ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൬൯

ശ്രീശുക ഉവാച
നരകം നിഹതം ശ്രുത്വാ തഥോദ്വാഹം ച യോഷിതാമ് ।
കൃഷ്ണേനൈകേന ബഹ്വീനാം തദ് ദിദൃക്ഷുഃ സ്മ നാരദഃ ॥ ൧ ॥

ചിത്രം ബതൈതദേകേന വപുഷാ യുഗപത്പൃഥക് ।
ഗൃഹേഷു ദ്വയഷ്ടസാഹസ്രം സ്ത്രിയ ഏക ഉദാവഹത് ॥ ൨ ॥

ഇത്യുത്സുകോ ദ്വാരവതീം ദേവര്ഷിര്ദ്രഷ്ടുമാഗമത് ।
പുഷ്പിതോപവനാരാമദ്വിജാലികുലനാദിതാമ് ॥ ൩ ॥

ഉത്ഫുല്ലേന്ദീവരാമ്ഭോജകഹ്ലാരകുമുദോത്പലൈഃ ।
ഛുരിതേഷു സരഃസൂച്ചൈഃ കൂജിതാം ഹംസസാരസൈഃ ॥ ൪ ॥

പ്രാസാദലക്ഷൈര്നവഭിര്ജുഷ്ടാം സ്ഫാടികരാജതൈഃ ।
മഹാമരകതപ്രഖ്യൈഃ സ്വര്ണരത്നപരിച്ഛദൈഃ ॥ ൫ ॥

വിഭക്തരഥ്യാപഥചത്വരാപണൈഃ
ശാലാസഭാഭീ രുചിരാം സുരാലയൈഃ ।
സംസിക്തമാര്ഗാങ്ഗനവീഥിദേഹലീം
പതത്പതാകധ്വജവാരിതാതപാമ് ॥ ൬ ॥

തസ്യാമന്തഃപുരം ശ്രീമദര്ചിതം സര്വധിഷ്ണ്യപൈഃ ।
ഹരേഃ സ്വകൌശലം യത്ര ത്വഷ്ട്രാ കാര്ത്സ്ന്യേന ദര്ശിതമ് ॥ ൭ ॥

തത്ര ഷോഡശഭിഃ സദ്മസഹസ്രൈഃ സമലങ്കൃതമ് ।
വിവേശൈകതോമം ശൌരേഃ പത്നീനാം ഭവനം മഹത് ॥ ൮ ॥

വിഷ്ടബ്ധം വിദ്രുമസ്തമ്ഭൈര്വൈദൂര്യഫലകോത്തമൈഃ ।
ഇന്ദ്രനീലമയൈഃ കുഡ്യൈര്ജഗത്യാ ചാഹതത്വിഷാ ॥ ൯ ॥

വിതാനൈര്നിര്മിതൈസ്ത്വഷ്ട്രാ മുക്താദാമവിലമ്ബിഭിഃ ।
ദാന്തൈരാസനപര്യങ്കൈര്മണ്യുത്തമപരിഷ്കൃതൈഃ ॥ ൧൦ ॥

ദാസീഭിര്നിഷ്കകണ്ഠീഭിഃ സുവാസോഭിരലങ്കൃതമ് ।
പുമ്ഭിഃ സകഞ്ചുകോഷ്ണീഷസുവസ്ത്രമണികുണ്ഡലൈഃ ॥ ൧൧ ॥

രത്നപ്രദീപനികരദ്യുതിഭിര്നിരസ്ത-
ധ്വാന്തം വിചിത്രവലഭീഷു ശിഖണ്ഡിനോഽങ്ഗ ।
നൃത്യന്തി യത്ര വിഹിതാഗുരുധൂപമക്ഷൈ-
ര്നിര്യാന്തമീക്ഷ്യ ഘനബുദ്ധയ ഉന്നദന്തഃ ॥ ൧൨ ॥

തസ്മിന് സമാനഗുണരൂപവയഃസുവേഷ-
ദാസീസഹസ്രയുതയാനുസവം ഗൃഹിണ്യാ ।
വിപ്രോ ദദര്ശ ചമരവ്യജനേന രുക്മ-
ദണ്ഡേന സാത്വതപതിം പരിവീജയന്ത്യാ ॥ ൧൩ ॥

തം സന്നിരീക്ഷ്യ ഭഗവാന് സഹസോത്ഥിതശ്രീ-
പര്യങ്കതഃ സകലധര്മഭൃതാം വരിഷ്ഠഃ ।
ആനമ്യ പാദയുഗലം ശിരസാ കിരീട-
ജുഷ്ടേന സാഞ്ജലിരവീവിശദാസനേ സ്വേ ॥ ൧൪ ॥

തസ്യാവനിജ്യ ചരണൌ തദപഃ സ്വമൂര്ധ്നാ
ബിഭ്രജ്ജഗദ്ഗുരുതമോഽപി സതാം പതിര്ഹി ।
ബ്രഹ്മണ്യദേവ ഇതി യദ്ഗുണനാമ യുക്തം
തസ്യൈവ യച്ചരണശൌചമശേഷതീര്ഥമ് ॥ ൧൫ ॥

സമ്പൂജ്യ ദേവഋഷിവര്യമൃഷിഃ പുരാണോ
നാരായണോ നരസഖോ വിധിനോദിതേന ।
വാണ്യാഭിഭാഷ്യ മിതയാമൃതമിഷ്ടയാ തം
പ്രാഹ പ്രഭോ ഭഗവതേ കരവാമ ഹേ കിമ് ॥ ൧൬ ॥

ശ്രീനാരദ ഉവാച
നൈവാദ്ഭുതം ത്വയി വിഭോഽഖിലലോകനാഥേ
മൈത്രീ ജനേഷു സകലേഷു ദമഃ ഖലാനാമ് ।
നിഃശ്രേയസായ ഹി ജഗത്സ്ഥിതിരക്ഷണാഭ്യാം
സ്വൈരാവതാര ഉരുഗായ വിദാമ സുഷ്ഠു ॥ ൧൭ ॥

ദൃഷ്ടം തവാങ്ഘ്രിയുഗലം ജനതാപവര്ഗം
ബ്രഹ്മാദിഭിര്ഹൃദി വിചിന്ത്യമഗാധബോധൈഃ ।
സംസാരകൂപപതിതോത്തരണാവലമ്ബം
ധ്യായംശ്ചരാമ്യനുഗൃഹാണ യഥാ സ്മൃതിഃ സ്യാത് ॥ ൧൮ ॥

തതോഽന്യദാവിശദ് ഗേഹം കൃഷ്ണപത്ന്യാഃ സ നാരദഃ ।
യോഗേശ്വരേശ്വരസ്യാങ്ഗ യോഗമായാവിവിത്സയാ ॥ ൧൯ ॥

ദീവ്യന്തമക്ഷൈസ്തത്രാപി പ്രിയയാ ചോദ്ധവേന ച ।
പൂജിതഃ പരയാ ഭക്ത്യാ പ്രത്യുത്ഥാനാസനാദിഭിഃ ॥ ൨൦ ॥

പൃഷ്ടശ്ചാവിദുഷേവാസൌ കദായാതോ ഭവാനിതി ।
ക്രിയതേ കിം നു പൂര്ണാനാമപൂര്ണൈരസ്മദാദിഭിഃ ॥ ൨൧ ॥

അഥാപി ബ്രൂഹി നോ ബ്രഹ്മന് ജന്മൈതച്ഛോഭനം കുരു ।
സ തു വിസ്മിത ഉത്ഥായ തൂഷ്ണീമന്യദഗാദ് ഗൃഹമ് ॥ ൨൨ ॥

തത്രാപ്യചഷ്ട ഗോവിന്ദം ലാലയന്തം സുതാന് ശിശൂന് ।
തതോഽന്യസ്മിന് ഗൃഹേഽപശ്യന്മജ്ജനായ കൃതോദ്യമമ് ॥ ൨൩ ॥

ജുഹ്വന്തം ച വിതാനാഗ്നീന് യജന്തം പഞ്ചഭിര്മഖൈഃ ।
ഭോജയന്തം ദ്വിജാന് ക്വാപി ഭുഞ്ജാനമവശേഷിതമ് ॥ ൨൪ ॥

ക്വാപി സന്ധ്യാമുപാസീനം ജപന്തം ബ്രഹ്മ വാഗ്യതമ് ।
ഏകത്ര ചാസിചര്മാഭ്യാം ചരന്തമസിവര്ത്മസു ॥ ൨൫ ॥

അശ്വൈര്ഗജൈ രഥൈഃ ക്വാപി വിചരന്തം ഗദാഗ്രജമ് ।
ക്വചിച്ഛയാനം പര്യങ്കേ സ്തൂയമാനം ച വന്ദിഭിഃ ॥ ൨൬ ॥

മന്ത്രയന്തം ച കസ്മിംശ്ചിന്മന്ത്രിഭിശ്ചോദ്ധവാദിഭിഃ ।
ജലക്രീഡാരതം ക്വാപി വാരമുഖ്യാബലാവൃതമ് ॥ ൨൭ ॥

കുത്രചിദ്ദ്വിജമുഖ്യേഭ്യോ ദദതം ഗാഃ സ്വലങ്കൃതാഃ ।
ഇതിഹാസപുരാണാനി ശൃണ്വന്തം മങ്ഗലാനി ച ॥ ൨൮ ॥

ഹസന്തം ഹാസകഥയാ കദാചിത് പ്രിയയാ ഗൃഹേ ।
ക്വാപി ധര്മം സേവമാനമര്ഥകാമൌ ച കുത്രചിത് ॥ ൨൯ ॥

ധ്യായന്തമേകമാസീനം പുരുഷം പ്രകൃതേഃ പരമ് ।
ശുശ്രൂഷന്തം ഗുരൂന് ക്വാപി കാമൈര്ഭോഗൈഃ സപര്യയാ ॥ ൩൦ ॥

കുര്വന്തം വിഗ്രഹം കൈശ്ചിത് സന്ധിം ചാന്യത്ര കേശവമ് ।
കുത്രാപി സഹ രാമേണ ചിന്തയന്തം സതാം ശിവമ് ॥ ൩൧ ॥

പുത്രാണാം ദുഹിതൃണാം ച കാലേ വിധ്യുപയാപനമ് ।
ദാരൈര്വരൈസ്തത്സദൃശൈഃ കല്പയന്തം വിഭൂതിഭിഃ ॥ ൩൨ ॥

പ്രസ്ഥാപനോപനയനൈരപത്യാനാം മഹോത്സവാന് ।
വീക്ഷ്യ യോഗേശ്വരേശസ്യ യേഷാം ലോകാ വിസിസ്മിരേ ॥ ൩൩ ॥

യജന്തം സകലാന് ദേവാന് ക്വാപി ക്രതുഭിരൂര്ജിതൈഃ ।
പൂര്തയന്തം ക്വചിദ് ധര്മം കൂര്പാരാമമഠാദിഭിഃ ॥ ൩൪ ॥

ചരന്തം മൃഗയാം ക്വാപി ഹയമാരുഹ്യ സൈന്ധവമ് ।
ഘ്നന്തം തത്ര പശൂന് മേധ്യാന് പരീതം യദുപുങ്ഗവൈഃ ॥ ൩൫ ॥

അവ്യക്തലിങ്ഗം പ്രകൃതിഷ്വന്തഃപുരഗൃഹാദിഷു ।
ക്വചിച്ചരന്തം യോഗേശം തത്തദ്ഭാവബുഭുത്സയാ ॥ ൩൬ ॥

അഥോവാച ഹൃഷീകേശം നാരദഃ പ്രഹസന്നിവ ।
യോഗമായോദയം വീക്ഷ്യ മാനുഷീമീയുഷോ ഗതിമ് ॥ ൩൭ ॥

വിദാമ യോഗമായാസ്തേ ദുര്ദര്ശാ അപി മായിനാമ് ।
യോഗേശ്വരാത്മന് നിര്ഭാതാ ഭവത്പാദനിഷേവയാ ॥ ൩൮ ॥

അനുജാനീഹി മാം ദേവ ലോകാംസ്തേ യശസാപ്ലുതാന് ।
പര്യടാമി തവോദ്ഗായന് ലീലാ ഭുവനപാവനീഃ ॥ ൩൯ ॥

ശ്രീഭഗവാനുവാച
ബ്രഹ്മന് ധര്മസ്യ വക്താഹം കര്താ തദനുമോദിതാ ।
തച്ഛിക്ഷയന് ലോകമിമമാസ്ഥിതഃ പുത്ര മാ ഖിദഃ ॥ ൪൦ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഇത്യാചരന്തം സദ്ധര്മാന് പാവനാന് ഗൃഹമേധിനാമ് ।
തമേവ സര്വഗേഹേഷു സന്തമേകം ദദര്ശ ഹ ॥ ൪൧ ॥

കൃഷ്ണസ്യാനന്തവീര്യസ്യ യോഗമായാമഹോദയമ് ।
മുഹുര്ദൃഷ്ട്വാ ഋഷിരഭൂദ് വിസ്മിതോ ജാതകൌതുകഃ ॥ ൪൨ ॥

ഇത്യര്ഥകാമധര്മേഷു കൃഷ്ണേന ശ്രദ്ധിതാത്മനാ ।
സമ്യക് സഭാജിതഃ പ്രീതസ്തമേവാനുസ്മരന് യയൌ ॥ ൪൩ ॥

ഏവം മനുഷ്യപദവീമനുവര്തമാനോ
നാരായണോഽഖിലഭവായ ഗൃഹീതശക്തിഃ ।
രേമേഽങ്ഗ ഷോഡശസഹസ്രവരാങ്ഗനാനാം
സവ്രീഡസൌഹൃദനിരീക്ഷണഹാസജുഷ്ടഃ ॥ ൪൪ ॥

യാനീഹ വിശ്വവിലയോദ്ഭവവൃത്തിഹേതുഃ
കര്മാണ്യനന്യവിഷയാണി ഹരിശ്ചകാര ।
യസ്ത്വങ്ഗ ഗായതി ശൃണോത്യനുമോദതേ വാ
ഭക്തിര്ഭവേദ് ഭഗവതി ഹ്യപവര്ഗമാര്ഗേ ॥ ൪൫ ॥
യസ്യാത്മബുദ്ധിഃ കുണപേ ത്രിധാതുകേ
സ്വധീഃ കലത്രാദിഷു ഭൌമ ഇജ്യധീഃ ।
യത്തീര്ഥബുദ്ധിഃ സലിലേ ന കര്ഹിചിജ്
ജനേഷ്വഭിജ്ഞേഷു സ ഏവ ഗോഖരഃ ॥