śrī-śuka uvāca
iti sarve su-saṁrabdhā
vāhān āruhya daṁśitāḥ
svaiḥ svair balaiḥ parikrāntā
anvīyur dhṛta-kārmukāḥ
iti sarve su-saṁrabdhā
vāhān āruhya daṁśitāḥ
svaiḥ svair balaiḥ parikrāntā
anvīyur dhṛta-kārmukāḥ
tān āpatata ālokya
yādavānīka-yūthapāḥ
tasthus tat-sammukhā rājan
visphūrjya sva-dhanūṁṣi te
yādavānīka-yūthapāḥ
tasthus tat-sammukhā rājan
visphūrjya sva-dhanūṁṣi te
aśva-pṛṣṭhe gaja-skandhe
rathopasthe ’stra kovidāḥ
mumucuḥ śara-varṣāṇi
meghā adriṣv apo yathā
rathopasthe ’stra kovidāḥ
mumucuḥ śara-varṣāṇi
meghā adriṣv apo yathā
patyur balaṁ śarāsāraiś
channaṁ vīkṣya su-madhyamā
sa-vrīḍm aikṣat tad-vaktraṁ
bhaya-vihvala-locanā
channaṁ vīkṣya su-madhyamā
sa-vrīḍm aikṣat tad-vaktraṁ
bhaya-vihvala-locanā
prahasya bhagavān āha
mā sma bhair vāma-locane
vinaṅkṣyaty adhunaivaitat
tāvakaiḥ śātravaṁ balam
mā sma bhair vāma-locane
vinaṅkṣyaty adhunaivaitat
tāvakaiḥ śātravaṁ balam
teṣāṁ tad-vikramaṁ vīrā
gada-saṅkarṣanādayaḥ
amṛṣyamāṇā nārācair
jaghnur haya-gajān rathān
gada-saṅkarṣanādayaḥ
amṛṣyamāṇā nārācair
jaghnur haya-gajān rathān
petuḥ śirāṁsi rathinām
aśvināṁ gajināṁ bhuvi
sa-kuṇḍala-kirīṭāni
soṣṇīṣāṇi ca koṭiśaḥ
aśvināṁ gajināṁ bhuvi
sa-kuṇḍala-kirīṭāni
soṣṇīṣāṇi ca koṭiśaḥ
hastāḥ sāsi-gadeṣv-āsāḥ
karabhā ūravo ’ṅghrayaḥ
aśvāśvatara-nāgoṣṭra-
khara-martya-śirāṁsi ca
karabhā ūravo ’ṅghrayaḥ
aśvāśvatara-nāgoṣṭra-
khara-martya-śirāṁsi ca
hanyamāna-balānīkā
vṛṣṇibhir jaya-kāṅkṣibhiḥ
rājāno vimukhā jagmur
jarāsandha-puraḥ-sarāḥ
vṛṣṇibhir jaya-kāṅkṣibhiḥ
rājāno vimukhā jagmur
jarāsandha-puraḥ-sarāḥ
śiśupālaṁ samabhyetya
hṛta-dāram ivāturam
naṣṭa-tviṣaṁ gatotsāhaṁ
śuṣyad-vadanam abruvan
hṛta-dāram ivāturam
naṣṭa-tviṣaṁ gatotsāhaṁ
śuṣyad-vadanam abruvan
bho bhoḥ puruṣa-śārdūla
daurmanasyam idaṁ tyaja
na priyāpriyayo rājan
niṣṭhā dehiṣu dṛśyate
daurmanasyam idaṁ tyaja
na priyāpriyayo rājan
niṣṭhā dehiṣu dṛśyate
yathā dāru-mayī yoṣit
nṛtyate kuhakecchayā
evam īśvara-tantro ’yam
īhate sukha-duḥkhayoḥ
nṛtyate kuhakecchayā
evam īśvara-tantro ’yam
īhate sukha-duḥkhayoḥ
śaureḥ sapta-daśāhaṁ vai
saṁyugāni parājitaḥ
trayo-viṁśatibhiḥ sainyair
jigye ekam ahaṁ param
saṁyugāni parājitaḥ
trayo-viṁśatibhiḥ sainyair
jigye ekam ahaṁ param
tathāpy ahaṁ na śocāmi
na prahṛṣyāmi karhicit
kālena daiva-yuktena
jānan vidrāvitaṁ jagat
na prahṛṣyāmi karhicit
kālena daiva-yuktena
jānan vidrāvitaṁ jagat
adhunāpi vayaṁ sarve
vīra-yūthapa-yūthapāḥ
parājitāḥ phalgu-tantrair
yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥ
vīra-yūthapa-yūthapāḥ
parājitāḥ phalgu-tantrair
yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥ
ripavo jigyur adhunā
kāla ātmānusāriṇi
tadā vayaṁ vijeṣyāmo
yadā kālaḥ pradakṣiṇaḥ
kāla ātmānusāriṇi
tadā vayaṁ vijeṣyāmo
yadā kālaḥ pradakṣiṇaḥ
śrī-śuka uvāca
evaṁ prabodhito mitraiś
caidyo ’gāt sānugaḥ puram
hata-śeṣāḥ punas te ’pi
yayuḥ svaṁ svaṁ puraṁ nṛpāḥ
evaṁ prabodhito mitraiś
caidyo ’gāt sānugaḥ puram
hata-śeṣāḥ punas te ’pi
yayuḥ svaṁ svaṁ puraṁ nṛpāḥ
rukmī tu rākṣasodvāhaṁ
kṛṣṇa-dviḍ asahan svasuḥ
pṛṣṭhato ’nvagamat kṛṣṇam
akṣauhiṇyā vṛto balī
kṛṣṇa-dviḍ asahan svasuḥ
pṛṣṭhato ’nvagamat kṛṣṇam
akṣauhiṇyā vṛto balī
rukmy amarṣī su-saṁrabdhaḥ
śṛṇvatāṁ sarva-bhūbhujām
pratijajñe mahā-bāhur
daṁśitaḥ sa-śarāsanaḥ
śṛṇvatāṁ sarva-bhūbhujām
pratijajñe mahā-bāhur
daṁśitaḥ sa-śarāsanaḥ
ahatvā samare kṛṣṇam
apratyūhya ca rukmiṇīm
kuṇḍinaṁ na pravekṣyāmi
satyam etad bravīmi vaḥ
apratyūhya ca rukmiṇīm
kuṇḍinaṁ na pravekṣyāmi
satyam etad bravīmi vaḥ
ity uktvā ratham āruhya
sārathiṁ prāha satvaraḥ
codayāśvān yataḥ kṛṣṇaḥ
tasya me saṁyugaṁ bhavet
sārathiṁ prāha satvaraḥ
codayāśvān yataḥ kṛṣṇaḥ
tasya me saṁyugaṁ bhavet
adyāhaṁ niśitair bāṇair
gopālasya su-durmateḥ
neṣye vīrya-madaṁ yena
svasā me prasabhaṁ hṛtā
gopālasya su-durmateḥ
neṣye vīrya-madaṁ yena
svasā me prasabhaṁ hṛtā
vikatthamānaḥ kumatir
īśvarasyāpramāṇa-vit
rathenaikena govindaṁ
tiṣṭha tiṣṭhety athāhvayat
īśvarasyāpramāṇa-vit
rathenaikena govindaṁ
tiṣṭha tiṣṭhety athāhvayat
dhanur vikṛṣya su-dṛḍhaṁ
jaghne kṛṣṇaṁ tribhiḥ śaraiḥ
āha cātra kṣaṇaṁ tiṣṭha
yadūnāṁ kula-pāṁsana
jaghne kṛṣṇaṁ tribhiḥ śaraiḥ
āha cātra kṣaṇaṁ tiṣṭha
yadūnāṁ kula-pāṁsana
yatra yāsi svasāraṁ me
muṣitvā dhvāṅkṣa-vad dhaviḥ
hariṣye ’dya madaṁ manda
māyinaḥ kūṭa-yodhinaḥ
muṣitvā dhvāṅkṣa-vad dhaviḥ
hariṣye ’dya madaṁ manda
māyinaḥ kūṭa-yodhinaḥ
yāvan na me hato bāṇaiḥ
śayīthā muñca dārīkām
smayan kṛṣṇo dhanuś chittvā
ṣaḍbhir vivyādha rukmiṇam
śayīthā muñca dārīkām
smayan kṛṣṇo dhanuś chittvā
ṣaḍbhir vivyādha rukmiṇam
aṣṭabhiś caturo vāhān
dvābhyāṁ sūtaṁ dhvajaṁ tribhiḥ
sa cānyad dhanur ādhāya
kṛṣṇaṁ vivyādha pañcabhiḥ
dvābhyāṁ sūtaṁ dhvajaṁ tribhiḥ
sa cānyad dhanur ādhāya
kṛṣṇaṁ vivyādha pañcabhiḥ
tais tāditaḥ śaraughais tu
ciccheda dhanur acyutaḥ
punar anyad upādatta
tad apy acchinad avyayaḥ
ciccheda dhanur acyutaḥ
punar anyad upādatta
tad apy acchinad avyayaḥ
parighaṁ paṭṭiśaṁ śūlaṁ
carmāsī śakti-tomarau
yad yad āyudham ādatta
tat sarvaṁ so ’cchinad dhariḥ
carmāsī śakti-tomarau
yad yad āyudham ādatta
tat sarvaṁ so ’cchinad dhariḥ
tato rathād avaplutya
khaḍga-pāṇir jighāṁsayā
kṛṣṇam abhyadravat kruddhaḥ
pataṅga iva pāvakam
khaḍga-pāṇir jighāṁsayā
kṛṣṇam abhyadravat kruddhaḥ
pataṅga iva pāvakam
tasya cāpatataḥ khaḍgaṁ
tilaśaś carma ceṣubhiḥ
chittvāsim ādade tigmaṁ
rukmiṇaṁ hantum udyataḥ
tilaśaś carma ceṣubhiḥ
chittvāsim ādade tigmaṁ
rukmiṇaṁ hantum udyataḥ
dṛṣṭvā bhrātṛ-vadhodyogaṁ
rukmiṇī bhaya-vihvalā
patitvā pādayor bhartur
uvāca karuṇaṁ satī
rukmiṇī bhaya-vihvalā
patitvā pādayor bhartur
uvāca karuṇaṁ satī
śrī-rukmiṇy uvāca
yogeśvarāprameyātman
deva-deva jagat-pate
hantuṁ nārhasi kalyāṇa
bhrātaraṁ me mahā-bhuja
yogeśvarāprameyātman
deva-deva jagat-pate
hantuṁ nārhasi kalyāṇa
bhrātaraṁ me mahā-bhuja
śrī-śuka uvāca
tayā paritrāsa-vikampitāṅgayā
śucāvaśuṣyan-mukha-ruddha-kaṇṭhayā
kātarya-visraṁsita-hema-mālayā
gṛhīta-pādaḥ karuṇo nyavartata
tayā paritrāsa-vikampitāṅgayā
śucāvaśuṣyan-mukha-ruddha-kaṇṭhayā
kātarya-visraṁsita-hema-mālayā
gṛhīta-pādaḥ karuṇo nyavartata
cailena baddhvā tam asādhu-kārīṇaṁ
sa-śmaśru-keśaṁ pravapan vyarūpayat
tāvan mamarduḥ para-sainyam adbhutaṁ
yadu-pravīrā nalinīṁ yathā gajāḥ
sa-śmaśru-keśaṁ pravapan vyarūpayat
tāvan mamarduḥ para-sainyam adbhutaṁ
yadu-pravīrā nalinīṁ yathā gajāḥ
kṛṣṇāntikam upavrajya
dadṛśus tatra rukmiṇam
tathā-bhūtaṁ hata-prāyaṁ
dṛṣṭvā saṅkarṣaṇo vibhuḥ
vimucya baddhaṁ karuṇo
bhagavān kṛṣṇam abravīt
dadṛśus tatra rukmiṇam
tathā-bhūtaṁ hata-prāyaṁ
dṛṣṭvā saṅkarṣaṇo vibhuḥ
vimucya baddhaṁ karuṇo
bhagavān kṛṣṇam abravīt
asādhv idaṁ tvayā kṛṣṇa
kṛtam asmaj-jugupsitam
vapanaṁ śmaśru-keśānāṁ
vairūpyaṁ suhṛdo vadhaḥ
kṛtam asmaj-jugupsitam
vapanaṁ śmaśru-keśānāṁ
vairūpyaṁ suhṛdo vadhaḥ
maivāsmān sādhvy asūyethā
bhrātur vairūpya-cintayā
sukha-duḥkha-do na cānyo ’sti
yataḥ sva-kṛta-bhuk pumān
bhrātur vairūpya-cintayā
sukha-duḥkha-do na cānyo ’sti
yataḥ sva-kṛta-bhuk pumān
bandhur vadhārha-doṣo ’pi
na bandhor vadham arhati
tyājyaḥ svenaiva doṣeṇa
hataḥ kiṁ hanyate punaḥ
na bandhor vadham arhati
tyājyaḥ svenaiva doṣeṇa
hataḥ kiṁ hanyate punaḥ
kṣatriyāṇām ayaṁ dharmaḥ
prajāpati-vinirmitaḥ
bhrātāpi bhrātaraṁ hanyād
yena ghoratamas tataḥ
prajāpati-vinirmitaḥ
bhrātāpi bhrātaraṁ hanyād
yena ghoratamas tataḥ
rājyasya bhūmer vittasya
striyo mānasya tejasaḥ
mānino ’nyasya vā hetoḥ
śrī-madāndhāḥ kṣipanti hi
striyo mānasya tejasaḥ
mānino ’nyasya vā hetoḥ
śrī-madāndhāḥ kṣipanti hi
taveyaṁ viṣamā buddhiḥ
sarva-bhūteṣu durhṛdām
yan manyase sadābhadraṁ
suhṛdāṁ bhadram ajña-vat
sarva-bhūteṣu durhṛdām
yan manyase sadābhadraṁ
suhṛdāṁ bhadram ajña-vat
ātma-moho nṛṇām eva
kalpate deva-māyayā
suhṛd durhṛd udāsīna
iti dehātma-māninām
kalpate deva-māyayā
suhṛd durhṛd udāsīna
iti dehātma-māninām
eka eva paro hy ātmā
sarveṣām api dehinām
nāneva gṛhyate mūḍhair
yathā jyotir yathā nabhaḥ
sarveṣām api dehinām
nāneva gṛhyate mūḍhair
yathā jyotir yathā nabhaḥ
deha ādy-antavān eṣa
dravya-prāṇa-guṇātmakaḥ
ātmany avidyayā kḷptaḥ
saṁsārayati dehinam
dravya-prāṇa-guṇātmakaḥ
ātmany avidyayā kḷptaḥ
saṁsārayati dehinam
nātmano ’nyena saṁyogo
viyogaś casataḥ sati
tad-dhetutvāt tat-prasiddher
dṛg-rūpābhyāṁ yathā raveḥ
viyogaś casataḥ sati
tad-dhetutvāt tat-prasiddher
dṛg-rūpābhyāṁ yathā raveḥ
janmādayas tu dehasya
vikriyā nātmanaḥ kvacit
kalānām iva naivendor
mṛtir hy asya kuhūr iva
vikriyā nātmanaḥ kvacit
kalānām iva naivendor
mṛtir hy asya kuhūr iva
yathā śayāna ātmānaṁ
viṣayān phalam eva ca
anubhuṅkte ’py asaty arthe
tathāpnoty abudho bhavam
viṣayān phalam eva ca
anubhuṅkte ’py asaty arthe
tathāpnoty abudho bhavam
tasmād ajñāna-jaṁ śokam
ātma-śoṣa-vimohanam
tattva-jñānena nirhṛtya
sva-sthā bhava śuci-smite
ātma-śoṣa-vimohanam
tattva-jñānena nirhṛtya
sva-sthā bhava śuci-smite
śrī-śuka uvāca
evaṁ bhagavatā tanvī
rāmeṇa pratibodhitā
vaimanasyaṁ parityajya
mano buddhyā samādadhe
evaṁ bhagavatā tanvī
rāmeṇa pratibodhitā
vaimanasyaṁ parityajya
mano buddhyā samādadhe
prāṇāvaśeṣa utsṛṣṭo
dviḍbhir hata-bala-prabhaḥ
smaran virūpa-karaṇaṁ
vitathātma-manorathaḥ
cakre bhojakaṭaṁ nāma
nivāsāya mahat puram
dviḍbhir hata-bala-prabhaḥ
smaran virūpa-karaṇaṁ
vitathātma-manorathaḥ
cakre bhojakaṭaṁ nāma
nivāsāya mahat puram
ahatvā durmatiṁ kṛṣṇam
apratyūhya yavīyasīm
kuṇḍinaṁ na pravekṣyāmīty
uktvā tatrāvasad ruṣā
apratyūhya yavīyasīm
kuṇḍinaṁ na pravekṣyāmīty
uktvā tatrāvasad ruṣā
bhagavān bhīṣmaka-sutām
evaṁ nirjitya bhūmi-pān
puram ānīya vidhi-vad
upayeme kurūdvaha
evaṁ nirjitya bhūmi-pān
puram ānīya vidhi-vad
upayeme kurūdvaha
tadā mahotsavo nṝṇāṁ
yadu-puryāṁ gṛhe gṛhe
abhūd ananya-bhāvānāṁ
kṛṣṇe yadu-patau nṛpa
yadu-puryāṁ gṛhe gṛhe
abhūd ananya-bhāvānāṁ
kṛṣṇe yadu-patau nṛpa
narā nāryaś ca muditāḥ
pramṛṣṭa-maṇi-kuṇḍalāḥ
pāribarham upājahrur
varayoś citra-vāsasoḥ
pramṛṣṭa-maṇi-kuṇḍalāḥ
pāribarham upājahrur
varayoś citra-vāsasoḥ
sā vṛṣṇi-pury uttambhitendra-ketubhir
vicitra-mālyāmbara-ratna-toraṇaiḥ
babhau prati-dvāry upakḷpta-maṅgalair
āpūrṇa-kumbhāguru-dhūpa-dīpakaiḥ
vicitra-mālyāmbara-ratna-toraṇaiḥ
babhau prati-dvāry upakḷpta-maṅgalair
āpūrṇa-kumbhāguru-dhūpa-dīpakaiḥ
sikta-mārgā mada-cyudbhir
āhūta-preṣṭha-bhūbhujām
gajair dvāḥsu parāmṛṣṭa-
rambhā-pūgopaśobhitā
āhūta-preṣṭha-bhūbhujām
gajair dvāḥsu parāmṛṣṭa-
rambhā-pūgopaśobhitā
kuru-sṛñjaya-kaikeya-
vidarbha-yadu-kuntayaḥ
mitho mumudire tasmin
sambhramāt paridhāvatām
vidarbha-yadu-kuntayaḥ
mitho mumudire tasmin
sambhramāt paridhāvatām
rukmiṇyā haraṇaṁ śrutvā
gīyamānaṁ tatas tataḥ
rājāno rāja-kanyāś ca
babhūvur bhṛśa-vismitāḥ
gīyamānaṁ tatas tataḥ
rājāno rāja-kanyāś ca
babhūvur bhṛśa-vismitāḥ
dvārakāyām abhūd rājan
mahā-modaḥ puraukasām
rukmiṇyā ramayopetaṁ
dṛṣṭvā kṛṣṇaṁ śriyaḥ patim
mahā-modaḥ puraukasām
rukmiṇyā ramayopetaṁ
dṛṣṭvā kṛṣṇaṁ śriyaḥ patim