శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౦.౩

శ్రీశుక ఉవాచ
అథ సర్వగుణోపేతః కాలః పరమశోభనః ।
యర్హ్యేవాజనజన్మక్షన శాన్తర్క్షగ్రహతారకమ్ ॥ ౧ ॥

దిశః ప్రసేదుర్గగనం నిర్మలోడుగణోదయమ్ ।
మహీ మఙ్గలభూయిష్ఠపురగ్రామవ్రజాకరా ॥ ౨ ॥

నద్యః ప్రసన్నసలిలా హ్రదా జలరుహశ్రియః ।
ద్విజాలికులసన్నాదస్తవకా వనరాజయః ॥ ౩ ॥

వవౌ వాయుః సుఖస్పర్శః పుణ్యగన్ధవహః శుచిః ।
అగ్నయశ్చ ద్విజాతీనాం శాన్తాస్తత్ర సమిన్ధత ॥ ౪ ॥

మనాంస్యాసన్ ప్రసన్నాని సాధూనామసురద్రుహామ్ ।
జాయమానేఽజనే తస్మిన్ నేదుర్దున్దుభయః సమమ్ ॥ ౫ ॥

జగుః కిన్నరగన్ధర్వాస్తుష్టువుః సిద్ధచారణాః ।
విద్యాధర్యశ్చ ననృతురప్సరోభిః సమం ముదా ॥ ౬ ॥

ముముచుర్మునయో దేవాః సుమనాంసి ముదాన్వితాః ।
మన్దం మన్దం జలధరా జగర్జురనుసాగరమ్ ॥ ౭ ॥

నిశీథే తమఉద్భూతే జాయమానే జనార్దనే ।
దేవక్యాం దేవరూపిణ్యాం విష్ణుః సర్వగుహాశయః ।
ఆవిరాసీద్ యథా ప్రాచ్యాం దిశీన్దురివ పుష్కలః ॥ ౮ ॥

తమద్భుతం బాలకమమ్బుజేక్షణం
చతుర్భుజం శఙ్ఖగదాద్యుదాయుధమ్ ।
శ్రీవత్సలక్ష్మం గలశోభికౌస్తుభం
పీతామ్బరం సాన్ద్రపయోదసౌభగమ్ ॥ ౯ ॥

మహార్హవైదూర్యకిరీటకుణ్డల-
త్విషా పరిష్వక్తసహస్రకున్తలమ్ ।
ఉద్దామకాఞ్చ్యఙ్గదకఙ్కణాదిభి-
ర్విరోచమానం వసుదేవ ఐక్షత ॥ ౧౦ ॥

స విస్మయోత్ఫుల్లవిలోచనో హరిం
సుతం విలోక్యానకదున్దుభిస్తదా ।
కృష్ణావతారోత్సవసమ్భ్రమోఽస్పృశన్
ముదా ద్విజేభ్యోఽయుతమాప్లుతో గవామ్ ॥ ౧౧ ॥

అథైనమస్తౌదవధార్య పూరుషం
పరం నతాఙ్గః కృతధీః కృతాఞ్జలిః ।
స్వరోచిషా భారత సూతికాగృహం
విరోచయన్తం గతభీః ప్రభావవిత్ ॥ ౧౨ ॥

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ
విదితోఽసి భవాన్ సాక్షాత్పురుషః ప్రకృతేః పరః ।
కేవలానుభవానన్దస్వరూపః సర్వబుద్ధిదృక్ ॥ ౧౩ ॥

స ఏవ స్వప్రకృత్యేదం సృష్ట్వాగ్రే త్రిగుణాత్మకమ్ ।
తదను త్వం హ్యప్రవిష్టః ప్రవిష్ట ఇవ భావ్యసే ॥ ౧౪ ॥

యథేమేఽవికృతా భావాస్తథా తే వికృతైః సహ ।
నానావీర్యాః పృథగ్భూతా విరాజం జనయన్తి హి ॥ ౧౫ ॥

సన్నిపత్య సముత్పాద్య దృశ్యన్తేఽనుగతా ఇవ ।
ప్రాగేవ విద్యమానత్వాన్న తేషామిహ సమ్భవః ॥ ౧౬ ॥

ఏవం భవాన్ బుద్ధ్యనుమేయలక్షణై-
ర్గ్రాహ్యైర్గుణైః సన్నపి తద్గుణాగ్రహః ।
అనావృతత్వాద్ బహిరన్తరం న తే
సర్వస్య సర్వాత్మన ఆత్మవస్తునః ॥ ౧౭ ॥

య ఆత్మనో దృశ్యగుణేషు సన్నితి
వ్యవస్యతే స్వవ్యతిరేకతోఽబుధః ।
వినానువాదం న చ తన్మనీషితం
సమ్యగ్ యతస్త్యక్తముపాదదత్ పుమాన్ ॥ ౧౮ ॥

త్వత్తోఽస్య జన్మస్థితిసంయమాన్ విభో
వదన్త్యనీహాదగుణాదవిక్రియాత్ ।
త్వయీశ్వరే బ్రహ్మణి నో విరుధ్యతే
త్వదాశ్రయత్వాదుపచర్యతే గుణైః ॥ ౧౯ ॥

స త్వం త్రిలోకస్థితయే స్వమాయయా
బిభర్షి శుక్లం ఖలు వర్ణమాత్మనః ।
సర్గాయ రక్తం రజసోపబృంహితం
కృష్ణం చ వణన తమసా జనాత్యయే ॥ ౨౦ ॥

త్వమస్య లోకస్య విభో రిరక్షిషు-
ర్గృహేఽవతీర్ణోఽసి మమాఖిలేశ్వర ।
రాజన్యసంజ్ఞాసురకోటియూథపై-
ర్నిర్వ్యూహ్యమానా నిహనిష్యసే చమూః ॥ ౨౧ ॥

అయం త్వసభ్యస్తవ జన్మ నౌ గృహే
శ్రుత్వాగ్రజాంస్తే న్యవధీత్ సురేశ్వర ।
స తేఽవతారం పురుషైః సమర్పితం
శ్రుత్వాధునైవాభిసరత్యుదాయుధః ॥ ౨౨ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
అథైనమాత్మజం వీక్ష్య మహాపురుషలక్షణమ్ ।
దేవకీ తముపాధావత్ కంసాద్ భీతా సువిస్మితా ॥ ౨౩ ॥

శ్రీదేవక్యువాచ
రూపం యత్ తత్ ప్రాహురవ్యక్తమాద్యం
బ్రహ్మ జ్యోతిర్నిర్గుణం నిర్వికారమ్ ।
సత్తామాత్రం నిర్విశేషం నిరీహం
స త్వం సాక్షాద్ విష్ణురధ్యాత్మదీపః ॥ ౨౪ ॥

నష్టే లోకే ద్విపరార్ధావసానే
మహాభూతేష్వాదిభూతం గతేషు ।
వ్యక్తేఽవ్యక్తం కాలవేగేన యాతే
భవానేకః శిష్యతేఽశేషసంజ్ఞః ॥ ౨౫ ॥

యోఽయం కాలస్తస్య తేఽవ్యక్తబన్ధో
చేష్టామాహుశ్చేష్టతే యేన విశ్వమ్ ।
నిమేషాదిర్వత్సరాన్తో మహీయాం-
స్తం త్వేశానం క్షేమధామ ప్రపద్యే ॥ ౨౬ ॥

మర్త్యో మృత్యువ్యాలభీతః పలాయన్
లోకాన్ సర్వాన్నిర్భయం నాధ్యగచ్ఛత్ ।
త్వత్పాదాబ్జం ప్రాప్య యదృచ్ఛయాద్య
సుస్థః శేతే మృత్యురస్మాదపైతి ॥ ౨౭ ॥

స త్వం ఘోరాదుగ్రసేనాత్మజాన్న-
స్త్రాహి త్రస్తాన్ భృత్యవిత్రాసహాసి ।
రూపం చేదం పౌరుషం ధ్యానధిష్ణ్యం
మా ప్రత్యక్షం మాంసదృశాం కృషీష్ఠాః ॥ ౨౮ ॥

జన్మ తే మయ్యసౌ పాపో మా విద్యాన్మధుసూదన ।
సముద్విజే భవద్ధేతోః కంసాదహమధీరధీః ॥ ౨౯ ॥

ఉపసంహర విశ్వాత్మన్నదో రూపమలౌకికమ్ ।
శఙ్ఖచక్రగదాపద్మశ్రియా జుష్టం చతుర్భుజమ్ ॥ ౩౦ ॥

విశ్వం యదేతత్ స్వతనౌ నిశాన్తే
యథావకాశం పురుషః పరో భవాన్ ।
బిభర్తి సోఽయం మమ గర్భగోఽభూ-
దహో నృలోకస్య విడమ్బనం హి తత్ ॥ ౩౧ ॥

శ్రీభగవానువాచ
త్వమేవ పూర్వసర్గేఽభూః పృశ్నిః స్వాయమ్భువే సతి ।
తదాయం సుతపా నామ ప్రజాపతిరకల్మషః ॥ ౩౨ ॥

యువాం వై బ్రహ్మణాదిష్టౌ ప్రజాసర్గే యదా తతః
।
సన్నియమ్యేన్ద్రియగ్రామం తేపాథే పరమం తపః ॥ ౩౩ ॥

వర్షవాతాతపహిమఘర్మకాలగుణానను ।
సహమానౌ శ్వాసరోధవినిర్ధూతమనోమలౌ ॥ ౩౪ ॥

శీర్ణపర్ణానిలాహారావుపశాన్తేన చేతసా ।
మత్తః కామానభీప్సన్తౌ మదారాధనమీహతుః ॥ ౩౫ ॥

ఏవం వాం తప్యతోస్తీవ్రం తపః పరమదుష్కరమ్ ।
దివ్యవర్షసహస్రాణి ద్వాదశేయుర్మదాత్మనోః ॥ ౩౬ ॥

తదా వాం పరితుష్టోఽహమమునా వపుషానఘే ।
తపసా శ్రద్ధయా నిత్యం భక్త్యా చ హృది భావితః ॥ ౩౭ ॥

ప్రాదురాసం వరదరాడ్ యువయోః కామదిత్సయా ।
వ్రియతాం వర ఇత్యుక్తే మాదృశో వాం వృతః సుతః ॥ ౩౮ ॥

అజుష్టగ్రామ్యవిషయావనపత్యౌ చ దమ్పతీ ।
న వవ్రాథేఽపవగన మే మోహితౌ దేవమాయయా ॥ ౩౯ ॥

గతే మయి యువాం లబ్ధ్వా వరం మత్సదృశం సుతమ్ ।
గ్రామ్యాన్ భోగానభుఞ్జాథాం యువాం ప్రాప్తమనోరథౌ ॥ ౪౦ ॥

అదృష్ట్వాన్యతమం లోకే శీలౌదార్యగుణైః సమమ్ ।
అహం సుతో వామభవం పృశ్నిగర్భ ఇతి శ్రుతః ॥ ౪౧ ॥

తయోవాన పునరేవాహమదిత్యామాస కశ్యపాత్ ।
ఉపేన్ద్ర ఇతి విఖ్యాతో వామనత్వాచ్చ వామనః ॥ ౪౨ ॥

తృతీయేఽస్మిన్ భవేఽహం వై తేనైవ వపుషాథ వామ్ ।
జాతో భూయస్తయోరేవ సత్యం మే వ్యాహృతం సతి ॥ ౪౩ ॥

ఏతద్ వాం దర్శితం రూపం ప్రాగ్జన్మస్మరణాయ మే ।
నాన్యథా మద్భవం జ్ఞానం మర్త్యలిఙ్గేన జాయతే ॥ ౪౪ ॥

యువాం మాం పుత్రభావేన బ్రహ్మభావేన చాసకృత్ ।
చిన్తయన్తౌ కృతస్నేహౌ యాస్యేథే మద్గతిం పరామ్ ॥ ౪౫ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యుక్త్వాసీద్ధరిస్తూష్ణీం భగవానాత్మమాయయా ।
పిత్రోః సమ్పశ్యతోః సద్యో బభూవ ప్రాకృతః శిశుః ॥ ౪౬ ॥

తతశ్చ శౌరిర్భగవత్ప్రచోదితః
సుతం సమాదాయ స సూతికాగృహాత్ ।
యదా బహిర్గన్తుమియేష తర్హ్యజా
యా యోగమాయాజని నన్దజాయయా ॥ ౪౭ ॥

తయా హృతప్రత్యయసర్వవృత్తిషు
ద్వాఃస్థేషు పౌరేష్వపి శాయితేష్వథ ।
ద్వారశ్చ సర్వాః పిహితా దురత్యయా
బృహత్కపాటాయసకీలశృఙ్ఖలైః ॥ ౪౮ ॥

తాః కృష్ణవాహే వసుదేవ ఆగతే
స్వయం వ్యవర్యన్త యథా తమో రవేః ।
వవర్ష పర్జన్య ఉపాంశుగర్జితః
శేషోఽన్వగాద్ వారి నివారయన్ ఫణైః ॥ ౪౯ ॥

మఘోని వర్షత్యసకృద్ యమానుజా
గమ్భీరతోయౌఘజవోర్మిఫేనిలా ।
భయానకావర్తశతాకులా నదీ
మాగన దదౌ సిన్ధురివ శ్రియః పతేః ॥ ౫౦ ॥

నన్దవ్రజం శౌరిరుపేత్య తత్ర తాన్
గోపాన్ ప్రసుప్తానుపలభ్య నిద్రయా ।
సుతం యశోదాశయనే నిధాయ త-
త్సుతాముపాదాయ పునర్గృహానగాత్ ॥ ౫౧ ॥

దేవక్యాః శయనే న్యస్య వసుదేవోఽథ దారికామ్ ।
ప్రతిముచ్య పదోర్లోహమాస్తే పూర్వవదావృతః ॥ ౫౨ ॥

యశోదా నన్దపత్నీ చ జాతం పరమబుధ్యత ।
న తల్లిఙ్గం పరిశ్రాన్తా నిద్రయాపగతస్మృతిః ॥ ౫౩ ॥