శ్రీబాదరాయణిరువాచ
ఏకదోపవనం రాజన్ జగ్ముర్యదుకుమారకాః ।
విహర్తుం సామ్బప్రద్యుమ్నచారుభానుగదాదయః ॥ ౧ ॥
ఏకదోపవనం రాజన్ జగ్ముర్యదుకుమారకాః ।
విహర్తుం సామ్బప్రద్యుమ్నచారుభానుగదాదయః ॥ ౧ ॥
క్రీడిత్వా సుచిరం తత్ర విచిన్వన్తః పిపాసితాః ।
జలం నిరుదకే కూపే దదృశుః సత్త్వమద్భుతమ్ ॥ ౨ ॥
జలం నిరుదకే కూపే దదృశుః సత్త్వమద్భుతమ్ ॥ ౨ ॥
కృకలాసం గిరినిభం వీక్ష్య విస్మితమానసాః ।
తస్య చోద్ధరణే యత్నం చక్రుస్తే కృపయాన్వితాః ॥ ౩ ॥
తస్య చోద్ధరణే యత్నం చక్రుస్తే కృపయాన్వితాః ॥ ౩ ॥
చర్మజైస్తాన్తవైః పాశైర్బద్ధ్వా పతితమర్భకాః ।
నాశక్నురన్ సముద్ధర్తుం కృష్ణాయాచఖ్యురుత్సుకాః ॥ ౪ ॥
నాశక్నురన్ సముద్ధర్తుం కృష్ణాయాచఖ్యురుత్సుకాః ॥ ౪ ॥
తత్రాగత్యారవిన్దాక్షో భగవాన్ విశ్వభావనః ।
వీక్ష్యోజ్జహార వామేన తం కరేణ స లీలయా ॥ ౫ ॥
వీక్ష్యోజ్జహార వామేన తం కరేణ స లీలయా ॥ ౫ ॥
స ఉత్తమఃశ్లోకకరాభిమృష్టో
విహాయ సద్యః కృకలాసరూపమ్ ।
సన్తప్తచామీకరచారువర్ణః
స్వర్గ్యద్భుతాలఙ్కరణామ్బరస్రక్ ॥ ౬ ॥
విహాయ సద్యః కృకలాసరూపమ్ ।
సన్తప్తచామీకరచారువర్ణః
స్వర్గ్యద్భుతాలఙ్కరణామ్బరస్రక్ ॥ ౬ ॥
పప్రచ్ఛ విద్వానపి తన్నిదానం
జనేషు విఖ్యాపయితుం ముకున్దః ।
కస్త్వం మహాభాగ వరేణ్యరూపో
దేవోత్తమం త్వాం గణయామి నూనమ్ ॥ ౭ ॥
జనేషు విఖ్యాపయితుం ముకున్దః ।
కస్త్వం మహాభాగ వరేణ్యరూపో
దేవోత్తమం త్వాం గణయామి నూనమ్ ॥ ౭ ॥
సమ్ప్రాపితోఽస్యతదర్హః సుభద్ర ।
ఆత్మానమాఖ్యాహి వివిత్సతాం నో
యన్మన్యసే నః క్షమమత్ర వక్తుమ్ ॥ ౮ ॥
ఆత్మానమాఖ్యాహి వివిత్సతాం నో
యన్మన్యసే నః క్షమమత్ర వక్తుమ్ ॥ ౮ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి స్మ రాజా సమ్పృష్టః కృష్ణేనానన్తమూర్తినా ।
మాధవం ప్రణిపత్యాహ కిరీటేనార్కవర్చసా ॥ ౯ ॥
ఇతి స్మ రాజా సమ్పృష్టః కృష్ణేనానన్తమూర్తినా ।
మాధవం ప్రణిపత్యాహ కిరీటేనార్కవర్చసా ॥ ౯ ॥
నృగ ఉవాచ
నృగో నామ నరేన్ద్రోఽహమిక్ష్వాకుతనయః ప్రభో ।
దానిష్వాఖ్యాయమానేషు యది తే కర్ణమస్పృశమ్ ॥ ౧౦ ॥
నృగో నామ నరేన్ద్రోఽహమిక్ష్వాకుతనయః ప్రభో ।
దానిష్వాఖ్యాయమానేషు యది తే కర్ణమస్పృశమ్ ॥ ౧౦ ॥
కిం ను తేఽవిదితం నాథ సర్వభూతాత్మసాక్షిణః ।
కాలేనావ్యాహతదృశో వక్ష్యేఽథాపి తవాజ్ఞయా ॥ ౧౧ ॥
కాలేనావ్యాహతదృశో వక్ష్యేఽథాపి తవాజ్ఞయా ॥ ౧౧ ॥
యావత్యః సికతా భూమేర్యావత్యో దివి తారకాః ।
యావత్యో వర్షధారాశ్చ తావతీరదదం స్మ గాః ॥ ౧౨ ॥
యావత్యో వర్షధారాశ్చ తావతీరదదం స్మ గాః ॥ ౧౨ ॥
పయస్వినీస్తరుణీః శీలరూప-
గుణోపపన్నాః కపిలా హేమశృఙ్గీః ।
న్యాయార్జితా రూప్యఖురాః సవత్సా
దుకూలమాలాభరణా దదావహమ్ ॥ ౧౩ ॥
గుణోపపన్నాః కపిలా హేమశృఙ్గీః ।
న్యాయార్జితా రూప్యఖురాః సవత్సా
దుకూలమాలాభరణా దదావహమ్ ॥ ౧౩ ॥
స్వలఙ్కృతేభ్యో గుణశీలవద్భ్యః
సీదత్కుటుమ్బేభ్య ఋతవ్రతేభ్యః ।
తపఃశ్రుతబ్రహ్మవదాన్యసద్భ్యః
ప్రాదాం యువభ్యో ద్విజపుఙ్గవేభ్యః ॥ ౧౪ ॥
సీదత్కుటుమ్బేభ్య ఋతవ్రతేభ్యః ।
తపఃశ్రుతబ్రహ్మవదాన్యసద్భ్యః
ప్రాదాం యువభ్యో ద్విజపుఙ్గవేభ్యః ॥ ౧౪ ॥
గోభూహిరణ్యాయతనాశ్వహస్తినః
కన్యాః సదాసీస్తిలరూప్యశయ్యాః ।
వాసాంసి రత్నాని పరిచ్ఛదాన్ రథా-
నిష్టం చ యజ్ఞైశ్చరితం చ పూర్తమ్ ॥ ౧౫ ॥
కన్యాః సదాసీస్తిలరూప్యశయ్యాః ।
వాసాంసి రత్నాని పరిచ్ఛదాన్ రథా-
నిష్టం చ యజ్ఞైశ్చరితం చ పూర్తమ్ ॥ ౧౫ ॥
కస్యచిద్ ద్విజముఖ్యస్య భ్రష్టా గౌర్మమ గోధనే ।
సమ్పృక్తావిదుషా సా చ మయా దత్తా ద్విజాతయే ॥ ౧౬ ॥
సమ్పృక్తావిదుషా సా చ మయా దత్తా ద్విజాతయే ॥ ౧౬ ॥
తాం నీయమానాం తత్స్వామీ దృష్ట్వోవాచ మమేతి తమ్ ।
మమేతి పరిగ్రాహ్యాహ నృగో మే దత్తవానితి ॥ ౧౭ ॥
మమేతి పరిగ్రాహ్యాహ నృగో మే దత్తవానితి ॥ ౧౭ ॥
విప్రౌ వివదమానౌ మామూచతుః స్వార్థసాధకౌ ।
భవాన్ దాతాపహర్తేతి తచ్ఛ్రుత్వా మేఽభవద్ భ్రమః ॥ ౧౮ ॥
భవాన్ దాతాపహర్తేతి తచ్ఛ్రుత్వా మేఽభవద్ భ్రమః ॥ ౧౮ ॥
అనునీతావుభౌ విప్రౌ ధర్మకృచ్ఛ్రగతేన వై ।
గవాం లక్షం ప్రకృష్టానాం దాస్యామ్యేషా ప్రదీయతామ్ ॥ ౧౯ ॥
గవాం లక్షం ప్రకృష్టానాం దాస్యామ్యేషా ప్రదీయతామ్ ॥ ౧౯ ॥
భవన్తావనుగృహ్ణీతాం కిఙ్కరస్యావిజానతః ।
సముద్ధరతం మాం కృచ్ఛ్రాత్ పతన్తం నిరయేఽశుచౌ ॥ ౨౦ ॥
సముద్ధరతం మాం కృచ్ఛ్రాత్ పతన్తం నిరయేఽశుచౌ ॥ ౨౦ ॥
నాహం ప్రతీచ్ఛే వై రాజన్నిత్యుక్త్వా స్వామ్యపాక్రమత్ ।
నాన్యద్ గవామప్యయుతమిచ్ఛామీత్యపరో యయౌ ॥ ౨౧ ॥
నాన్యద్ గవామప్యయుతమిచ్ఛామీత్యపరో యయౌ ॥ ౨౧ ॥
ఏతస్మిన్నన్తరే యామైర్దూతైర్నీతో యమక్షయమ్ ।
యమేన పృష్టస్తత్రాహం దేవదేవ జగత్పతే ॥ ౨౨ ॥
యమేన పృష్టస్తత్రాహం దేవదేవ జగత్పతే ॥ ౨౨ ॥
పూర్వం త్వమశుభం భుఙ్క్ష ఉతాహో నృపతే శుభమ్ ।
నాన్తం దానస్య ధర్మస్య పశ్యే లోకస్య భాస్వతః ॥ ౨౩ ॥
నాన్తం దానస్య ధర్మస్య పశ్యే లోకస్య భాస్వతః ॥ ౨౩ ॥
పూర్వం దేవాశుభం భుఞ్జ ఇతి ప్రాహ పతేతి సః ।
తావదద్రాక్షమాత్మానం కృకలాసం పతన్ ప్రభో ॥ ౨౪ ॥
తావదద్రాక్షమాత్మానం కృకలాసం పతన్ ప్రభో ॥ ౨౪ ॥
బ్రహ్మణ్యస్య వదాన్యస్య తవ దాసస్య కేశవ ।
స్మృతిర్నాద్యాపి విధ్వస్తా భవత్సన్దర్శనార్థినః ॥ ౨౫ ॥
స్మృతిర్నాద్యాపి విధ్వస్తా భవత్సన్దర్శనార్థినః ॥ ౨౫ ॥
స త్వం కథం మమ విభోఽక్షిపథః పరాత్మా
యోగేశ్వరైః శ్రుతిదృశామలహృద్విభావ్యః ।
సాక్షాదధోక్షజ ఉరువ్యసనాన్ధబుద్ధేః
స్యాన్మేఽనుదృశ్య ఇహ యస్య భవాపవర్గః ॥ ౨౬ ॥
యోగేశ్వరైః శ్రుతిదృశామలహృద్విభావ్యః ।
సాక్షాదధోక్షజ ఉరువ్యసనాన్ధబుద్ధేః
స్యాన్మేఽనుదృశ్య ఇహ యస్య భవాపవర్గః ॥ ౨౬ ॥
దేవదేవ జగన్నాథ గోవిన్ద పురుషోత్తమ ।
నారాయణ హృషీకేశ పుణ్యశ్లోకాచ్యుతావ్యయ ॥ ౨౭ ॥
నారాయణ హృషీకేశ పుణ్యశ్లోకాచ్యుతావ్యయ ॥ ౨౭ ॥
అనుజానీహి మాం కృష్ణ యాన్తం దేవగతిం ప్రభో ।
యత్ర క్వాపి సతశ్చేతో భూయాన్మే త్వత్పదాస్పదమ్ ॥ ౨౮ ॥
యత్ర క్వాపి సతశ్చేతో భూయాన్మే త్వత్పదాస్పదమ్ ॥ ౨౮ ॥
నమస్తే సర్వభావాయ బ్రహ్మణేఽనన్తశక్తయే ।
కృష్ణాయ వాసుదేవాయ యోగానాం పతయే నమః ॥ ౨౯ ॥
కృష్ణాయ వాసుదేవాయ యోగానాం పతయే నమః ॥ ౨౯ ॥
ఇత్యుక్త్వా తం పరిక్రమ్య పాదౌ స్పృష్ట్వా స్వమౌలినా ।
అనుజ్ఞాతో విమానాగ్ర్యమారుహత్ పశ్యతాం నృణామ్ ॥ ౩౦ ॥
అనుజ్ఞాతో విమానాగ్ర్యమారుహత్ పశ్యతాం నృణామ్ ॥ ౩౦ ॥
కృష్ణః పరిజనం ప్రాహ భగవాన్ దేవకీసుతః ।
బ్రహ్మణ్యదేవో ధర్మాత్మా రాజన్యాననుశిక్షయన్ ॥ ౩౧ ॥
బ్రహ్మణ్యదేవో ధర్మాత్మా రాజన్యాననుశిక్షయన్ ॥ ౩౧ ॥
దుర్జరం బత బ్రహ్మస్వం భుక్తమగ్నేర్మనాగపి ।
తేజీయసోఽపి కిముత రాజ్ఞాం ఈశ్వరమానినామ్ ॥ ౩౨ ॥
తేజీయసోఽపి కిముత రాజ్ఞాం ఈశ్వరమానినామ్ ॥ ౩౨ ॥
నాహం హాలాహలం మన్యే విషం యస్య ప్రతిక్రియా ।
బ్రహ్మస్వం హి విషం ప్రోక్తం నాస్య ప్రతివిధిర్భువి ॥ ౩౩ ॥
బ్రహ్మస్వం హి విషం ప్రోక్తం నాస్య ప్రతివిధిర్భువి ॥ ౩౩ ॥
హినస్తి విషమత్తారం వహ్నిరద్భిః ప్రశామ్యతి ।
కులం సమూలం దహతి బ్రహ్మస్వారణిపావకః ॥ ౩౪ ॥
కులం సమూలం దహతి బ్రహ్మస్వారణిపావకః ॥ ౩౪ ॥
బ్రహ్మస్వం దురనుజ్ఞాతం భుక్తం హన్తి త్రిపూరుషమ్ ।
ప్రసహ్య తు బలాద్ భుక్తం దశ పూర్వాన్ దశాపరాన్ ॥ ౩౫ ॥
ప్రసహ్య తు బలాద్ భుక్తం దశ పూర్వాన్ దశాపరాన్ ॥ ౩౫ ॥
రాజానో రాజలక్ష్మ్యాన్ధా నాత్మపాతం విచక్షతే ।
నిరయం యేఽభిమన్యన్తే బ్రహ్మస్వం సాధు బాలిశాః ॥ ౩౬ ॥
నిరయం యేఽభిమన్యన్తే బ్రహ్మస్వం సాధు బాలిశాః ॥ ౩౬ ॥
గృహ్ణన్తి యావతః పాంశూన్ క్రన్దతామశ్రుబిన్దవః ।
విప్రాణాం హృతవృత్తీనాం వదాన్యానాం కుటుమ్బినామ్ ॥ ౩౭ ॥
విప్రాణాం హృతవృత్తీనాం వదాన్యానాం కుటుమ్బినామ్ ॥ ౩౭ ॥
రాజానో రాజకుల్యాశ్చ తావతోఽబ్దాన్నిరఙ్కుశాః ।
కుమ్భీపాకేషు పచ్యన్తే బ్రహ్మదాయాపహారిణః ॥ ౩౮ ॥
కుమ్భీపాకేషు పచ్యన్తే బ్రహ్మదాయాపహారిణః ॥ ౩౮ ॥
స్వదత్తాం పరదత్తాం వా బ్రహ్మవృత్తిం హరేచ్చ యః ।
షష్టివర్షసహస్రాణి విష్ఠాయాం జాయతే కృమిః ॥ ౩౯ ॥
షష్టివర్షసహస్రాణి విష్ఠాయాం జాయతే కృమిః ॥ ౩౯ ॥
న మే బ్రహ్మధనం భూయాద్ యద్ గృధ్వాల్పాయుషో నరాః ।
పరాజితాశ్చ్యుతా రాజ్యాద్ భవన్త్యుద్వేజినోఽహయః ॥ ౪౦ ॥
పరాజితాశ్చ్యుతా రాజ్యాద్ భవన్త్యుద్వేజినోఽహయః ॥ ౪౦ ॥
విప్రం కృతాగసమపి నైవ ద్రుహ్యత మామకాః ।
ఘ్నన్తం బహు శపన్తం వా నమస్కురుత నిత్యశః ॥ ౪౧ ॥
ఘ్నన్తం బహు శపన్తం వా నమస్కురుత నిత్యశః ॥ ౪౧ ॥
యథాహం ప్రణమే విప్రాననుకాలం సమాహితః ।
తథా నమత యూయం చ యోఽన్యథా మే స దణ్డభాక్ ॥ ౪౨ ॥
తథా నమత యూయం చ యోఽన్యథా మే స దణ్డభాక్ ॥ ౪౨ ॥
బ్రాహ్మణార్థో హ్యపహృతో హర్తారం పాతయత్యధః ।
అజానన్తమపి హ్యేనం నృగం బ్రాహ్మణగౌరివ ॥ ౪౩ ॥
అజానన్తమపి హ్యేనం నృగం బ్రాహ్మణగౌరివ ॥ ౪౩ ॥
ఏవం విశ్రావ్య భగవాన్ ముకున్దో ద్వారకౌకసః ।
పావనః సర్వలోకానాం వివేశ నిజమన్దిరమ్ ॥ ౪౪ ॥
పావనః సర్వలోకానాం వివేశ నిజమన్దిరమ్ ॥ ౪౪ ॥