শ্ৰীবাদৰাযণিৰুৱাচ
একদোপৱনং ৰাজন্ জগ্মুৰ্যদুকুমাৰকাঃ ।
ৱিহৰ্তুং সাম্বপ্ৰদ্যুম্নচাৰুভানুগদাদযঃ ॥ ১ ॥
একদোপৱনং ৰাজন্ জগ্মুৰ্যদুকুমাৰকাঃ ।
ৱিহৰ্তুং সাম্বপ্ৰদ্যুম্নচাৰুভানুগদাদযঃ ॥ ১ ॥
ক্ৰীডিত্ৱা সুচিৰং তত্ৰ ৱিচিন্ৱন্তঃ পিপাসিতাঃ ।
জলং নিৰুদকে কূপে দদৃশুঃ সত্ত্ৱমদ্ভুতম্ ॥ ২ ॥
জলং নিৰুদকে কূপে দদৃশুঃ সত্ত্ৱমদ্ভুতম্ ॥ ২ ॥
কৃকলাসং গিৰিনিভং ৱীক্ষ্য ৱিস্মিতমানসাঃ ।
তস্য চোদ্ধৰণে যত্নং চক্ৰুস্তে কৃপযান্ৱিতাঃ ॥ ৩ ॥
তস্য চোদ্ধৰণে যত্নং চক্ৰুস্তে কৃপযান্ৱিতাঃ ॥ ৩ ॥
চৰ্মজৈস্তান্তৱৈঃ পাশৈৰ্বদ্ধ্ৱা পতিতমৰ্ভকাঃ ।
নাশক্নুৰন্ সমুদ্ধৰ্তুং কৃষ্ণাযাচখ্যুৰুত্সুকাঃ ॥ ৪ ॥
নাশক্নুৰন্ সমুদ্ধৰ্তুং কৃষ্ণাযাচখ্যুৰুত্সুকাঃ ॥ ৪ ॥
তত্ৰাগত্যাৰৱিন্দাক্ষো ভগৱান্ ৱিশ্ৱভাৱনঃ ।
ৱীক্ষ্যোজ্জহাৰ ৱামেন তং কৰেণ স লীলযা ॥ ৫ ॥
ৱীক্ষ্যোজ্জহাৰ ৱামেন তং কৰেণ স লীলযা ॥ ৫ ॥
স উত্তমঃশ্লোককৰাভিমৃষ্টো
ৱিহায সদ্যঃ কৃকলাসৰূপম্ ।
সন্তপ্তচামীকৰচাৰুৱৰ্ণঃ
স্ৱৰ্গ্যদ্ভুতালঙ্কৰণাম্বৰস্ৰক্ ॥ ৬ ॥
ৱিহায সদ্যঃ কৃকলাসৰূপম্ ।
সন্তপ্তচামীকৰচাৰুৱৰ্ণঃ
স্ৱৰ্গ্যদ্ভুতালঙ্কৰণাম্বৰস্ৰক্ ॥ ৬ ॥
পপ্ৰচ্ছ ৱিদ্ৱানপি তন্নিদানং
জনেষু ৱিখ্যাপযিতুং মুকুন্দঃ ।
কস্ত্ৱং মহাভাগ ৱৰেণ্যৰূপো
দেৱোত্তমং ত্ৱাং গণযামি নূনম্ ॥ ৭ ॥
জনেষু ৱিখ্যাপযিতুং মুকুন্দঃ ।
কস্ত্ৱং মহাভাগ ৱৰেণ্যৰূপো
দেৱোত্তমং ত্ৱাং গণযামি নূনম্ ॥ ৭ ॥
সম্প্ৰাপিতোঽস্যতদৰ্হঃ সুভদ্ৰ ।
আত্মানমাখ্যাহি ৱিৱিত্সতাং নো
যন্মন্যসে নঃ ক্ষমমত্ৰ ৱক্তুম্ ॥ ৮ ॥
আত্মানমাখ্যাহি ৱিৱিত্সতাং নো
যন্মন্যসে নঃ ক্ষমমত্ৰ ৱক্তুম্ ॥ ৮ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি স্ম ৰাজা সম্পৃষ্টঃ কৃষ্ণেনানন্তমূৰ্তিনা ।
মাধৱং প্ৰণিপত্যাহ কিৰীটেনাৰ্কৱৰ্চসা ॥ ৯ ॥
ইতি স্ম ৰাজা সম্পৃষ্টঃ কৃষ্ণেনানন্তমূৰ্তিনা ।
মাধৱং প্ৰণিপত্যাহ কিৰীটেনাৰ্কৱৰ্চসা ॥ ৯ ॥
নৃগ উৱাচ
নৃগো নাম নৰেন্দ্ৰোঽহমিক্ষ্ৱাকুতনযঃ প্ৰভো ।
দানিষ্ৱাখ্যাযমানেষু যদি তে কৰ্ণমস্পৃশম্ ॥ ১০ ॥
নৃগো নাম নৰেন্দ্ৰোঽহমিক্ষ্ৱাকুতনযঃ প্ৰভো ।
দানিষ্ৱাখ্যাযমানেষু যদি তে কৰ্ণমস্পৃশম্ ॥ ১০ ॥
কিং নু তেঽৱিদিতং নাথ সৰ্ৱভূতাত্মসাক্ষিণঃ ।
কালেনাৱ্যাহতদৃশো ৱক্ষ্যেঽথাপি তৱাজ্ঞযা ॥ ১১ ॥
কালেনাৱ্যাহতদৃশো ৱক্ষ্যেঽথাপি তৱাজ্ঞযা ॥ ১১ ॥
যাৱত্যঃ সিকতা ভূমেৰ্যাৱত্যো দিৱি তাৰকাঃ ।
যাৱত্যো ৱৰ্ষধাৰাশ্চ তাৱতীৰদদং স্ম গাঃ ॥ ১২ ॥
যাৱত্যো ৱৰ্ষধাৰাশ্চ তাৱতীৰদদং স্ম গাঃ ॥ ১২ ॥
পযস্ৱিনীস্তৰুণীঃ শীলৰূপ-
গুণোপপন্নাঃ কপিলা হেমশৃঙ্গীঃ ।
ন্যাযাৰ্জিতা ৰূপ্যখুৰাঃ সৱত্সা
দুকূলমালাভৰণা দদাৱহম্ ॥ ১৩ ॥
গুণোপপন্নাঃ কপিলা হেমশৃঙ্গীঃ ।
ন্যাযাৰ্জিতা ৰূপ্যখুৰাঃ সৱত্সা
দুকূলমালাভৰণা দদাৱহম্ ॥ ১৩ ॥
স্ৱলঙ্কৃতেভ্যো গুণশীলৱদ্ভ্যঃ
সীদত্কুটুম্বেভ্য ঋতৱ্ৰতেভ্যঃ ।
তপঃশ্ৰুতব্ৰহ্মৱদান্যসদ্ভ্যঃ
প্ৰাদাং যুৱভ্যো দ্ৱিজপুঙ্গৱেভ্যঃ ॥ ১৪ ॥
সীদত্কুটুম্বেভ্য ঋতৱ্ৰতেভ্যঃ ।
তপঃশ্ৰুতব্ৰহ্মৱদান্যসদ্ভ্যঃ
প্ৰাদাং যুৱভ্যো দ্ৱিজপুঙ্গৱেভ্যঃ ॥ ১৪ ॥
গোভূহিৰণ্যাযতনাশ্ৱহস্তিনঃ
কন্যাঃ সদাসীস্তিলৰূপ্যশয্যাঃ ।
ৱাসাংসি ৰত্নানি পৰিচ্ছদান্ ৰথা-
নিষ্টং চ যজ্ঞৈশ্চৰিতং চ পূৰ্তম্ ॥ ১৫ ॥
কন্যাঃ সদাসীস্তিলৰূপ্যশয্যাঃ ।
ৱাসাংসি ৰত্নানি পৰিচ্ছদান্ ৰথা-
নিষ্টং চ যজ্ঞৈশ্চৰিতং চ পূৰ্তম্ ॥ ১৫ ॥
কস্যচিদ্ দ্ৱিজমুখ্যস্য ভ্ৰষ্টা গৌৰ্মম গোধনে ।
সম্পৃক্তাৱিদুষা সা চ মযা দত্তা দ্ৱিজাতযে ॥ ১৬ ॥
সম্পৃক্তাৱিদুষা সা চ মযা দত্তা দ্ৱিজাতযে ॥ ১৬ ॥
তাং নীযমানাং তত্স্ৱামী দৃষ্ট্ৱোৱাচ মমেতি তম্ ।
মমেতি পৰিগ্ৰাহ্যাহ নৃগো মে দত্তৱানিতি ॥ ১৭ ॥
মমেতি পৰিগ্ৰাহ্যাহ নৃগো মে দত্তৱানিতি ॥ ১৭ ॥
ৱিপ্ৰৌ ৱিৱদমানৌ মামূচতুঃ স্ৱাৰ্থসাধকৌ ।
ভৱান্ দাতাপহৰ্তেতি তচ্ছ্ৰুত্ৱা মেঽভৱদ্ ভ্ৰমঃ ॥ ১৮ ॥
ভৱান্ দাতাপহৰ্তেতি তচ্ছ্ৰুত্ৱা মেঽভৱদ্ ভ্ৰমঃ ॥ ১৮ ॥
অনুনীতাৱুভৌ ৱিপ্ৰৌ ধৰ্মকৃচ্ছ্ৰগতেন ৱৈ ।
গৱাং লক্ষং প্ৰকৃষ্টানাং দাস্যাম্যেষা প্ৰদীযতাম্ ॥ ১৯ ॥
গৱাং লক্ষং প্ৰকৃষ্টানাং দাস্যাম্যেষা প্ৰদীযতাম্ ॥ ১৯ ॥
ভৱন্তাৱনুগৃহ্ণীতাং কিঙ্কৰস্যাৱিজানতঃ ।
সমুদ্ধৰতং মাং কৃচ্ছ্ৰাত্ পতন্তং নিৰযেঽশুচৌ ॥ ২০ ॥
সমুদ্ধৰতং মাং কৃচ্ছ্ৰাত্ পতন্তং নিৰযেঽশুচৌ ॥ ২০ ॥
নাহং প্ৰতীচ্ছে ৱৈ ৰাজন্নিত্যুক্ত্ৱা স্ৱাম্যপাক্ৰমত্ ।
নান্যদ্ গৱামপ্যযুতমিচ্ছামীত্যপৰো যযৌ ॥ ২১ ॥
নান্যদ্ গৱামপ্যযুতমিচ্ছামীত্যপৰো যযৌ ॥ ২১ ॥
এতস্মিন্নন্তৰে যামৈৰ্দূতৈৰ্নীতো যমক্ষযম্ ।
যমেন পৃষ্টস্তত্ৰাহং দেৱদেৱ জগত্পতে ॥ ২২ ॥
যমেন পৃষ্টস্তত্ৰাহং দেৱদেৱ জগত্পতে ॥ ২২ ॥
পূৰ্ৱং ত্ৱমশুভং ভুঙ্ক্ষ উতাহো নৃপতে শুভম্ ।
নান্তং দানস্য ধৰ্মস্য পশ্যে লোকস্য ভাস্ৱতঃ ॥ ২৩ ॥
নান্তং দানস্য ধৰ্মস্য পশ্যে লোকস্য ভাস্ৱতঃ ॥ ২৩ ॥
পূৰ্ৱং দেৱাশুভং ভুঞ্জ ইতি প্ৰাহ পতেতি সঃ ।
তাৱদদ্ৰাক্ষমাত্মানং কৃকলাসং পতন্ প্ৰভো ॥ ২৪ ॥
তাৱদদ্ৰাক্ষমাত্মানং কৃকলাসং পতন্ প্ৰভো ॥ ২৪ ॥
ব্ৰহ্মণ্যস্য ৱদান্যস্য তৱ দাসস্য কেশৱ ।
স্মৃতিৰ্নাদ্যাপি ৱিধ্ৱস্তা ভৱত্সন্দৰ্শনাৰ্থিনঃ ॥ ২৫ ॥
স্মৃতিৰ্নাদ্যাপি ৱিধ্ৱস্তা ভৱত্সন্দৰ্শনাৰ্থিনঃ ॥ ২৫ ॥
স ত্ৱং কথং মম ৱিভোঽক্ষিপথঃ পৰাত্মা
যোগেশ্ৱৰৈঃ শ্ৰুতিদৃশামলহৃদ্ৱিভাৱ্যঃ ।
সাক্ষাদধোক্ষজ উৰুৱ্যসনান্ধবুদ্ধেঃ
স্যান্মেঽনুদৃশ্য ইহ যস্য ভৱাপৱৰ্গঃ ॥ ২৬ ॥
যোগেশ্ৱৰৈঃ শ্ৰুতিদৃশামলহৃদ্ৱিভাৱ্যঃ ।
সাক্ষাদধোক্ষজ উৰুৱ্যসনান্ধবুদ্ধেঃ
স্যান্মেঽনুদৃশ্য ইহ যস্য ভৱাপৱৰ্গঃ ॥ ২৬ ॥
দেৱদেৱ জগন্নাথ গোৱিন্দ পুৰুষোত্তম ।
নাৰাযণ হৃষীকেশ পুণ্যশ্লোকাচ্যুতাৱ্যয ॥ ২৭ ॥
নাৰাযণ হৃষীকেশ পুণ্যশ্লোকাচ্যুতাৱ্যয ॥ ২৭ ॥
অনুজানীহি মাং কৃষ্ণ যান্তং দেৱগতিং প্ৰভো ।
যত্ৰ ক্ৱাপি সতশ্চেতো ভূযান্মে ত্ৱত্পদাস্পদম্ ॥ ২৮ ॥
যত্ৰ ক্ৱাপি সতশ্চেতো ভূযান্মে ত্ৱত্পদাস্পদম্ ॥ ২৮ ॥
নমস্তে সৰ্ৱভাৱায ব্ৰহ্মণেঽনন্তশক্তযে ।
কৃষ্ণায ৱাসুদেৱায যোগানাং পতযে নমঃ ॥ ২৯ ॥
কৃষ্ণায ৱাসুদেৱায যোগানাং পতযে নমঃ ॥ ২৯ ॥
ইত্যুক্ত্ৱা তং পৰিক্ৰম্য পাদৌ স্পৃষ্ট্ৱা স্ৱমৌলিনা ।
অনুজ্ঞাতো ৱিমানাগ্ৰ্যমাৰুহত্ পশ্যতাং নৃণাম্ ॥ ৩০ ॥
অনুজ্ঞাতো ৱিমানাগ্ৰ্যমাৰুহত্ পশ্যতাং নৃণাম্ ॥ ৩০ ॥
কৃষ্ণঃ পৰিজনং প্ৰাহ ভগৱান্ দেৱকীসুতঃ ।
ব্ৰহ্মণ্যদেৱো ধৰ্মাত্মা ৰাজন্যাননুশিক্ষযন্ ॥ ৩১ ॥
ব্ৰহ্মণ্যদেৱো ধৰ্মাত্মা ৰাজন্যাননুশিক্ষযন্ ॥ ৩১ ॥
দুৰ্জৰং বত ব্ৰহ্মস্ৱং ভুক্তমগ্নেৰ্মনাগপি ।
তেজীযসোঽপি কিমুত ৰাজ্ঞাং ঈশ্ৱৰমানিনাম্ ॥ ৩২ ॥
তেজীযসোঽপি কিমুত ৰাজ্ঞাং ঈশ্ৱৰমানিনাম্ ॥ ৩২ ॥
নাহং হালাহলং মন্যে ৱিষং যস্য প্ৰতিক্ৰিযা ।
ব্ৰহ্মস্ৱং হি ৱিষং প্ৰোক্তং নাস্য প্ৰতিৱিধিৰ্ভুৱি ॥ ৩৩ ॥
ব্ৰহ্মস্ৱং হি ৱিষং প্ৰোক্তং নাস্য প্ৰতিৱিধিৰ্ভুৱি ॥ ৩৩ ॥
হিনস্তি ৱিষমত্তাৰং ৱহ্নিৰদ্ভিঃ প্ৰশাম্যতি ।
কুলং সমূলং দহতি ব্ৰহ্মস্ৱাৰণিপাৱকঃ ॥ ৩৪ ॥
কুলং সমূলং দহতি ব্ৰহ্মস্ৱাৰণিপাৱকঃ ॥ ৩৪ ॥
ব্ৰহ্মস্ৱং দুৰনুজ্ঞাতং ভুক্তং হন্তি ত্ৰিপূৰুষম্ ।
প্ৰসহ্য তু বলাদ্ ভুক্তং দশ পূৰ্ৱান্ দশাপৰান্ ॥ ৩৫ ॥
প্ৰসহ্য তু বলাদ্ ভুক্তং দশ পূৰ্ৱান্ দশাপৰান্ ॥ ৩৫ ॥
ৰাজানো ৰাজলক্ষ্ম্যান্ধা নাত্মপাতং ৱিচক্ষতে ।
নিৰযং যেঽভিমন্যন্তে ব্ৰহ্মস্ৱং সাধু বালিশাঃ ॥ ৩৬ ॥
নিৰযং যেঽভিমন্যন্তে ব্ৰহ্মস্ৱং সাধু বালিশাঃ ॥ ৩৬ ॥
গৃহ্ণন্তি যাৱতঃ পাংশূন্ ক্ৰন্দতামশ্ৰুবিন্দৱঃ ।
ৱিপ্ৰাণাং হৃতৱৃত্তীনাং ৱদান্যানাং কুটুম্বিনাম্ ॥ ৩৭ ॥
ৱিপ্ৰাণাং হৃতৱৃত্তীনাং ৱদান্যানাং কুটুম্বিনাম্ ॥ ৩৭ ॥
ৰাজানো ৰাজকুল্যাশ্চ তাৱতোঽব্দান্নিৰঙ্কুশাঃ ।
কুম্ভীপাকেষু পচ্যন্তে ব্ৰহ্মদাযাপহাৰিণঃ ॥ ৩৮ ॥
কুম্ভীপাকেষু পচ্যন্তে ব্ৰহ্মদাযাপহাৰিণঃ ॥ ৩৮ ॥
স্ৱদত্তাং পৰদত্তাং ৱা ব্ৰহ্মৱৃত্তিং হৰেচ্চ যঃ ।
ষষ্টিৱৰ্ষসহস্ৰাণি ৱিষ্ঠাযাং জাযতে কৃমিঃ ॥ ৩৯ ॥
ষষ্টিৱৰ্ষসহস্ৰাণি ৱিষ্ঠাযাং জাযতে কৃমিঃ ॥ ৩৯ ॥
ন মে ব্ৰহ্মধনং ভূযাদ্ যদ্ গৃধ্ৱাল্পাযুষো নৰাঃ ।
পৰাজিতাশ্চ্যুতা ৰাজ্যাদ্ ভৱন্ত্যুদ্ৱেজিনোঽহযঃ ॥ ৪০ ॥
পৰাজিতাশ্চ্যুতা ৰাজ্যাদ্ ভৱন্ত্যুদ্ৱেজিনোঽহযঃ ॥ ৪০ ॥
ৱিপ্ৰং কৃতাগসমপি নৈৱ দ্ৰুহ্যত মামকাঃ ।
ঘ্নন্তং বহু শপন্তং ৱা নমস্কুৰুত নিত্যশঃ ॥ ৪১ ॥
ঘ্নন্তং বহু শপন্তং ৱা নমস্কুৰুত নিত্যশঃ ॥ ৪১ ॥
যথাহং প্ৰণমে ৱিপ্ৰাননুকালং সমাহিতঃ ।
তথা নমত যূযং চ যোঽন্যথা মে স দণ্ডভাক্ ॥ ৪২ ॥
তথা নমত যূযং চ যোঽন্যথা মে স দণ্ডভাক্ ॥ ৪২ ॥
ব্ৰাহ্মণাৰ্থো হ্যপহৃতো হৰ্তাৰং পাতযত্যধঃ ।
অজানন্তমপি হ্যেনং নৃগং ব্ৰাহ্মণগৌৰিৱ ॥ ৪৩ ॥
অজানন্তমপি হ্যেনং নৃগং ব্ৰাহ্মণগৌৰিৱ ॥ ৪৩ ॥
এৱং ৱিশ্ৰাৱ্য ভগৱান্ মুকুন্দো দ্ৱাৰকৌকসঃ ।
পাৱনঃ সৰ্ৱলোকানাং ৱিৱেশ নিজমন্দিৰম্ ॥ ৪৪ ॥
পাৱনঃ সৰ্ৱলোকানাং ৱিৱেশ নিজমন্দিৰম্ ॥ ৪৪ ॥