ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୦.୬୯

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ନରକଂ ନିହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥୋଦ୍ଵାହଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍ ।
କୃଷ୍ଣେନୈକେନ ବହ୍ଵୀନାଂ ତଦ୍ ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ ସ୍ମ ନାରଦଃ ॥ ୧ ॥

ଚିତ୍ରଂ ବତୈତଦେକେନ ଵପୁଷା ଯୁଗପତ୍ପୃଥକ୍ ।
ଗୃହେଷୁ ଦ୍ଵଯଷ୍ଟସାହସ୍ରଂ ସ୍ତ୍ରିଯ ଏକ ଉଦାଵହତ୍ ॥ ୨ ॥

ଇତ୍ଯୁତ୍ସୁକୋ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଦେଵର୍ଷିର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗମତ୍ ।
ପୁଷ୍ପିତୋପଵନାରାମଦ୍ଵିଜାଲିକୁଲନାଦିତାମ୍ ॥ ୩ ॥

ଉତ୍ଫୁଲ୍ଲେନ୍ଦୀଵରାମ୍ଭୋଜକହ୍ଲାରକୁମୁଦୋତ୍ପଲୈଃ ।
ଛୁରିତେଷୁ ସରଃସୂଚ୍ଚୈଃ କୂଜିତାଂ ହଂସସାରସୈଃ ॥ ୪ ॥

ପ୍ରାସାଦଲକ୍ଷୈର୍ନଵଭିର୍ଜୁଷ୍ଟାଂ ସ୍ଫାଟିକରାଜତୈଃ ।
ମହାମରକତପ୍ରଖ୍ଯୈଃ ସ୍ଵର୍ଣରତ୍ନପରିଚ୍ଛଦୈଃ ॥ ୫ ॥

ଵିଭକ୍ତରଥ୍ଯାପଥଚତ୍ଵରାପଣୈଃ
ଶାଲାସଭାଭୀ ରୁଚିରାଂ ସୁରାଲଯୈଃ ।
ସଂସିକ୍ତମାର୍ଗାଙ୍ଗନଵୀଥିଦେହଲୀଂ
ପତତ୍ପତାକଧ୍ଵଜଵାରିତାତପାମ୍ ॥ ୬ ॥

ତସ୍ଯାମନ୍ତଃପୁରଂ ଶ୍ରୀମଦର୍ଚିତଂ ସର୍ଵଧିଷ୍ଣ୍ଯପୈଃ ।
ହରେଃ ସ୍ଵକୌଶଲଂ ଯତ୍ର ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଦର୍ଶିତମ୍ ॥ ୭ ॥

ତତ୍ର ଷୋଡଶଭିଃ ସଦ୍ମସହସ୍ରୈଃ ସମଲଙ୍କୃତମ୍ ।
ଵିଵେଶୈକତୋମଂ ଶୌରେଃ ପତ୍ନୀନାଂ ଭଵନଂ ମହତ୍ ॥ ୮ ॥

ଵିଷ୍ଟବ୍ଧଂ ଵିଦ୍ରୁମସ୍ତମ୍ଭୈର୍ଵୈଦୂର୍ଯଫଲକୋତ୍ତମୈଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମଯୈଃ କୁଡ୍ଯୈର୍ଜଗତ୍ଯା ଚାହତତ୍ଵିଷା ॥ ୯ ॥

ଵିତାନୈର୍ନିର୍ମିତୈସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା ମୁକ୍ତାଦାମଵିଲମ୍ବିଭିଃ ।
ଦାନ୍ତୈରାସନପର୍ଯଙ୍କୈର୍ମଣ୍ଯୁତ୍ତମପରିଷ୍କୃତୈଃ ॥ ୧୦ ॥

ଦାସୀଭିର୍ନିଷ୍କକଣ୍ଠୀଭିଃ ସୁଵାସୋଭିରଲଙ୍କୃତମ୍ ।
ପୁମ୍ଭିଃ ସକଞ୍ଚୁକୋଷ୍ଣୀଷସୁଵସ୍ତ୍ରମଣିକୁଣ୍ଡଲୈଃ ॥ ୧୧ ॥

ରତ୍ନପ୍ରଦୀପନିକରଦ୍ଯୁତିଭିର୍ନିରସ୍ତ-
ଧ୍ଵାନ୍ତଂ ଵିଚିତ୍ରଵଲଭୀଷୁ ଶିଖଣ୍ଡିନୋଽଙ୍ଗ ।
ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଯତ୍ର ଵିହିତାଗୁରୁଧୂପମକ୍ଷୈ-
ର୍ନିର୍ଯାନ୍ତମୀକ୍ଷ୍ଯ ଘନବୁଦ୍ଧଯ ଉନ୍ନଦନ୍ତଃ ॥ ୧୨ ॥

ତସ୍ମିନ୍ ସମାନଗୁଣରୂପଵଯଃସୁଵେଷ-
ଦାସୀସହସ୍ରଯୁତଯାନୁସଵଂ ଗୃହିଣ୍ଯା ।
ଵିପ୍ରୋ ଦଦର୍ଶ ଚମରଵ୍ଯଜନେନ ରୁକ୍ମ-
ଦଣ୍ଡେନ ସାତ୍ଵତପତିଂ ପରିଵୀଜଯନ୍ତ୍ଯା ॥ ୧୩ ॥

ତଂ ସନ୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ସହସୋତ୍ଥିତଶ୍ରୀ-
ପର୍ଯଙ୍କତଃ ସକଲଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ ।
ଆନମ୍ଯ ପାଦଯୁଗଲଂ ଶିରସା କିରୀଟ-
ଜୁଷ୍ଟେନ ସାଞ୍ଜଲିରଵୀଵିଶଦାସନେ ସ୍ଵେ ॥ ୧୪ ॥

ତସ୍ଯାଵନିଜ୍ଯ ଚରଣୌ ତଦପଃ ସ୍ଵମୂର୍ଧ୍ନା
ବିଭ୍ରଜ୍ଜଗଦ୍ଗୁରୁତମୋଽପି ସତାଂ ପତିର୍ହି ।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵ ଇତି ଯଦ୍ଗୁଣନାମ ଯୁକ୍ତଂ
ତସ୍ଯୈଵ ଯଚ୍ଚରଣଶୌଚମଶେଷତୀର୍ଥମ୍ ॥ ୧୫ ॥

ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଵଋଷିଵର୍ଯମୃଷିଃ ପୁରାଣୋ
ନାରାଯଣୋ ନରସଖୋ ଵିଧିନୋଦିତେନ ।
ଵାଣ୍ଯାଭିଭାଷ୍ଯ ମିତଯାମୃତମିଷ୍ଟଯା ତଂ
ପ୍ରାହ ପ୍ରଭୋ ଭଗଵତେ କରଵାମ ହେ କିମ୍ ॥ ୧୬ ॥

ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ
ନୈଵାଦ୍ଭୁତଂ ତ୍ଵଯି ଵିଭୋଽଖିଲଲୋକନାଥେ
ମୈତ୍ରୀ ଜନେଷୁ ସକଲେଷୁ ଦମଃ ଖଲାନାମ୍ ।
ନିଃଶ୍ରେଯସାଯ ହି ଜଗତ୍ସ୍ଥିତିରକ୍ଷଣାଭ୍ଯାଂ
ସ୍ଵୈରାଵତାର ଉରୁଗାଯ ଵିଦାମ ସୁଷ୍ଠୁ ॥ ୧୭ ॥

ଦୃଷ୍ଟଂ ତଵାଙ୍ଘ୍ରିଯୁଗଲଂ ଜନତାପଵର୍ଗଂ
ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିର୍ହୃଦି ଵିଚିନ୍ତ୍ଯମଗାଧବୋଧୈଃ ।
ସଂସାରକୂପପତିତୋତ୍ତରଣାଵଲମ୍ବଂ
ଧ୍ଯାଯଂଶ୍ଚରାମ୍ଯନୁଗୃହାଣ ଯଥା ସ୍ମୃତିଃ ସ୍ଯାତ୍ ॥ ୧୮ ॥

ତତୋଽନ୍ଯଦାଵିଶଦ୍ ଗେହଂ କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯାଃ ସ ନାରଦଃ ।
ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରସ୍ଯାଙ୍ଗ ଯୋଗମାଯାଵିଵିତ୍ସଯା ॥ ୧୯ ॥

ଦୀଵ୍ଯନ୍ତମକ୍ଷୈସ୍ତତ୍ରାପି ପ୍ରିଯଯା ଚୋଦ୍ଧଵେନ ଚ ।
ପୂଜିତଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନାସନାଦିଭିଃ ॥ ୨୦ ॥

ପୃଷ୍ଟଶ୍ଚାଵିଦୁଷେଵାସୌ କଦାଯାତୋ ଭଵାନିତି ।
କ୍ରିଯତେ କିଂ ନୁ ପୂର୍ଣାନାମପୂର୍ଣୈରସ୍ମଦାଦିଭିଃ ॥ ୨୧ ॥

ଅଥାପି ବ୍ରୂହି ନୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଜନ୍ମୈତଚ୍ଛୋଭନଂ କୁରୁ ।
ସ ତୁ ଵିସ୍ମିତ ଉତ୍ଥାଯ ତୂଷ୍ଣୀମନ୍ଯଦଗାଦ୍ ଗୃହମ୍ ॥ ୨୨ ॥

ତତ୍ରାପ୍ଯଚଷ୍ଟ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଲାଲଯନ୍ତଂ ସୁତାନ୍ ଶିଶୂନ୍ ।
ତତୋଽନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଗୃହେଽପଶ୍ଯନ୍ମଜ୍ଜନାଯ କୃତୋଦ୍ଯମମ୍ ॥ ୨୩ ॥

ଜୁହ୍ଵନ୍ତଂ ଚ ଵିତାନାଗ୍ନୀନ୍ ଯଜନ୍ତଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ମଖୈଃ ।
ଭୋଜଯନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାନ୍ କ୍ଵାପି ଭୁଞ୍ଜାନମଵଶେଷିତମ୍ ॥ ୨୪ ॥

କ୍ଵାପି ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସୀନଂ ଜପନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵାଗ୍ଯତମ୍ ।
ଏକତ୍ର ଚାସିଚର୍ମାଭ୍ଯାଂ ଚରନ୍ତମସିଵର୍ତ୍ମସୁ ॥ ୨୫ ॥

ଅଶ୍ଵୈର୍ଗଜୈ ରଥୈଃ କ୍ଵାପି ଵିଚରନ୍ତଂ ଗଦାଗ୍ରଜମ୍ ।
କ୍ଵଚିଚ୍ଛଯାନଂ ପର୍ଯଙ୍କେ ସ୍ତୂଯମାନଂ ଚ ଵନ୍ଦିଭିଃ ॥ ୨୬ ॥

ମନ୍ତ୍ରଯନ୍ତଂ ଚ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିନ୍ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚୋଦ୍ଧଵାଦିଭିଃ ।
ଜଲକ୍ରୀଡାରତଂ କ୍ଵାପି ଵାରମୁଖ୍ଯାବଲାଵୃତମ୍ ॥ ୨୭ ॥

କୁତ୍ରଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦଦତଂ ଗାଃ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ ।
ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଂ ମଙ୍ଗଲାନି ଚ ॥ ୨୮ ॥

ହସନ୍ତଂ ହାସକଥଯା କଦାଚିତ୍ ପ୍ରିଯଯା ଗୃହେ ।
କ୍ଵାପି ଧର୍ମଂ ସେଵମାନମର୍ଥକାମୌ ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍ ॥ ୨୯ ॥

ଧ୍ଯାଯନ୍ତମେକମାସୀନଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ ।
ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତଂ ଗୁରୂନ୍ କ୍ଵାପି କାମୈର୍ଭୋଗୈଃ ସପର୍ଯଯା ॥ ୩୦ ॥

କୁର୍ଵନ୍ତଂ ଵିଗ୍ରହଂ କୈଶ୍ଚିତ୍ ସନ୍ଧିଂ ଚାନ୍ଯତ୍ର କେଶଵମ୍ ।
କୁତ୍ରାପି ସହ ରାମେଣ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଂ ସତାଂ ଶିଵମ୍ ॥ ୩୧ ॥

ପୁତ୍ରାଣାଂ ଦୁହିତୃଣାଂ ଚ କାଲେ ଵିଧ୍ଯୁପଯାପନମ୍ ।
ଦାରୈର୍ଵରୈସ୍ତତ୍ସଦୃଶୈଃ କଲ୍ପଯନ୍ତଂ ଵିଭୂତିଭିଃ ॥ ୩୨ ॥

ପ୍ରସ୍ଥାପନୋପନଯନୈରପତ୍ଯାନାଂ ମହୋତ୍ସଵାନ୍ ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶସ୍ଯ ଯେଷାଂ ଲୋକା ଵିସିସ୍ମିରେ ॥ ୩୩ ॥

ଯଜନ୍ତଂ ସକଲାନ୍ ଦେଵାନ୍ କ୍ଵାପି କ୍ରତୁଭିରୂର୍ଜିତୈଃ ।
ପୂର୍ତଯନ୍ତଂ କ୍ଵଚିଦ୍ ଧର୍ମଂ କୂର୍ପାରାମମଠାଦିଭିଃ ॥ ୩୪ ॥

ଚରନ୍ତଂ ମୃଗଯାଂ କ୍ଵାପି ହଯମାରୁହ୍ଯ ସୈନ୍ଧଵମ୍ ।
ଘ୍ନନ୍ତଂ ତତ୍ର ପଶୂନ୍ ମେଧ୍ଯାନ୍ ପରୀତଂ ଯଦୁପୁଙ୍ଗଵୈଃ ॥ ୩୫ ॥

ଅଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗଂ ପ୍ରକୃତିଷ୍ଵନ୍ତଃପୁରଗୃହାଦିଷୁ ।
କ୍ଵଚିଚ୍ଚରନ୍ତଂ ଯୋଗେଶଂ ତତ୍ତଦ୍ଭାଵବୁଭୁତ୍ସଯା ॥ ୩୬ ॥

ଅଥୋଵାଚ ହୃଷୀକେଶଂ ନାରଦଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ।
ଯୋଗମାଯୋଦଯଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାନୁଷୀମୀଯୁଷୋ ଗତିମ୍ ॥ ୩୭ ॥

ଵିଦାମ ଯୋଗମାଯାସ୍ତେ ଦୁର୍ଦର୍ଶା ଅପି ମାଯିନାମ୍ ।
ଯୋଗେଶ୍ଵରାତ୍ମନ୍ ନିର୍ଭାତା ଭଵତ୍ପାଦନିଷେଵଯା ॥ ୩୮ ॥

ଅନୁଜାନୀହି ମାଂ ଦେଵ ଲୋକାଂସ୍ତେ ଯଶସାପ୍ଲୁତାନ୍ ।
ପର୍ଯଟାମି ତଵୋଦ୍ଗାଯନ୍ ଲୀଲା ଭୁଵନପାଵନୀଃ ॥ ୩୯ ॥

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵକ୍ତାହଂ କର୍ତା ତଦନୁମୋଦିତା ।
ତଚ୍ଛିକ୍ଷଯନ୍ ଲୋକମିମମାସ୍ଥିତଃ ପୁତ୍ର ମା ଖିଦଃ ॥ ୪୦ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯାଚରନ୍ତଂ ସଦ୍ଧର୍ମାନ୍ ପାଵନାନ୍ ଗୃହମେଧିନାମ୍ ।
ତମେଵ ସର୍ଵଗେହେଷୁ ସନ୍ତମେକଂ ଦଦର୍ଶ ହ ॥ ୪୧ ॥

କୃଷ୍ଣସ୍ଯାନନ୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଯୋଗମାଯାମହୋଦଯମ୍ ।
ମୁହୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଋଷିରଭୂଦ୍ ଵିସ୍ମିତୋ ଜାତକୌତୁକଃ ॥ ୪୨ ॥

ଇତ୍ଯର୍ଥକାମଧର୍ମେଷୁ କୃଷ୍ଣେନ ଶ୍ରଦ୍ଧିତାତ୍ମନା ।
ସମ୍ଯକ୍ ସଭାଜିତଃ ପ୍ରୀତସ୍ତମେଵାନୁସ୍ମରନ୍ ଯଯୌ ॥ ୪୩ ॥

ଏଵଂ ମନୁଷ୍ଯପଦଵୀମନୁଵର୍ତମାନୋ
ନାରାଯଣୋଽଖିଲଭଵାଯ ଗୃହୀତଶକ୍ତିଃ ।
ରେମେଽଙ୍ଗ ଷୋଡଶସହସ୍ରଵରାଙ୍ଗନାନାଂ
ସଵ୍ରୀଡସୌହୃଦନିରୀକ୍ଷଣହାସଜୁଷ୍ଟଃ ॥ ୪୪ ॥

ଯାନୀହ ଵିଶ୍ଵଵିଲଯୋଦ୍ଭଵଵୃତ୍ତିହେତୁଃ
କର୍ମାଣ୍ଯନନ୍ଯଵିଷଯାଣି ହରିଶ୍ଚକାର ।
ଯସ୍ତ୍ଵଙ୍ଗ ଗାଯତି ଶୃଣୋତ୍ଯନୁମୋଦତେ ଵା
ଭକ୍ତିର୍ଭଵେଦ୍ ଭଗଵତି ହ୍ଯପଵର୍ଗମାର୍ଗେ ॥ ୪୫ ॥
ଯସ୍ଯାତ୍ମବୁଦ୍ଧିଃ କୁଣପେ ତ୍ରିଧାତୁକେ
ସ୍ଵଧୀଃ କଲତ୍ରାଦିଷୁ ଭୌମ ଇଜ୍ଯଧୀଃ ।
ଯତ୍ତୀର୍ଥବୁଦ୍ଧିଃ ସଲିଲେ ନ କର୍ହିଚିଜ୍
ଜନେଷ୍ଵଭିଜ୍ଞେଷୁ ସ ଏଵ ଗୋଖରଃ ॥