શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૬૯

શ્રીશુક ઉવાચ
નરકં નિહતં શ્રુત્વા તથોદ્વાહં ચ યોષિતામ્ ।
કૃષ્ણેનૈકેન બહ્વીનાં તદ્ દિદૃક્ષુઃ સ્મ નારદઃ ॥ ૧ ॥

ચિત્રં બતૈતદેકેન વપુષા યુગપત્પૃથક્ ।
ગૃહેષુ દ્વયષ્ટસાહસ્રં સ્ત્રિય એક ઉદાવહત્ ॥ ૨ ॥

ઇત્યુત્સુકો દ્વારવતીં દેવર્ષિર્દ્રષ્ટુમાગમત્ ।
પુષ્પિતોપવનારામદ્વિજાલિકુલનાદિતામ્ ॥ ૩ ॥

ઉત્ફુલ્લેન્દીવરામ્ભોજકહ્લારકુમુદોત્પલૈઃ ।
છુરિતેષુ સરઃસૂચ્ચૈઃ કૂજિતાં હંસસારસૈઃ ॥ ૪ ॥

પ્રાસાદલક્ષૈર્નવભિર્જુષ્ટાં સ્ફાટિકરાજતૈઃ ।
મહામરકતપ્રખ્યૈઃ સ્વર્ણરત્નપરિચ્છદૈઃ ॥ ૫ ॥

વિભક્તરથ્યાપથચત્વરાપણૈઃ
શાલાસભાભી રુચિરાં સુરાલયૈઃ ।
સંસિક્તમાર્ગાઙ્ગનવીથિદેહલીં
પતત્પતાકધ્વજવારિતાતપામ્ ॥ ૬ ॥

તસ્યામન્તઃપુરં શ્રીમદર્ચિતં સર્વધિષ્ણ્યપૈઃ ।
હરેઃ સ્વકૌશલં યત્ર ત્વષ્ટ્રા કાર્ત્સ્ન્યેન દર્શિતમ્ ॥ ૭ ॥

તત્ર ષોડશભિઃ સદ્મસહસ્રૈઃ સમલઙ્કૃતમ્ ।
વિવેશૈકતોમં શૌરેઃ પત્નીનાં ભવનં મહત્ ॥ ૮ ॥

વિષ્ટબ્ધં વિદ્રુમસ્તમ્ભૈર્વૈદૂર્યફલકોત્તમૈઃ ।
ઇન્દ્રનીલમયૈઃ કુડ્યૈર્જગત્યા ચાહતત્વિષા ॥ ૯ ॥

વિતાનૈર્નિર્મિતૈસ્ત્વષ્ટ્રા મુક્તાદામવિલમ્બિભિઃ ।
દાન્તૈરાસનપર્યઙ્કૈર્મણ્યુત્તમપરિષ્કૃતૈઃ ॥ ૧૦ ॥

દાસીભિર્નિષ્કકણ્ઠીભિઃ સુવાસોભિરલઙ્કૃતમ્ ।
પુમ્ભિઃ સકઞ્ચુકોષ્ણીષસુવસ્ત્રમણિકુણ્ડલૈઃ ॥ ૧૧ ॥

રત્નપ્રદીપનિકરદ્યુતિભિર્નિરસ્ત-
ધ્વાન્તં વિચિત્રવલભીષુ શિખણ્ડિનોઽઙ્ગ ।
નૃત્યન્તિ યત્ર વિહિતાગુરુધૂપમક્ષૈ-
ર્નિર્યાન્તમીક્ષ્ય ઘનબુદ્ધય ઉન્નદન્તઃ ॥ ૧૨ ॥

તસ્મિન્ સમાનગુણરૂપવયઃસુવેષ-
દાસીસહસ્રયુતયાનુસવં ગૃહિણ્યા ।
વિપ્રો દદર્શ ચમરવ્યજનેન રુક્મ-
દણ્ડેન સાત્વતપતિં પરિવીજયન્ત્યા ॥ ૧૩ ॥

તં સન્નિરીક્ષ્ય ભગવાન્ સહસોત્થિતશ્રી-
પર્યઙ્કતઃ સકલધર્મભૃતાં વરિષ્ઠઃ ।
આનમ્ય પાદયુગલં શિરસા કિરીટ-
જુષ્ટેન સાઞ્જલિરવીવિશદાસને સ્વે ॥ ૧૪ ॥

તસ્યાવનિજ્ય ચરણૌ તદપઃ સ્વમૂર્ધ્ના
બિભ્રજ્જગદ્ગુરુતમોઽપિ સતાં પતિર્હિ ।
બ્રહ્મણ્યદેવ ઇતિ યદ્ગુણનામ યુક્તં
તસ્યૈવ યચ્ચરણશૌચમશેષતીર્થમ્ ॥ ૧૫ ॥

સમ્પૂજ્ય દેવઋષિવર્યમૃષિઃ પુરાણો
નારાયણો નરસખો વિધિનોદિતેન ।
વાણ્યાભિભાષ્ય મિતયામૃતમિષ્ટયા તં
પ્રાહ પ્રભો ભગવતે કરવામ હે કિમ્ ॥ ૧૬ ॥

શ્રીનારદ ઉવાચ
નૈવાદ્ભુતં ત્વયિ વિભોઽખિલલોકનાથે
મૈત્રી જનેષુ સકલેષુ દમઃ ખલાનામ્ ।
નિઃશ્રેયસાય હિ જગત્સ્થિતિરક્ષણાભ્યાં
સ્વૈરાવતાર ઉરુગાય વિદામ સુષ્ઠુ ॥ ૧૭ ॥

દૃષ્ટં તવાઙ્ઘ્રિયુગલં જનતાપવર્ગં
બ્રહ્માદિભિર્હૃદિ વિચિન્ત્યમગાધબોધૈઃ ।
સંસારકૂપપતિતોત્તરણાવલમ્બં
ધ્યાયંશ્ચરામ્યનુગૃહાણ યથા સ્મૃતિઃ સ્યાત્ ॥ ૧૮ ॥

તતોઽન્યદાવિશદ્ ગેહં કૃષ્ણપત્ન્યાઃ સ નારદઃ ।
યોગેશ્વરેશ્વરસ્યાઙ્ગ યોગમાયાવિવિત્સયા ॥ ૧૯ ॥

દીવ્યન્તમક્ષૈસ્તત્રાપિ પ્રિયયા ચોદ્ધવેન ચ ।
પૂજિતઃ પરયા ભક્ત્યા પ્રત્યુત્થાનાસનાદિભિઃ ॥ ૨૦ ॥

પૃષ્ટશ્ચાવિદુષેવાસૌ કદાયાતો ભવાનિતિ ।
ક્રિયતે કિં નુ પૂર્ણાનામપૂર્ણૈરસ્મદાદિભિઃ ॥ ૨૧ ॥

અથાપિ બ્રૂહિ નો બ્રહ્મન્ જન્મૈતચ્છોભનં કુરુ ।
સ તુ વિસ્મિત ઉત્થાય તૂષ્ણીમન્યદગાદ્ ગૃહમ્ ॥ ૨૨ ॥

તત્રાપ્યચષ્ટ ગોવિન્દં લાલયન્તં સુતાન્ શિશૂન્ ।
તતોઽન્યસ્મિન્ ગૃહેઽપશ્યન્મજ્જનાય કૃતોદ્યમમ્ ॥ ૨૩ ॥

જુહ્વન્તં ચ વિતાનાગ્નીન્ યજન્તં પઞ્ચભિર્મખૈઃ ।
ભોજયન્તં દ્વિજાન્ ક્વાપિ ભુઞ્જાનમવશેષિતમ્ ॥ ૨૪ ॥

ક્વાપિ સન્ધ્યામુપાસીનં જપન્તં બ્રહ્મ વાગ્યતમ્ ।
એકત્ર ચાસિચર્માભ્યાં ચરન્તમસિવર્ત્મસુ ॥ ૨૫ ॥

અશ્વૈર્ગજૈ રથૈઃ ક્વાપિ વિચરન્તં ગદાગ્રજમ્ ।
ક્વચિચ્છયાનં પર્યઙ્કે સ્તૂયમાનં ચ વન્દિભિઃ ॥ ૨૬ ॥

મન્ત્રયન્તં ચ કસ્મિંશ્ચિન્મન્ત્રિભિશ્ચોદ્ધવાદિભિઃ ।
જલક્રીડારતં ક્વાપિ વારમુખ્યાબલાવૃતમ્ ॥ ૨૭ ॥

કુત્રચિદ્દ્વિજમુખ્યેભ્યો દદતં ગાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ ।
ઇતિહાસપુરાણાનિ શૃણ્વન્તં મઙ્ગલાનિ ચ ॥ ૨૮ ॥

હસન્તં હાસકથયા કદાચિત્ પ્રિયયા ગૃહે ।
ક્વાપિ ધર્મં સેવમાનમર્થકામૌ ચ કુત્રચિત્ ॥ ૨૯ ॥

ધ્યાયન્તમેકમાસીનં પુરુષં પ્રકૃતેઃ પરમ્ ।
શુશ્રૂષન્તં ગુરૂન્ ક્વાપિ કામૈર્ભોગૈઃ સપર્યયા ॥ ૩૦ ॥

કુર્વન્તં વિગ્રહં કૈશ્ચિત્ સન્ધિં ચાન્યત્ર કેશવમ્ ।
કુત્રાપિ સહ રામેણ ચિન્તયન્તં સતાં શિવમ્ ॥ ૩૧ ॥

પુત્રાણાં દુહિતૃણાં ચ કાલે વિધ્યુપયાપનમ્ ।
દારૈર્વરૈસ્તત્સદૃશૈઃ કલ્પયન્તં વિભૂતિભિઃ ॥ ૩૨ ॥

પ્રસ્થાપનોપનયનૈરપત્યાનાં મહોત્સવાન્ ।
વીક્ષ્ય યોગેશ્વરેશસ્ય યેષાં લોકા વિસિસ્મિરે ॥ ૩૩ ॥

યજન્તં સકલાન્ દેવાન્ ક્વાપિ ક્રતુભિરૂર્જિતૈઃ ।
પૂર્તયન્તં ક્વચિદ્ ધર્મં કૂર્પારામમઠાદિભિઃ ॥ ૩૪ ॥

ચરન્તં મૃગયાં ક્વાપિ હયમારુહ્ય સૈન્ધવમ્ ।
ઘ્નન્તં તત્ર પશૂન્ મેધ્યાન્ પરીતં યદુપુઙ્ગવૈઃ ॥ ૩૫ ॥

અવ્યક્તલિઙ્ગં પ્રકૃતિષ્વન્તઃપુરગૃહાદિષુ ।
ક્વચિચ્ચરન્તં યોગેશં તત્તદ્ભાવબુભુત્સયા ॥ ૩૬ ॥

અથોવાચ હૃષીકેશં નારદઃ પ્રહસન્નિવ ।
યોગમાયોદયં વીક્ષ્ય માનુષીમીયુષો ગતિમ્ ॥ ૩૭ ॥

વિદામ યોગમાયાસ્તે દુર્દર્શા અપિ માયિનામ્ ।
યોગેશ્વરાત્મન્ નિર્ભાતા ભવત્પાદનિષેવયા ॥ ૩૮ ॥

અનુજાનીહિ માં દેવ લોકાંસ્તે યશસાપ્લુતાન્ ।
પર્યટામિ તવોદ્ગાયન્ લીલા ભુવનપાવનીઃ ॥ ૩૯ ॥

શ્રીભગવાનુવાચ
બ્રહ્મન્ ધર્મસ્ય વક્તાહં કર્તા તદનુમોદિતા ।
તચ્છિક્ષયન્ લોકમિમમાસ્થિતઃ પુત્ર મા ખિદઃ ॥ ૪૦ ॥

શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્યાચરન્તં સદ્ધર્માન્ પાવનાન્ ગૃહમેધિનામ્ ।
તમેવ સર્વગેહેષુ સન્તમેકં દદર્શ હ ॥ ૪૧ ॥

કૃષ્ણસ્યાનન્તવીર્યસ્ય યોગમાયામહોદયમ્ ।
મુહુર્દૃષ્ટ્વા ઋષિરભૂદ્ વિસ્મિતો જાતકૌતુકઃ ॥ ૪૨ ॥

ઇત્યર્થકામધર્મેષુ કૃષ્ણેન શ્રદ્ધિતાત્મના ।
સમ્યક્ સભાજિતઃ પ્રીતસ્તમેવાનુસ્મરન્ યયૌ ॥ ૪૩ ॥

એવં મનુષ્યપદવીમનુવર્તમાનો
નારાયણોઽખિલભવાય ગૃહીતશક્તિઃ ।
રેમેઽઙ્ગ ષોડશસહસ્રવરાઙ્ગનાનાં
સવ્રીડસૌહૃદનિરીક્ષણહાસજુષ્ટઃ ॥ ૪૪ ॥

યાનીહ વિશ્વવિલયોદ્ભવવૃત્તિહેતુઃ
કર્માણ્યનન્યવિષયાણિ હરિશ્ચકાર ।
યસ્ત્વઙ્ગ ગાયતિ શૃણોત્યનુમોદતે વા
ભક્તિર્ભવેદ્ ભગવતિ હ્યપવર્ગમાર્ગે ॥ ૪૫ ॥
યસ્યાત્મબુદ્ધિઃ કુણપે ત્રિધાતુકે
સ્વધીઃ કલત્રાદિષુ ભૌમ ઇજ્યધીઃ ।
યત્તીર્થબુદ્ધિઃ સલિલે ન કર્હિચિજ્
જનેષ્વભિજ્ઞેષુ સ એવ ગોખરઃ ॥