শ্ৰীশুক উৱাচ
ৱৃষ্ণীনাং প্ৰৱৰো মন্ত্ৰী কৃষ্ণস্য দযিতঃ সখা ।
শিষ্যো বৃহস্পতেঃ
সাক্ষাদুদ্ধৱো বুদ্ধিসত্তমঃ ॥ ১ ॥
ৱৃষ্ণীনাং প্ৰৱৰো মন্ত্ৰী কৃষ্ণস্য দযিতঃ সখা ।
শিষ্যো বৃহস্পতেঃ
সাক্ষাদুদ্ধৱো বুদ্ধিসত্তমঃ ॥ ১ ॥
তমাহ ভগৱান্প্ৰেষ্ঠং ভক্তমেকান্তিনং ক্ৱচিত্ ।
গৃহীত্ৱা পাণিনা পাণিং প্ৰপন্নাৰ্তিহৰো হৰিঃ ॥ ২ ॥
গৃহীত্ৱা পাণিনা পাণিং প্ৰপন্নাৰ্তিহৰো হৰিঃ ॥ ২ ॥
গচ্ছোদ্ধৱ ৱ্ৰজং সৌম্য পিত্ৰোৰ্নৌ প্ৰীতিমাৱহ ।
গোপীনাং মদ্ৱিযোগাধিং মত্সন্দেশৈৰ্ৱিমোচয ॥ ৩ ॥
গোপীনাং মদ্ৱিযোগাধিং মত্সন্দেশৈৰ্ৱিমোচয ॥ ৩ ॥
তা মন্মনস্কা মত্প্ৰাণা মতৰ্থে ত্যক্তদৈহিকাঃ ।
মামেৱ দযিতং প্ৰেষ্ঠমাত্মানং মনসা গতাঃ ।
যে ত্যক্তলোকধৰ্মাশ্চ মদৰ্থে তান্বিভৰ্ম্যহম্ ॥ ৪ ॥
মামেৱ দযিতং প্ৰেষ্ঠমাত্মানং মনসা গতাঃ ।
যে ত্যক্তলোকধৰ্মাশ্চ মদৰ্থে তান্বিভৰ্ম্যহম্ ॥ ৪ ॥
মযি তাঃ প্ৰেযসাং প্ৰেষ্ঠে দূৰস্থে গোকুলস্ত্ৰিযঃ ।
স্মৰন্ত্যোঽঙ্গ ৱিমুহ্যন্তি ৱিৰহৌত্কণ্ঠ্যৱিহ্ৱলাঃ ॥ ৫ ॥
স্মৰন্ত্যোঽঙ্গ ৱিমুহ্যন্তি ৱিৰহৌত্কণ্ঠ্যৱিহ্ৱলাঃ ॥ ৫ ॥
ধাৰযন্ত্যতিকৃচ্ছ্ৰেণ প্ৰাযঃ প্ৰাণান্ কথঞ্চন ।
প্ৰত্যাগমনসন্দেশৈৰ্বল্লৱ্যো মে মদাত্মিকাঃ ॥ ৬ ॥
প্ৰত্যাগমনসন্দেশৈৰ্বল্লৱ্যো মে মদাত্মিকাঃ ॥ ৬ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যুক্ত উদ্ধৱো ৰাজন্সন্দেশং ভৰ্তুৰাদৃতঃ ।
আদায ৰথমাৰুহ্য প্ৰযযৌ নন্দগোকুলম্ ॥ ৭ ॥
ইত্যুক্ত উদ্ধৱো ৰাজন্সন্দেশং ভৰ্তুৰাদৃতঃ ।
আদায ৰথমাৰুহ্য প্ৰযযৌ নন্দগোকুলম্ ॥ ৭ ॥
প্ৰাপ্তো নন্দৱ্ৰজং শ্ৰীমান্ নিম্লোচতি ৱিভাৱসৌ ।
ছন্নযানঃ প্ৰৱিশতাং পশূনাং খুৰৰেণুভিঃ ॥ ৮ ॥
ছন্নযানঃ প্ৰৱিশতাং পশূনাং খুৰৰেণুভিঃ ॥ ৮ ॥
ৱাসিতাৰ্থেঽভিযুধ্যদ্ভিৰ্নাদিতং শুশ্মিভিৰ্ৱৃষৈঃ ।
ধাৱন্তীভিশ্চ ৱাস্ৰাভিৰুধোভাৰৈঃ স্ৱৱত্সকান্ ॥ ৯ ॥
ধাৱন্তীভিশ্চ ৱাস্ৰাভিৰুধোভাৰৈঃ স্ৱৱত্সকান্ ॥ ৯ ॥
ইতস্ততো ৱিলঙ্ঘদ্ভিৰ্গোৱত্সৈৰ্মণ্ডিতং সিতৈঃ ।
গোদোহশব্দাভিৰৱং ৱেণূনাং নিঃস্ৱনেন চ ॥ ১০ ॥
গোদোহশব্দাভিৰৱং ৱেণূনাং নিঃস্ৱনেন চ ॥ ১০ ॥
গাযন্তীভিশ্চ কৰ্মাণি শুভানি বলকৃষ্ণযোঃ ।
স্ৱলঙ্কৃতাভিৰ্গোপীভিৰ্গোপৈশ্চ সুৱিৰাজিতম্ ॥ ১১ ॥
স্ৱলঙ্কৃতাভিৰ্গোপীভিৰ্গোপৈশ্চ সুৱিৰাজিতম্ ॥ ১১ ॥
অগ্ন্যৰ্কাতিথিগোৱিপ্ৰপিতৃদেৱাৰ্চনান্ৱিতৈঃ ।
ধূপদীপৈশ্চ মাল্যৈশ্চ গোপাৱাসৈৰ্মনোৰমম্ ॥ ১২ ॥
ধূপদীপৈশ্চ মাল্যৈশ্চ গোপাৱাসৈৰ্মনোৰমম্ ॥ ১২ ॥
সৰ্ৱতঃ পুষ্পিতৱনং দ্ৱিজালিকুলনাদিতম্ ।
হংসকাৰণ্ডৱাকীৰ্ণৈঃ পদ্মষণ্ডৈশ্চ মণ্ডিতম্ ॥ ১৩ ॥
হংসকাৰণ্ডৱাকীৰ্ণৈঃ পদ্মষণ্ডৈশ্চ মণ্ডিতম্ ॥ ১৩ ॥
তমাগতং সমাগম্য কৃষ্ণস্যানুচৰং প্ৰিযম্ ।
নন্দঃ প্ৰীতঃ পৰিষ্ৱজ্য ৱাসুদেৱধিযাৰ্চযত্ ॥ ১৪ ॥
নন্দঃ প্ৰীতঃ পৰিষ্ৱজ্য ৱাসুদেৱধিযাৰ্চযত্ ॥ ১৪ ॥
ভোজিতং পৰমান্নেন সংৱিষ্টং কশিপৌ সুখম্ ।
গতশ্ৰমং পৰ্যপৃচ্ছত্ পাদসংৱাহনাদিভিঃ ॥ ১৫ ॥
গতশ্ৰমং পৰ্যপৃচ্ছত্ পাদসংৱাহনাদিভিঃ ॥ ১৫ ॥
কচ্চিদঙ্গ মহাভাগ সখা নঃ শূৰনন্দনঃ ।
আস্তে কুশল্যপত্যাদ্যৈৰ্যুক্তো মুক্তঃ সুহৃদ্ৱ্ৰতঃ ॥ ১৬ ॥
আস্তে কুশল্যপত্যাদ্যৈৰ্যুক্তো মুক্তঃ সুহৃদ্ৱ্ৰতঃ ॥ ১৬ ॥
দিষ্ট্যা কংসো হতঃ পাপঃ সানুগঃ স্ৱেন পাপ্মনা ।
সাধূনাং ধৰ্মশীলানাং যদূনাং দ্ৱেষ্টি যঃ সদা ॥ ১৭ ॥
সাধূনাং ধৰ্মশীলানাং যদূনাং দ্ৱেষ্টি যঃ সদা ॥ ১৭ ॥
অপি স্মৰতি নঃ কৃষ্ণো মাতৰং সুহৃদঃ সখীন্ ।
গোপান্ ৱ্ৰজং চাত্মনাথং গাৱো ৱৃন্দাৱনং গিৰিম্ ॥ ১৮ ॥
গোপান্ ৱ্ৰজং চাত্মনাথং গাৱো ৱৃন্দাৱনং গিৰিম্ ॥ ১৮ ॥
অপ্যাযাস্যতি গোৱিন্দঃ স্ৱজনান্সকৃদীক্ষিতুম্ ।
তৰ্হি দ্ৰক্ষ্যাম তদ্ৱক্ত্ৰং সুনসং সুস্মিতেক্ষণম্ ॥ ১৯ ॥
তৰ্হি দ্ৰক্ষ্যাম তদ্ৱক্ত্ৰং সুনসং সুস্মিতেক্ষণম্ ॥ ১৯ ॥
দাৱাগ্নেৰ্ৱাতৱৰ্ষাচ্চ ৱৃষসৰ্পাচ্চ ৰক্ষিতাঃ ।
দুৰত্যযেভ্যো মৃত্যুভ্যঃ কৃষ্ণেন সুমহাত্মনা ॥ ২০ ॥
দুৰত্যযেভ্যো মৃত্যুভ্যঃ কৃষ্ণেন সুমহাত্মনা ॥ ২০ ॥
স্মৰতাং কৃষ্ণৱীৰ্যাণি লীলাপাঙ্গনিৰীক্ষিতম্ ।
হসিতং ভাষিতং চাঙ্গ সৰ্ৱা নঃ শিথিলাঃ ক্ৰিযাঃ ॥ ২১ ॥
হসিতং ভাষিতং চাঙ্গ সৰ্ৱা নঃ শিথিলাঃ ক্ৰিযাঃ ॥ ২১ ॥
সৰিচ্ছৈলৱনোদ্দেশান্ মুকুন্দপদভূষিতান্ ।
আক্ৰীডানীক্ষ্যমাণানাং মনো যাতি তদাত্মতাম্ ॥ ২২ ॥
আক্ৰীডানীক্ষ্যমাণানাং মনো যাতি তদাত্মতাম্ ॥ ২২ ॥
মন্যে কৃষ্ণং চ ৰামং চ প্ৰাপ্তাৱিহ সুৰোত্তমৌ ।
সুৰাণাং মহদৰ্থায গৰ্গস্য ৱচনং যথা ॥ ২৩ ॥
সুৰাণাং মহদৰ্থায গৰ্গস্য ৱচনং যথা ॥ ২৩ ॥
কংসং নাগাযুতপ্ৰাণং মল্লৌ গজপতিং যথা ।
অৱধিষ্টাং লীলযৈৱ পশূনিৱ মৃগাধিপঃ ॥ ২৪ ॥
অৱধিষ্টাং লীলযৈৱ পশূনিৱ মৃগাধিপঃ ॥ ২৪ ॥
তালত্ৰযং মহাসাৰং ধনুৰ্যষ্টিমিৱেভৰাট্ ।
বভঞ্জৈকেন হস্তেন সপ্তাহমদধাদ্ গিৰিম্ ॥ ২৫ ॥
বভঞ্জৈকেন হস্তেন সপ্তাহমদধাদ্ গিৰিম্ ॥ ২৫ ॥
প্ৰলম্বো ধেনুকোঽৰিষ্টস্তৃণাৱৰ্তো বকাদযঃ ।
দৈত্যাঃ সুৰাসুৰজিতো হতা যেনেহ লীলযা ॥ ২৬ ॥
দৈত্যাঃ সুৰাসুৰজিতো হতা যেনেহ লীলযা ॥ ২৬ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি সংস্মৃত্য সংস্মৃত্য নন্দঃ কৃষ্ণানুৰক্তধীঃ ।
অত্যুত্কণ্ঠোঽভৱত্তূষ্ণীং প্ৰেমপ্ৰসৰৱিহ্ৱলঃ ॥ ২৭ ॥
ইতি সংস্মৃত্য সংস্মৃত্য নন্দঃ কৃষ্ণানুৰক্তধীঃ ।
অত্যুত্কণ্ঠোঽভৱত্তূষ্ণীং প্ৰেমপ্ৰসৰৱিহ্ৱলঃ ॥ ২৭ ॥
যশোদা ৱৰ্ণ্যমানানি পুত্ৰস্য চৰিতানি চ ।
শৃণ্ৱন্ত্যশ্ৰূণ্যৱাস্ৰাক্ষীত্ স্নেহস্নুতপযোধৰা ॥ ২৮ ॥
শৃণ্ৱন্ত্যশ্ৰূণ্যৱাস্ৰাক্ষীত্ স্নেহস্নুতপযোধৰা ॥ ২৮ ॥
তযোৰিত্থং ভগৱতি কৃষ্ণে নন্দযশোদযোঃ ।
ৱীক্ষ্যানুৰাগং পৰমং নন্দমাহোদ্ধৱো মুদা ॥ ২৯ ॥
ৱীক্ষ্যানুৰাগং পৰমং নন্দমাহোদ্ধৱো মুদা ॥ ২৯ ॥
শ্ৰীউদ্ধৱ উৱাচ
যুৱাং শ্লাঘ্যতমৌ নূনং দেহিনামিহ মানদ ।
নাৰাযণেঽখিলগুৰৌ যত্কৃতা মতিৰীদৃশী ॥ ৩০ ॥
যুৱাং শ্লাঘ্যতমৌ নূনং দেহিনামিহ মানদ ।
নাৰাযণেঽখিলগুৰৌ যত্কৃতা মতিৰীদৃশী ॥ ৩০ ॥
এতৌ হি ৱিশ্ৱস্য চ বীজযোনী
ৰামো মুকুন্দঃ পুৰুষঃ প্ৰধানম্ ।
অন্ৱীয ভূতেষু ৱিলক্ষণস্য
জ্ঞানস্য চেশাত ইমৌ পুৰাণৌ ॥ ৩১ ॥
ৰামো মুকুন্দঃ পুৰুষঃ প্ৰধানম্ ।
অন্ৱীয ভূতেষু ৱিলক্ষণস্য
জ্ঞানস্য চেশাত ইমৌ পুৰাণৌ ॥ ৩১ ॥
যস্মিন্ জনঃ প্ৰাণৱিযোগকালে
ক্ষণং সমাৱেশ্য মনোঽৱিশুদ্ধম্ ।
নিৰ্হৃত্য কৰ্মাশযমাশু যাতি
পৰাং গতিং ব্ৰহ্মমযোঽৰ্কৱৰ্ণঃ ॥ ৩২ ॥
ক্ষণং সমাৱেশ্য মনোঽৱিশুদ্ধম্ ।
নিৰ্হৃত্য কৰ্মাশযমাশু যাতি
পৰাং গতিং ব্ৰহ্মমযোঽৰ্কৱৰ্ণঃ ॥ ৩২ ॥
তস্মিন্ ভৱন্তাৱখিলাত্মহেতৌ
নাৰাযণে কাৰণমৰ্ত্যমূৰ্তৌ ।
ভাৱং ৱিধত্তাং নিতৰাং মহাত্মন্
কিং ৱাৱশিষ্টং যুৱযোঃ সুকৃত্যম্ ॥ ৩৩ ॥
নাৰাযণে কাৰণমৰ্ত্যমূৰ্তৌ ।
ভাৱং ৱিধত্তাং নিতৰাং মহাত্মন্
কিং ৱাৱশিষ্টং যুৱযোঃ সুকৃত্যম্ ॥ ৩৩ ॥
আগমিষ্যত্যদীৰ্ঘেণ কালেন ৱ্ৰজমচ্যুতঃ ।
প্ৰিযং ৱিধাস্যতে পিত্ৰোৰ্ভগৱান্ সাত্ৱতাং পতিঃ ॥ ৩৪ ॥
প্ৰিযং ৱিধাস্যতে পিত্ৰোৰ্ভগৱান্ সাত্ৱতাং পতিঃ ॥ ৩৪ ॥
হত্ৱা কংসং ৰঙ্গমধ্যে প্ৰতীপং সৰ্ৱসাত্ৱতাম্ ।
যদাহ ৱঃ সমাগত্য কৃষ্ণঃ সত্যং কৰোতি তত্ ॥ ৩৫ ॥
যদাহ ৱঃ সমাগত্য কৃষ্ণঃ সত্যং কৰোতি তত্ ॥ ৩৫ ॥
মা খিদ্যতং মহাভাগৌ দ্ৰক্ষ্যথঃ কৃষ্ণমন্তিকে ।
অন্তৰ্হৃদি স ভূতানামাস্তে জ্যোতিৰিৱৈধসি ॥ ৩৬ ॥
অন্তৰ্হৃদি স ভূতানামাস্তে জ্যোতিৰিৱৈধসি ॥ ৩৬ ॥
ন হ্যস্যাস্তি প্ৰিযঃ কশ্চিন্নাপ্ৰিযো ৱাস্ত্যমানিনঃ ।
নোত্তমো নাধমো ৱাপি সমানস্যাসমোঽপি ৱা ॥ ৩৭ ॥
নোত্তমো নাধমো ৱাপি সমানস্যাসমোঽপি ৱা ॥ ৩৭ ॥
ন মাতা ন পিতা তস্য ন ভাৰ্যা ন সুতাদযঃ ।
নাত্মীযো ন পৰশ্চাপি ন দেহো জন্ম এৱ চ ॥ ৩৮ ॥
নাত্মীযো ন পৰশ্চাপি ন দেহো জন্ম এৱ চ ॥ ৩৮ ॥
ন চাস্য কৰ্ম ৱা লোকে সদসন্মিশ্ৰযোনিষু ।
ক্ৰীডাৰ্থং সোঽপি সাধূনাং পৰিত্ৰাণায কল্পতে ॥ ৩৯ ॥
ক্ৰীডাৰ্থং সোঽপি সাধূনাং পৰিত্ৰাণায কল্পতে ॥ ৩৯ ॥
সত্ত্ৱং ৰজস্তম ইতি ভজতে নিৰ্গুণো গুণান্ ।
ক্ৰীডন্নতীতোঽপি গুণৈঃ সৃজত্যৱতি হন্ত্যজঃ ॥ ৪০ ॥
ক্ৰীডন্নতীতোঽপি গুণৈঃ সৃজত্যৱতি হন্ত্যজঃ ॥ ৪০ ॥
যথা ভ্ৰমৰিকাদৃষ্ট্যা ভ্ৰাম্যতীৱ মহীযতে ।
চিত্তে কৰ্তৰি তত্ৰাত্মা কৰ্তেৱাহংধিযা স্মৃতঃ ॥ ৪১ ॥
চিত্তে কৰ্তৰি তত্ৰাত্মা কৰ্তেৱাহংধিযা স্মৃতঃ ॥ ৪১ ॥
যুৱযোৰেৱ নৈৱাযমাত্মজো ভগৱান্ হৰিঃ ।
সৰ্ৱেষামাত্মজো হ্যাত্মা পিতা মাতা স ঈশ্ৱৰঃ ॥ ৪২ ॥
সৰ্ৱেষামাত্মজো হ্যাত্মা পিতা মাতা স ঈশ্ৱৰঃ ॥ ৪২ ॥
দৃষ্টং শ্ৰুতং ভূতভৱদ্ ভৱিষ্যত্
স্থাস্নুশ্চৰিষ্ণুৰ্মহদল্পকং চ ।
ৱিনাচ্যুতাদ্ ৱস্তু তৰাং ন ৱাচ্যং
স এৱ সৰ্ৱং পৰমাত্মভূতঃ ॥ ৪৩ ॥
স্থাস্নুশ্চৰিষ্ণুৰ্মহদল্পকং চ ।
ৱিনাচ্যুতাদ্ ৱস্তু তৰাং ন ৱাচ্যং
স এৱ সৰ্ৱং পৰমাত্মভূতঃ ॥ ৪৩ ॥
এৱং নিশা সা ব্ৰুৱতোৰ্ৱ্যতীতা
নন্দস্য কৃষ্ণানুচৰস্য ৰাজন্ ।
গোপ্যঃ সমুত্থায নিৰূপ্য দীপান্
ৱাস্তূন্ সমভ্যৰ্চ্য দধীন্যমন্থন্ ॥ ৪৪ ॥
নন্দস্য কৃষ্ণানুচৰস্য ৰাজন্ ।
গোপ্যঃ সমুত্থায নিৰূপ্য দীপান্
ৱাস্তূন্ সমভ্যৰ্চ্য দধীন্যমন্থন্ ॥ ৪৪ ॥
তা দীপদীপ্তৈৰ্মণিভিৰ্ৱিৰেজূ
ৰজ্জূৰ্ৱিকৰ্ষদ্ভুজকঙ্কণস্ৰজঃ ।
চলন্নিতম্বস্তনহাৰকুণ্ডল-
ত্ৱিষত্কপোলাৰুণকুঙ্কুমাননাঃ ॥ ৪৫ ॥
ৰজ্জূৰ্ৱিকৰ্ষদ্ভুজকঙ্কণস্ৰজঃ ।
চলন্নিতম্বস্তনহাৰকুণ্ডল-
ত্ৱিষত্কপোলাৰুণকুঙ্কুমাননাঃ ॥ ৪৫ ॥
উদ্গাযতীনামৰৱিন্দলোচনং
ৱ্ৰজাঙ্গনানাং দিৱমস্পৃশদ্ ধ্ৱনিঃ ।
দধ্নশ্চ নিৰ্মন্থনশব্দমিশ্ৰিতো
নিৰস্যতে যেন দিশামমঙ্গলম্ ॥ ৪৬ ॥
ৱ্ৰজাঙ্গনানাং দিৱমস্পৃশদ্ ধ্ৱনিঃ ।
দধ্নশ্চ নিৰ্মন্থনশব্দমিশ্ৰিতো
নিৰস্যতে যেন দিশামমঙ্গলম্ ॥ ৪৬ ॥
ভগৱত্যুদিতে সূৰ্যে নন্দদ্ৱাৰি ৱ্ৰজৌকসঃ ।
দৃষ্ট্ৱা ৰথং শাতকৌম্ভং কস্যাযমিতি চাব্ৰুৱন্ ॥ ৪৭ ॥
দৃষ্ট্ৱা ৰথং শাতকৌম্ভং কস্যাযমিতি চাব্ৰুৱন্ ॥ ৪৭ ॥
অক্ৰূৰ আগতঃ কিং ৱা যঃ কংসস্যাৰ্থসাধকঃ ।
যেন নীতো মধুপুৰীং কৃষ্ণঃ কমললোচনঃ ॥ ৪৮ ॥
যেন নীতো মধুপুৰীং কৃষ্ণঃ কমললোচনঃ ॥ ৪৮ ॥
কিং সাধযিষ্যত্যস্মাভিৰ্ভৰ্তুঃ প্ৰীতস্য নিষ্কৃতিম্ ।
ততঃ স্ত্ৰীণাং ৱদন্তীনামুদ্ধৱোঽগাত্ কৃতাহ্নিকঃ ॥ ৪৯ ॥
ততঃ স্ত্ৰীণাং ৱদন্তীনামুদ্ধৱোঽগাত্ কৃতাহ্নিকঃ ॥ ৪৯ ॥