శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౦.౫౨

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్థం సోఽనగ్రహీతోఽఙ్గ కృష్ణేనేక్ష్వాకునన్దనః ।
తం పరిక్రమ్య సన్నమ్య నిశ్చక్రామ గుహాముఖాత్ ॥ ౧ ॥

సంవీక్ష్య క్షుల్లకాన్ మర్త్యాన్ పశూన్వీరుద్వనస్పతీన్ ।
మత్వా కలియుగం ప్రాప్తం జగామ దిశముత్తరామ్ ॥ ౨ ॥

తపఃశ్రద్ధాయుతో ధీరో నిఃసఙ్గో ముక్తసంశయః ।
సమాధాయ మనః కృష్ణే ప్రావిశద్ గన్ధమాదనమ్ ॥ ౩ ॥

బదర్యాశ్రమమాసాద్య నరనారాయణాలయమ్ ।
సర్వద్వన్ద్వసహః శాన్తస్తపసారాధయద్ధరిమ్ ॥ ౪ ॥

భగవాన్ పునరావ్రజ్య పురీం యవనవేష్టితామ్ ।
హత్వా మ్లేచ్ఛబలం నిన్యే తదీయం ద్వారకాం ధనమ్ ॥ ౫ ॥

నీయమానే ధనే గోభిర్నృభిశ్చాచ్యుతచోదితైః ।
ఆజగామ జరాసన్ధస్త్రయోవింశత్యనీకపః ॥ ౬ ॥

విలోక్య వేగరభసం రిపుసైన్యస్య మాధవౌ ।
మనుష్యచేష్టామాపన్నౌ రాజన్ దుద్రువతుర్ద్రుతమ్ ॥ ౭ ॥

విహాయ విత్తం ప్రచురమభీతౌ భీరుభీతవత్ ।
పద్భ్యాం పద్మపలాశాభ్యాం చేలతుర్బహుయోజనమ్ ॥ ౮ ॥

పలాయమానౌ తౌ దృష్ట్వా మాగధః ప్రహసన్బలీ ।
అన్వధావద్ రథానీకైరీశయోరప్రమాణవిత్ ॥ ౯ ॥

ప్రద్రుత్య దూరం సంశ్రాన్తౌ తుఙ్గమారుహతాం గిరిమ్ ।
ప్రవర్షణాఖ్యం భగవాన్ నిత్యదా యత్ర వర్షతి ॥ ౧౦ ॥

గిరౌ నిలీనావాజ్ఞాయ నాధిగమ్య పదం నృప ।
దదాహ గిరిమేధోభిః సమన్తాదగ్నిముత్సృజన్ ॥ ౧౧ ॥

తత ఉత్పత్య తరసా దహ్యమానతటాదుభౌ ।
దశైకయోజనాత్తుఙ్గాన్నిపేతతురధో భువి ॥ ౧౨ ॥

అలక్ష్యమాణౌ రిపుణా సానుగేన యదూత్తమౌ ।
స్వపురం పునరాయాతౌ సముద్రపరిఖాం నృప ॥ ౧౩ ॥

సోఽపి దగ్ధావితి మృషా మన్వానో బలకేశవౌ ।
బలమాకృష్య సుమహన్మగధాన్ మాగధో యయౌ ॥ ౧౪ ॥

ఆనర్తాధిపతిః శ్రీమాన్ రైవతో రైవతీం సుతామ్ ।
బ్రహ్మణా చోదితః ప్రాదాద్ బలాయేతి పురోదితమ్ ॥ ౧౫ ॥

భగవానపి గోవిన్ద ఉపయేమే కురూద్వహ ।
వైదర్భీం భీష్మకసుతాం శ్రియో మాత్రాం స్వయంవరే ॥ ౧౬ ॥

ప్రమథ్య తరసా రాజ్ఞః శాల్వాదీంశ్చైద్యపక్షగాన్ ।
పశ్యతాం సర్వలోకానాం తార్క్ష్యపుత్రః సుధామివ ॥ ౧౭ ॥

శ్రీరాజోవాచ
భగవాన్ భీష్మకసుతాం రుక్మిణీం రుచిరాననామ్ ।
రాక్షసేన విధానేన ఉపయేమ ఇతి శ్రుతమ్ ॥ ౧౮ ॥

భగవన్ శ్రోతుమిచ్ఛామి కృష్ణస్యామితతేజసః ।
యథా మాగధశాల్వాదీన్ జిత్వా కన్యాముపాహరత్ ॥ ౧౯ ॥

బ్రహ్మన్ కృష్ణకథాః పుణ్యా మాధ్వీర్లోకమలాపహాః ।
కో ను తృప్యేత శృణ్వానః శ్రుతజ్ఞో నిత్యనూతనాః ॥ ౨౦ ॥

శ్రీబాదరాయణిరువాచ
రాజాసీద్ భీష్మకో నామ విదర్భాధిపతిర్మహాన్ ।
తస్య పఞ్చాభవన్ పుత్రాః కన్యైకా చ వరాననా ॥ ౨౧ ॥

రుక్మ్యగ్రజో రుక్మరథో రుక్మబాహురనన్తరః ।
రుక్మకేశో రుక్మమాలీ రుక్మిణ్యేషా స్వసా సతీ ॥ ౨౨ ॥

సోపశ్రుత్య ముకున్దస్య రూపవీర్యగుణశ్రియః ।
గృహాగతైర్గీయమానాస్తం మేనే సదృశం పతిమ్ ॥ ౨౩ ॥

తాం బుద్ధిలక్షణౌదార్యరూపశీలగుణాశ్రయామ్ ।
కృష్ణశ్చ సదృశీం భార్యాం సముద్వోఢుం మనో దధే ॥ ౨౪ ॥

బన్ధూనామిచ్ఛతాం దాతుం కృష్ణాయ భగినీం నృప ।
తతో నివార్య కృష్ణద్విడ్ రుక్మీ చైద్యమమన్యత ॥ ౨౫ ॥

తదవేత్యాసితాపాఙ్గీ వైదర్భీ దుర్మనా భృశమ్ ।
విచిన్త్యాప్తం ద్విజం కఞ్చిత్ కృష్ణాయ ప్రాహిణోద్ద్రుతమ్ ॥ ౨౬ ॥

ద్వారకాం స సమభ్యేత్య ప్రతీహారైః ప్రవేశితః ।
అపశ్యదాద్యం పురుషమాసీనం కాఞ్చనాసనే ॥ ౨౭ ॥

దృష్ట్వా బ్రహ్మణ్యదేవస్తమవరుహ్య నిజాసనాత్ ।
ఉపవేశ్యార్హయాం చక్రే యథాత్మానం దివౌకసః ॥ ౨౮ ॥

తం భుక్తవన్తం విశ్రాన్తముపగమ్య సతాం గతిః ।
పాణినాభిమృశన్ పాదావవ్యగ్రస్తమపృచ్ఛత ॥ ౨౯ ॥

కచ్చిద్ ద్విజవరశ్రేష్ఠ ధర్మస్తే వృద్ధసమ్మతః ।
వర్తతే నాతికృచ్ఛ్రేణ సన్తుష్టమనసః సదా ॥ ౩౦ ॥

సన్తుష్టో యర్హి వర్తేత బ్రాహ్మణో యేన కేనచిత్ ।
అహీయమానః స్వద్ధర్మాత్ స హ్యస్యాఖిలకామధుక్ ॥ ౩౧ ॥

అసన్తుష్టోఽసకృల్లోకానాప్నోత్యపి సురేశ్వరః ।
అకిఞ్చనోఽపి సన్తుష్టః శేతే సర్వాఙ్గవిజ్వరః ॥ ౩౨ ॥

విప్రాన్ స్వలాభసన్తుష్టాన్ సాధూన్ భూతసుహృత్తమాన్ ।
నిరహఙ్కారిణః శాన్తాన్ నమస్యే శిరసాసకృత్ ॥ ౩౩ ॥

కచ్చిద్ వః కుశలం బ్రహ్మన్ రాజతో యస్య హి ప్రజాః ।
సుఖం వసన్తి విషయే పాల్యమానాః స మే ప్రియః ॥ ౩౪ ॥

యతస్త్వమాగతో దుర్గం నిస్తీర్యేహ యదిచ్ఛయా ।
సర్వం నో బ్రూహ్యగుహ్యం చేత్ కిం కార్యం కరవామ తే ॥ ౩౫ ॥

ఏవం సమ్పృష్టసమ్ప్రశ్నో బ్రాహ్మణః పరమేష్ఠినా ।
లీలాగృహీతదేహేన తస్మై సర్వమవర్ణయత్ ॥ ౩౬ ॥

శ్రీరుక్మిణ్యువాచ
శ్రుత్వా గుణాన్ భువనసున్దర శృణ్వతాం తే
నిర్విశ్య కర్ణవివరైర్హరతోఽఙ్గతాపమ్ ।
రూపం దృశాం దృశిమతామఖిలార్థలాభం
త్వయ్యచ్యుతావిశతి చిత్తమపత్రపం మే ॥ ౩౭ ॥

కా త్వా ముకున్ద మహతీ కులశీలరూప-
విద్యావయోద్రవిణధామభిరాత్మతుల్యమ్ ।
ధీరా పతిం కులవతీ న వృణీత కన్యా
కాలే నృసింహ నరలోకమనోఽభిరామమ్ ॥ ౩౮ ॥

తన్మే భవాన్ ఖలు వృతః పతిరఙ్గ జాయా-
మాత్మార్పితశ్చ భవతోఽత్ర విభో విధేహి ।
మా వీరభాగమభిమర్శతు చైద్య ఆరాద్
గోమాయువన్మృగపతేర్బలిమమ్బుజాక్ష ॥ ౩౯ ॥

పూర్తేష్టదత్తనియమవ్రతదేవవిప్ర-
గుర్వర్చనాదిభిరలం భగవాన్ పరేశః ।
ఆరాధితో యది గదాగ్రజ ఏత్య పాణిం
గృహ్ణాతు మే న దమఘోషసుతాదయోఽన్యే ॥ ౪౦ ॥

శ్వోభావిని త్వమజితోద్వహనే విదర్భాన్
గుప్తః సమేత్య పృతనాపతిభిః పరీతః ।
నిర్మథ్య చైద్యమగధేన్ద్రబలం ప్రసహ్య
మాం రాక్షసేన విధినోద్వహ వీర్యశుల్కామ్ ॥ ౪౧ ॥

అన్తఃపురాన్తరచరీమనిహత్య బన్ధూన్-
త్వాముద్వహే కథమితి ప్రవదామ్యుపాయమ్ ।
పూర్వేద్యురస్తి మహతీ కులదేవయాత్రా
యస్యాం బహిర్నవవధూర్గిరిజాముపేయాత్ ॥ ౪౨ ॥

యస్యాఙ్ఘ్రిపఙ్కజరజఃస్నపనం మహాన్తో
వాఞ్ఛన్త్యుమాపతిరివాత్మతమోఽపహత్యై ।
యర్హ్యమ్బుజాక్ష న లభేయ భవత్ప్రసాదం
జహ్యామసూన్వ్రతకృశాన్ శతజన్మభిః స్యాత్ ॥ ౪౩ ॥

బ్రాహ్మణ ఉవాచ
ఇత్యేతే గుహ్యసన్దేశా యదుదేవ మయాహృతాః ।
విమృశ్య కర్తుం యచ్చాత్ర క్రియతాం తదనన్తరమ్ ॥ ౪౪ ॥