శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౦.౪౪

శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం చర్చితసఙ్కల్పో భగవాన్ మధుసూదనః । ఆససాదాథ చాణూరం ముష్టికం రోహిణీసుతః ॥ ౧ ॥

హస్తాభ్యాం హస్తయోర్బద్ధ్వా పద్భ్యామేవ చ పాదయోః । విచకర్షతురన్యోన్యం ప్రసహ్య విజిగీషయా ॥ ౨ ॥

అరత్నీ ద్వే అరత్నిభ్యాం జానుభ్యాం చైవ జానునీ । శిరః శీర్ష్ణోరసోరస్తావన్యోన్యమభిజఘ్నతుః ॥ ౩ ॥

పరిభ్రామణవిక్షేపపరిరమ్భావపాతనైః । ఉత్సర్పణాపసర్పణైశ్చాన్యోన్యం ప్రత్యరున్ధతామ్ ॥ ౪ ॥

ఉత్థాపనైరున్నయనైశ్చాలనైః స్థాపనైరపి । పరస్పరం జిగీషన్తావపచక్రతురాత్మనః ॥ ౫ ॥

తద్ బలాబలవద్యుద్ధం సమేతాః సర్వయోషితః । ఊచుః పరస్పరం రాజన్ సానుకమ్పా వరూథశః ॥ ౬ ॥

మహానయం బతాధర్మ ఏషాం రాజసభాసదామ్ । యే బలాబలవద్యుద్ధం రాజ్ఞోఽన్విచ్ఛన్తి పశ్యతః ॥ ౭ ॥

క్వ వజ్రసారసర్వాఙ్గౌ మల్లౌ శైలేన్ద్రసన్నిభౌ । క్వ చాతిసుకుమారాఙ్గౌ కిశోరౌ నాప్తయౌవనౌ ॥ ౮ ॥

ధర్మవ్యతిక్రమో హ్యస్య సమాజస్య ధ్రువం భవేత్ । యత్రాధర్మః సముత్తిష్ఠేన్న స్థేయం తత్ర కర్హిచిత్ ॥ ౯ ॥

న సభాం ప్రవిశేత్ ప్రాజ్ఞః సభ్యదోషాననుస్మరన్ । అబ్రువన్ విబ్రువన్నజ్ఞో నరః కిల్బిషమశ్నుతే ॥ ౧౦ ॥

వల్గతః శత్రుమభితః కృష్ణస్య వదనామ్బుజమ్ । వీక్ష్యతాం శ్రమవార్యుప్తం పద్మకోశమివామ్బుభిః ॥ ౧౧ ॥

కిం న పశ్యత రామస్య ముఖమాతామ్రలోచనమ్ । ముష్టికం ప్రతి సామర్షం హాససంరమ్భశోభితమ్ ॥ ౧౨ ॥

పుణ్యా బత వ్రజభువో యదయం నృలిఙ్గ-గూఢః పురాణపురుషో వనచిత్రమాల్యః । గాః పాలయన్ సహబలః క్వణయంశ్చ వేణుంవిక్రీడయాఞ్చతి గిరిత్రరమార్చితాఙ్ఘ్రిః ॥ ౧౩ ॥

గోప్యస్తపః కిమచరన్ యదముష్య రూపంలావణ్యసారమసమోర్ధ్వమనన్యసిద్ధమ్ । దృగ్భిః పిబన్త్యనుసవాభినవం దురాప-మేకాన్తధామ యశసః శ్రియ ఐశ్వరస్య ॥ ౧౪ ॥

యా దోహనేఽవహననే మథనోపలేప-ప్రేఙ్ఖేఙ్ఖనార్భరుదితోక్షణమార్జనాదౌ । గాయన్తి చైనమనురక్తధియోఽశ్రుకణ్ఠ్యోధన్యా వ్రజస్త్రియ ఉరుక్రమచిత్తయానాః ॥ ౧౫ ॥

ప్రాతర్వ్రజాద్ వ్రజత ఆవిశతశ్చ సాయంగోభిః సమం క్వణయతోఽస్య నిశమ్య వేణుమ్ । నిర్గమ్య తూర్ణమబలాః పథి భూరిపుణ్యాఃపశ్యన్తి సస్మితముఖం సదయావలోకమ్ ॥ ౧౬ ॥

ఏవం ప్రభాషమాణాసు స్త్రీషు యోగేశ్వరో హరిః । శత్రుం హన్తుం మనశ్చక్రే భగవాన్ భరతర్షభ ॥ ౧౭ ॥

సభయాః స్త్రీగిరః శ్రుత్వా పుత్రస్నేహశుచాతురౌ । పితరావన్వతప్యేతాం పుత్రయోరబుధౌ బలమ్ ॥ ౧౮ ॥

తైస్తైర్నియుద్ధవిధిభిర్వివిధైరచ్యుతేతరౌ । యుయుధాతే యథాన్యోన్యం తథైవ బలముష్టికౌ ॥ ౧౯ ॥

భగవద్గాత్రనిష్పాతైర్వజ్రనీష్పేషనిష్ఠురైః । చాణూరో భజ్యమానాఙ్గో ముహుర్గ్లానిమవాప హ ॥ ౨౦ ॥

స శ్యేనవేగ ఉత్పత్య ముష్టీకృత్య కరావుభౌ । భగవన్తం వాసుదేవం క్రుద్ధో వక్షస్యబాధత ॥ ౨౧ ॥

నాచలత్తత్ప్రహారేణ మాలాహత ఇవ ద్విపః । బాహ్వోర్నిగృహ్య చాణూరం బహుశో భ్రామయన్ హరిః ॥ ౨౨ ॥

భూపృష్ఠే పోథయామాస తరసా క్షీణజీవితమ్ । విస్రస్తాకల్పకేశస్రగిన్ద్రధ్వజ ఇవాపతత్ ॥ ౨౩ ॥

తథైవ ముష్టికః పూర్వం స్వముష్ట్యాభిహతేన వై । బలభద్రేణ బలినా తలేనాభిహతో భృశమ్ ॥ ౨౪ ॥

ప్రవేపితః స రుధిరముద్వమన్ ముఖతోఽర్దితః । వ్యసుః పపాతోర్వ్యుపస్థే వాతాహత ఇవాఙ్ఘ్రిపః ॥ ౨౫ ॥

తతః కూటమనుప్రాప్తం రామః ప్రహరతాం వరః । అవధీల్లీలయా రాజన్సావజ్ఞం వామముష్టినా ॥ ౨౬ ॥

తర్హ్యేవ హి శలః కృష్ణప్రపదాహతశీర్షకః । ద్విధా విదీర్ణస్తోశలక ఉభావపి నిపేతతుః ॥ ౨౭ ॥

చాణూరే ముష్టికే కూటే శలే తోశలకే హతే । శేషాః ప్రదుద్రువుర్మల్లాః సర్వే ప్రాణపరీప్సవః ॥ ౨౮ ॥

గోపాన్వయస్యానాకృష్య తైః సంసృజ్య విజహ్రతుః । వాద్యమానేషు తూర్యేషు వల్గన్తౌ రుతనూపురౌ ॥ ౨౯ ॥

జనాః ప్రజహృషుః సర్వే కర్మణా రామకృష్ణయోః । ఋతే కంసం విప్రముఖ్యాః సాధవః సాధు సాధ్వితి ॥ ౩౦ ॥

హతేషు మల్లవర్యేషు విద్రుతేషు చ భోజరాట్ । న్యవారయత్ స్వతూర్యాణి వాక్యం చేదమువాచ హ ॥ ౩౧ ॥

నిఃసారయత దుర్వృత్తౌ వసుదేవాత్మజౌ పురాత్ । ధనం హరత గోపానాం నన్దం బధ్నీత దుర్మతిమ్ ॥ ౩౨ ॥

వసుదేవస్తు దుర్మేధా హన్యతామాశ్వసత్తమః । ఉగ్రసేనః పితా చాపి సానుగః పరపక్షగః ॥ ౩౩ ॥

ఏవం వికత్థమానే వై కంసే ప్రకుపితోఽవ్యయః । లఘిమ్నోత్పత్య తరసా మఞ్చముత్తుఙ్గమారుహత్ ॥ ౩౪ ॥

తమావిశన్తమాలోక్య మృత్యుమాత్మన ఆసనాత్ । మనస్వీ సహసోత్థాయ జగృహే సోఽసిచర్మణీ ॥ ౩౫ ॥

తం ఖడ్గపాణిం విచరన్తమాశుశ్యేనం యథా దక్షిణసవ్యమమ్బరే । సమగ్రహీద్ దుర్విషహోగ్రతేజాయథోరగం తార్క్ష్యసుతః ప్రసహ్య ॥ ౩౬ ॥

ప్రగృహ్య కేశేషు చలత్కిరీటంనిపాత్య రఙ్గోపరి తుఙ్గమఞ్చాత్ । తస్యోపరిష్టాత్ స్వయమబ్జనాభఃపపాత విశ్వాశ్రయ ఆత్మతన్త్రః ॥ ౩౭ ॥

తం సమ్పరేతం విచకర్ష భూమౌహరిర్యథేభం జగతో విపశ్యతః । హాహేతి శబ్దః సుమహాంస్తదాభూ-దుదీరితః సర్వజనైర్నరేన్ద్ర ॥ ౩౮ ॥

స నిత్యదోద్విగ్నధియా తమీశ్వరంపిబన్నదన్వా విచరన్ స్వపన్ శ్వసన్ । దదర్శ చక్రాయుధమగ్రతో యత-స్తదేవ రూపం దురవాపమాప ॥ ౩౯ ॥

తస్యానుజా భ్రాతరోఽష్టౌ కఙ్కన్యగ్రోధకాదయః । అభ్యధావన్నతిక్రుద్ధా భ్రాతుర్నిర్వేశకారిణః ॥ ౪౦ ॥

తథాతిరభసాంస్తాంస్తు సంయత్తాన్రోహిణీసుతః । అహన్ పరిఘముద్యమ్య పశూనివ మృగాధిపః ॥ ౪౧ ॥

నేదుర్దున్దుభయో వ్యోమ్ని బ్రహ్మేశాద్యా విభూతయః । పుష్పైః కిరన్తస్తం ప్రీతాః శశంసుర్ననృతుః స్త్రియః ॥ ౪౨ ॥

తేషాం స్త్రియో మహారాజ సుహృన్మరణదుఃఖితాః । తత్రాభీయుర్వినిఘ్నన్త్యః శీర్షాణ్యశ్రువిలోచనాః ॥ ౪౩ ॥

శయానాన్వీరశయాయాం పతీనాలిఙ్గ్య శోచతీః । విలేపుః సుస్వరం నార్యో విసృజన్త్యో ముహుః శుచః ॥ ౪౪ ॥

హా నాథ ప్రియ ధర్మజ్ఞ కరుణానాథవత్సల । త్వయా హతేన నిహతా వయం తే సగృహప్రజాః ॥ ౪౫ ॥

త్వయా విరహితా పత్యా పురీయం పురుషర్షభ । న శోభతే వయమివ నివృత్తోత్సవమఙ్గలా ॥ ౪౬ ॥

అనాగసాం త్వం భూతానాం కృతవాన్ద్రోహముల్బణమ్ । తేనేమాం భో దశాం నీతో భూతధ్రుక్కో లభేత శమ్ ॥ ౪౭ ॥

సర్వేషామిహ భూతానామేష హి ప్రభవాప్యయః । గోప్తా చ తదవధ్యాయీ న క్వచిత్సుఖమేధతే ॥ ౪౮ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
రాజయోషిత ఆశ్వాస్య భగవాఁల్లోకభావనః । యామాహుర్లౌకికీం సంస్థాం హతానాం సమకారయత్ ॥ ౪౯ ॥

మాతరం పితరం చైవ మోచయిత్వాథ బన్ధనాత్ । కృష్ణరామౌ వవన్దాతే శిరసా స్పృశ్య పాదయోః ॥ ౫౦ ॥

దేవకీ వసుదేవశ్చ విజ్ఞాయ జగదీశ్వరౌ । కృతసంవన్దనౌ పుత్రౌ సస్వజాతే న శఙ్కితౌ ॥ ౫౧ ॥
నాయం శ్రియోఽఙ్గ ఉ నితాన్తరతేః ప్రసాదః
స్వర్యోషితాం నలినగన్ధరుచాం కుతోఽన్యాః ।
రాసోత్సవేఽస్య భుజదణ్డగృహీతకణ్ఠ-
లబ్ధాశిషాం య ఉదగాద్వ్రజవల్లభీనామ్ ॥