শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্থং সোঽনগ্ৰহীতোঽঙ্গ কৃষ্ণেনেক্ষ্ৱাকুনন্দনঃ ।
তং পৰিক্ৰম্য সন্নম্য নিশ্চক্ৰাম গুহামুখাত্ ॥ ১ ॥
ইত্থং সোঽনগ্ৰহীতোঽঙ্গ কৃষ্ণেনেক্ষ্ৱাকুনন্দনঃ ।
তং পৰিক্ৰম্য সন্নম্য নিশ্চক্ৰাম গুহামুখাত্ ॥ ১ ॥
সংৱীক্ষ্য ক্ষুল্লকান্ মৰ্ত্যান্ পশূন্ৱীৰুদ্ৱনস্পতীন্ ।
মত্ৱা কলিযুগং প্ৰাপ্তং জগাম দিশমুত্তৰাম্ ॥ ২ ॥
মত্ৱা কলিযুগং প্ৰাপ্তং জগাম দিশমুত্তৰাম্ ॥ ২ ॥
তপঃশ্ৰদ্ধাযুতো ধীৰো নিঃসঙ্গো মুক্তসংশযঃ ।
সমাধায মনঃ কৃষ্ণে প্ৰাৱিশদ্ গন্ধমাদনম্ ॥ ৩ ॥
সমাধায মনঃ কৃষ্ণে প্ৰাৱিশদ্ গন্ধমাদনম্ ॥ ৩ ॥
বদৰ্যাশ্ৰমমাসাদ্য নৰনাৰাযণালযম্ ।
সৰ্ৱদ্ৱন্দ্ৱসহঃ শান্তস্তপসাৰাধযদ্ধৰিম্ ॥ ৪ ॥
সৰ্ৱদ্ৱন্দ্ৱসহঃ শান্তস্তপসাৰাধযদ্ধৰিম্ ॥ ৪ ॥
ভগৱান্ পুনৰাৱ্ৰজ্য পুৰীং যৱনৱেষ্টিতাম্ ।
হত্ৱা ম্লেচ্ছবলং নিন্যে তদীযং দ্ৱাৰকাং ধনম্ ॥ ৫ ॥
হত্ৱা ম্লেচ্ছবলং নিন্যে তদীযং দ্ৱাৰকাং ধনম্ ॥ ৫ ॥
নীযমানে ধনে গোভিৰ্নৃভিশ্চাচ্যুতচোদিতৈঃ ।
আজগাম জৰাসন্ধস্ত্ৰযোৱিংশত্যনীকপঃ ॥ ৬ ॥
আজগাম জৰাসন্ধস্ত্ৰযোৱিংশত্যনীকপঃ ॥ ৬ ॥
ৱিলোক্য ৱেগৰভসং ৰিপুসৈন্যস্য মাধৱৌ ।
মনুষ্যচেষ্টামাপন্নৌ ৰাজন্ দুদ্ৰুৱতুৰ্দ্ৰুতম্ ॥ ৭ ॥
মনুষ্যচেষ্টামাপন্নৌ ৰাজন্ দুদ্ৰুৱতুৰ্দ্ৰুতম্ ॥ ৭ ॥
ৱিহায ৱিত্তং প্ৰচুৰমভীতৌ ভীৰুভীতৱত্ ।
পদ্ভ্যাং পদ্মপলাশাভ্যাং চেলতুৰ্বহুযোজনম্ ॥ ৮ ॥
পদ্ভ্যাং পদ্মপলাশাভ্যাং চেলতুৰ্বহুযোজনম্ ॥ ৮ ॥
পলাযমানৌ তৌ দৃষ্ট্ৱা মাগধঃ প্ৰহসন্বলী ।
অন্ৱধাৱদ্ ৰথানীকৈৰীশযোৰপ্ৰমাণৱিত্ ॥ ৯ ॥
অন্ৱধাৱদ্ ৰথানীকৈৰীশযোৰপ্ৰমাণৱিত্ ॥ ৯ ॥
প্ৰদ্ৰুত্য দূৰং সংশ্ৰান্তৌ তুঙ্গমাৰুহতাং গিৰিম্ ।
প্ৰৱৰ্ষণাখ্যং ভগৱান্ নিত্যদা যত্ৰ ৱৰ্ষতি ॥ ১০ ॥
প্ৰৱৰ্ষণাখ্যং ভগৱান্ নিত্যদা যত্ৰ ৱৰ্ষতি ॥ ১০ ॥
গিৰৌ নিলীনাৱাজ্ঞায নাধিগম্য পদং নৃপ ।
দদাহ গিৰিমেধোভিঃ সমন্তাদগ্নিমুত্সৃজন্ ॥ ১১ ॥
দদাহ গিৰিমেধোভিঃ সমন্তাদগ্নিমুত্সৃজন্ ॥ ১১ ॥
তত উত্পত্য তৰসা দহ্যমানতটাদুভৌ ।
দশৈকযোজনাত্তুঙ্গান্নিপেততুৰধো ভুৱি ॥ ১২ ॥
দশৈকযোজনাত্তুঙ্গান্নিপেততুৰধো ভুৱি ॥ ১২ ॥
অলক্ষ্যমাণৌ ৰিপুণা সানুগেন যদূত্তমৌ ।
স্ৱপুৰং পুনৰাযাতৌ সমুদ্ৰপৰিখাং নৃপ ॥ ১৩ ॥
স্ৱপুৰং পুনৰাযাতৌ সমুদ্ৰপৰিখাং নৃপ ॥ ১৩ ॥
সোঽপি দগ্ধাৱিতি মৃষা মন্ৱানো বলকেশৱৌ ।
বলমাকৃষ্য সুমহন্মগধান্ মাগধো যযৌ ॥ ১৪ ॥
বলমাকৃষ্য সুমহন্মগধান্ মাগধো যযৌ ॥ ১৪ ॥
আনৰ্তাধিপতিঃ শ্ৰীমান্ ৰৈৱতো ৰৈৱতীং সুতাম্ ।
ব্ৰহ্মণা চোদিতঃ প্ৰাদাদ্ বলাযেতি পুৰোদিতম্ ॥ ১৫ ॥
ব্ৰহ্মণা চোদিতঃ প্ৰাদাদ্ বলাযেতি পুৰোদিতম্ ॥ ১৫ ॥
ভগৱানপি গোৱিন্দ উপযেমে কুৰূদ্ৱহ ।
ৱৈদৰ্ভীং ভীষ্মকসুতাং শ্ৰিযো মাত্ৰাং স্ৱযংৱৰে ॥ ১৬ ॥
ৱৈদৰ্ভীং ভীষ্মকসুতাং শ্ৰিযো মাত্ৰাং স্ৱযংৱৰে ॥ ১৬ ॥
প্ৰমথ্য তৰসা ৰাজ্ঞঃ শাল্ৱাদীংশ্চৈদ্যপক্ষগান্ ।
পশ্যতাং সৰ্ৱলোকানাং তাৰ্ক্ষ্যপুত্ৰঃ সুধামিৱ ॥ ১৭ ॥
পশ্যতাং সৰ্ৱলোকানাং তাৰ্ক্ষ্যপুত্ৰঃ সুধামিৱ ॥ ১৭ ॥
শ্ৰীৰাজোৱাচ
ভগৱান্ ভীষ্মকসুতাং ৰুক্মিণীং ৰুচিৰাননাম্ ।
ৰাক্ষসেন ৱিধানেন উপযেম ইতি শ্ৰুতম্ ॥ ১৮ ॥
ভগৱান্ ভীষ্মকসুতাং ৰুক্মিণীং ৰুচিৰাননাম্ ।
ৰাক্ষসেন ৱিধানেন উপযেম ইতি শ্ৰুতম্ ॥ ১৮ ॥
ভগৱন্ শ্ৰোতুমিচ্ছামি কৃষ্ণস্যামিততেজসঃ ।
যথা মাগধশাল্ৱাদীন্ জিত্ৱা কন্যামুপাহৰত্ ॥ ১৯ ॥
যথা মাগধশাল্ৱাদীন্ জিত্ৱা কন্যামুপাহৰত্ ॥ ১৯ ॥
ব্ৰহ্মন্ কৃষ্ণকথাঃ পুণ্যা মাধ্ৱীৰ্লোকমলাপহাঃ ।
কো নু তৃপ্যেত শৃণ্ৱানঃ শ্ৰুতজ্ঞো নিত্যনূতনাঃ ॥ ২০ ॥
কো নু তৃপ্যেত শৃণ্ৱানঃ শ্ৰুতজ্ঞো নিত্যনূতনাঃ ॥ ২০ ॥
শ্ৰীবাদৰাযণিৰুৱাচ
ৰাজাসীদ্ ভীষ্মকো নাম ৱিদৰ্ভাধিপতিৰ্মহান্ ।
তস্য পঞ্চাভৱন্ পুত্ৰাঃ কন্যৈকা চ ৱৰাননা ॥ ২১ ॥
ৰাজাসীদ্ ভীষ্মকো নাম ৱিদৰ্ভাধিপতিৰ্মহান্ ।
তস্য পঞ্চাভৱন্ পুত্ৰাঃ কন্যৈকা চ ৱৰাননা ॥ ২১ ॥
ৰুক্ম্যগ্ৰজো ৰুক্মৰথো ৰুক্মবাহুৰনন্তৰঃ ।
ৰুক্মকেশো ৰুক্মমালী ৰুক্মিণ্যেষা স্ৱসা সতী ॥ ২২ ॥
ৰুক্মকেশো ৰুক্মমালী ৰুক্মিণ্যেষা স্ৱসা সতী ॥ ২২ ॥
সোপশ্ৰুত্য মুকুন্দস্য ৰূপৱীৰ্যগুণশ্ৰিযঃ ।
গৃহাগতৈৰ্গীযমানাস্তং মেনে সদৃশং পতিম্ ॥ ২৩ ॥
গৃহাগতৈৰ্গীযমানাস্তং মেনে সদৃশং পতিম্ ॥ ২৩ ॥
তাং বুদ্ধিলক্ষণৌদাৰ্যৰূপশীলগুণাশ্ৰযাম্ ।
কৃষ্ণশ্চ সদৃশীং ভাৰ্যাং সমুদ্ৱোঢুং মনো দধে ॥ ২৪ ॥
কৃষ্ণশ্চ সদৃশীং ভাৰ্যাং সমুদ্ৱোঢুং মনো দধে ॥ ২৪ ॥
বন্ধূনামিচ্ছতাং দাতুং কৃষ্ণায ভগিনীং নৃপ ।
ততো নিৱাৰ্য কৃষ্ণদ্ৱিড্ ৰুক্মী চৈদ্যমমন্যত ॥ ২৫ ॥
ততো নিৱাৰ্য কৃষ্ণদ্ৱিড্ ৰুক্মী চৈদ্যমমন্যত ॥ ২৫ ॥
তদৱেত্যাসিতাপাঙ্গী ৱৈদৰ্ভী দুৰ্মনা ভৃশম্ ।
ৱিচিন্ত্যাপ্তং দ্ৱিজং কঞ্চিত্ কৃষ্ণায প্ৰাহিণোদ্দ্ৰুতম্ ॥ ২৬ ॥
ৱিচিন্ত্যাপ্তং দ্ৱিজং কঞ্চিত্ কৃষ্ণায প্ৰাহিণোদ্দ্ৰুতম্ ॥ ২৬ ॥
দ্ৱাৰকাং স সমভ্যেত্য প্ৰতীহাৰৈঃ প্ৰৱেশিতঃ ।
অপশ্যদাদ্যং পুৰুষমাসীনং কাঞ্চনাসনে ॥ ২৭ ॥
অপশ্যদাদ্যং পুৰুষমাসীনং কাঞ্চনাসনে ॥ ২৭ ॥
দৃষ্ট্ৱা ব্ৰহ্মণ্যদেৱস্তমৱৰুহ্য নিজাসনাত্ ।
উপৱেশ্যাৰ্হযাং চক্ৰে যথাত্মানং দিৱৌকসঃ ॥ ২৮ ॥
উপৱেশ্যাৰ্হযাং চক্ৰে যথাত্মানং দিৱৌকসঃ ॥ ২৮ ॥
তং ভুক্তৱন্তং ৱিশ্ৰান্তমুপগম্য সতাং গতিঃ ।
পাণিনাভিমৃশন্ পাদাৱৱ্যগ্ৰস্তমপৃচ্ছত ॥ ২৯ ॥
পাণিনাভিমৃশন্ পাদাৱৱ্যগ্ৰস্তমপৃচ্ছত ॥ ২৯ ॥
কচ্চিদ্ দ্ৱিজৱৰশ্ৰেষ্ঠ ধৰ্মস্তে ৱৃদ্ধসম্মতঃ ।
ৱৰ্ততে নাতিকৃচ্ছ্ৰেণ সন্তুষ্টমনসঃ সদা ॥ ৩০ ॥
ৱৰ্ততে নাতিকৃচ্ছ্ৰেণ সন্তুষ্টমনসঃ সদা ॥ ৩০ ॥
সন্তুষ্টো যৰ্হি ৱৰ্তেত ব্ৰাহ্মণো যেন কেনচিত্ ।
অহীযমানঃ স্ৱদ্ধৰ্মাত্ স হ্যস্যাখিলকামধুক্ ॥ ৩১ ॥
অহীযমানঃ স্ৱদ্ধৰ্মাত্ স হ্যস্যাখিলকামধুক্ ॥ ৩১ ॥
অসন্তুষ্টোঽসকৃল্লোকানাপ্নোত্যপি সুৰেশ্ৱৰঃ ।
অকিঞ্চনোঽপি সন্তুষ্টঃ শেতে সৰ্ৱাঙ্গৱিজ্ৱৰঃ ॥ ৩২ ॥
অকিঞ্চনোঽপি সন্তুষ্টঃ শেতে সৰ্ৱাঙ্গৱিজ্ৱৰঃ ॥ ৩২ ॥
ৱিপ্ৰান্ স্ৱলাভসন্তুষ্টান্ সাধূন্ ভূতসুহৃত্তমান্ ।
নিৰহঙ্কাৰিণঃ শান্তান্ নমস্যে শিৰসাসকৃত্ ॥ ৩৩ ॥
নিৰহঙ্কাৰিণঃ শান্তান্ নমস্যে শিৰসাসকৃত্ ॥ ৩৩ ॥
কচ্চিদ্ ৱঃ কুশলং ব্ৰহ্মন্ ৰাজতো যস্য হি প্ৰজাঃ ।
সুখং ৱসন্তি ৱিষযে পাল্যমানাঃ স মে প্ৰিযঃ ॥ ৩৪ ॥
সুখং ৱসন্তি ৱিষযে পাল্যমানাঃ স মে প্ৰিযঃ ॥ ৩৪ ॥
যতস্ত্ৱমাগতো দুৰ্গং নিস্তীৰ্যেহ যদিচ্ছযা ।
সৰ্ৱং নো ব্ৰূহ্যগুহ্যং চেত্ কিং কাৰ্যং কৰৱাম তে ॥ ৩৫ ॥
সৰ্ৱং নো ব্ৰূহ্যগুহ্যং চেত্ কিং কাৰ্যং কৰৱাম তে ॥ ৩৫ ॥
এৱং সম্পৃষ্টসম্প্ৰশ্নো ব্ৰাহ্মণঃ পৰমেষ্ঠিনা ।
লীলাগৃহীতদেহেন তস্মৈ সৰ্ৱমৱৰ্ণযত্ ॥ ৩৬ ॥
লীলাগৃহীতদেহেন তস্মৈ সৰ্ৱমৱৰ্ণযত্ ॥ ৩৬ ॥
শ্ৰীৰুক্মিণ্যুৱাচ
শ্ৰুত্ৱা গুণান্ ভুৱনসুন্দৰ শৃণ্ৱতাং তে
নিৰ্ৱিশ্য কৰ্ণৱিৱৰৈৰ্হৰতোঽঙ্গতাপম্ ।
ৰূপং দৃশাং দৃশিমতামখিলাৰ্থলাভং
ত্ৱয্যচ্যুতাৱিশতি চিত্তমপত্ৰপং মে ॥ ৩৭ ॥
শ্ৰুত্ৱা গুণান্ ভুৱনসুন্দৰ শৃণ্ৱতাং তে
নিৰ্ৱিশ্য কৰ্ণৱিৱৰৈৰ্হৰতোঽঙ্গতাপম্ ।
ৰূপং দৃশাং দৃশিমতামখিলাৰ্থলাভং
ত্ৱয্যচ্যুতাৱিশতি চিত্তমপত্ৰপং মে ॥ ৩৭ ॥
কা ত্ৱা মুকুন্দ মহতী কুলশীলৰূপ-
ৱিদ্যাৱযোদ্ৰৱিণধামভিৰাত্মতুল্যম্ ।
ধীৰা পতিং কুলৱতী ন ৱৃণীত কন্যা
কালে নৃসিংহ নৰলোকমনোঽভিৰামম্ ॥ ৩৮ ॥
ৱিদ্যাৱযোদ্ৰৱিণধামভিৰাত্মতুল্যম্ ।
ধীৰা পতিং কুলৱতী ন ৱৃণীত কন্যা
কালে নৃসিংহ নৰলোকমনোঽভিৰামম্ ॥ ৩৮ ॥
তন্মে ভৱান্ খলু ৱৃতঃ পতিৰঙ্গ জাযা-
মাত্মাৰ্পিতশ্চ ভৱতোঽত্ৰ ৱিভো ৱিধেহি ।
মা ৱীৰভাগমভিমৰ্শতু চৈদ্য আৰাদ্
গোমাযুৱন্মৃগপতেৰ্বলিমম্বুজাক্ষ ॥ ৩৯ ॥
মাত্মাৰ্পিতশ্চ ভৱতোঽত্ৰ ৱিভো ৱিধেহি ।
মা ৱীৰভাগমভিমৰ্শতু চৈদ্য আৰাদ্
গোমাযুৱন্মৃগপতেৰ্বলিমম্বুজাক্ষ ॥ ৩৯ ॥
পূৰ্তেষ্টদত্তনিযমৱ্ৰতদেৱৱিপ্ৰ-
গুৰ্ৱৰ্চনাদিভিৰলং ভগৱান্ পৰেশঃ ।
আৰাধিতো যদি গদাগ্ৰজ এত্য পাণিং
গৃহ্ণাতু মে ন দমঘোষসুতাদযোঽন্যে ॥ ৪০ ॥
গুৰ্ৱৰ্চনাদিভিৰলং ভগৱান্ পৰেশঃ ।
আৰাধিতো যদি গদাগ্ৰজ এত্য পাণিং
গৃহ্ণাতু মে ন দমঘোষসুতাদযোঽন্যে ॥ ৪০ ॥
শ্ৱোভাৱিনি ত্ৱমজিতোদ্ৱহনে ৱিদৰ্ভান্
গুপ্তঃ সমেত্য পৃতনাপতিভিঃ পৰীতঃ ।
নিৰ্মথ্য চৈদ্যমগধেন্দ্ৰবলং প্ৰসহ্য
মাং ৰাক্ষসেন ৱিধিনোদ্ৱহ ৱীৰ্যশুল্কাম্ ॥ ৪১ ॥
গুপ্তঃ সমেত্য পৃতনাপতিভিঃ পৰীতঃ ।
নিৰ্মথ্য চৈদ্যমগধেন্দ্ৰবলং প্ৰসহ্য
মাং ৰাক্ষসেন ৱিধিনোদ্ৱহ ৱীৰ্যশুল্কাম্ ॥ ৪১ ॥
অন্তঃপুৰান্তৰচৰীমনিহত্য বন্ধূন্-
ত্ৱামুদ্ৱহে কথমিতি প্ৰৱদাম্যুপাযম্ ।
পূৰ্ৱেদ্যুৰস্তি মহতী কুলদেৱযাত্ৰা
যস্যাং বহিৰ্নৱৱধূৰ্গিৰিজামুপেযাত্ ॥ ৪২ ॥
ত্ৱামুদ্ৱহে কথমিতি প্ৰৱদাম্যুপাযম্ ।
পূৰ্ৱেদ্যুৰস্তি মহতী কুলদেৱযাত্ৰা
যস্যাং বহিৰ্নৱৱধূৰ্গিৰিজামুপেযাত্ ॥ ৪২ ॥
যস্যাঙ্ঘ্ৰিপঙ্কজৰজঃস্নপনং মহান্তো
ৱাঞ্ছন্ত্যুমাপতিৰিৱাত্মতমোঽপহত্যৈ ।
যৰ্হ্যম্বুজাক্ষ ন লভেয ভৱত্প্ৰসাদং
জহ্যামসূন্ৱ্ৰতকৃশান্ শতজন্মভিঃ স্যাত্ ॥ ৪৩ ॥
ৱাঞ্ছন্ত্যুমাপতিৰিৱাত্মতমোঽপহত্যৈ ।
যৰ্হ্যম্বুজাক্ষ ন লভেয ভৱত্প্ৰসাদং
জহ্যামসূন্ৱ্ৰতকৃশান্ শতজন্মভিঃ স্যাত্ ॥ ৪৩ ॥
ব্ৰাহ্মণ উৱাচ
ইত্যেতে গুহ্যসন্দেশা যদুদেৱ মযাহৃতাঃ ।
ৱিমৃশ্য কৰ্তুং যচ্চাত্ৰ ক্ৰিযতাং তদনন্তৰম্ ॥ ৪৪ ॥
ইত্যেতে গুহ্যসন্দেশা যদুদেৱ মযাহৃতাঃ ।
ৱিমৃশ্য কৰ্তুং যচ্চাত্ৰ ক্ৰিযতাং তদনন্তৰম্ ॥ ৪৪ ॥