śrī-bādarāyaṇir uvāca
karhicit sukham āsīnaṁ
sva-talpa-sthaṁ jagad-gurum
patiṁ paryacarad bhaiṣmī
vyajanena sakhī-janaiḥ
karhicit sukham āsīnaṁ
sva-talpa-sthaṁ jagad-gurum
patiṁ paryacarad bhaiṣmī
vyajanena sakhī-janaiḥ
yas tv etal līlayā viśvaṁ
sṛjaty atty avatīśvaraḥ
sa hi jātaḥ sva-setūnāṁ
gopīthāya yaduṣv ajaḥ
sṛjaty atty avatīśvaraḥ
sa hi jātaḥ sva-setūnāṁ
gopīthāya yaduṣv ajaḥ
tasmin antar-gṛhe bhrājan-
muktā-dāma-vilambinā
virājite vitānena
dīpair maṇi-mayair api
muktā-dāma-vilambinā
virājite vitānena
dīpair maṇi-mayair api
mallikā-dāmabhiḥ puṣpair
dvirepha-kula-nādite
jāla-randhra-praviṣṭaiś ca
gobhiś candramaso ’malaiḥ
dvirepha-kula-nādite
jāla-randhra-praviṣṭaiś ca
gobhiś candramaso ’malaiḥ
pārijāta-vanāmoda-
vāyunodyāna-śālinā
dhūpair aguru-jai rājan
jāla-randhra-vinirgataiḥ
vāyunodyāna-śālinā
dhūpair aguru-jai rājan
jāla-randhra-vinirgataiḥ
payaḥ-phena-nibhe śubhre
paryaṅke kaśipūttame
upatasthe sukhāsīnaṁ
jagatām īśvaraṁ patim
paryaṅke kaśipūttame
upatasthe sukhāsīnaṁ
jagatām īśvaraṁ patim
vāla-vyajanam ādāya
ratna-daṇḍaṁ sakhī-karāt
tena vījayatī devī
upāsāṁ cakra īśvaram
ratna-daṇḍaṁ sakhī-karāt
tena vījayatī devī
upāsāṁ cakra īśvaram
sopācyutaṁ kvaṇayatī maṇi-nūpurābhyāṁ
reje ’ṅgulīya-valaya-vyajanāgra-hastā
vastrānta-gūḍha-kuca-kuṅkuma-śoṇa-hāra-
bhāsā nitamba-dhṛtayā ca parārdhya-kāñcyā
reje ’ṅgulīya-valaya-vyajanāgra-hastā
vastrānta-gūḍha-kuca-kuṅkuma-śoṇa-hāra-
bhāsā nitamba-dhṛtayā ca parārdhya-kāñcyā
tāṁ rūpiṇīṁ śrīyam ananya-gatiṁ nirīkṣya
yā līlayā dhṛta-tanor anurūpa-rūpā
prītaḥ smayann alaka-kuṇḍala-niṣka-kaṇṭha-
vaktrollasat-smita-sudhāṁ harir ābabhāṣe
yā līlayā dhṛta-tanor anurūpa-rūpā
prītaḥ smayann alaka-kuṇḍala-niṣka-kaṇṭha-
vaktrollasat-smita-sudhāṁ harir ābabhāṣe
śrī-bhagavān uvāca
rāja-putrīpsitā bhūpair
loka-pāla-vibhūtibhiḥ
mahānubhāvaiḥ śrīmadbhī
rūpaudārya-balorjitaiḥ
rāja-putrīpsitā bhūpair
loka-pāla-vibhūtibhiḥ
mahānubhāvaiḥ śrīmadbhī
rūpaudārya-balorjitaiḥ
tān prāptān arthino hitvā
caidyādīn smara-durmadān
dattā bhrātrā sva-pitrā ca
kasmān no vavṛṣe ’samān
caidyādīn smara-durmadān
dattā bhrātrā sva-pitrā ca
kasmān no vavṛṣe ’samān
rājabhyo bibhyataḥ su-bhru
samudraṁ śaraṇaṁ gatān
balavadbhiḥ kṛta-dveṣān
prāyas tyakta-nṛpāsanān
samudraṁ śaraṇaṁ gatān
balavadbhiḥ kṛta-dveṣān
prāyas tyakta-nṛpāsanān
aspaṣṭa-vartmanām puṁsām
aloka-patham īyuṣām
āsthitāḥ padavīṁ su-bhru
prāyaḥ sīdanti yoṣitaḥ
aloka-patham īyuṣām
āsthitāḥ padavīṁ su-bhru
prāyaḥ sīdanti yoṣitaḥ
niṣkiñcanā vayaṁ śaśvan
niṣkiñcana-jana-priyāḥ
tasmā tprāyeṇa na hy āḍhyā
māṁ bhajanti su-madhyame
niṣkiñcana-jana-priyāḥ
tasmā tprāyeṇa na hy āḍhyā
māṁ bhajanti su-madhyame
yayor ātma-samaṁ vittaṁ
janmaiśvaryākṛtir bhavaḥ
tayor vivāho maitrī ca
nottamādhamayoḥ kvacit
janmaiśvaryākṛtir bhavaḥ
tayor vivāho maitrī ca
nottamādhamayoḥ kvacit
vaidarbhy etad avijñāya
tvayādīrgha-samīkṣayā
vṛtā vayaṁ guṇair hīnā
bhikṣubhiḥ ślāghitā mudhā
tvayādīrgha-samīkṣayā
vṛtā vayaṁ guṇair hīnā
bhikṣubhiḥ ślāghitā mudhā
athātmano ’nurūpaṁ vai
bhajasva kṣatriyarṣabham
yena tvam āśiṣaḥ satyā
ihāmutra ca lapsyase
bhajasva kṣatriyarṣabham
yena tvam āśiṣaḥ satyā
ihāmutra ca lapsyase
caidya-śālva-jarāsandha
dantavakrādayo nṛpāḥ
mama dviṣanti vāmoru
rukmī cāpi tavāgrajaḥ
dantavakrādayo nṛpāḥ
mama dviṣanti vāmoru
rukmī cāpi tavāgrajaḥ
teṣāṁ vīrya-madāndhānāṁ
dṛptānāṁ smaya-nuttaye
ānitāsi mayā bhadre
tejopaharatāsatām
dṛptānāṁ smaya-nuttaye
ānitāsi mayā bhadre
tejopaharatāsatām
udāsīnā vayaṁ nūnaṁ
na stry-apatyārtha-kāmukāḥ
ātma-labdhyāsmahe pūrṇā
gehayor jyotir-akriyāḥ
na stry-apatyārtha-kāmukāḥ
ātma-labdhyāsmahe pūrṇā
gehayor jyotir-akriyāḥ
śrī-śuka uvāca
etāvad uktvā bhagavān
ātmānaṁ vallabhām iva
manyamānām aviśleṣāt
tad-darpa-ghna upāramat
etāvad uktvā bhagavān
ātmānaṁ vallabhām iva
manyamānām aviśleṣāt
tad-darpa-ghna upāramat
iti trilokeśa-pates tadātmanaḥ
priyasya devy aśruta-pūrvam apriyam
āśrutya bhītā hṛdi jāta-vepathuś
cintāṁ durantāṁ rudatī jagāma ha
priyasya devy aśruta-pūrvam apriyam
āśrutya bhītā hṛdi jāta-vepathuś
cintāṁ durantāṁ rudatī jagāma ha
padā su-jātena nakhāruṇa-śrīyā
bhuvaṁ likhanty aśrubhir añjanāsitaiḥ
āsiñcatī kuṅkuma-rūṣitau stanau
tasthāv adho-mukhy ati-duḥkha-ruddha-vāk
bhuvaṁ likhanty aśrubhir añjanāsitaiḥ
āsiñcatī kuṅkuma-rūṣitau stanau
tasthāv adho-mukhy ati-duḥkha-ruddha-vāk
tasyāḥ su-duḥkha-bhaya-śoka-vinaṣṭa-buddher
hastāc chlathad-valayato vyajanaṁ papāta
dehaś ca viklava-dhiyaḥ sahasaiva muhyan
rambheva vāyu-vihato pravikīrya keśān
hastāc chlathad-valayato vyajanaṁ papāta
dehaś ca viklava-dhiyaḥ sahasaiva muhyan
rambheva vāyu-vihato pravikīrya keśān
tad dṛṣṭvā bhagavān kṛṣṇaḥ
priyāyāḥ prema-bandhanam
hāsya-prauḍhim ajānantyāḥ
karuṇaḥ so ’nvakampata
priyāyāḥ prema-bandhanam
hāsya-prauḍhim ajānantyāḥ
karuṇaḥ so ’nvakampata
paryaṅkād avaruhyāśu
tām utthāpya catur-bhujaḥ
keśān samuhya tad-vaktraṁ
prāmṛjat padma-pāṇinā
tām utthāpya catur-bhujaḥ
keśān samuhya tad-vaktraṁ
prāmṛjat padma-pāṇinā
pramṛjyāśru-kale netre
stanau copahatau śucā
āśliṣya bāhunā rājan
ananya-viṣayāṁ satīm
stanau copahatau śucā
āśliṣya bāhunā rājan
ananya-viṣayāṁ satīm
sāntvayām āsa sāntva-jñaḥ
kṛpayā kṛpaṇāṁ prabhuḥ
hāsya-prauḍhi-bhramac-cittām
atad-arhāṁ satāṁ gatiḥ
kṛpayā kṛpaṇāṁ prabhuḥ
hāsya-prauḍhi-bhramac-cittām
atad-arhāṁ satāṁ gatiḥ
śrī-bhagavān uvāca
mā mā vaidarbhy asūyethā
jāne tvāṁ mat-parāyaṇām
tvad-vacaḥ śrotu-kāmena
kṣvelyācaritam aṅgane
mā mā vaidarbhy asūyethā
jāne tvāṁ mat-parāyaṇām
tvad-vacaḥ śrotu-kāmena
kṣvelyācaritam aṅgane
mukhaṁ ca prema-saṁrambha-
sphuritādharam īkṣitum
kaṭā-kṣepāruṇāpāṅgaṁ
sundara-bhru-kuṭī-taṭam
sphuritādharam īkṣitum
kaṭā-kṣepāruṇāpāṅgaṁ
sundara-bhru-kuṭī-taṭam
ayaṁ hi paramo lābho
gṛheṣu gṛha-medhinām
yan narmair īyate yāmaḥ
priyayā bhīru bhāmini
gṛheṣu gṛha-medhinām
yan narmair īyate yāmaḥ
priyayā bhīru bhāmini
śrī-śuka uvāca
saivaṁ bhagavatā rājan
vaidarbhī parisāntvitā
jñātvā tat-parihāsoktiṁ
priya-tyāga-bhayaṁ jahau
saivaṁ bhagavatā rājan
vaidarbhī parisāntvitā
jñātvā tat-parihāsoktiṁ
priya-tyāga-bhayaṁ jahau
babhāṣa ṛṣabhaṁ puṁsāṁ
vīkṣantī bhagavan-mukham
sa-vrīḍa-hāsa-rucira-
snigdhāpāṅgena bhārata
vīkṣantī bhagavan-mukham
sa-vrīḍa-hāsa-rucira-
snigdhāpāṅgena bhārata
śrī-rukmiṇy uvāca
nanv evam etad aravinda-vilocanāha
yad vai bhavān bhagavato ’sadṛśī vibhūmnaḥ
kva sve mahimny abhirato bhagavāṁs try-adhīśaḥ
kvāhaṁ guṇa-prakṛtir ajña-gṛhīta-pādā
nanv evam etad aravinda-vilocanāha
yad vai bhavān bhagavato ’sadṛśī vibhūmnaḥ
kva sve mahimny abhirato bhagavāṁs try-adhīśaḥ
kvāhaṁ guṇa-prakṛtir ajña-gṛhīta-pādā
satyaṁ bhayād iva guṇebhya urukramāntaḥ
śete samudra upalambhana-mātra ātmā
nityaṁ kad-indriya-gaṇaiḥ kṛta-vigrahas tvaṁ
tvat-sevakair nṛpa-padaṁ vidhutaṁ tamo ’ndham
śete samudra upalambhana-mātra ātmā
nityaṁ kad-indriya-gaṇaiḥ kṛta-vigrahas tvaṁ
tvat-sevakair nṛpa-padaṁ vidhutaṁ tamo ’ndham
tvat-pāda-padma-makaranda-juṣāṁ munīnāṁ
vartmāsphuṭaṁ nr-paśubhir nanu durvibhāvyam
yasmād alaukikam ivehitam īśvarasya
bhūmaṁs tavehitam atho anu ye bhavantam
vartmāsphuṭaṁ nr-paśubhir nanu durvibhāvyam
yasmād alaukikam ivehitam īśvarasya
bhūmaṁs tavehitam atho anu ye bhavantam
niṣkiñcano nanu bhavān na yato ’sti kiñcid
yasmai baliṁ bali-bhujo ’pi haranty ajādyāḥ
na tvā vidanty asu-tṛpo ’ntakam āḍhyatāndhāḥ
preṣṭho bhavān bali-bhujām api te ’pi tubhyam
yasmai baliṁ bali-bhujo ’pi haranty ajādyāḥ
na tvā vidanty asu-tṛpo ’ntakam āḍhyatāndhāḥ
preṣṭho bhavān bali-bhujām api te ’pi tubhyam
tvaṁ vai samasta-puruṣārtha-mayaḥ phalātmā
yad-vāñchayā su-matayo visṛjanti kṛtsnam
teṣāṁ vibho samucito bhavataḥ samājaḥ
puṁsaḥ striyāś ca ratayoḥ sukha-duḥkhinor na
yad-vāñchayā su-matayo visṛjanti kṛtsnam
teṣāṁ vibho samucito bhavataḥ samājaḥ
puṁsaḥ striyāś ca ratayoḥ sukha-duḥkhinor na
tvaṁ nyasta-daṇḍa-munibhir gaditānubhāva
ātmātma-daś ca jagatām iti me vṛto ’si
hitvā bhavad-bhruva udīrita-kāla-vega-
dhvastāśiṣo ’bja-bhava-nāka-patīn kuto ’nye
ātmātma-daś ca jagatām iti me vṛto ’si
hitvā bhavad-bhruva udīrita-kāla-vega-
dhvastāśiṣo ’bja-bhava-nāka-patīn kuto ’nye
jāḍyaṁ vacas tava gadāgraja yas tu bhūpān
vidrāvya śārṅga-ninadena jahartha māṁ tvam
siṁho yathā sva-balim īśa paśūn sva-bhāgaṁ
tebhyo bhayād yad udadhiṁ śaraṇaṁ prapannaḥ
vidrāvya śārṅga-ninadena jahartha māṁ tvam
siṁho yathā sva-balim īśa paśūn sva-bhāgaṁ
tebhyo bhayād yad udadhiṁ śaraṇaṁ prapannaḥ
yad-vāñchayā nṛpa-śikhāmaṇayo ’nga-vainya-
jāyanta-nāhuṣa-gayādaya aikya-patyam
rājyaṁ visṛjya viviśur vanam ambujākṣa
sīdanti te ’nupadavīṁ ta ihāsthitāḥ kim
jāyanta-nāhuṣa-gayādaya aikya-patyam
rājyaṁ visṛjya viviśur vanam ambujākṣa
sīdanti te ’nupadavīṁ ta ihāsthitāḥ kim
kānyaṁ śrayeta tava pāda-saroja-gandham
āghrāya san-mukharitaṁ janatāpavargam
lakṣmy-ālayaṁ tv avigaṇayya guṇālayasya
martyā sadoru-bhayam artha-viviita-dṛṣṭiḥ
āghrāya san-mukharitaṁ janatāpavargam
lakṣmy-ālayaṁ tv avigaṇayya guṇālayasya
martyā sadoru-bhayam artha-viviita-dṛṣṭiḥ
taṁ tvānurūpam abhajaṁ jagatām adhīśam
ātmānam atra ca paratra ca kāma-pūram
syān me tavāṅghrir araṇaṁ sṛtibhir bhramantyā
yo vai bhajantam upayāty anṛtāpavargaḥ
ātmānam atra ca paratra ca kāma-pūram
syān me tavāṅghrir araṇaṁ sṛtibhir bhramantyā
yo vai bhajantam upayāty anṛtāpavargaḥ
tasyāḥ syur acyuta nṛpā bhavatopadiṣṭāḥ
strīṇāṁ gṛheṣu khara-go-śva-viḍāla-bhṛtyāḥ
yat-karṇa-mūlam ari-karṣaṇa nopayāyād
yuṣmat-kathā mṛḍa-viriñca-sabhāsu gītā
strīṇāṁ gṛheṣu khara-go-śva-viḍāla-bhṛtyāḥ
yat-karṇa-mūlam ari-karṣaṇa nopayāyād
yuṣmat-kathā mṛḍa-viriñca-sabhāsu gītā
tvak-śmaśru-roma-nakha-keśa-pinaddham antar
māṁsāsthi-rakta-kṛmi-viṭ-kapha-pitta-vātam
jīvac-chavaṁ bhajati kānta-matir vimūḍhā
yā te padābja-makarandam ajighratī strī
māṁsāsthi-rakta-kṛmi-viṭ-kapha-pitta-vātam
jīvac-chavaṁ bhajati kānta-matir vimūḍhā
yā te padābja-makarandam ajighratī strī
astv ambujākṣa mama te caraṇānurāga
ātman ratasya mayi cānatirikta-dṛṣṭeḥ
yarhy asya vṛddhaya upātta-rajo-’ti-mātro
mām īkṣase tad u ha naḥ paramānukampā
ātman ratasya mayi cānatirikta-dṛṣṭeḥ
yarhy asya vṛddhaya upātta-rajo-’ti-mātro
mām īkṣase tad u ha naḥ paramānukampā
naivālīkam ahaṁ manye
vacas te madhusūdana
ambāyā eva hi prāyaḥ
kanyāyāḥ syād ratiḥ kvacit
vacas te madhusūdana
ambāyā eva hi prāyaḥ
kanyāyāḥ syād ratiḥ kvacit
vyūḍhāyāś cāpi puṁścalyā
mano ’bhyeti navaṁ navam
budho ’satīṁ na bibhṛyāt
tāṁ bibhrad ubhaya-cyutaḥ
mano ’bhyeti navaṁ navam
budho ’satīṁ na bibhṛyāt
tāṁ bibhrad ubhaya-cyutaḥ
śrī-bhagavān uvāca
sādhvy etac-chrotu-kāmais tvaṁ
rāja-putrī pralambhitā
mayoditaṁ yad anvāttha
sarvaṁ tat satyam eva hi
sādhvy etac-chrotu-kāmais tvaṁ
rāja-putrī pralambhitā
mayoditaṁ yad anvāttha
sarvaṁ tat satyam eva hi
yān yān kāmayase kāmān
mayy akāmāya bhāmini
santi hy ekānta-bhaktāyās
tava kalyāṇi nityada
mayy akāmāya bhāmini
santi hy ekānta-bhaktāyās
tava kalyāṇi nityada
upalabdhaṁ pati-prema
pāti-vratyaṁ ca te ’naghe
yad vākyaiś cālyamānāyā
na dhīr mayy apakarṣitā
pāti-vratyaṁ ca te ’naghe
yad vākyaiś cālyamānāyā
na dhīr mayy apakarṣitā
ye māṁ bhajanti dāmpatye
tapasā vrata-caryayā
kāmātmāno ’pavargeśaṁ
mohitā mama māyayā
tapasā vrata-caryayā
kāmātmāno ’pavargeśaṁ
mohitā mama māyayā
māṁ prāpya māniny apavarga-sampadaṁ
vāñchanti ye sampada eva tat-patim
te manda-bhāgā niraye ’pi ye nṛṇāṁ
mātrātmakatvāt nirayaḥ su-saṅgamaḥ
vāñchanti ye sampada eva tat-patim
te manda-bhāgā niraye ’pi ye nṛṇāṁ
mātrātmakatvāt nirayaḥ su-saṅgamaḥ
diṣṭyā gṛheśvary asakṛn mayi tvayā
kṛtānuvṛttir bhava-mocanī khalaiḥ
su-duṣkarāsau sutarāṁ durāśiṣo
hy asuṁ-bharāyā nikṛtiṁ juṣaḥ striyāḥ
kṛtānuvṛttir bhava-mocanī khalaiḥ
su-duṣkarāsau sutarāṁ durāśiṣo
hy asuṁ-bharāyā nikṛtiṁ juṣaḥ striyāḥ
na tvādṛśīm praṇayinīṁ gṛhiṇīṁ gṛheṣu
paśyāmi mānini yayā sva-vivāha-kāle
prāptān nṛpān na vigaṇayya raho-haro me
prasthāpito dvija upaśruta-sat-kathasya
paśyāmi mānini yayā sva-vivāha-kāle
prāptān nṛpān na vigaṇayya raho-haro me
prasthāpito dvija upaśruta-sat-kathasya
bhrātur virūpa-karaṇaṁ yudhi nirjitasya
prodvāha-parvaṇi ca tad-vadham akṣa-goṣṭhyām
duḥkhaṁ samuttham asaho ’smad-ayoga-bhītyā
naivābravīḥ kim api tena vayaṁ jitās te
prodvāha-parvaṇi ca tad-vadham akṣa-goṣṭhyām
duḥkhaṁ samuttham asaho ’smad-ayoga-bhītyā
naivābravīḥ kim api tena vayaṁ jitās te
dūtas tvayātma-labhane su-vivikta-mantraḥ
prasthāpito mayi cirāyati śūnyam etat
matvā jihāsa idaṁ aṅgam ananya-yogyaṁ
tiṣṭheta tat tvayi vayaṁ pratinandayāmaḥ
prasthāpito mayi cirāyati śūnyam etat
matvā jihāsa idaṁ aṅgam ananya-yogyaṁ
tiṣṭheta tat tvayi vayaṁ pratinandayāmaḥ
śrī-śuka uvāca
evaṁ saurata-saṁlāpair
bhagavān jagad-īśvaraḥ
sva-rato ramayā reme
nara-lokaṁ viḍambayan
evaṁ saurata-saṁlāpair
bhagavān jagad-īśvaraḥ
sva-rato ramayā reme
nara-lokaṁ viḍambayan
tathānyāsām api vibhur
gṛhesu gṛhavān iva
āsthito gṛha-medhīyān
dharmān loka-gurur hariḥ
gṛhesu gṛhavān iva
āsthito gṛha-medhīyān
dharmān loka-gurur hariḥ
