Lord Krishna

ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൫൪

(Srimad Bhagavatam Canto 10, Chapter 54 — Rukmī Defeated and Rukmiṇī Wed in Malayalam)

Vyasa

Also known as iti sarve susamrabdha vahanaruhya damsita

Rukmī Defeated and Rukmiṇī Wed. Śrīmad Bhāgavatam Canto 10, Chapter 54 (The Life of Kṛṣṇa), 60 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി സര്വേ സുസംരബ്ധാ വാഹാനാരുഹ്യ ദംശിതാഃ ।
സ്വൈഃ സ്വൈര്ബലൈഃ പരിക്രാന്താ അന്വീയുര്ധൃതകാര്മുകാഃ ॥ ൧ ॥
താനാപതത ആലോക്യ യാദവാനീകയൂഥപാഃ ।
തസ്ഥുസ്തത്സമ്മുഖാ രാജന്വിസ്ഫൂര്ജ്യ സ്വധനൂംഷി തേ ॥ ൨ ॥
അശ്വപൃഷ്ഠേ ഗജസ്കന്ധേ രഥോപസ്ഥേഽസ്ത്ര കോവിദാഃ ।
മുമുചുഃ ശരവര്ഷാണി മേഘാ അദ്രിഷ്വപോ യഥാ ॥ ൩ ॥
പത്യുര്ബലം ശരാസാരൈശ്ഛന്നം വീക്ഷ്യ സുമധ്യമാ ।
സവ്രീഡ്മൈക്ഷത്തദ്വക്ത്രം ഭയവിഹ്വലലോചനാ ॥ ൪ ॥
പ്രഹസ്യ ഭഗവാനാഹ മാ സ്മ ഭൈര്വാമലോചനേ ।
വിനങ്ക്ഷ്യത്യധുനൈവൈതത്താവകൈഃ ശാത്രവം ബലമ് ॥ ൫ ॥
തേഷാം തദ്വിക്രമം വീരാ ഗദസങ്കര്ഷണാദയഃ ।
അമൃഷ്യമാണാ നാരാചൈര്ജഘ്നുര്ഹയഗജാന് രഥാന് ॥ ൬ ॥
പേതുഃ ശിരാംസി രഥിനാമശ്വിനാം ഗജിനാം ഭുവി ।
സകുണ്ഡലകിരീടാനി സോഷ്ണീഷാണി ച കോടിശഃ ॥ ൭ ॥
ഹസ്താഃ സാസിഗദേഷ്വാസാഃ കരഭാ ഊരവോഽങ്ഘ്രയഃ ।
അശ്വാശ്വതരനാഗോഷ്ട്രഖരമര്ത്യശിരാംസി ച ॥ ൮ ॥
ഹന്യമാനബലാനീകാ വൃഷ്ണിഭിര്ജയകാങ്ക്ഷിഭിഃ ।
രാജാനോ വിമുഖാ ജഗ്മുര്ജരാസന്ധപുരഃസരാഃ ॥ ൯ ॥
ശിശുപാലം സമഭ്യേത്യ ഹൃതദാരമിവാതുരമ് ।
നഷ്ടത്വിഷം ഗതോത്സാഹം ശുഷ്യദ്വദനമബ്രുവന് ॥ ൧൦ ॥
ഭോ ഭോഃ പുരുഷശാര്ദൂല ദൌര്മനസ്യമിദം ത്യജ ।
ന പ്രിയാപ്രിയയോ രാജന് നിഷ്ഠാ ദേഹിഷു ദൃശ്യതേ ॥ ൧൧ ॥
യഥാ ദാരുമയീ യോഷിത് നൃത്യതേ കുഹകേച്ഛയാ ।
ഏവമീശ്വരതന്ത്രോഽയമീഹതേ സുഖദുഃഖയോഃ ॥ ൧൨ ॥
ശൌരേഃ സപ്തദശാഹം വൈ സംയുഗാനി പരാജിതഃ ।
ത്രയോവിംശതിഭിഃ സൈന്യൈര്ജിഗ്യേ ഏകമഹം പരമ് ॥ ൧൩ ॥
തഥാപ്യഹം ന ശോചാമി ന പ്രഹൃഷ്യാമി കര്ഹിചിത് ।
കാലേന ദൈവയുക്തേന ജാനന് വിദ്രാവിതം ജഗത് ॥ ൧൪ ॥
അധുനാപി വയം സര്വേ വീരയൂഥപയൂഥപാഃ ।
പരാജിതാഃ ഫല്ഗുതന്ത്രൈര്യദുഭിഃ കൃഷ്ണപാലിതൈഃ ॥ ൧൫ ॥
രിപവോ ജിഗ്യുരധുനാ കാല ആത്മാനുസാരിണി ।
തദാ വയം വിജേഷ്യാമോ യദാ കാലഃ പ്രദക്ഷിണഃ ॥ ൧൬ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം പ്രബോധിതോ മിത്രൈശ്ചൈദ്യോഽഗാത് സാനുഗഃ പുരമ് ।
ഹതശേഷാഃ പുനസ്തേഽപി യയുഃ സ്വം സ്വം പുരം നൃപാഃ ॥ ൧൭ ॥
രുക്മീ തു രാക്ഷസോദ്വാഹം കൃഷ്ണദ്വിഡസഹന് സ്വസുഃ ।
പൃഷ്ഠതോഽന്വഗമത് കൃഷ്ണമക്ഷൌഹിണ്യാ വൃതോ ബലീ ॥ ൧൮ ॥
രുക്മ്യമര്ഷീ സുസംരബ്ധഃ ശൃണ്വതാം സര്വഭൂഭുജാമ് ।
പ്രതിജജ്ഞേ മഹാബാഹുര്ദംശിതഃ സശരാസനഃ ॥ ൧൯ ॥
അഹത്വാ സമരേ കൃഷ്ണമപ്രത്യൂഹ്യ ച രുക്മിണീമ് ।
കുണ്ഡിനം ന പ്രവേക്ഷ്യാമി സത്യമേതദ് ബ്രവീമി വഃ ॥ ൨൦ ॥
ഇത്യുക്ത്വാ രഥമാരുഹ്യ സാരഥിം പ്രാഹ സത്വരഃ ।
ചോദയാശ്വാന് യതഃ കൃഷ്ണഃ തസ്യ മേ സംയുഗം ഭവേത് ॥ ൨൧ ॥
അദ്യാഹം നിശിതൈര്ബാണൈര്ഗോപാലസ്യ സുദുര്മതേഃ ।
നേഷ്യേ വീര്യമദം യേന സ്വസാ മേ പ്രസഭം ഹൃതാ ॥ ൨൨ ॥
വികത്ഥമാനഃ കുമതിരീശ്വരസ്യാപ്രമാണവിത് ।
രഥേനൈകേന ഗോവിന്ദം തിഷ്ഠ തിഷ്ഠേത്യഥാഹ്വയത് ॥ ൨൩ ॥
ധനുര്വികൃഷ്യ സുദൃഢം ജഘ്നേ കൃഷ്ണം ത്രിഭിഃ ശരൈഃ ।
ആഹ ചാത്ര ക്ഷണം തിഷ്ഠ യദൂനാം കുലപാംസന ॥ ൨൪ ॥
യത്ര യാസി സ്വസാരം മേ മുഷിത്വാ ധ്വാങ്ക്ഷവദ്ധവിഃ ।
ഹരിഷ്യേഽദ്യ മദം മന്ദ മായിനഃ കൂടയോധിനഃ ॥ ൨൫ ॥
യാവന്ന മേ ഹതോ ബാണൈഃ ശയീഥാ മുഞ്ച ദാരീകാമ് ।
സ്മയന് കൃഷ്ണോ ധനുശ്ഛിത്ത്വാ ഷഡ്ഭിര്വിവ്യാധ രുക്മിണമ് ॥ ൨൬ ॥
അഷ്ടഭിശ്ചതുരോ വാഹാന് ദ്വാഭ്യാം സൂതം ധ്വജം ത്രിഭിഃ ।
സ ചാന്യദ്ധനുരാധായ കൃഷ്ണം വിവ്യാധ പഞ്ചഭിഃ ॥ ൨൭ ॥
തൈസ്താഡിതഃ ശരൌഘൈസ്തു ചിച്ഛേദ ധനുരച്യുതഃ ।
പുനരന്യദുപാദത്ത തദപ്യച്ഛിനദവ്യയഃ ॥ ൨൮ ॥
പരിഘം പട്ടിശം ശൂലം ചര്മാസീ ശക്തിതോമരൌ ।
യദ് യദായുധമാദത്ത തത്സര്വം സോഽച്ഛിനദ്ധരിഃ ॥ ൨൯ ॥
തതോ രഥാദവപ്ലുത്യ ഖഡ്ഗപാണിര്ജിഘാംസയാ ।
കൃഷ്ണമഭ്യദ്രവത് ക്രുദ്ധഃ പതങ്ഗ ഇവ പാവകമ് ॥ ൩൦ ॥
തസ്യ ചാപതതഃ ഖഡ്ഗം തിലശശ്ചര്മ ചേഷുഭിഃ ।
ഛിത്ത്വാസിമാദദേ തിഗ്മം രുക്മിണം ഹന്തുമുദ്യതഃ ॥ ൩൧ ॥
ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതൃവധോദ്യോഗം രുക്മിണീ ഭയവിഹ്വലാ ।
പതിത്വാ പാദയോര്ഭര്തുരുവാച കരുണം സതീ ॥ ൩൨ ॥
ശ്രീരുക്മിണ്യുവാച
യോഗേശ്വരാപ്രമേയാത്മന് ദേവദേവ ജഗത്പതേ ।
ഹന്തും നാര്ഹസി കല്യാണ ഭ്രാതരം മേ മഹാഭുജ ॥ ൩൩ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
തയാ പരിത്രാസവികമ്പിതാങ്ഗയാ
ശുചാവശുഷ്യന്മുഖരുദ്ധകണ്ഠയാ ।
കാതര്യവിസ്രംസിതഹേമമാലയാ
ഗൃഹീതപാദഃ കരുണോ ന്യവര്തത ॥ ൩൪ ॥
ചൈലേന ബദ്ധ്വാ തമസാധുകാരീണം
സശ്മശ്രുകേശം പ്രവപന് വ്യരൂപയത് ।
താവന്മമര്ദുഃ പരസൈന്യമദ്ഭുതം
യദുപ്രവീരാ നലിനീം യഥാ ഗജാഃ ॥ ൩൫ ॥
കൃഷ്ണാന്തികമുപവ്രജ്യ ദദൃശുസ്തത്ര രുക്മിണമ് ।
തഥാഭൂതം ഹതപ്രായം ദൃഷ്ട്വാ സങ്കര്ഷണോ വിഭുഃ ।
വിമുച്യ ബദ്ധം കരുണോ ഭഗവാന് കൃഷ്ണമബ്രവീത് ॥ ൩൬ ॥
അസാധ്വിദം ത്വയാ കൃഷ്ണ കൃതമസ്മജ്ജുഗുപ്സിതമ് ।
വപനം ശ്മശ്രുകേശാനാം വൈരൂപ്യം സുഹൃദോ വധഃ ॥ ൩൭ ॥
മൈവാസ്മാന് സാധ്വ്യസൂയേഥാ ഭ്രാതുര്വൈരൂപ്യചിന്തയാ ।
സുഖദുഃഖദോ ന ചാന്യോഽസ്തി യതഃ സ്വകൃതഭുക് പുമാന് ॥ ൩൮ ॥
ബന്ധുര്വധാര്ഹദോഷോഽപി ന ബന്ധോര്വധമര്ഹതി ।
ത്യാജ്യഃ സ്വേനൈവ ദോഷേണ ഹതഃ കിം ഹന്യതേ പുനഃ ॥ ൩൯ ॥
ക്ഷത്രിയാണാമയം ധര്മഃ പ്രജാപതിവിനിര്മിതഃ ।
ഭ്രാതാപി ഭ്രാതരം ഹന്യാദ് യേന ഘോരതമസ്തതഃ ॥ ൪൦ ॥
രാജ്യസ്യ ഭൂമേര്വിത്തസ്യ സ്ത്രിയോ മാനസ്യ തേജസഃ ।
മാനിനോഽന്യസ്യ വാ ഹേതോഃ ശ്രീമദാന്ധാഃ ക്ഷിപന്തി ഹി ॥ ൪൧ ॥
തവേയം വിഷമാ ബുദ്ധിഃ സര്വഭൂതേഷു ദുര്ഹൃദാമ് ।
യന്മന്യസേ സദാഭദ്രം സുഹൃദാം ഭദ്രമജ്ഞവത് ॥ ൪൨ ॥
ആത്മമോഹോ നൃണാമേവ കല്പതേ ദേവമായയാ ।
സുഹൃദ് ദുര്ഹൃദുദാസീന ഇതി ദേഹാത്മമാനിനാമ് ॥ ൪൩ ॥
ഏക ഏവ പരോ ഹ്യാത്മാ സര്വേഷാമപി ദേഹിനാമ് ।
നാനേവ ഗൃഹ്യതേ മൂഢൈര്യഥാ ജ്യോതിര്യഥാ നഭഃ ॥ ൪൪ ॥
ദേഹ ആദ്യന്തവാനേഷ ദ്രവ്യപ്രാണഗുണാത്മകഃ ।
ആത്മന്യവിദ്യയാ ക്ലൃപ്തഃ സംസാരയതി ദേഹിനമ് ॥ ൪൫ ॥
നാത്മനോഽന്യേന സംയോഗോ വിയോഗശ്ചാസതഃ സതി ।
തദ്ധേതുത്വാത്തത്പ്രസിദ്ധേര്ദൃഗ്രൂപാഭ്യാം യഥാ രവേഃ ॥ ൪൬ ॥
ജന്മാദയസ്തു ദേഹസ്യ വിക്രിയാനാത്മനഃ ക്വചിത് ।
കലാനാമിവ നൈവേന്ദോര്മൃതിര്ഹ്യസ്യ കുഹൂരിവ ॥ ൪൭ ॥
യഥാ ശയാന ആത്മാനം വിഷയാന് ഫലമേവ ച ।
അനുഭുങ്ക്തേ ഽപ്യസത്യര്ഥേ തഥാപ്നോത്യബുധോ ഭവമ് ॥ ൪൮ ॥
തസ്മാദജ്ഞാനജം ശോകമാത്മശോഷവിമോഹനമ് ।
തത്ത്വജ്ഞാനേന നിര്ഹൃത്യ സ്വസ്ഥാ ഭവ ശുചിസ്മിതേ ॥ ൪൯ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം ഭഗവതാ തന്വീ രാമേണ പ്രതിബോധിതാ ।
വൈമനസ്യം പരിത്യജ്യ മനോ ബുദ്ധ്യാ സമാദധേ ॥ ൫൦ ॥
പ്രാണാവശേഷ ഉത്സൃഷ്ടോ ദ്വിഡ്ഭിര്ഹതബലപ്രഭഃ ।
സ്മരന് വിരൂപകരണം വിതഥാത്മമനോരഥഃ ।
ചക്രേ ഭോജകടം നാമ നിവാസായ മഹത്പുരമ് ॥ ൫൧ ॥
അഹത്വാ ദുര്മതിം കൃഷ്ണമപ്രത്യൂഹ്യ യവീയസീമ് ।
കുണ്ഡിനം ന പ്രവേക്ഷ്യാമീത്യുക്ത്വാ തത്രാവസദ് രുഷാ ॥ ൫൨ ॥
ഭഗവാന് ഭീഷ്മകസുതാമേവം നിര്ജിത്യ ഭൂമിപാന് ।
പുരമാനീയ വിധിവദുപയേമേ കുരൂദ്വഹ ॥ ൫൩ ॥
തദാ മഹോത്സവോ നൃണാം യദുപുര്യാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ ।
അഭൂദനന്യഭാവാനാം കൃഷ്ണേ യദുപതൌ നൃപ ॥ ൫൪ ॥
നരാ നാര്യശ്ച മുദിതാഃ പ്രമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാഃ ।
പാരിബര്ഹമുപാജഹ്രുര്വരയോശ്ചിത്രവാസസോഃ ॥ ൫൫ ॥
സാ വൃഷ്ണിപുര്യുത്തമ്ഭിതേന്ദ്രകേതുഭി-
ര്വിചിത്രമാല്യാമ്ബരരത്നതോരണൈഃ ।
ബഭൌ പ്രതിദ്വാര്യുപക്ലൃപ്തമങ്ഗലൈ-
രാപൂര്ണകുമ്ഭാഗുരുധൂപദീപകൈഃ ॥ ൫൬ ॥
സിക്തമാര്ഗാ മദച്യുദ്ഭിരാഹൂതപ്രേഷ്ഠഭൂഭുജാമ് ।
ഗജൈര്ദ്വാഃസു പരാമൃഷ്ടരമ്ഭാപൂഗോപശോഭിതാ ॥ ൫൭ ॥
കുരുസൃഞ്ജയകൈകേയവിദര്ഭയദുകുന്തയഃ ।
മിഥോ മുമുദിരേ തസ്മിന് സമ്ഭ്രമാത് പരിധാവതാമ് ॥ ൫൮ ॥
രുക്മിണ്യാ ഹരണം ശ്രുത്വാ ഗീയമാനം തതസ്തതഃ ।
രാജാനോ രാജകന്യാശ്ച ബഭൂവുര്ഭൃശവിസ്മിതാഃ ॥ ൫൯ ॥
ദ്വാരകായാമഭൂദ് രാജന് മഹാമോദഃ പുരൌകസാമ് ।
രുക്മിണ്യാ രമയോപേതം ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണം ശ്രിയഃ പതിമ് ॥ ൬൦ ॥

Explore More