ ৪ ॥

মনাংস্যাসন্ প্ৰসন্নানি সাধূনামসুৰদ্ৰুহাম্ ।
জাযমানেঽজনে তস্মিন্ নেদুৰ্দুন্দুভযঃ সমম্ ॥ ৫ ॥

জগুঃ কিন্নৰগন্ধৰ্ৱাস্তুষ্টুৱুঃ সিদ্ধচাৰণাঃ ।
ৱিদ্যাধৰ্যশ্চ ননৃতুৰপ্সৰোভিঃ সমং মুদা ॥ ৬ ॥

মুমুচুৰ্মুনযো দেৱাঃ সুমনাংসি মুদান্ৱিতাঃ ।
মন্দং মন্দং জলধৰা জগৰ্জুৰনুসাগৰম্ ॥ ৭ ॥

নিশীথে তমউদ্ভূতে জাযমানে জনাৰ্দনে ।
দেৱক্যাং দেৱৰূপিণ্যাং ৱিষ্ণুঃ সৰ্ৱগুহাশযঃ ।
আৱিৰাসীদ্ যথা প্ৰাচ্যাং দিশীন্দুৰিৱ পুষ্কলঃ ॥ ৮ ॥

তমদ্ভুতং বালকমম্বুজেক্ষণং
চতুৰ্ভুজং শঙ্খগদাদ্যুদাযুধম্ ।
শ্ৰীৱত্সলক্ষ্মং গলশোভিকৌস্তুভং
পীতাম্বৰং সান্দ্ৰপযোদসৌভগম্ ॥ ৯ ॥

মহাৰ্হৱৈদূৰ্যকিৰীটকুণ্ডল-
ত্ৱিষা পৰিষ্ৱক্তসহস্ৰকুন্তলম্ ।
উদ্দামকাঞ্চ্যঙ্গদকঙ্কণাদিভি-
ৰ্ৱিৰোচমানং ৱসুদেৱ ঐক্ষত ॥ ১০ ॥

স ৱিস্মযোত্ফুল্লৱিলোচনো হৰিং
সুতং ৱিলোক্যানকদুন্দুভিস্তদা ।
কৃষ্ণাৱতাৰোত্সৱসম্ভ্ৰমোঽস্পৃশন্
মুদা দ্ৱিজেভ্যোঽযুতমাপ্লুতো গৱাম্ ॥ ১১ ॥

অথৈনমস্তৌদৱধাৰ্য পূৰুষং
পৰং নতাঙ্গঃ কৃতধীঃ কৃতাঞ্জলিঃ ।
স্ৱৰোচিষা ভাৰত সূতিকাগৃহং
ৱিৰোচযন্তং গতভীঃ প্ৰভাৱৱিত্ ॥ ১২ ॥

শ্ৰীৱসুদেৱ উৱাচ
ৱিদিতোঽসি ভৱান্ সাক্ষাত্পুৰুষঃ প্ৰকৃতেঃ পৰঃ ।
কেৱলানুভৱানন্দস্ৱৰূপঃ সৰ্ৱবুদ্ধিদৃক্ ॥ ১৩ ॥

স এৱ স্ৱপ্ৰকৃত্যেদং সৃষ্ট্ৱাগ্ৰে ত্ৰিগুণাত্মকম্ ।
তদনু ত্ৱং হ্যপ্ৰৱিষ্টঃ প্ৰৱিষ্ট ইৱ ভাৱ্যসে ॥ ১৪ ॥

যথেমেঽৱিকৃতা ভাৱাস্তথা তে ৱিকৃতৈঃ সহ ।
নানাৱীৰ্যাঃ পৃথগ্ভূতা ৱিৰাজং জনযন্তি হি ॥ ১৫ ॥

সন্নিপত্য সমুত্পাদ্য দৃশ্যন্তেঽনুগতা ইৱ ।
প্ৰাগেৱ ৱিদ্যমানত্ৱান্ন তেষামিহ সম্ভৱঃ ॥ ১৬ ॥

এৱং ভৱান্ বুদ্ধ্যনুমেযলক্ষণৈ-
ৰ্গ্ৰাহ্যৈৰ্গুণৈঃ সন্নপি তদ্গুণাগ্ৰহঃ ।
অনাৱৃতত্ৱাদ্ বহিৰন্তৰং ন তে
সৰ্ৱস্য সৰ্ৱাত্মন আত্মৱস্তুনঃ ॥ ১৭ ॥

য আত্মনো দৃশ্যগুণেষু সন্নিতি
ৱ্যৱস্যতে স্ৱৱ্যতিৰেকতোঽবুধঃ ।
ৱিনানুৱাদং ন চ তন্মনীষিতং
সম্যগ্ যতস্ত্যক্তমুপাদদত্ পুমান্ ॥ ১৮ ॥

ত্ৱত্তোঽস্য জন্মস্থিতিসংযমান্ ৱিভো
ৱদন্ত্যনীহাদগুণাদৱিক্ৰিযাত্ ।
ত্ৱযীশ্ৱৰে ব্ৰহ্মণি নো ৱিৰুধ্যতে
ত্ৱদাশ্ৰযত্ৱাদুপচৰ্যতে গুণৈঃ ॥ ১৯ ॥

স ত্ৱং ত্ৰিলোকস্থিতযে স্ৱমাযযা
বিভৰ্ষি শুক্লং খলু ৱৰ্ণমাত্মনঃ ।
সৰ্গায ৰক্তং ৰজসোপবৃংহিতং
কৃষ্ণং চ ৱণন তমসা জনাত্যযে ॥ ২০ ॥

ত্ৱমস্য লোকস্য ৱিভো ৰিৰক্ষিষু-
ৰ্গৃহেঽৱতীৰ্ণোঽসি মমাখিলেশ্ৱৰ ।
ৰাজন্যসংজ্ঞাসুৰকোটিযূথপৈ-
ৰ্নিৰ্ৱ্যূহ্যমানা নিহনিষ্যসে চমূঃ ॥ ২১ ॥

অযং ত্ৱসভ্যস্তৱ জন্ম নৌ গৃহে
শ্ৰুত্ৱাগ্ৰজাংস্তে ন্যৱধীত্ সুৰেশ্ৱৰ ।
স তেঽৱতাৰং পুৰুষৈঃ সমৰ্পিতং
শ্ৰুত্ৱাধুনৈৱাভিসৰত্যুদাযুধঃ ॥ ২২ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
অথৈনমাত্মজং ৱীক্ষ্য মহাপুৰুষলক্ষণম্ ।
দেৱকী তমুপাধাৱত্ কংসাদ্ ভীতা সুৱিস্মিতা ॥ ২৩ ॥

শ্ৰীদেৱক্যুৱাচ
ৰূপং যত্ তত্ প্ৰাহুৰৱ্যক্তমাদ্যং
ব্ৰহ্ম জ্যোতিৰ্নিৰ্গুণং নিৰ্ৱিকাৰম্ ।
সত্তামাত্ৰং নিৰ্ৱিশেষং নিৰীহং
স ত্ৱং সাক্ষাদ্ ৱিষ্ণুৰধ্যাত্মদীপঃ ॥ ২৪ ॥

নষ্টে লোকে দ্ৱিপৰাৰ্ধাৱসানে
মহাভূতেষ্ৱাদিভূতং গতেষু ।
ৱ্যক্তেঽৱ্যক্তং কালৱেগেন যাতে
ভৱানেকঃ শিষ্যতেঽশেষসংজ্ঞঃ ॥ ২৫ ॥

যোঽযং কালস্তস্য তেঽৱ্যক্তবন্ধো
চেষ্টামাহুশ্চেষ্টতে যেন ৱিশ্ৱম্ ।
নিমেষাদিৰ্ৱত্সৰান্তো মহীযাং-
স্তং ত্ৱেশানং ক্ষেমধাম প্ৰপদ্যে ॥ ২৬ ॥

মৰ্ত্যো মৃত্যুৱ্যালভীতঃ পলাযন্
লোকান্ সৰ্ৱান্নিৰ্ভযং নাধ্যগচ্ছত্ ।
ত্ৱত্পাদাব্জং প্ৰাপ্য যদৃচ্ছযাদ্য
সুস্থঃ শেতে মৃত্যুৰস্মাদপৈতি ॥ ২৭ ॥

স ত্ৱং ঘোৰাদুগ্ৰসেনাত্মজান্ন-
স্ত্ৰাহি ত্ৰস্তান্ ভৃত্যৱিত্ৰাসহাসি ।
ৰূপং চেদং পৌৰুষং ধ্যানধিষ্ণ্যং
মা প্ৰত্যক্ষং মাংসদৃশাং কৃষীষ্ঠাঃ ॥ ২৮ ॥

জন্ম তে ময্যসৌ পাপো মা ৱিদ্যান্মধুসূদন ।
সমুদ্ৱিজে ভৱদ্ধেতোঃ কংসাদহমধীৰধীঃ ॥ ২৯ ॥

উপসংহৰ ৱিশ্ৱাত্মন্নদো ৰূপমলৌকিকম্ ।
শঙ্খচক্ৰগদাপদ্মশ্ৰিযা জুষ্টং চতুৰ্ভুজম্ ॥ ৩০ ॥

ৱিশ্ৱং যদেতত্ স্ৱতনৌ নিশান্তে
যথাৱকাশং পুৰুষঃ পৰো ভৱান্ ।
বিভৰ্তি সোঽযং মম গৰ্ভগোঽভূ-
দহো নৃলোকস্য ৱিডম্বনং হি তত্ ॥ ৩১ ॥

শ্ৰীভগৱানুৱাচ
ত্ৱমেৱ পূৰ্ৱসৰ্গেঽভূঃ পৃশ্নিঃ স্ৱাযম্ভুৱে সতি ।
তদাযং সুতপা নাম প্ৰজাপতিৰকল্মষঃ ॥ ৩২ ॥

যুৱাং ৱৈ ব্ৰহ্মণাদিষ্টৌ প্ৰজাসৰ্গে যদা ততঃ
।
সন্নিযম্যেন্দ্ৰিযগ্ৰামং তেপাথে পৰমং তপঃ ॥ ৩৩ ॥

ৱৰ্ষৱাতাতপহিমঘৰ্মকালগুণাননু ।
সহমানৌ শ্ৱাসৰোধৱিনিৰ্ধূতমনোমলৌ ॥ ৩৪ ॥

শীৰ্ণপৰ্ণানিলাহাৰাৱুপশান্তেন চেতসা ।
মত্তঃ কামানভীপ্সন্তৌ মদাৰাধনমীহতুঃ ॥ ৩৫ ॥

এৱং ৱাং তপ্যতোস্তীৱ্ৰং তপঃ পৰমদুষ্কৰম্ ।
দিৱ্যৱৰ্ষসহস্ৰাণি দ্ৱাদশেযুৰ্মদাত্মনোঃ ॥ ৩৬ ॥

তদা ৱাং পৰিতুষ্টোঽহমমুনা ৱপুষানঘে ।
তপসা শ্ৰদ্ধযা নিত্যং ভক্ত্যা চ হৃদি ভাৱিতঃ ॥ ৩৭ ॥

প্ৰাদুৰাসং ৱৰদৰাড্ যুৱযোঃ কামদিত্সযা ।
ৱ্ৰিযতাং ৱৰ ইত্যুক্তে মাদৃশো ৱাং ৱৃতঃ সুতঃ ॥ ৩৮ ॥

অজুষ্টগ্ৰাম্যৱিষযাৱনপত্যৌ চ দম্পতী ।
ন ৱৱ্ৰাথেঽপৱগন মে মোহিতৌ দেৱমাযযা ॥ ৩৯ ॥

গতে মযি যুৱাং লব্ধ্ৱা ৱৰং মত্সদৃশং সুতম্ ।
গ্ৰাম্যান্ ভোগানভুঞ্জাথাং যুৱাং প্ৰাপ্তমনোৰথৌ ॥ ৪০ ॥

অদৃষ্ট্ৱান্যতমং লোকে শীলৌদাৰ্যগুণৈঃ সমম্ ।
অহং সুতো ৱামভৱং পৃশ্নিগৰ্ভ ইতি শ্ৰুতঃ ॥ ৪১ ॥

তযোৱান পুনৰেৱাহমদিত্যামাস কশ্যপাত্ ।
উপেন্দ্ৰ ইতি ৱিখ্যাতো ৱামনত্ৱাচ্চ ৱামনঃ ॥ ৪২ ॥

তৃতীযেঽস্মিন্ ভৱেঽহং ৱৈ তেনৈৱ ৱপুষাথ ৱাম্ ।
জাতো ভূযস্তযোৰেৱ সত্যং মে ৱ্যাহৃতং সতি ॥ ৪৩ ॥

এতদ্ ৱাং দৰ্শিতং ৰূপং প্ৰাগ্জন্মস্মৰণায মে ।
নান্যথা মদ্ভৱং জ্ঞানং মৰ্ত্যলিঙ্গেন জাযতে ॥ ৪৪ ॥

যুৱাং মাং পুত্ৰভাৱেন ব্ৰহ্মভাৱেন চাসকৃত্ ।
চিন্তযন্তৌ কৃতস্নেহৌ যাস্যেথে মদ্গতিং পৰাম্ ॥ ৪৫ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যুক্ত্ৱাসীদ্ধৰিস্তূষ্ণীং ভগৱানাত্মমাযযা ।
পিত্ৰোঃ সম্পশ্যতোঃ সদ্যো বভূৱ প্ৰাকৃতঃ শিশুঃ ॥ ৪৬ ॥

ততশ্চ শৌৰিৰ্ভগৱত্প্ৰচোদিতঃ
সুতং সমাদায স সূতিকাগৃহাত্ ।
যদা বহিৰ্গন্তুমিযেষ তৰ্হ্যজা
যা যোগমাযাজনি নন্দজাযযা ॥ ৪৭ ॥

তযা হৃতপ্ৰত্যযসৰ্ৱৱৃত্তিষু
দ্ৱাঃস্থেষু পৌৰেষ্ৱপি শাযিতেষ্ৱথ ।
দ্ৱাৰশ্চ সৰ্ৱাঃ পিহিতা দুৰত্যযা
বৃহত্কপাটাযসকীলশৃঙ্খলৈঃ ॥ ৪৮ ॥

তাঃ কৃষ্ণৱাহে ৱসুদেৱ আগতে
স্ৱযং ৱ্যৱৰ্যন্ত যথা তমো ৰৱেঃ ।
ৱৱৰ্ষ পৰ্জন্য উপাংশুগৰ্জিতঃ
শেষোঽন্ৱগাদ্ ৱাৰি নিৱাৰযন্ ফণৈঃ ॥ ৪৯ ॥

মঘোনি ৱৰ্ষত্যসকৃদ্ যমানুজা
গম্ভীৰতোযৌঘজৱোৰ্মিফেনিলা ।
ভযানকাৱৰ্তশতাকুলা নদী
মাগন দদৌ সিন্ধুৰিৱ শ্ৰিযঃ পতেঃ ॥ ৫০ ॥

নন্দৱ্ৰজং শৌৰিৰুপেত্য তত্ৰ তান্
গোপান্ প্ৰসুপ্তানুপলভ্য নিদ্ৰযা ।
সুতং যশোদাশযনে নিধায ত-
ত্সুতামুপাদায পুনৰ্গৃহানগাত্ ॥ ৫১ ॥

দেৱক্যাঃ শযনে ন্যস্য ৱসুদেৱোঽথ দাৰিকাম্ ।
প্ৰতিমুচ্য পদোৰ্লোহমাস্তে পূৰ্ৱৱদাৱৃতঃ ॥ ৫২ ॥

যশোদা নন্দপত্নী চ জাতং পৰমবুধ্যত ।
ন তল্লিঙ্গং পৰিশ্ৰান্তা নিদ্ৰযাপগতস্মৃতিঃ ॥ ৫৩ ॥