ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତି ସର୍ଵେ ସୁସଂରବ୍ଧା ଵାହାନାରୁହ୍ଯ ଦଂଶିତାଃ ।
ସ୍ଵୈଃ ସ୍ଵୈର୍ବଲୈଃ ପରିକ୍ରାନ୍ତା ଅନ୍ଵୀଯୁର୍ଧୃତକାର୍ମୁକାଃ ॥ ୧ ॥
ଇତି ସର୍ଵେ ସୁସଂରବ୍ଧା ଵାହାନାରୁହ୍ଯ ଦଂଶିତାଃ ।
ସ୍ଵୈଃ ସ୍ଵୈର୍ବଲୈଃ ପରିକ୍ରାନ୍ତା ଅନ୍ଵୀଯୁର୍ଧୃତକାର୍ମୁକାଃ ॥ ୧ ॥
ତାନାପତତ ଆଲୋକ୍ଯ ଯାଦଵାନୀକଯୂଥପାଃ ।
ତସ୍ଥୁସ୍ତତ୍ସମ୍ମୁଖା ରାଜନ୍ଵିସ୍ଫୂର୍ଜ୍ଯ ସ୍ଵଧନୂଂଷି ତେ ॥ ୨ ॥
ତସ୍ଥୁସ୍ତତ୍ସମ୍ମୁଖା ରାଜନ୍ଵିସ୍ଫୂର୍ଜ୍ଯ ସ୍ଵଧନୂଂଷି ତେ ॥ ୨ ॥
ଅଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେ ଗଜସ୍କନ୍ଧେ ରଥୋପସ୍ଥେଽସ୍ତ୍ର କୋଵିଦାଃ ।
ମୁମୁଚୁଃ ଶରଵର୍ଷାଣି ମେଘା ଅଦ୍ରିଷ୍ଵପୋ ଯଥା ॥ ୩ ॥
ମୁମୁଚୁଃ ଶରଵର୍ଷାଣି ମେଘା ଅଦ୍ରିଷ୍ଵପୋ ଯଥା ॥ ୩ ॥
ପତ୍ଯୁର୍ବଲଂ ଶରାସାରୈଶ୍ଛନ୍ନଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁମଧ୍ଯମା ।
ସଵ୍ରୀଡ୍ମୈକ୍ଷତ୍ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲଲୋଚନା ॥ ୪ ॥
ସଵ୍ରୀଡ୍ମୈକ୍ଷତ୍ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲଲୋଚନା ॥ ୪ ॥
ପ୍ରହସ୍ଯ ଭଗଵାନାହ ମା ସ୍ମ ଭୈର୍ଵାମଲୋଚନେ ।
ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତ୍ଯଧୁନୈଵୈତତ୍ତାଵକୈଃ ଶାତ୍ରଵଂ ବଲମ୍ ॥ ୫ ॥
ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତ୍ଯଧୁନୈଵୈତତ୍ତାଵକୈଃ ଶାତ୍ରଵଂ ବଲମ୍ ॥ ୫ ॥
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵିକ୍ରମଂ ଵୀରା ଗଦସଙ୍କର୍ଷଣାଦଯଃ ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣା ନାରାଚୈର୍ଜଘ୍ନୁର୍ହଯଗଜାନ୍ ରଥାନ୍ ॥ ୬ ॥
ଅମୃଷ୍ଯମାଣା ନାରାଚୈର୍ଜଘ୍ନୁର୍ହଯଗଜାନ୍ ରଥାନ୍ ॥ ୬ ॥
ପେତୁଃ ଶିରାଂସି ରଥିନାମଶ୍ଵିନାଂ ଗଜିନାଂ ଭୁଵି ।
ସକୁଣ୍ଡଲକିରୀଟାନି ସୋଷ୍ଣୀଷାଣି ଚ କୋଟିଶଃ ॥ ୭ ॥
ସକୁଣ୍ଡଲକିରୀଟାନି ସୋଷ୍ଣୀଷାଣି ଚ କୋଟିଶଃ ॥ ୭ ॥
ହସ୍ତାଃ ସାସିଗଦେଷ୍ଵାସାଃ କରଭା ଊରଵୋଽଙ୍ଘ୍ରଯଃ ।
ଅଶ୍ଵାଶ୍ଵତରନାଗୋଷ୍ଟ୍ରଖରମର୍ତ୍ଯଶିରାଂସି ଚ ॥ ୮ ॥
ଅଶ୍ଵାଶ୍ଵତରନାଗୋଷ୍ଟ୍ରଖରମର୍ତ୍ଯଶିରାଂସି ଚ ॥ ୮ ॥
ହନ୍ଯମାନବଲାନୀକା ଵୃଷ୍ଣିଭିର୍ଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ ।
ରାଜାନୋ ଵିମୁଖା ଜଗ୍ମୁର୍ଜରାସନ୍ଧପୁରଃସରାଃ ॥ ୯ ॥
ରାଜାନୋ ଵିମୁଖା ଜଗ୍ମୁର୍ଜରାସନ୍ଧପୁରଃସରାଃ ॥ ୯ ॥
ଶିଶୁପାଲଂ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ହୃତଦାରମିଵାତୁରମ୍ ।
ନଷ୍ଟତ୍ଵିଷଂ ଗତୋତ୍ସାହଂ ଶୁଷ୍ଯଦ୍ଵଦନମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ ୧୦ ॥
ନଷ୍ଟତ୍ଵିଷଂ ଗତୋତ୍ସାହଂ ଶୁଷ୍ଯଦ୍ଵଦନମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଭୋ ଭୋଃ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ ଦୌର୍ମନସ୍ଯମିଦଂ ତ୍ଯଜ ।
ନ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯଯୋ ରାଜନ୍ ନିଷ୍ଠା ଦେହିଷୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ୧୧ ॥
ନ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯଯୋ ରାଜନ୍ ନିଷ୍ଠା ଦେହିଷୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ୧୧ ॥
ଯଥା ଦାରୁମଯୀ ଯୋଷିତ୍ ନୃତ୍ଯତେ କୁହକେଚ୍ଛଯା ।
ଏଵମୀଶ୍ଵରତନ୍ତ୍ରୋଽଯମୀହତେ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ ॥ ୧୨ ॥
ଏଵମୀଶ୍ଵରତନ୍ତ୍ରୋଽଯମୀହତେ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ ॥ ୧୨ ॥
ଶୌରେଃ ସପ୍ତଦଶାହଂ ଵୈ ସଂଯୁଗାନି ପରାଜିତଃ ।
ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭିଃ ସୈନ୍ଯୈର୍ଜିଗ୍ଯେ ଏକମହଂ ପରମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭିଃ ସୈନ୍ଯୈର୍ଜିଗ୍ଯେ ଏକମହଂ ପରମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ତଥାପ୍ଯହଂ ନ ଶୋଚାମି ନ ପ୍ରହୃଷ୍ଯାମି କର୍ହିଚିତ୍ ।
କାଲେନ ଦୈଵଯୁକ୍ତେନ ଜାନନ୍ ଵିଦ୍ରାଵିତଂ ଜଗତ୍ ॥ ୧୪ ॥
କାଲେନ ଦୈଵଯୁକ୍ତେନ ଜାନନ୍ ଵିଦ୍ରାଵିତଂ ଜଗତ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଅଧୁନାପି ଵଯଂ ସର୍ଵେ ଵୀରଯୂଥପଯୂଥପାଃ ।
ପରାଜିତାଃ ଫଲ୍ଗୁତନ୍ତ୍ରୈର୍ଯଦୁଭିଃ କୃଷ୍ଣପାଲିତୈଃ ॥ ୧୫ ॥
ପରାଜିତାଃ ଫଲ୍ଗୁତନ୍ତ୍ରୈର୍ଯଦୁଭିଃ କୃଷ୍ଣପାଲିତୈଃ ॥ ୧୫ ॥
ରିପଵୋ ଜିଗ୍ଯୁରଧୁନା କାଲ ଆତ୍ମାନୁସାରିଣି ।
ତଦା ଵଯଂ ଵିଜେଷ୍ଯାମୋ ଯଦା କାଲଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୧୬ ॥
ତଦା ଵଯଂ ଵିଜେଷ୍ଯାମୋ ଯଦା କାଲଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୧୬ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ପ୍ରବୋଧିତୋ ମିତ୍ରୈଶ୍ଚୈଦ୍ଯୋଽଗାତ୍ ସାନୁଗଃ ପୁରମ୍ ।
ହତଶେଷାଃ ପୁନସ୍ତେଽପି ଯଯୁଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ପୁରଂ ନୃପାଃ ॥ ୧୭ ॥
ଏଵଂ ପ୍ରବୋଧିତୋ ମିତ୍ରୈଶ୍ଚୈଦ୍ଯୋଽଗାତ୍ ସାନୁଗଃ ପୁରମ୍ ।
ହତଶେଷାଃ ପୁନସ୍ତେଽପି ଯଯୁଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ପୁରଂ ନୃପାଃ ॥ ୧୭ ॥
ରୁକ୍ମୀ ତୁ ରାକ୍ଷସୋଦ୍ଵାହଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵିଡସହନ୍ ସ୍ଵସୁଃ ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗମତ୍ କୃଷ୍ଣମକ୍ଷୌହିଣ୍ଯା ଵୃତୋ ବଲୀ ॥ ୧୮ ॥
ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗମତ୍ କୃଷ୍ଣମକ୍ଷୌହିଣ୍ଯା ଵୃତୋ ବଲୀ ॥ ୧୮ ॥
ରୁକ୍ମ୍ଯମର୍ଷୀ ସୁସଂରବ୍ଧଃ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସର୍ଵଭୂଭୁଜାମ୍ ।
ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ମହାବାହୁର୍ଦଂଶିତଃ ସଶରାସନଃ ॥ ୧୯ ॥
ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ମହାବାହୁର୍ଦଂଶିତଃ ସଶରାସନଃ ॥ ୧୯ ॥
ଅହତ୍ଵା ସମରେ କୃଷ୍ଣମପ୍ରତ୍ଯୂହ୍ଯ ଚ ରୁକ୍ମିଣୀମ୍ ।
କୁଣ୍ଡିନଂ ନ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ ବ୍ରଵୀମି ଵଃ ॥ ୨୦ ॥
କୁଣ୍ଡିନଂ ନ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ ବ୍ରଵୀମି ଵଃ ॥ ୨୦ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରଥମାରୁହ୍ଯ ସାରଥିଂ ପ୍ରାହ ସତ୍ଵରଃ ।
ଚୋଦଯାଶ୍ଵାନ୍ ଯତଃ କୃଷ୍ଣଃ ତସ୍ଯ ମେ ସଂଯୁଗଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଚୋଦଯାଶ୍ଵାନ୍ ଯତଃ କୃଷ୍ଣଃ ତସ୍ଯ ମେ ସଂଯୁଗଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଅଦ୍ଯାହଂ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଗୋପାଲସ୍ଯ ସୁଦୁର୍ମତେଃ ।
ନେଷ୍ଯେ ଵୀର୍ଯମଦଂ ଯେନ ସ୍ଵସା ମେ ପ୍ରସଭଂ ହୃତା ॥ ୨୨ ॥
ନେଷ୍ଯେ ଵୀର୍ଯମଦଂ ଯେନ ସ୍ଵସା ମେ ପ୍ରସଭଂ ହୃତା ॥ ୨୨ ॥
ଵିକତ୍ଥମାନଃ କୁମତିରୀଶ୍ଵରସ୍ଯାପ୍ରମାଣଵିତ୍ ।
ରଥେନୈକେନ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତ୍ଯଥାହ୍ଵଯତ୍ ॥ ୨୩ ॥
ରଥେନୈକେନ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତ୍ଯଥାହ୍ଵଯତ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଧନୁର୍ଵିକୃଷ୍ଯ ସୁଦୃଢଂ ଜଘ୍ନେ କୃଷ୍ଣଂ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ ।
ଆହ ଚାତ୍ର କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠ ଯଦୂନାଂ କୁଲପାଂସନ ॥ ୨୪ ॥
ଆହ ଚାତ୍ର କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠ ଯଦୂନାଂ କୁଲପାଂସନ ॥ ୨୪ ॥
ଯତ୍ର ଯାସି ସ୍ଵସାରଂ ମେ ମୁଷିତ୍ଵା ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷଵଦ୍ଧଵିଃ ।
ହରିଷ୍ଯେଽଦ୍ଯ ମଦଂ ମନ୍ଦ ମାଯିନଃ କୂଟଯୋଧିନଃ ॥ ୨୫ ॥
ହରିଷ୍ଯେଽଦ୍ଯ ମଦଂ ମନ୍ଦ ମାଯିନଃ କୂଟଯୋଧିନଃ ॥ ୨୫ ॥
ଯାଵନ୍ନ ମେ ହତୋ ବାଣୈଃ ଶଯୀଥା ମୁଞ୍ଚ ଦାରୀକାମ୍ ।
ସ୍ମଯନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଷଡ୍ଭିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ରୁକ୍ମିଣମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ସ୍ମଯନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଷଡ୍ଭିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ରୁକ୍ମିଣମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଅଷ୍ଟଭିଶ୍ଚତୁରୋ ଵାହାନ୍ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସୂତଂ ଧ୍ଵଜଂ ତ୍ରିଭିଃ ।
ସ ଚାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଧାଯ କୃଷ୍ଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ ॥ ୨୭ ॥
ସ ଚାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଧାଯ କୃଷ୍ଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ ॥ ୨୭ ॥
ତୈସ୍ତାଡିତଃ ଶରୌଘୈସ୍ତୁ ଚିଚ୍ଛେଦ ଧନୁରଚ୍ଯୁତଃ ।
ପୁନରନ୍ଯଦୁପାଦତ୍ତ ତଦପ୍ଯଚ୍ଛିନଦଵ୍ଯଯଃ ॥ ୨୮ ॥
ପୁନରନ୍ଯଦୁପାଦତ୍ତ ତଦପ୍ଯଚ୍ଛିନଦଵ୍ଯଯଃ ॥ ୨୮ ॥
ପରିଘଂ ପଟ୍ଟିଶଂ ଶୂଲଂ ଚର୍ମାସୀ ଶକ୍ତିତୋମରୌ ।
ଯଦ୍ ଯଦାଯୁଧମାଦତ୍ତ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସୋଽଚ୍ଛିନଦ୍ଧରିଃ ॥ ୨୯ ॥
ଯଦ୍ ଯଦାଯୁଧମାଦତ୍ତ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସୋଽଚ୍ଛିନଦ୍ଧରିଃ ॥ ୨୯ ॥
ତତୋ ରଥାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ଖଡ୍ଗପାଣିର୍ଜିଘାଂସଯା ।
କୃଷ୍ଣମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପତଙ୍ଗ ଇଵ ପାଵକମ୍ ॥ ୩୦ ॥
କୃଷ୍ଣମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପତଙ୍ଗ ଇଵ ପାଵକମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ତସ୍ଯ ଚାପତତଃ ଖଡ୍ଗଂ ତିଲଶଶ୍ଚର୍ମ ଚେଷୁଭିଃ ।
ଛିତ୍ତ୍ଵାସିମାଦଦେ ତିଗ୍ମଂ ରୁକ୍ମିଣଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ॥ ୩୧ ॥
ଛିତ୍ତ୍ଵାସିମାଦଦେ ତିଗ୍ମଂ ରୁକ୍ମିଣଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ॥ ୩୧ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଵଧୋଦ୍ଯୋଗଂ ରୁକ୍ମିଣୀ ଭଯଵିହ୍ଵଲା ।
ପତିତ୍ଵା ପାଦଯୋର୍ଭର୍ତୁରୁଵାଚ କରୁଣଂ ସତୀ ॥ ୩୨ ॥
ପତିତ୍ଵା ପାଦଯୋର୍ଭର୍ତୁରୁଵାଚ କରୁଣଂ ସତୀ ॥ ୩୨ ॥
ଶ୍ରୀରୁକ୍ମିଣ୍ଯୁଵାଚ
ଯୋଗେଶ୍ଵରାପ୍ରମେଯାତ୍ମନ୍ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ ।
ହନ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି କଲ୍ଯାଣ ଭ୍ରାତରଂ ମେ ମହାଭୁଜ ॥ ୩୩ ॥
ଯୋଗେଶ୍ଵରାପ୍ରମେଯାତ୍ମନ୍ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ ।
ହନ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି କଲ୍ଯାଣ ଭ୍ରାତରଂ ମେ ମହାଭୁଜ ॥ ୩୩ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ତଯା ପରିତ୍ରାସଵିକମ୍ପିତାଙ୍ଗଯା
ଶୁଚାଵଶୁଷ୍ଯନ୍ମୁଖରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠଯା ।
କାତର୍ଯଵିସ୍ରଂସିତହେମମାଲଯା
ଗୃହୀତପାଦଃ କରୁଣୋ ନ୍ଯଵର୍ତତ ॥ ୩୪ ॥
ତଯା ପରିତ୍ରାସଵିକମ୍ପିତାଙ୍ଗଯା
ଶୁଚାଵଶୁଷ୍ଯନ୍ମୁଖରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠଯା ।
କାତର୍ଯଵିସ୍ରଂସିତହେମମାଲଯା
ଗୃହୀତପାଦଃ କରୁଣୋ ନ୍ଯଵର୍ତତ ॥ ୩୪ ॥
ଚୈଲେନ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତମସାଧୁକାରୀଣଂ
ସଶ୍ମଶ୍ରୁକେଶଂ ପ୍ରଵପନ୍ ଵ୍ଯରୂପଯତ୍ ।
ତାଵନ୍ମମର୍ଦୁଃ ପରସୈନ୍ଯମଦ୍ଭୁତଂ
ଯଦୁପ୍ରଵୀରା ନଲିନୀଂ ଯଥା ଗଜାଃ ॥ ୩୫ ॥
ସଶ୍ମଶ୍ରୁକେଶଂ ପ୍ରଵପନ୍ ଵ୍ଯରୂପଯତ୍ ।
ତାଵନ୍ମମର୍ଦୁଃ ପରସୈନ୍ଯମଦ୍ଭୁତଂ
ଯଦୁପ୍ରଵୀରା ନଲିନୀଂ ଯଥା ଗଜାଃ ॥ ୩୫ ॥
କୃଷ୍ଣାନ୍ତିକମୁପଵ୍ରଜ୍ଯ ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ରୁକ୍ମିଣମ୍ ।
ତଥାଭୂତଂ ହତପ୍ରାଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଙ୍କର୍ଷଣୋ ଵିଭୁଃ ।
ଵିମୁଚ୍ଯ ବଦ୍ଧଂ କରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍ କୃଷ୍ଣମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୩୬ ॥
ତଥାଭୂତଂ ହତପ୍ରାଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଙ୍କର୍ଷଣୋ ଵିଭୁଃ ।
ଵିମୁଚ୍ଯ ବଦ୍ଧଂ କରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍ କୃଷ୍ଣମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଅସାଧ୍ଵିଦଂ ତ୍ଵଯା କୃଷ୍ଣ କୃତମସ୍ମଜ୍ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ।
ଵପନଂ ଶ୍ମଶ୍ରୁକେଶାନାଂ ଵୈରୂପ୍ଯଂ ସୁହୃଦୋ ଵଧଃ ॥ ୩୭ ॥
ଵପନଂ ଶ୍ମଶ୍ରୁକେଶାନାଂ ଵୈରୂପ୍ଯଂ ସୁହୃଦୋ ଵଧଃ ॥ ୩୭ ॥
ମୈଵାସ୍ମାନ୍ ସାଧ୍ଵ୍ଯସୂଯେଥା ଭ୍ରାତୁର୍ଵୈରୂପ୍ଯଚିନ୍ତଯା ।
ସୁଖଦୁଃଖଦୋ ନ ଚାନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଯତଃ ସ୍ଵକୃତଭୁକ୍ ପୁମାନ୍ ॥ ୩୮ ॥
ସୁଖଦୁଃଖଦୋ ନ ଚାନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଯତଃ ସ୍ଵକୃତଭୁକ୍ ପୁମାନ୍ ॥ ୩୮ ॥
ବନ୍ଧୁର୍ଵଧାର୍ହଦୋଷୋଽପି ନ ବନ୍ଧୋର୍ଵଧମର୍ହତି ।
ତ୍ଯାଜ୍ଯଃ ସ୍ଵେନୈଵ ଦୋଷେଣ ହତଃ କିଂ ହନ୍ଯତେ ପୁନଃ ॥ ୩୯ ॥
ତ୍ଯାଜ୍ଯଃ ସ୍ଵେନୈଵ ଦୋଷେଣ ହତଃ କିଂ ହନ୍ଯତେ ପୁନଃ ॥ ୩୯ ॥
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାମଯଂ ଧର୍ମଃ ପ୍ରଜାପତିଵିନିର୍ମିତଃ ।
ଭ୍ରାତାପି ଭ୍ରାତରଂ ହନ୍ଯାଦ୍ ଯେନ ଘୋରତମସ୍ତତଃ ॥ ୪୦ ॥
ଭ୍ରାତାପି ଭ୍ରାତରଂ ହନ୍ଯାଦ୍ ଯେନ ଘୋରତମସ୍ତତଃ ॥ ୪୦ ॥
ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଭୂମେର୍ଵିତ୍ତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମାନସ୍ଯ ତେଜସଃ ।
ମାନିନୋଽନ୍ଯସ୍ଯ ଵା ହେତୋଃ ଶ୍ରୀମଦାନ୍ଧାଃ କ୍ଷିପନ୍ତି ହି ॥ ୪୧ ॥
ମାନିନୋଽନ୍ଯସ୍ଯ ଵା ହେତୋଃ ଶ୍ରୀମଦାନ୍ଧାଃ କ୍ଷିପନ୍ତି ହି ॥ ୪୧ ॥
ତଵେଯଂ ଵିଷମା ବୁଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଦୁର୍ହୃଦାମ୍ ।
ଯନ୍ମନ୍ଯସେ ସଦାଭଦ୍ରଂ ସୁହୃଦାଂ ଭଦ୍ରମଜ୍ଞଵତ୍ ॥ ୪୨ ॥
ଯନ୍ମନ୍ଯସେ ସଦାଭଦ୍ରଂ ସୁହୃଦାଂ ଭଦ୍ରମଜ୍ଞଵତ୍ ॥ ୪୨ ॥
ଆତ୍ମମୋହୋ ନୃଣାମେଵ କଲ୍ପତେ ଦେଵମାଯଯା ।
ସୁହୃଦ୍ ଦୁର୍ହୃଦୁଦାସୀନ ଇତି ଦେହାତ୍ମମାନିନାମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ସୁହୃଦ୍ ଦୁର୍ହୃଦୁଦାସୀନ ଇତି ଦେହାତ୍ମମାନିନାମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ଏକ ଏଵ ପରୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ସର୍ଵେଷାମପି ଦେହିନାମ୍ ।
ନାନେଵ ଗୃହ୍ଯତେ ମୂଢୈର୍ଯଥା ଜ୍ଯୋତିର୍ଯଥା ନଭଃ ॥ ୪୪ ॥
ନାନେଵ ଗୃହ୍ଯତେ ମୂଢୈର୍ଯଥା ଜ୍ଯୋତିର୍ଯଥା ନଭଃ ॥ ୪୪ ॥
ଦେହ ଆଦ୍ଯନ୍ତଵାନେଷ ଦ୍ରଵ୍ଯପ୍ରାଣଗୁଣାତ୍ମକଃ ।
ଆତ୍ମନ୍ଯଵିଦ୍ଯଯା କ୍ଲୃପ୍ତଃ ସଂସାରଯତି ଦେହିନମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଆତ୍ମନ୍ଯଵିଦ୍ଯଯା କ୍ଲୃପ୍ତଃ ସଂସାରଯତି ଦେହିନମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ନାତ୍ମନୋଽନ୍ଯେନ ସଂଯୋଗୋ ଵିଯୋଗଶ୍ଚାସତଃ ସତି ।
ତଦ୍ଧେତୁତ୍ଵାତ୍ତତ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧେର୍ଦୃଗ୍ରୂପାଭ୍ଯାଂ ଯଥା ରଵେଃ ॥ ୪୬ ॥
ତଦ୍ଧେତୁତ୍ଵାତ୍ତତ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧେର୍ଦୃଗ୍ରୂପାଭ୍ଯାଂ ଯଥା ରଵେଃ ॥ ୪୬ ॥
ଜନ୍ମାଦଯସ୍ତୁ ଦେହସ୍ଯ ଵିକ୍ରିଯାନାତ୍ମନଃ କ୍ଵଚିତ୍ ।
କଲାନାମିଵ ନୈଵେନ୍ଦୋର୍ମୃତିର୍ହ୍ଯସ୍ଯ କୁହୂରିଵ ॥ ୪୭ ॥
କଲାନାମିଵ ନୈଵେନ୍ଦୋର୍ମୃତିର୍ହ୍ଯସ୍ଯ କୁହୂରିଵ ॥ ୪୭ ॥
ଯଥା ଶଯାନ ଆତ୍ମାନଂ ଵିଷଯାନ୍ ଫଲମେଵ ଚ ।
ଅନୁଭୁଙ୍କ୍ତେ ଽପ୍ଯସତ୍ଯର୍ଥେ ତଥାପ୍ନୋତ୍ଯବୁଧୋ ଭଵମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ଅନୁଭୁଙ୍କ୍ତେ ଽପ୍ଯସତ୍ଯର୍ଥେ ତଥାପ୍ନୋତ୍ଯବୁଧୋ ଭଵମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ତସ୍ମାଦଜ୍ଞାନଜଂ ଶୋକମାତ୍ମଶୋଷଵିମୋହନମ୍ ।
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନେନ ନିର୍ହୃତ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ॥ ୪୯ ॥
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନେନ ନିର୍ହୃତ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ॥ ୪୯ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ଭଗଵତା ତନ୍ଵୀ ରାମେଣ ପ୍ରତିବୋଧିତା ।
ଵୈମନସ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମନୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସମାଦଧେ ॥ ୫୦ ॥
ଏଵଂ ଭଗଵତା ତନ୍ଵୀ ରାମେଣ ପ୍ରତିବୋଧିତା ।
ଵୈମନସ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମନୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସମାଦଧେ ॥ ୫୦ ॥
ପ୍ରାଣାଵଶେଷ ଉତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵିଡ୍ଭିର୍ହତବଲପ୍ରଭଃ ।
ସ୍ମରନ୍ ଵିରୂପକରଣଂ ଵିତଥାତ୍ମମନୋରଥଃ ।
ଚକ୍ରେ ଭୋଜକଟଂ ନାମ ନିଵାସାଯ ମହତ୍ପୁରମ୍ ॥ ୫୧ ॥
ସ୍ମରନ୍ ଵିରୂପକରଣଂ ଵିତଥାତ୍ମମନୋରଥଃ ।
ଚକ୍ରେ ଭୋଜକଟଂ ନାମ ନିଵାସାଯ ମହତ୍ପୁରମ୍ ॥ ୫୧ ॥
ଅହତ୍ଵା ଦୁର୍ମତିଂ କୃଷ୍ଣମପ୍ରତ୍ଯୂହ୍ଯ ଯଵୀଯସୀମ୍ ।
କୁଣ୍ଡିନଂ ନ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରାଵସଦ୍ ରୁଷା ॥ ୫୨ ॥
କୁଣ୍ଡିନଂ ନ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରାଵସଦ୍ ରୁଷା ॥ ୫୨ ॥
ଭଗଵାନ୍ ଭୀଷ୍ମକସୁତାମେଵଂ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଭୂମିପାନ୍ ।
ପୁରମାନୀଯ ଵିଧିଵଦୁପଯେମେ କୁରୂଦ୍ଵହ ॥ ୫୩ ॥
ପୁରମାନୀଯ ଵିଧିଵଦୁପଯେମେ କୁରୂଦ୍ଵହ ॥ ୫୩ ॥
ତଦା ମହୋତ୍ସଵୋ ନୃଣାଂ ଯଦୁପୁର୍ଯାଂ ଗୃହେ ଗୃହେ ।
ଅଭୂଦନନ୍ଯଭାଵାନାଂ କୃଷ୍ଣେ ଯଦୁପତୌ ନୃପ ॥ ୫୪ ॥
ଅଭୂଦନନ୍ଯଭାଵାନାଂ କୃଷ୍ଣେ ଯଦୁପତୌ ନୃପ ॥ ୫୪ ॥
ନରା ନାର୍ଯଶ୍ଚ ମୁଦିତାଃ ପ୍ରମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲାଃ ।
ପାରିବର୍ହମୁପାଜହ୍ରୁର୍ଵରଯୋଶ୍ଚିତ୍ରଵାସସୋଃ ॥ ୫୫ ॥
ପାରିବର୍ହମୁପାଜହ୍ରୁର୍ଵରଯୋଶ୍ଚିତ୍ରଵାସସୋଃ ॥ ୫୫ ॥
ସା ଵୃଷ୍ଣିପୁର୍ଯୁତ୍ତମ୍ଭିତେନ୍ଦ୍ରକେତୁଭି-
ର୍ଵିଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାମ୍ବରରତ୍ନତୋରଣୈଃ ।
ବଭୌ ପ୍ରତିଦ୍ଵାର୍ଯୁପକ୍ଲୃପ୍ତମଙ୍ଗଲୈ-
ରାପୂର୍ଣକୁମ୍ଭାଗୁରୁଧୂପଦୀପକୈଃ ॥ ୫୬ ॥
ର୍ଵିଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାମ୍ବରରତ୍ନତୋରଣୈଃ ।
ବଭୌ ପ୍ରତିଦ୍ଵାର୍ଯୁପକ୍ଲୃପ୍ତମଙ୍ଗଲୈ-
ରାପୂର୍ଣକୁମ୍ଭାଗୁରୁଧୂପଦୀପକୈଃ ॥ ୫୬ ॥
ସିକ୍ତମାର୍ଗା ମଦଚ୍ଯୁଦ୍ଭିରାହୂତପ୍ରେଷ୍ଠଭୂଭୁଜାମ୍ ।
ଗଜୈର୍ଦ୍ଵାଃସୁ ପରାମୃଷ୍ଟରମ୍ଭାପୂଗୋପଶୋଭିତା ॥ ୫୭ ॥
ଗଜୈର୍ଦ୍ଵାଃସୁ ପରାମୃଷ୍ଟରମ୍ଭାପୂଗୋପଶୋଭିତା ॥ ୫୭ ॥
କୁରୁସୃଞ୍ଜଯକୈକେଯଵିଦର୍ଭଯଦୁକୁନ୍ତଯଃ ।
ମିଥୋ ମୁମୁଦିରେ ତସ୍ମିନ୍ ସମ୍ଭ୍ରମାତ୍ ପରିଧାଵତାମ୍ ॥ ୫୮ ॥
ମିଥୋ ମୁମୁଦିରେ ତସ୍ମିନ୍ ସମ୍ଭ୍ରମାତ୍ ପରିଧାଵତାମ୍ ॥ ୫୮ ॥
ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ହରଣଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୀଯମାନଂ ତତସ୍ତତଃ ।
ରାଜାନୋ ରାଜକନ୍ଯାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁର୍ଭୃଶଵିସ୍ମିତାଃ ॥ ୫୯ ॥
ରାଜାନୋ ରାଜକନ୍ଯାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁର୍ଭୃଶଵିସ୍ମିତାଃ ॥ ୫୯ ॥
ଦ୍ଵାରକାଯାମଭୂଦ୍ ରାଜନ୍ ମହାମୋଦଃ ପୁରୌକସାମ୍ ।
ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ରମଯୋପେତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣଂ ଶ୍ରିଯଃ ପତିମ୍ ॥ ୬୦ ॥
ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ରମଯୋପେତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣଂ ଶ୍ରିଯଃ ପତିମ୍ ॥ ୬୦ ॥