শ্ৰীশুক উৱাচ
পিতৰাৱুপলব্ধাৰ্থৌ ৱিদিত্ৱা পুৰুষোত্তমঃ ।
মা ভূদিতি নিজাং মাযাং ততান জনমোহিনীম্ ॥ ১ ॥
পিতৰাৱুপলব্ধাৰ্থৌ ৱিদিত্ৱা পুৰুষোত্তমঃ ।
মা ভূদিতি নিজাং মাযাং ততান জনমোহিনীম্ ॥ ১ ॥
উৱাচপিতৰাৱেত্য সাগ্ৰজঃ সাত্ৱতৰ্ষভঃ ।
প্ৰশ্ৰযাৱনতঃ প্ৰীণন্নম্ব তাতেতি সাদৰম্ ॥ ২ ॥
প্ৰশ্ৰযাৱনতঃ প্ৰীণন্নম্ব তাতেতি সাদৰম্ ॥ ২ ॥
নাস্মত্তো যুৱযোস্তাত নিত্যোত্কণ্ঠিতযোৰপি ।
বাল্যপৌগণ্ডকৈশোৰাঃ পুত্ৰাভ্যামভৱন্ক্ৱচিত্ ॥ ৩ ॥
বাল্যপৌগণ্ডকৈশোৰাঃ পুত্ৰাভ্যামভৱন্ক্ৱচিত্ ॥ ৩ ॥
ন লব্ধো দৈৱহতযোৰ্ৱাসো নৌ ভৱদন্তিকে ।
যাং বালাঃ পিতৃগেহস্থা ৱিন্দন্তে লালিতা মুদম্ ॥ ৪ ॥
যাং বালাঃ পিতৃগেহস্থা ৱিন্দন্তে লালিতা মুদম্ ॥ ৪ ॥
সৰ্ৱাৰ্থসম্ভৱো দেহো জনিতঃ পোষিতো যতঃ ।
ন তযোৰ্যাতি নিৰ্ৱেশং পিত্ৰোৰ্মৰ্ত্যঃ শতাযুষা ॥ ৫ ॥
ন তযোৰ্যাতি নিৰ্ৱেশং পিত্ৰোৰ্মৰ্ত্যঃ শতাযুষা ॥ ৫ ॥
যস্তযোৰাত্মজঃ কল্প আত্মনা চ ধনেন চ ।
ৱৃত্তিং ন দদ্যাত্তং প্ৰেত্য স্ৱমাংসং খাদযন্তি হি ॥ ৬ ॥
ৱৃত্তিং ন দদ্যাত্তং প্ৰেত্য স্ৱমাংসং খাদযন্তি হি ॥ ৬ ॥
মাতৰং পিতৰং ৱৃদ্ধং ভাৰ্যাং সাধ্ৱীং সুতং শিশুম্ ।
গুৰুং ৱিপ্ৰং প্ৰপন্নং চ কল্পোঽবিভ্ৰচ্ছ্ৱসন্ মৃতঃ ॥ ৭ ॥
গুৰুং ৱিপ্ৰং প্ৰপন্নং চ কল্পোঽবিভ্ৰচ্ছ্ৱসন্ মৃতঃ ॥ ৭ ॥
তন্নাৱকল্পযোঃ কংসান্নিত্যমুদ্ৱিগ্নচেতসোঃ ।
মোঘমেতে ৱ্যতিক্ৰান্তা দিৱসা ৱামনৰ্চতোঃ ॥ ৮ ॥
মোঘমেতে ৱ্যতিক্ৰান্তা দিৱসা ৱামনৰ্চতোঃ ॥ ৮ ॥
তত্ ক্ষন্তুমৰ্হথস্তাত মাতৰ্নৌ পৰতন্ত্ৰযোঃ ।
অকুৰ্ৱতোৰ্ৱাং শুশ্ৰূষাং ক্লিষ্টযোৰ্দুৰ্হৃদা ভৃশম্ ॥ ৯ ॥
অকুৰ্ৱতোৰ্ৱাং শুশ্ৰূষাং ক্লিষ্টযোৰ্দুৰ্হৃদা ভৃশম্ ॥ ৯ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি মাযামনুষ্যস্য হৰেৰ্ৱিশ্ৱাত্মনো গিৰা ।
মোহিতাৱঙ্কমাৰোপ্য পৰিষ্ৱজ্যাপতুৰ্মুদম্ ॥ ১০ ॥
ইতি মাযামনুষ্যস্য হৰেৰ্ৱিশ্ৱাত্মনো গিৰা ।
মোহিতাৱঙ্কমাৰোপ্য পৰিষ্ৱজ্যাপতুৰ্মুদম্ ॥ ১০ ॥
সিঞ্চন্তাৱশ্ৰুধাৰাভিঃ স্নেহপাশেন চাৱৃতৌ ।
ন কিঞ্চিদূচতূ ৰাজন্বাষ্পকণ্ঠৌ ৱিমোহিতৌ ॥ ১১ ॥
ন কিঞ্চিদূচতূ ৰাজন্বাষ্পকণ্ঠৌ ৱিমোহিতৌ ॥ ১১ ॥
এৱমাশ্ৱাস্য পিতৰৌ ভগৱান্দেৱকীসুতঃ ।
মাতামহং তূগ্ৰসেনং যদূনামকৰোন্নৃপম্ ॥ ১২ ॥
মাতামহং তূগ্ৰসেনং যদূনামকৰোন্নৃপম্ ॥ ১২ ॥
আহ চাস্মান্ মহাৰাজ প্ৰজাশ্চাজ্ঞপ্তুমৰ্হসি ।
যযাতিশাপাদ্ যদুভিৰ্নাসিতৱ্যং নৃপাসনে ॥ ১৩ ॥
যযাতিশাপাদ্ যদুভিৰ্নাসিতৱ্যং নৃপাসনে ॥ ১৩ ॥
মযি ভৃত্য উপাসীনে ভৱতো ৱিবুধাদযঃ ।
বলিং হৰন্ত্যৱনতাঃ কিমুতান্যে নৰাধিপাঃ ॥ ১৪ ॥
বলিং হৰন্ত্যৱনতাঃ কিমুতান্যে নৰাধিপাঃ ॥ ১৪ ॥
সৰ্ৱান্স্ৱান্জ্ঞতিসম্বন্ধান্দিগ্ভ্যঃ কংসভযাকুলান্ ।
যদুৱৃষ্ণ্যন্ধকমধুদাশাৰ্হকুকুৰাদিকান্ ॥ ১৫ ॥
যদুৱৃষ্ণ্যন্ধকমধুদাশাৰ্হকুকুৰাদিকান্ ॥ ১৫ ॥
সভাজিতান্ সমাশ্ৱাস্য ৱিদেশাৱাসকৰ্শিতান্ ।
ন্যৱাসযত্ স্ৱগেহেষু ৱিত্তৈঃ সন্তৰ্প্য ৱিশ্ৱকৃত্ ॥ ১৬ ॥
ন্যৱাসযত্ স্ৱগেহেষু ৱিত্তৈঃ সন্তৰ্প্য ৱিশ্ৱকৃত্ ॥ ১৬ ॥
কৃষ্ণসঙ্কৰ্ষণভুজৈৰ্গুপ্তা লব্ধমনোৰথাঃ ।
গৃহেষু ৰেমিৰে সিদ্ধাঃ কৃষ্ণৰামগতজ্ৱৰাঃ ॥ ১৭ ॥
গৃহেষু ৰেমিৰে সিদ্ধাঃ কৃষ্ণৰামগতজ্ৱৰাঃ ॥ ১৭ ॥
ৱীক্ষন্তোঽহৰহঃ প্ৰীতা মুকুন্দৱদনাম্বুজম্ ।
নিত্যং প্ৰমুদিতং শ্ৰীমত্সদযস্মিতৱীক্ষণম্ ॥ ১৮ ॥
নিত্যং প্ৰমুদিতং শ্ৰীমত্সদযস্মিতৱীক্ষণম্ ॥ ১৮ ॥
তত্ৰ প্ৰৱযসোঽপ্যাসন্ যুৱানোঽতিবলৌজসঃ ।
পিবন্তোঽক্ষৈৰ্মুকুন্দস্য মুখাম্বুজসুধাং মুহুঃ ॥ ১৯ ॥
পিবন্তোঽক্ষৈৰ্মুকুন্দস্য মুখাম্বুজসুধাং মুহুঃ ॥ ১৯ ॥
অথ নন্দং সমসাদ্য ভগৱান্ দেৱকীসুতঃ ।
সঙ্কৰ্ষণশ্চ ৰাজেন্দ্ৰ পৰিষ্ৱজ্যেদমূচতুঃ ॥ ২০ ॥
সঙ্কৰ্ষণশ্চ ৰাজেন্দ্ৰ পৰিষ্ৱজ্যেদমূচতুঃ ॥ ২০ ॥
পিতৰ্যুৱাভ্যাং স্নিগ্ধাভ্যাং পোষিতৌ লালিতৌ ভৃশম্ ।
পিত্ৰোৰভ্যধিকা প্ৰীতিৰাত্মজেষ্ৱাত্মনোঽপি হি ॥ ২১ ॥
পিত্ৰোৰভ্যধিকা প্ৰীতিৰাত্মজেষ্ৱাত্মনোঽপি হি ॥ ২১ ॥
স পিতা সা চ জননী যৌ পুষ্ণীতাং স্ৱপুত্ৰৱত্ ।
শিশূন্ বন্ধুভিৰুত্সৃষ্টানকল্পৈঃ পোষৰক্ষণে ॥ ২২ ॥
শিশূন্ বন্ধুভিৰুত্সৃষ্টানকল্পৈঃ পোষৰক্ষণে ॥ ২২ ॥
যাত যূযং ৱ্ৰজং তাত ৱযং চ স্নেহদুঃখিতান্ ।
জ্ঞাতীন্ ৱো দ্ৰষ্টুমেষ্যামো ৱিধায সুহৃদাং সুখম্ ॥ ২৩ ॥
জ্ঞাতীন্ ৱো দ্ৰষ্টুমেষ্যামো ৱিধায সুহৃদাং সুখম্ ॥ ২৩ ॥
এৱং সান্ত্ৱয্য ভগৱান্ নন্দং সৱ্ৰজমচ্যুতঃ ।
ৱাসোঽলঙ্কাৰকুপ্যাদ্যৈৰৰ্হযামাস সাদৰম্ ॥ ২৪ ॥
ৱাসোঽলঙ্কাৰকুপ্যাদ্যৈৰৰ্হযামাস সাদৰম্ ॥ ২৪ ॥
ইত্যুক্তস্তৌ পৰিষ্ৱজ্য নন্দঃ প্ৰণযৱিহ্ৱলঃ ।
পূৰযন্নশ্ৰুভিৰ্নেত্ৰে সহ গোপৈৰ্ৱ্ৰজং যযৌ ॥ ২৫ ॥
পূৰযন্নশ্ৰুভিৰ্নেত্ৰে সহ গোপৈৰ্ৱ্ৰজং যযৌ ॥ ২৫ ॥
অথ শূৰসুতো ৰাজন্ পুত্ৰযোঃ সমকাৰযত্ ।
পুৰোধসা ব্ৰাহ্মণৈশ্চ যথাৱদ্ দ্ৱিজসংস্কৃতিম্ ॥ ২৬ ॥
পুৰোধসা ব্ৰাহ্মণৈশ্চ যথাৱদ্ দ্ৱিজসংস্কৃতিম্ ॥ ২৬ ॥
তেভ্যোঽদাদ্দক্ষিণা গাৱো ৰুক্মমালাঃ স্ৱলঙ্কৃতাঃ ।
স্ৱলঙ্কৃতেভ্যঃ সম্পূজ্য সৱত্সাঃ ক্ষৌমমালিনীঃ ॥ ২৭ ॥
স্ৱলঙ্কৃতেভ্যঃ সম্পূজ্য সৱত্সাঃ ক্ষৌমমালিনীঃ ॥ ২৭ ॥
যাঃ কৃষ্ণৰামজন্মৰ্ক্ষে মনোদত্তা মহামতিঃ ।
তাশ্চাদদাদনুস্মৃত্য কংসেনাধৰ্মতো হৃতাঃ ॥ ২৮ ॥
তাশ্চাদদাদনুস্মৃত্য কংসেনাধৰ্মতো হৃতাঃ ॥ ২৮ ॥
ততশ্চ লব্ধসংস্কাৰৌ দ্ৱিজত্ৱং প্ৰাপ্য সুৱ্ৰতৌ ।
গৰ্গাদ্ যদুকুলাচাৰ্যাদ্গাযত্ৰং ৱ্ৰতমাস্থিতৌ ॥ ২৯ ॥
গৰ্গাদ্ যদুকুলাচাৰ্যাদ্গাযত্ৰং ৱ্ৰতমাস্থিতৌ ॥ ২৯ ॥
প্ৰভৱৌ সৰ্ৱৱিদ্যানাং সৰ্ৱজ্ঞৌ জগদীশ্ৱৰৌ ।
নান্যসিদ্ধামলং জ্ঞানং গূহমানৌ নৰেহিতৈঃ ॥ ৩০ ॥
নান্যসিদ্ধামলং জ্ঞানং গূহমানৌ নৰেহিতৈঃ ॥ ৩০ ॥
অথো গুৰুকুলে ৱাসমিচ্ছন্তাৱুপজগ্মতুঃ ।
কাশ্যং সান্দীপনিং নাম হ্যৱন্তিপুৰৱাসিনম্ ॥ ৩১ ॥
কাশ্যং সান্দীপনিং নাম হ্যৱন্তিপুৰৱাসিনম্ ॥ ৩১ ॥
যথোপসাদ্য তৌ দান্তৌ গুৰৌ ৱৃত্তিমনিন্দিতাম্ ।
গ্ৰাহযন্তাৱুপেতৌ স্ম ভক্ত্যা দেৱমিৱাদৃতৌ ॥ ৩২ ॥
গ্ৰাহযন্তাৱুপেতৌ স্ম ভক্ত্যা দেৱমিৱাদৃতৌ ॥ ৩২ ॥
তযোৰ্দ্ৱিজৱৰস্তুষ্টঃ শুদ্ধভাৱানুৱৃত্তিভিঃ ।
প্ৰোৱাচ ৱেদানখিলান্সঙ্গোপনিষদো গুৰুঃ ॥ ৩৩ ॥
প্ৰোৱাচ ৱেদানখিলান্সঙ্গোপনিষদো গুৰুঃ ॥ ৩৩ ॥
সৰহস্যং ধনুৰ্ৱেদং ধৰ্মান্ ন্যাযপথাংস্তথা ।
তথা চান্ৱীক্ষিকীং ৱিদ্যাং ৰাজনীতিং চ ষড্ৱিধাম্ ॥ ৩৪ ॥
তথা চান্ৱীক্ষিকীং ৱিদ্যাং ৰাজনীতিং চ ষড্ৱিধাম্ ॥ ৩৪ ॥
সৰ্ৱং নৰৱৰশ্ৰেষ্ঠৌ সৰ্ৱৱিদ্যাপ্ৰৱৰ্তকৌ ।
সকৃন্নিগদমাত্ৰেণ তৌ সঞ্জগৃহতুৰ্নৃপ ॥ ৩৫ ॥
সকৃন্নিগদমাত্ৰেণ তৌ সঞ্জগৃহতুৰ্নৃপ ॥ ৩৫ ॥
অহোৰাত্ৰৈশ্চতুঃষষ্ট্যা সংযত্তৌ তাৱতীঃ কলাঃ ।
গুৰুদক্ষিণযাচাৰ্যং ছন্দযামাসতুৰ্নৃপ ॥ ৩৬ ॥
গুৰুদক্ষিণযাচাৰ্যং ছন্দযামাসতুৰ্নৃপ ॥ ৩৬ ॥
দ্ৱিজস্তযোস্তং মহিমানমদ্ভুতং
সংলক্ষ্য ৰাজন্নতিমানুষীং মতিম্ ।
সম্মন্ত্ৰ্য পত্ন্যা স মহাৰ্ণৱে মৃতং
বালং প্ৰভাসে ৱৰযাং বভূৱ হ ॥ ৩৭ ॥
সংলক্ষ্য ৰাজন্নতিমানুষীং মতিম্ ।
সম্মন্ত্ৰ্য পত্ন্যা স মহাৰ্ণৱে মৃতং
বালং প্ৰভাসে ৱৰযাং বভূৱ হ ॥ ৩৭ ॥
তথেত্যথাৰুহ্য মহাৰথৌ ৰথং
প্ৰভাসমাসাদ্য দুৰন্তৱিক্ৰমৌ ।
ৱেলামুপৱ্ৰজ্য নিষীদতুঃ ক্ষণং
সিন্ধুৰ্ৱিদিত্ৱাৰ্হণমাহৰত্তযোঃ ॥ ৩৮ ॥
প্ৰভাসমাসাদ্য দুৰন্তৱিক্ৰমৌ ।
ৱেলামুপৱ্ৰজ্য নিষীদতুঃ ক্ষণং
সিন্ধুৰ্ৱিদিত্ৱাৰ্হণমাহৰত্তযোঃ ॥ ৩৮ ॥
তমাহ ভগৱানাশু গুৰুপুত্ৰঃ প্ৰদীযতাম্ ।
যোঽসাৱিহ ত্ৱযা গ্ৰস্তো বালকো মহতোৰ্মিণা ॥ ৩৯ ॥
যোঽসাৱিহ ত্ৱযা গ্ৰস্তো বালকো মহতোৰ্মিণা ॥ ৩৯ ॥
শ্ৰীসমুদ্ৰ উৱাচ
ন চাহাৰ্ষমহং দেৱ দৈত্যঃ পঞ্চজনো মহান্ ।
অন্তৰ্জলচৰঃ কৃষ্ণ শঙ্খৰূপধৰোঽসুৰঃ ॥ ৪০ ॥
ন চাহাৰ্ষমহং দেৱ দৈত্যঃ পঞ্চজনো মহান্ ।
অন্তৰ্জলচৰঃ কৃষ্ণ শঙ্খৰূপধৰোঽসুৰঃ ॥ ৪০ ॥
আস্তে তেনাহৃতো নূনং তচ্ছ্ৰুত্ৱা সত্ৱৰং প্ৰভুঃ ।
জলমাৱিশ্য তং হত্ৱা নাপশ্যদুদৰেঽৰ্ভকম্ ॥ ৪১ ॥
জলমাৱিশ্য তং হত্ৱা নাপশ্যদুদৰেঽৰ্ভকম্ ॥ ৪১ ॥
তদঙ্গপ্ৰভৱং শঙ্খমাদায ৰথমাগমত্ ।
ততঃ সংযমনীং নাম যমস্য দযিতাং পুৰীম্ ॥ ৪২ ॥
ততঃ সংযমনীং নাম যমস্য দযিতাং পুৰীম্ ॥ ৪২ ॥
গত্ৱা জনাৰ্দনঃ শঙ্খং প্ৰদধ্মৌ সহলাযুধঃ ।
শঙ্খনিৰ্হ্ৰাদমাকৰ্ণ্য প্ৰজাসংযমনো যমঃ ॥ ৪৩ ॥
শঙ্খনিৰ্হ্ৰাদমাকৰ্ণ্য প্ৰজাসংযমনো যমঃ ॥ ৪৩ ॥
তযোঃ সপৰ্যাং মহতীং চক্ৰে ভক্ত্যুপবৃংহিতাম্ ।
উৱাচাৱনতঃ কৃষ্ণং সৰ্ৱভূতাশযালযম্ ।
লীলামনুষ্যযোৰ্ৱিষ্ণো যুৱযোঃ কৰৱাম কিম্ ॥ ৪৪ ॥
উৱাচাৱনতঃ কৃষ্ণং সৰ্ৱভূতাশযালযম্ ।
লীলামনুষ্যযোৰ্ৱিষ্ণো যুৱযোঃ কৰৱাম কিম্ ॥ ৪৪ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
গুৰুপুত্ৰমিহানীতং নিজকৰ্মনিবন্ধনম্ ।
আনযস্ৱ মহাৰাজ মচ্ছাসনপুৰস্কৃতঃ ॥ ৪৫ ॥
গুৰুপুত্ৰমিহানীতং নিজকৰ্মনিবন্ধনম্ ।
আনযস্ৱ মহাৰাজ মচ্ছাসনপুৰস্কৃতঃ ॥ ৪৫ ॥
তথেতি তেনোপানীতং গুৰুপুত্ৰং যদূত্তমৌ ।
দত্ত্ৱা স্ৱগুৰৱে ভূযো ৱৃণীষ্ৱেতি তমূচতুঃ ॥ ৪৬ ॥
দত্ত্ৱা স্ৱগুৰৱে ভূযো ৱৃণীষ্ৱেতি তমূচতুঃ ॥ ৪৬ ॥
শ্ৰীগুৰুৰুৱাচ
সম্যক্ সম্পাদিতো ৱত্স ভৱদ্ভযাং গুৰুনিষ্ক্ৰযঃ ।
কো নু যুষ্মদ্ৱিধগুৰোঃ কামানামৱশিষ্যতে ॥ ৪৭ ॥
সম্যক্ সম্পাদিতো ৱত্স ভৱদ্ভযাং গুৰুনিষ্ক্ৰযঃ ।
কো নু যুষ্মদ্ৱিধগুৰোঃ কামানামৱশিষ্যতে ॥ ৪৭ ॥
গচ্ছতং স্ৱগৃহং ৱীৰৌ কীৰ্তিৰ্ৱামস্তু পাৱনী ।
ছন্দাংস্যযাতযামানি ভৱন্ত্ৱিহ পৰত্ৰ চ ॥ ৪৮ ॥
ছন্দাংস্যযাতযামানি ভৱন্ত্ৱিহ পৰত্ৰ চ ॥ ৪৮ ॥
গুৰুণৈৱমনুজ্ঞাতৌ ৰথেনানিলৰংহসা ।
আযাতৌ স্ৱপুৰং তাত পৰ্জন্যনিনদেন ৱৈ ॥ ৪৯ ॥
আযাতৌ স্ৱপুৰং তাত পৰ্জন্যনিনদেন ৱৈ ॥ ৪৯ ॥
সমনন্দন্ প্ৰজাঃ সৰ্ৱা দৃষ্ট্ৱা ৰামজনাৰ্দনৌ ।
অপশ্যন্ত্যো বহ্ৱহানি নষ্টলব্ধধনা ইৱ ॥ ৫০ ॥
অপশ্যন্ত্যো বহ্ৱহানি নষ্টলব্ধধনা ইৱ ॥ ৫০ ॥