শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ১০.৪৪

শ্ৰীশুক উৱাচ
এৱং চৰ্চিতসঙ্কল্পো ভগৱান্ মধুসূদনঃ । আসসাদাথ চাণূৰং মুষ্টিকং ৰোহিণীসুতঃ ॥ ১ ॥

হস্তাভ্যাং হস্তযোৰ্বদ্ধ্ৱা পদ্ভ্যামেৱ চ পাদযোঃ । ৱিচকৰ্ষতুৰন্যোন্যং প্ৰসহ্য ৱিজিগীষযা ॥ ২ ॥

অৰত্নী দ্ৱে অৰত্নিভ্যাং জানুভ্যাং চৈৱ জানুনী । শিৰঃ শীৰ্ষ্ণোৰসোৰস্তাৱন্যোন্যমভিজঘ্নতুঃ ॥ ৩ ॥

পৰিভ্ৰামণৱিক্ষেপপৰিৰম্ভাৱপাতনৈঃ । উত্সৰ্পণাপসৰ্পণৈশ্চান্যোন্যং প্ৰত্যৰুন্ধতাম্ ॥ ৪ ॥

উত্থাপনৈৰুন্নযনৈশ্চালনৈঃ স্থাপনৈৰপি । পৰস্পৰং জিগীষন্তাৱপচক্ৰতুৰাত্মনঃ ॥ ৫ ॥

তদ্ বলাবলৱদ্যুদ্ধং সমেতাঃ সৰ্ৱযোষিতঃ । ঊচুঃ পৰস্পৰং ৰাজন্ সানুকম্পা ৱৰূথশঃ ॥ ৬ ॥

মহানযং বতাধৰ্ম এষাং ৰাজসভাসদাম্ । যে বলাবলৱদ্যুদ্ধং ৰাজ্ঞোঽন্ৱিচ্ছন্তি পশ্যতঃ ॥ ৭ ॥

ক্ৱ ৱজ্ৰসাৰসৰ্ৱাঙ্গৌ মল্লৌ শৈলেন্দ্ৰসন্নিভৌ । ক্ৱ চাতিসুকুমাৰাঙ্গৌ কিশোৰৌ নাপ্তযৌৱনৌ ॥ ৮ ॥

ধৰ্মৱ্যতিক্ৰমো হ্যস্য সমাজস্য ধ্ৰুৱং ভৱেত্ । যত্ৰাধৰ্মঃ সমুত্তিষ্ঠেন্ন স্থেযং তত্ৰ কৰ্হিচিত্ ॥ ৯ ॥

ন সভাং প্ৰৱিশেত্ প্ৰাজ্ঞঃ সভ্যদোষাননুস্মৰন্ । অব্ৰুৱন্ ৱিব্ৰুৱন্নজ্ঞো নৰঃ কিল্বিষমশ্নুতে ॥ ১০ ॥

ৱল্গতঃ শত্ৰুমভিতঃ কৃষ্ণস্য ৱদনাম্বুজম্ । ৱীক্ষ্যতাং শ্ৰমৱাৰ্যুপ্তং পদ্মকোশমিৱাম্বুভিঃ ॥ ১১ ॥

কিং ন পশ্যত ৰামস্য মুখমাতাম্ৰলোচনম্ । মুষ্টিকং প্ৰতি সামৰ্ষং হাসসংৰম্ভশোভিতম্ ॥ ১২ ॥

পুণ্যা বত ৱ্ৰজভুৱো যদযং নৃলিঙ্গ-গূঢঃ পুৰাণপুৰুষো ৱনচিত্ৰমাল্যঃ । গাঃ পালযন্ সহবলঃ ক্ৱণযংশ্চ ৱেণুংৱিক্ৰীডযাঞ্চতি গিৰিত্ৰৰমাৰ্চিতাঙ্ঘ্ৰিঃ ॥ ১৩ ॥

গোপ্যস্তপঃ কিমচৰন্ যদমুষ্য ৰূপংলাৱণ্যসাৰমসমোৰ্ধ্ৱমনন্যসিদ্ধম্ । দৃগ্ভিঃ পিবন্ত্যনুসৱাভিনৱং দুৰাপ-মেকান্তধাম যশসঃ শ্ৰিয ঐশ্ৱৰস্য ॥ ১৪ ॥

যা দোহনেঽৱহননে মথনোপলেপ-প্ৰেঙ্খেঙ্খনাৰ্ভৰুদিতোক্ষণমাৰ্জনাদৌ । গাযন্তি চৈনমনুৰক্তধিযোঽশ্ৰুকণ্ঠ্যোধন্যা ৱ্ৰজস্ত্ৰিয উৰুক্ৰমচিত্তযানাঃ ॥ ১৫ ॥

প্ৰাতৰ্ৱ্ৰজাদ্ ৱ্ৰজত আৱিশতশ্চ সাযংগোভিঃ সমং ক্ৱণযতোঽস্য নিশম্য ৱেণুম্ । নিৰ্গম্য তূৰ্ণমবলাঃ পথি ভূৰিপুণ্যাঃপশ্যন্তি সস্মিতমুখং সদযাৱলোকম্ ॥ ১৬ ॥

এৱং প্ৰভাষমাণাসু স্ত্ৰীষু যোগেশ্ৱৰো হৰিঃ । শত্ৰুং হন্তুং মনশ্চক্ৰে ভগৱান্ ভৰতৰ্ষভ ॥ ১৭ ॥

সভযাঃ স্ত্ৰীগিৰঃ শ্ৰুত্ৱা পুত্ৰস্নেহশুচাতুৰৌ । পিতৰাৱন্ৱতপ্যেতাং পুত্ৰযোৰবুধৌ বলম্ ॥ ১৮ ॥

তৈস্তৈৰ্নিযুদ্ধৱিধিভিৰ্ৱিৱিধৈৰচ্যুতেতৰৌ । যুযুধাতে যথান্যোন্যং তথৈৱ বলমুষ্টিকৌ ॥ ১৯ ॥

ভগৱদ্গাত্ৰনিষ্পাতৈৰ্ৱজ্ৰনীষ্পেষনিষ্ঠুৰৈঃ । চাণূৰো ভজ্যমানাঙ্গো মুহুৰ্গ্লানিমৱাপ হ ॥ ২০ ॥

স শ্যেনৱেগ উত্পত্য মুষ্টীকৃত্য কৰাৱুভৌ । ভগৱন্তং ৱাসুদেৱং ক্ৰুদ্ধো ৱক্ষস্যবাধত ॥ ২১ ॥

নাচলত্তত্প্ৰহাৰেণ মালাহত ইৱ দ্ৱিপঃ । বাহ্ৱোৰ্নিগৃহ্য চাণূৰং বহুশো ভ্ৰামযন্ হৰিঃ ॥ ২২ ॥

ভূপৃষ্ঠে পোথযামাস তৰসা ক্ষীণজীৱিতম্ । ৱিস্ৰস্তাকল্পকেশস্ৰগিন্দ্ৰধ্ৱজ ইৱাপতত্ ॥ ২৩ ॥

তথৈৱ মুষ্টিকঃ পূৰ্ৱং স্ৱমুষ্ট্যাভিহতেন ৱৈ । বলভদ্ৰেণ বলিনা তলেনাভিহতো ভৃশম্ ॥ ২৪ ॥

প্ৰৱেপিতঃ স ৰুধিৰমুদ্ৱমন্ মুখতোঽৰ্দিতঃ । ৱ্যসুঃ পপাতোৰ্ৱ্যুপস্থে ৱাতাহত ইৱাঙ্ঘ্ৰিপঃ ॥ ২৫ ॥

ততঃ কূটমনুপ্ৰাপ্তং ৰামঃ প্ৰহৰতাং ৱৰঃ । অৱধীল্লীলযা ৰাজন্সাৱজ্ঞং ৱামমুষ্টিনা ॥ ২৬ ॥

তৰ্হ্যেৱ হি শলঃ কৃষ্ণপ্ৰপদাহতশীৰ্ষকঃ । দ্ৱিধা ৱিদীৰ্ণস্তোশলক উভাৱপি নিপেততুঃ ॥ ২৭ ॥

চাণূৰে মুষ্টিকে কূটে শলে তোশলকে হতে । শেষাঃ প্ৰদুদ্ৰুৱুৰ্মল্লাঃ সৰ্ৱে প্ৰাণপৰীপ্সৱঃ ॥ ২৮ ॥

গোপান্ৱযস্যানাকৃষ্য তৈঃ সংসৃজ্য ৱিজহ্ৰতুঃ । ৱাদ্যমানেষু তূৰ্যেষু ৱল্গন্তৌ ৰুতনূপুৰৌ ॥ ২৯ ॥

জনাঃ প্ৰজহৃষুঃ সৰ্ৱে কৰ্মণা ৰামকৃষ্ণযোঃ । ঋতে কংসং ৱিপ্ৰমুখ্যাঃ সাধৱঃ সাধু সাধ্ৱিতি ॥ ৩০ ॥

হতেষু মল্লৱৰ্যেষু ৱিদ্ৰুতেষু চ ভোজৰাট্ । ন্যৱাৰযত্ স্ৱতূৰ্যাণি ৱাক্যং চেদমুৱাচ হ ॥ ৩১ ॥

নিঃসাৰযত দুৰ্ৱৃত্তৌ ৱসুদেৱাত্মজৌ পুৰাত্ । ধনং হৰত গোপানাং নন্দং বধ্নীত দুৰ্মতিম্ ॥ ৩২ ॥

ৱসুদেৱস্তু দুৰ্মেধা হন্যতামাশ্ৱসত্তমঃ । উগ্ৰসেনঃ পিতা চাপি সানুগঃ পৰপক্ষগঃ ॥ ৩৩ ॥

এৱং ৱিকত্থমানে ৱৈ কংসে প্ৰকুপিতোঽৱ্যযঃ । লঘিম্নোত্পত্য তৰসা মঞ্চমুত্তুঙ্গমাৰুহত্ ॥ ৩৪ ॥

তমাৱিশন্তমালোক্য মৃত্যুমাত্মন আসনাত্ । মনস্ৱী সহসোত্থায জগৃহে সোঽসিচৰ্মণী ॥ ৩৫ ॥

তং খড্গপাণিং ৱিচৰন্তমাশুশ্যেনং যথা দক্ষিণসৱ্যমম্বৰে । সমগ্ৰহীদ্ দুৰ্ৱিষহোগ্ৰতেজাযথোৰগং তাৰ্ক্ষ্যসুতঃ প্ৰসহ্য ॥ ৩৬ ॥

প্ৰগৃহ্য কেশেষু চলত্কিৰীটংনিপাত্য ৰঙ্গোপৰি তুঙ্গমঞ্চাত্ । তস্যোপৰিষ্টাত্ স্ৱযমব্জনাভঃপপাত ৱিশ্ৱাশ্ৰয আত্মতন্ত্ৰঃ ॥ ৩৭ ॥

তং সম্পৰেতং ৱিচকৰ্ষ ভূমৌহৰিৰ্যথেভং জগতো ৱিপশ্যতঃ । হাহেতি শব্দঃ সুমহাংস্তদাভূ-দুদীৰিতঃ সৰ্ৱজনৈৰ্নৰেন্দ্ৰ ॥ ৩৮ ॥

স নিত্যদোদ্ৱিগ্নধিযা তমীশ্ৱৰংপিবন্নদন্ৱা ৱিচৰন্ স্ৱপন্ শ্ৱসন্ । দদৰ্শ চক্ৰাযুধমগ্ৰতো যত-স্তদেৱ ৰূপং দুৰৱাপমাপ ॥ ৩৯ ॥

তস্যানুজা ভ্ৰাতৰোঽষ্টৌ কঙ্কন্যগ্ৰোধকাদযঃ । অভ্যধাৱন্নতিক্ৰুদ্ধা ভ্ৰাতুৰ্নিৰ্ৱেশকাৰিণঃ ॥ ৪০ ॥

তথাতিৰভসাংস্তাংস্তু সংযত্তান্ৰোহিণীসুতঃ । অহন্ পৰিঘমুদ্যম্য পশূনিৱ মৃগাধিপঃ ॥ ৪১ ॥

নেদুৰ্দুন্দুভযো ৱ্যোম্নি ব্ৰহ্মেশাদ্যা ৱিভূতযঃ । পুষ্পৈঃ কিৰন্তস্তং প্ৰীতাঃ শশংসুৰ্ননৃতুঃ স্ত্ৰিযঃ ॥ ৪২ ॥

তেষাং স্ত্ৰিযো মহাৰাজ সুহৃন্মৰণদুঃখিতাঃ । তত্ৰাভীযুৰ্ৱিনিঘ্নন্ত্যঃ শীৰ্ষাণ্যশ্ৰুৱিলোচনাঃ ॥ ৪৩ ॥

শযানান্ৱীৰশযাযাং পতীনালিঙ্গ্য শোচতীঃ । ৱিলেপুঃ সুস্ৱৰং নাৰ্যো ৱিসৃজন্ত্যো মুহুঃ শুচঃ ॥ ৪৪ ॥

হা নাথ প্ৰিয ধৰ্মজ্ঞ কৰুণানাথৱত্সল । ত্ৱযা হতেন নিহতা ৱযং তে সগৃহপ্ৰজাঃ ॥ ৪৫ ॥

ত্ৱযা ৱিৰহিতা পত্যা পুৰীযং পুৰুষৰ্ষভ । ন শোভতে ৱযমিৱ নিৱৃত্তোত্সৱমঙ্গলা ॥ ৪৬ ॥

অনাগসাং ত্ৱং ভূতানাং কৃতৱান্দ্ৰোহমুল্বণম্ । তেনেমাং ভো দশাং নীতো ভূতধ্ৰুক্কো লভেত শম্ ॥ ৪৭ ॥

সৰ্ৱেষামিহ ভূতানামেষ হি প্ৰভৱাপ্যযঃ । গোপ্তা চ তদৱধ্যাযী ন ক্ৱচিত্সুখমেধতে ॥ ৪৮ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
ৰাজযোষিত আশ্ৱাস্য ভগৱাঁল্লোকভাৱনঃ । যামাহুৰ্লৌকিকীং সংস্থাং হতানাং সমকাৰযত্ ॥ ৪৯ ॥

মাতৰং পিতৰং চৈৱ মোচযিত্ৱাথ বন্ধনাত্ । কৃষ্ণৰামৌ ৱৱন্দাতে শিৰসা স্পৃশ্য পাদযোঃ ॥ ৫০ ॥

দেৱকী ৱসুদেৱশ্চ ৱিজ্ঞায জগদীশ্ৱৰৌ । কৃতসংৱন্দনৌ পুত্ৰৌ সস্ৱজাতে ন শঙ্কিতৌ ॥ ৫১ ॥
নাযং শ্ৰিযোঽঙ্গ উ নিতান্তৰতেঃ প্ৰসাদঃ
স্ৱৰ্যোষিতাং নলিনগন্ধৰুচাং কুতোঽন্যাঃ ।
ৰাসোত্সৱেঽস্য ভুজদণ্ডগৃহীতকণ্ঠ-
লব্ধাশিষাং য উদগাদ্ৱ্ৰজৱল্লভীনাম্ ॥