శ్రీశుక ఉవాచ
వృష్ణీనాం ప్రవరో మన్త్రీ కృష్ణస్య దయితః సఖా ।
శిష్యో బృహస్పతేః
సాక్షాదుద్ధవో బుద్ధిసత్తమః ॥ ౧ ॥
వృష్ణీనాం ప్రవరో మన్త్రీ కృష్ణస్య దయితః సఖా ।
శిష్యో బృహస్పతేః
సాక్షాదుద్ధవో బుద్ధిసత్తమః ॥ ౧ ॥
తమాహ భగవాన్ప్రేష్ఠం భక్తమేకాన్తినం క్వచిత్ ।
గృహీత్వా పాణినా పాణిం ప్రపన్నార్తిహరో హరిః ॥ ౨ ॥
గృహీత్వా పాణినా పాణిం ప్రపన్నార్తిహరో హరిః ॥ ౨ ॥
గచ్ఛోద్ధవ వ్రజం సౌమ్య పిత్రోర్నౌ ప్రీతిమావహ ।
గోపీనాం మద్వియోగాధిం మత్సన్దేశైర్విమోచయ ॥ ౩ ॥
గోపీనాం మద్వియోగాధిం మత్సన్దేశైర్విమోచయ ॥ ౩ ॥
తా మన్మనస్కా మత్ప్రాణా మతర్థే త్యక్తదైహికాః ।
మామేవ దయితం ప్రేష్ఠమాత్మానం మనసా గతాః ।
యే త్యక్తలోకధర్మాశ్చ మదర్థే తాన్బిభర్మ్యహమ్ ॥ ౪ ॥
మామేవ దయితం ప్రేష్ఠమాత్మానం మనసా గతాః ।
యే త్యక్తలోకధర్మాశ్చ మదర్థే తాన్బిభర్మ్యహమ్ ॥ ౪ ॥
మయి తాః ప్రేయసాం ప్రేష్ఠే దూరస్థే గోకులస్త్రియః ।
స్మరన్త్యోఽఙ్గ విముహ్యన్తి విరహౌత్కణ్ఠ్యవిహ్వలాః ॥ ౫ ॥
స్మరన్త్యోఽఙ్గ విముహ్యన్తి విరహౌత్కణ్ఠ్యవిహ్వలాః ॥ ౫ ॥
ధారయన్త్యతికృచ్ఛ్రేణ ప్రాయః ప్రాణాన్ కథఞ్చన ।
ప్రత్యాగమనసన్దేశైర్బల్లవ్యో మే మదాత్మికాః ॥ ౬ ॥
ప్రత్యాగమనసన్దేశైర్బల్లవ్యో మే మదాత్మికాః ॥ ౬ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యుక్త ఉద్ధవో రాజన్సన్దేశం భర్తురాదృతః ।
ఆదాయ రథమారుహ్య ప్రయయౌ నన్దగోకులమ్ ॥ ౭ ॥
ఇత్యుక్త ఉద్ధవో రాజన్సన్దేశం భర్తురాదృతః ।
ఆదాయ రథమారుహ్య ప్రయయౌ నన్దగోకులమ్ ॥ ౭ ॥
ప్రాప్తో నన్దవ్రజం శ్రీమాన్ నిమ్లోచతి విభావసౌ ।
ఛన్నయానః ప్రవిశతాం పశూనాం ఖురరేణుభిః ॥ ౮ ॥
ఛన్నయానః ప్రవిశతాం పశూనాం ఖురరేణుభిః ॥ ౮ ॥
వాసితార్థేఽభియుధ్యద్భిర్నాదితం శుశ్మిభిర్వృషైః ।
ధావన్తీభిశ్చ వాస్రాభిరుధోభారైః స్వవత్సకాన్ ॥ ౯ ॥
ధావన్తీభిశ్చ వాస్రాభిరుధోభారైః స్వవత్సకాన్ ॥ ౯ ॥
ఇతస్తతో విలఙ్ఘద్భిర్గోవత్సైర్మణ్డితం సితైః ।
గోదోహశబ్దాభిరవం వేణూనాం నిఃస్వనేన చ ॥ ౧౦ ॥
గోదోహశబ్దాభిరవం వేణూనాం నిఃస్వనేన చ ॥ ౧౦ ॥
గాయన్తీభిశ్చ కర్మాణి శుభాని బలకృష్ణయోః ।
స్వలఙ్కృతాభిర్గోపీభిర్గోపైశ్చ సువిరాజితమ్ ॥ ౧౧ ॥
స్వలఙ్కృతాభిర్గోపీభిర్గోపైశ్చ సువిరాజితమ్ ॥ ౧౧ ॥
అగ్న్యర్కాతిథిగోవిప్రపితృదేవార్చనాన్వితైః ।
ధూపదీపైశ్చ మాల్యైశ్చ గోపావాసైర్మనోరమమ్ ॥ ౧౨ ॥
ధూపదీపైశ్చ మాల్యైశ్చ గోపావాసైర్మనోరమమ్ ॥ ౧౨ ॥
సర్వతః పుష్పితవనం ద్విజాలికులనాదితమ్ ।
హంసకారణ్డవాకీర్ణైః పద్మషణ్డైశ్చ మణ్డితమ్ ॥ ౧౩ ॥
హంసకారణ్డవాకీర్ణైః పద్మషణ్డైశ్చ మణ్డితమ్ ॥ ౧౩ ॥
తమాగతం సమాగమ్య కృష్ణస్యానుచరం ప్రియమ్ ।
నన్దః ప్రీతః పరిష్వజ్య వాసుదేవధియార్చయత్ ॥ ౧౪ ॥
నన్దః ప్రీతః పరిష్వజ్య వాసుదేవధియార్చయత్ ॥ ౧౪ ॥
భోజితం పరమాన్నేన సంవిష్టం కశిపౌ సుఖమ్ ।
గతశ్రమం పర్యపృచ్ఛత్ పాదసంవాహనాదిభిః ॥ ౧౫ ॥
గతశ్రమం పర్యపృచ్ఛత్ పాదసంవాహనాదిభిః ॥ ౧౫ ॥
కచ్చిదఙ్గ మహాభాగ సఖా నః శూరనన్దనః ।
ఆస్తే కుశల్యపత్యాద్యైర్యుక్తో ముక్తః సుహృద్వ్రతః ॥ ౧౬ ॥
ఆస్తే కుశల్యపత్యాద్యైర్యుక్తో ముక్తః సుహృద్వ్రతః ॥ ౧౬ ॥
దిష్ట్యా కంసో హతః పాపః సానుగః స్వేన పాప్మనా ।
సాధూనాం ధర్మశీలానాం యదూనాం ద్వేష్టి యః సదా ॥ ౧౭ ॥
సాధూనాం ధర్మశీలానాం యదూనాం ద్వేష్టి యః సదా ॥ ౧౭ ॥
అపి స్మరతి నః కృష్ణో మాతరం సుహృదః సఖీన్ ।
గోపాన్ వ్రజం చాత్మనాథం గావో వృన్దావనం గిరిమ్ ॥ ౧౮ ॥
గోపాన్ వ్రజం చాత్మనాథం గావో వృన్దావనం గిరిమ్ ॥ ౧౮ ॥
అప్యాయాస్యతి గోవిన్దః స్వజనాన్సకృదీక్షితుమ్ ।
తర్హి ద్రక్ష్యామ తద్వక్త్రం సునసం సుస్మితేక్షణమ్ ॥ ౧౯ ॥
తర్హి ద్రక్ష్యామ తద్వక్త్రం సునసం సుస్మితేక్షణమ్ ॥ ౧౯ ॥
దావాగ్నేర్వాతవర్షాచ్చ వృషసర్పాచ్చ రక్షితాః ।
దురత్యయేభ్యో మృత్యుభ్యః కృష్ణేన సుమహాత్మనా ॥ ౨౦ ॥
దురత్యయేభ్యో మృత్యుభ్యః కృష్ణేన సుమహాత్మనా ॥ ౨౦ ॥
స్మరతాం కృష్ణవీర్యాణి లీలాపాఙ్గనిరీక్షితమ్ ।
హసితం భాషితం చాఙ్గ సర్వా నః శిథిలాః క్రియాః ॥ ౨౧ ॥
హసితం భాషితం చాఙ్గ సర్వా నః శిథిలాః క్రియాః ॥ ౨౧ ॥
సరిచ్ఛైలవనోద్దేశాన్ ముకున్దపదభూషితాన్ ।
ఆక్రీడానీక్ష్యమాణానాం మనో యాతి తదాత్మతామ్ ॥ ౨౨ ॥
ఆక్రీడానీక్ష్యమాణానాం మనో యాతి తదాత్మతామ్ ॥ ౨౨ ॥
మన్యే కృష్ణం చ రామం చ ప్రాప్తావిహ సురోత్తమౌ ।
సురాణాం మహదర్థాయ గర్గస్య వచనం యథా ॥ ౨౩ ॥
సురాణాం మహదర్థాయ గర్గస్య వచనం యథా ॥ ౨౩ ॥
కంసం నాగాయుతప్రాణం మల్లౌ గజపతిం యథా ।
అవధిష్టాం లీలయైవ పశూనివ మృగాధిపః ॥ ౨౪ ॥
అవధిష్టాం లీలయైవ పశూనివ మృగాధిపః ॥ ౨౪ ॥
తాలత్రయం మహాసారం ధనుర్యష్టిమివేభరాట్ ।
బభఞ్జైకేన హస్తేన సప్తాహమదధాద్ గిరిమ్ ॥ ౨౫ ॥
బభఞ్జైకేన హస్తేన సప్తాహమదధాద్ గిరిమ్ ॥ ౨౫ ॥
ప్రలమ్బో ధేనుకోఽరిష్టస్తృణావర్తో బకాదయః ।
దైత్యాః సురాసురజితో హతా యేనేహ లీలయా ॥ ౨౬ ॥
దైత్యాః సురాసురజితో హతా యేనేహ లీలయా ॥ ౨౬ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి సంస్మృత్య సంస్మృత్య నన్దః కృష్ణానురక్తధీః ।
అత్యుత్కణ్ఠోఽభవత్తూష్ణీం ప్రేమప్రసరవిహ్వలః ॥ ౨౭ ॥
ఇతి సంస్మృత్య సంస్మృత్య నన్దః కృష్ణానురక్తధీః ।
అత్యుత్కణ్ఠోఽభవత్తూష్ణీం ప్రేమప్రసరవిహ్వలః ॥ ౨౭ ॥
యశోదా వర్ణ్యమానాని పుత్రస్య చరితాని చ ।
శృణ్వన్త్యశ్రూణ్యవాస్రాక్షీత్ స్నేహస్నుతపయోధరా ॥ ౨౮ ॥
శృణ్వన్త్యశ్రూణ్యవాస్రాక్షీత్ స్నేహస్నుతపయోధరా ॥ ౨౮ ॥
తయోరిత్థం భగవతి కృష్ణే నన్దయశోదయోః ।
వీక్ష్యానురాగం పరమం నన్దమాహోద్ధవో ముదా ॥ ౨౯ ॥
వీక్ష్యానురాగం పరమం నన్దమాహోద్ధవో ముదా ॥ ౨౯ ॥
శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ
యువాం శ్లాఘ్యతమౌ నూనం దేహినామిహ మానద ।
నారాయణేఽఖిలగురౌ యత్కృతా మతిరీదృశీ ॥ ౩౦ ॥
యువాం శ్లాఘ్యతమౌ నూనం దేహినామిహ మానద ।
నారాయణేఽఖిలగురౌ యత్కృతా మతిరీదృశీ ॥ ౩౦ ॥
ఏతౌ హి విశ్వస్య చ బీజయోనీ
రామో ముకున్దః పురుషః ప్రధానమ్ ।
అన్వీయ భూతేషు విలక్షణస్య
జ్ఞానస్య చేశాత ఇమౌ పురాణౌ ॥ ౩౧ ॥
రామో ముకున్దః పురుషః ప్రధానమ్ ।
అన్వీయ భూతేషు విలక్షణస్య
జ్ఞానస్య చేశాత ఇమౌ పురాణౌ ॥ ౩౧ ॥
యస్మిన్ జనః ప్రాణవియోగకాలే
క్షణం సమావేశ్య మనోఽవిశుద్ధమ్ ।
నిర్హృత్య కర్మాశయమాశు యాతి
పరాం గతిం బ్రహ్మమయోఽర్కవర్ణః ॥ ౩౨ ॥
క్షణం సమావేశ్య మనోఽవిశుద్ధమ్ ।
నిర్హృత్య కర్మాశయమాశు యాతి
పరాం గతిం బ్రహ్మమయోఽర్కవర్ణః ॥ ౩౨ ॥
తస్మిన్ భవన్తావఖిలాత్మహేతౌ
నారాయణే కారణమర్త్యమూర్తౌ ।
భావం విధత్తాం నితరాం మహాత్మన్
కిం వావశిష్టం యువయోః సుకృత్యమ్ ॥ ౩౩ ॥
నారాయణే కారణమర్త్యమూర్తౌ ।
భావం విధత్తాం నితరాం మహాత్మన్
కిం వావశిష్టం యువయోః సుకృత్యమ్ ॥ ౩౩ ॥
ఆగమిష్యత్యదీర్ఘేణ కాలేన వ్రజమచ్యుతః ।
ప్రియం విధాస్యతే పిత్రోర్భగవాన్ సాత్వతాం పతిః ॥ ౩౪ ॥
ప్రియం విధాస్యతే పిత్రోర్భగవాన్ సాత్వతాం పతిః ॥ ౩౪ ॥
హత్వా కంసం రఙ్గమధ్యే ప్రతీపం సర్వసాత్వతామ్ ।
యదాహ వః సమాగత్య కృష్ణః సత్యం కరోతి తత్ ॥ ౩౫ ॥
యదాహ వః సమాగత్య కృష్ణః సత్యం కరోతి తత్ ॥ ౩౫ ॥
మా ఖిద్యతం మహాభాగౌ ద్రక్ష్యథః కృష్ణమన్తికే ।
అన్తర్హృది స భూతానామాస్తే జ్యోతిరివైధసి ॥ ౩౬ ॥
అన్తర్హృది స భూతానామాస్తే జ్యోతిరివైధసి ॥ ౩౬ ॥
న హ్యస్యాస్తి ప్రియః కశ్చిన్నాప్రియో వాస్త్యమానినః ।
నోత్తమో నాధమో వాపి సమానస్యాసమోఽపి వా ॥ ౩౭ ॥
నోత్తమో నాధమో వాపి సమానస్యాసమోఽపి వా ॥ ౩౭ ॥
న మాతా న పితా తస్య న భార్యా న సుతాదయః ।
నాత్మీయో న పరశ్చాపి న దేహో జన్మ ఏవ చ ॥ ౩౮ ॥
నాత్మీయో న పరశ్చాపి న దేహో జన్మ ఏవ చ ॥ ౩౮ ॥
న చాస్య కర్మ వా లోకే సదసన్మిశ్రయోనిషు ।
క్రీడార్థం సోఽపి సాధూనాం పరిత్రాణాయ కల్పతే ॥ ౩౯ ॥
క్రీడార్థం సోఽపి సాధూనాం పరిత్రాణాయ కల్పతే ॥ ౩౯ ॥
సత్త్వం రజస్తమ ఇతి భజతే నిర్గుణో గుణాన్ ।
క్రీడన్నతీతోఽపి గుణైః సృజత్యవతి హన్త్యజః ॥ ౪౦ ॥
క్రీడన్నతీతోఽపి గుణైః సృజత్యవతి హన్త్యజః ॥ ౪౦ ॥
యథా భ్రమరికాదృష్ట్యా భ్రామ్యతీవ మహీయతే ।
చిత్తే కర్తరి తత్రాత్మా కర్తేవాహంధియా స్మృతః ॥ ౪౧ ॥
చిత్తే కర్తరి తత్రాత్మా కర్తేవాహంధియా స్మృతః ॥ ౪౧ ॥
యువయోరేవ నైవాయమాత్మజో భగవాన్ హరిః ।
సర్వేషామాత్మజో హ్యాత్మా పితా మాతా స ఈశ్వరః ॥ ౪౨ ॥
సర్వేషామాత్మజో హ్యాత్మా పితా మాతా స ఈశ్వరః ॥ ౪౨ ॥
దృష్టం శ్రుతం భూతభవద్ భవిష్యత్
స్థాస్నుశ్చరిష్ణుర్మహదల్పకం చ ।
వినాచ్యుతాద్ వస్తు తరాం న వాచ్యం
స ఏవ సర్వం పరమాత్మభూతః ॥ ౪౩ ॥
స్థాస్నుశ్చరిష్ణుర్మహదల్పకం చ ।
వినాచ్యుతాద్ వస్తు తరాం న వాచ్యం
స ఏవ సర్వం పరమాత్మభూతః ॥ ౪౩ ॥
ఏవం నిశా సా బ్రువతోర్వ్యతీతా
నన్దస్య కృష్ణానుచరస్య రాజన్ ।
గోప్యః సముత్థాయ నిరూప్య దీపాన్
వాస్తూన్ సమభ్యర్చ్య దధీన్యమన్థన్ ॥ ౪౪ ॥
నన్దస్య కృష్ణానుచరస్య రాజన్ ।
గోప్యః సముత్థాయ నిరూప్య దీపాన్
వాస్తూన్ సమభ్యర్చ్య దధీన్యమన్థన్ ॥ ౪౪ ॥
తా దీపదీప్తైర్మణిభిర్విరేజూ
రజ్జూర్వికర్షద్భుజకఙ్కణస్రజః ।
చలన్నితమ్బస్తనహారకుణ్డల-
త్విషత్కపోలారుణకుఙ్కుమాననాః ॥ ౪౫ ॥
రజ్జూర్వికర్షద్భుజకఙ్కణస్రజః ।
చలన్నితమ్బస్తనహారకుణ్డల-
త్విషత్కపోలారుణకుఙ్కుమాననాః ॥ ౪౫ ॥
ఉద్గాయతీనామరవిన్దలోచనం
వ్రజాఙ్గనానాం దివమస్పృశద్ ధ్వనిః ।
దధ్నశ్చ నిర్మన్థనశబ్దమిశ్రితో
నిరస్యతే యేన దిశామమఙ్గలమ్ ॥ ౪౬ ॥
వ్రజాఙ్గనానాం దివమస్పృశద్ ధ్వనిః ।
దధ్నశ్చ నిర్మన్థనశబ్దమిశ్రితో
నిరస్యతే యేన దిశామమఙ్గలమ్ ॥ ౪౬ ॥
భగవత్యుదితే సూర్యే నన్దద్వారి వ్రజౌకసః ।
దృష్ట్వా రథం శాతకౌమ్భం కస్యాయమితి చాబ్రువన్ ॥ ౪౭ ॥
దృష్ట్వా రథం శాతకౌమ్భం కస్యాయమితి చాబ్రువన్ ॥ ౪౭ ॥
అక్రూర ఆగతః కిం వా యః కంసస్యార్థసాధకః ।
యేన నీతో మధుపురీం కృష్ణః కమలలోచనః ॥ ౪౮ ॥
యేన నీతో మధుపురీం కృష్ణః కమలలోచనః ॥ ౪౮ ॥
కిం సాధయిష్యత్యస్మాభిర్భర్తుః ప్రీతస్య నిష్కృతిమ్ ।
తతః స్త్రీణాం వదన్తీనాముద్ధవోఽగాత్ కృతాహ్నికః ॥ ౪౯ ॥
తతః స్త్రీణాం వదన్తీనాముద్ధవోఽగాత్ కృతాహ్నికః ॥ ౪౯ ॥