శ్రీశుక ఉవాచ
నరకం నిహతం శ్రుత్వా తథోద్వాహం చ యోషితామ్ ।
కృష్ణేనైకేన బహ్వీనాం తద్ దిదృక్షుః స్మ నారదః ॥ ౧ ॥
నరకం నిహతం శ్రుత్వా తథోద్వాహం చ యోషితామ్ ।
కృష్ణేనైకేన బహ్వీనాం తద్ దిదృక్షుః స్మ నారదః ॥ ౧ ॥
చిత్రం బతైతదేకేన వపుషా యుగపత్పృథక్ ।
గృహేషు ద్వయష్టసాహస్రం స్త్రియ ఏక ఉదావహత్ ॥ ౨ ॥
గృహేషు ద్వయష్టసాహస్రం స్త్రియ ఏక ఉదావహత్ ॥ ౨ ॥
ఇత్యుత్సుకో ద్వారవతీం దేవర్షిర్ద్రష్టుమాగమత్ ।
పుష్పితోపవనారామద్విజాలికులనాదితామ్ ॥ ౩ ॥
పుష్పితోపవనారామద్విజాలికులనాదితామ్ ॥ ౩ ॥
ఉత్ఫుల్లేన్దీవరామ్భోజకహ్లారకుముదోత్పలైః ।
ఛురితేషు సరఃసూచ్చైః కూజితాం హంససారసైః ॥ ౪ ॥
ఛురితేషు సరఃసూచ్చైః కూజితాం హంససారసైః ॥ ౪ ॥
ప్రాసాదలక్షైర్నవభిర్జుష్టాం స్ఫాటికరాజతైః ।
మహామరకతప్రఖ్యైః స్వర్ణరత్నపరిచ్ఛదైః ॥ ౫ ॥
మహామరకతప్రఖ్యైః స్వర్ణరత్నపరిచ్ఛదైః ॥ ౫ ॥
విభక్తరథ్యాపథచత్వరాపణైః
శాలాసభాభీ రుచిరాం సురాలయైః ।
సంసిక్తమార్గాఙ్గనవీథిదేహలీం
పతత్పతాకధ్వజవారితాతపామ్ ॥ ౬ ॥
శాలాసభాభీ రుచిరాం సురాలయైః ।
సంసిక్తమార్గాఙ్గనవీథిదేహలీం
పతత్పతాకధ్వజవారితాతపామ్ ॥ ౬ ॥
తస్యామన్తఃపురం శ్రీమదర్చితం సర్వధిష్ణ్యపైః ।
హరేః స్వకౌశలం యత్ర త్వష్ట్రా కార్త్స్న్యేన దర్శితమ్ ॥ ౭ ॥
హరేః స్వకౌశలం యత్ర త్వష్ట్రా కార్త్స్న్యేన దర్శితమ్ ॥ ౭ ॥
తత్ర షోడశభిః సద్మసహస్రైః సమలఙ్కృతమ్ ।
వివేశైకతోమం శౌరేః పత్నీనాం భవనం మహత్ ॥ ౮ ॥
వివేశైకతోమం శౌరేః పత్నీనాం భవనం మహత్ ॥ ౮ ॥
విష్టబ్ధం విద్రుమస్తమ్భైర్వైదూర్యఫలకోత్తమైః ।
ఇన్ద్రనీలమయైః కుడ్యైర్జగత్యా చాహతత్విషా ॥ ౯ ॥
ఇన్ద్రనీలమయైః కుడ్యైర్జగత్యా చాహతత్విషా ॥ ౯ ॥
వితానైర్నిర్మితైస్త్వష్ట్రా ముక్తాదామవిలమ్బిభిః ।
దాన్తైరాసనపర్యఙ్కైర్మణ్యుత్తమపరిష్కృతైః ॥ ౧౦ ॥
దాన్తైరాసనపర్యఙ్కైర్మణ్యుత్తమపరిష్కృతైః ॥ ౧౦ ॥
దాసీభిర్నిష్కకణ్ఠీభిః సువాసోభిరలఙ్కృతమ్ ।
పుమ్భిః సకఞ్చుకోష్ణీషసువస్త్రమణికుణ్డలైః ॥ ౧౧ ॥
పుమ్భిః సకఞ్చుకోష్ణీషసువస్త్రమణికుణ్డలైః ॥ ౧౧ ॥
రత్నప్రదీపనికరద్యుతిభిర్నిరస్త-
ధ్వాన్తం విచిత్రవలభీషు శిఖణ్డినోఽఙ్గ ।
నృత్యన్తి యత్ర విహితాగురుధూపమక్షై-
ర్నిర్యాన్తమీక్ష్య ఘనబుద్ధయ ఉన్నదన్తః ॥ ౧౨ ॥
ధ్వాన్తం విచిత్రవలభీషు శిఖణ్డినోఽఙ్గ ।
నృత్యన్తి యత్ర విహితాగురుధూపమక్షై-
ర్నిర్యాన్తమీక్ష్య ఘనబుద్ధయ ఉన్నదన్తః ॥ ౧౨ ॥
తస్మిన్ సమానగుణరూపవయఃసువేష-
దాసీసహస్రయుతయానుసవం గృహిణ్యా ।
విప్రో దదర్శ చమరవ్యజనేన రుక్మ-
దణ్డేన సాత్వతపతిం పరివీజయన్త్యా ॥ ౧౩ ॥
దాసీసహస్రయుతయానుసవం గృహిణ్యా ।
విప్రో దదర్శ చమరవ్యజనేన రుక్మ-
దణ్డేన సాత్వతపతిం పరివీజయన్త్యా ॥ ౧౩ ॥
తం సన్నిరీక్ష్య భగవాన్ సహసోత్థితశ్రీ-
పర్యఙ్కతః సకలధర్మభృతాం వరిష్ఠః ।
ఆనమ్య పాదయుగలం శిరసా కిరీట-
జుష్టేన సాఞ్జలిరవీవిశదాసనే స్వే ॥ ౧౪ ॥
పర్యఙ్కతః సకలధర్మభృతాం వరిష్ఠః ।
ఆనమ్య పాదయుగలం శిరసా కిరీట-
జుష్టేన సాఞ్జలిరవీవిశదాసనే స్వే ॥ ౧౪ ॥
తస్యావనిజ్య చరణౌ తదపః స్వమూర్ధ్నా
బిభ్రజ్జగద్గురుతమోఽపి సతాం పతిర్హి ।
బ్రహ్మణ్యదేవ ఇతి యద్గుణనామ యుక్తం
తస్యైవ యచ్చరణశౌచమశేషతీర్థమ్ ॥ ౧౫ ॥
బిభ్రజ్జగద్గురుతమోఽపి సతాం పతిర్హి ।
బ్రహ్మణ్యదేవ ఇతి యద్గుణనామ యుక్తం
తస్యైవ యచ్చరణశౌచమశేషతీర్థమ్ ॥ ౧౫ ॥
సమ్పూజ్య దేవఋషివర్యమృషిః పురాణో
నారాయణో నరసఖో విధినోదితేన ।
వాణ్యాభిభాష్య మితయామృతమిష్టయా తం
ప్రాహ ప్రభో భగవతే కరవామ హే కిమ్ ॥ ౧౬ ॥
నారాయణో నరసఖో విధినోదితేన ।
వాణ్యాభిభాష్య మితయామృతమిష్టయా తం
ప్రాహ ప్రభో భగవతే కరవామ హే కిమ్ ॥ ౧౬ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
నైవాద్భుతం త్వయి విభోఽఖిలలోకనాథే
మైత్రీ జనేషు సకలేషు దమః ఖలానామ్ ।
నిఃశ్రేయసాయ హి జగత్స్థితిరక్షణాభ్యాం
స్వైరావతార ఉరుగాయ విదామ సుష్ఠు ॥ ౧౭ ॥
నైవాద్భుతం త్వయి విభోఽఖిలలోకనాథే
మైత్రీ జనేషు సకలేషు దమః ఖలానామ్ ।
నిఃశ్రేయసాయ హి జగత్స్థితిరక్షణాభ్యాం
స్వైరావతార ఉరుగాయ విదామ సుష్ఠు ॥ ౧౭ ॥
దృష్టం తవాఙ్ఘ్రియుగలం జనతాపవర్గం
బ్రహ్మాదిభిర్హృది విచిన్త్యమగాధబోధైః ।
సంసారకూపపతితోత్తరణావలమ్బం
ధ్యాయంశ్చరామ్యనుగృహాణ యథా స్మృతిః స్యాత్ ॥ ౧౮ ॥
బ్రహ్మాదిభిర్హృది విచిన్త్యమగాధబోధైః ।
సంసారకూపపతితోత్తరణావలమ్బం
ధ్యాయంశ్చరామ్యనుగృహాణ యథా స్మృతిః స్యాత్ ॥ ౧౮ ॥
తతోఽన్యదావిశద్ గేహం కృష్ణపత్న్యాః స నారదః ।
యోగేశ్వరేశ్వరస్యాఙ్గ యోగమాయావివిత్సయా ॥ ౧౯ ॥
యోగేశ్వరేశ్వరస్యాఙ్గ యోగమాయావివిత్సయా ॥ ౧౯ ॥
దీవ్యన్తమక్షైస్తత్రాపి ప్రియయా చోద్ధవేన చ ।
పూజితః పరయా భక్త్యా ప్రత్యుత్థానాసనాదిభిః ॥ ౨౦ ॥
పూజితః పరయా భక్త్యా ప్రత్యుత్థానాసనాదిభిః ॥ ౨౦ ॥
పృష్టశ్చావిదుషేవాసౌ కదాయాతో భవానితి ।
క్రియతే కిం ను పూర్ణానామపూర్ణైరస్మదాదిభిః ॥ ౨౧ ॥
క్రియతే కిం ను పూర్ణానామపూర్ణైరస్మదాదిభిః ॥ ౨౧ ॥
అథాపి బ్రూహి నో బ్రహ్మన్ జన్మైతచ్ఛోభనం కురు ।
స తు విస్మిత ఉత్థాయ తూష్ణీమన్యదగాద్ గృహమ్ ॥ ౨౨ ॥
స తు విస్మిత ఉత్థాయ తూష్ణీమన్యదగాద్ గృహమ్ ॥ ౨౨ ॥
తత్రాప్యచష్ట గోవిన్దం లాలయన్తం సుతాన్ శిశూన్ ।
తతోఽన్యస్మిన్ గృహేఽపశ్యన్మజ్జనాయ కృతోద్యమమ్ ॥ ౨౩ ॥
తతోఽన్యస్మిన్ గృహేఽపశ్యన్మజ్జనాయ కృతోద్యమమ్ ॥ ౨౩ ॥
జుహ్వన్తం చ వితానాగ్నీన్ యజన్తం పఞ్చభిర్మఖైః ।
భోజయన్తం ద్విజాన్ క్వాపి భుఞ్జానమవశేషితమ్ ॥ ౨౪ ॥
భోజయన్తం ద్విజాన్ క్వాపి భుఞ్జానమవశేషితమ్ ॥ ౨౪ ॥
క్వాపి సన్ధ్యాముపాసీనం జపన్తం బ్రహ్మ వాగ్యతమ్ ।
ఏకత్ర చాసిచర్మాభ్యాం చరన్తమసివర్త్మసు ॥ ౨౫ ॥
ఏకత్ర చాసిచర్మాభ్యాం చరన్తమసివర్త్మసు ॥ ౨౫ ॥
అశ్వైర్గజై రథైః క్వాపి విచరన్తం గదాగ్రజమ్ ।
క్వచిచ్ఛయానం పర్యఙ్కే స్తూయమానం చ వన్దిభిః ॥ ౨౬ ॥
క్వచిచ్ఛయానం పర్యఙ్కే స్తూయమానం చ వన్దిభిః ॥ ౨౬ ॥
మన్త్రయన్తం చ కస్మింశ్చిన్మన్త్రిభిశ్చోద్ధవాదిభిః ।
జలక్రీడారతం క్వాపి వారముఖ్యాబలావృతమ్ ॥ ౨౭ ॥
జలక్రీడారతం క్వాపి వారముఖ్యాబలావృతమ్ ॥ ౨౭ ॥
కుత్రచిద్ద్విజముఖ్యేభ్యో దదతం గాః స్వలఙ్కృతాః ।
ఇతిహాసపురాణాని శృణ్వన్తం మఙ్గలాని చ ॥ ౨౮ ॥
ఇతిహాసపురాణాని శృణ్వన్తం మఙ్గలాని చ ॥ ౨౮ ॥
హసన్తం హాసకథయా కదాచిత్ ప్రియయా గృహే ।
క్వాపి ధర్మం సేవమానమర్థకామౌ చ కుత్రచిత్ ॥ ౨౯ ॥
క్వాపి ధర్మం సేవమానమర్థకామౌ చ కుత్రచిత్ ॥ ౨౯ ॥
ధ్యాయన్తమేకమాసీనం పురుషం ప్రకృతేః పరమ్ ।
శుశ్రూషన్తం గురూన్ క్వాపి కామైర్భోగైః సపర్యయా ॥ ౩౦ ॥
శుశ్రూషన్తం గురూన్ క్వాపి కామైర్భోగైః సపర్యయా ॥ ౩౦ ॥
కుర్వన్తం విగ్రహం కైశ్చిత్ సన్ధిం చాన్యత్ర కేశవమ్ ।
కుత్రాపి సహ రామేణ చిన్తయన్తం సతాం శివమ్ ॥ ౩౧ ॥
కుత్రాపి సహ రామేణ చిన్తయన్తం సతాం శివమ్ ॥ ౩౧ ॥
పుత్రాణాం దుహితృణాం చ కాలే విధ్యుపయాపనమ్ ।
దారైర్వరైస్తత్సదృశైః కల్పయన్తం విభూతిభిః ॥ ౩౨ ॥
దారైర్వరైస్తత్సదృశైః కల్పయన్తం విభూతిభిః ॥ ౩౨ ॥
ప్రస్థాపనోపనయనైరపత్యానాం మహోత్సవాన్ ।
వీక్ష్య యోగేశ్వరేశస్య యేషాం లోకా విసిస్మిరే ॥ ౩౩ ॥
వీక్ష్య యోగేశ్వరేశస్య యేషాం లోకా విసిస్మిరే ॥ ౩౩ ॥
యజన్తం సకలాన్ దేవాన్ క్వాపి క్రతుభిరూర్జితైః ।
పూర్తయన్తం క్వచిద్ ధర్మం కూర్పారామమఠాదిభిః ॥ ౩౪ ॥
పూర్తయన్తం క్వచిద్ ధర్మం కూర్పారామమఠాదిభిః ॥ ౩౪ ॥
చరన్తం మృగయాం క్వాపి హయమారుహ్య సైన్ధవమ్ ।
ఘ్నన్తం తత్ర పశూన్ మేధ్యాన్ పరీతం యదుపుఙ్గవైః ॥ ౩౫ ॥
ఘ్నన్తం తత్ర పశూన్ మేధ్యాన్ పరీతం యదుపుఙ్గవైః ॥ ౩౫ ॥
అవ్యక్తలిఙ్గం ప్రకృతిష్వన్తఃపురగృహాదిషు ।
క్వచిచ్చరన్తం యోగేశం తత్తద్భావబుభుత్సయా ॥ ౩౬ ॥
క్వచిచ్చరన్తం యోగేశం తత్తద్భావబుభుత్సయా ॥ ౩౬ ॥
అథోవాచ హృషీకేశం నారదః ప్రహసన్నివ ।
యోగమాయోదయం వీక్ష్య మానుషీమీయుషో గతిమ్ ॥ ౩౭ ॥
యోగమాయోదయం వీక్ష్య మానుషీమీయుషో గతిమ్ ॥ ౩౭ ॥
విదామ యోగమాయాస్తే దుర్దర్శా అపి మాయినామ్ ।
యోగేశ్వరాత్మన్ నిర్భాతా భవత్పాదనిషేవయా ॥ ౩౮ ॥
యోగేశ్వరాత్మన్ నిర్భాతా భవత్పాదనిషేవయా ॥ ౩౮ ॥
అనుజానీహి మాం దేవ లోకాంస్తే యశసాప్లుతాన్ ।
పర్యటామి తవోద్గాయన్ లీలా భువనపావనీః ॥ ౩౯ ॥
పర్యటామి తవోద్గాయన్ లీలా భువనపావనీః ॥ ౩౯ ॥
శ్రీభగవానువాచ
బ్రహ్మన్ ధర్మస్య వక్తాహం కర్తా తదనుమోదితా ।
తచ్ఛిక్షయన్ లోకమిమమాస్థితః పుత్ర మా ఖిదః ॥ ౪౦ ॥
బ్రహ్మన్ ధర్మస్య వక్తాహం కర్తా తదనుమోదితా ।
తచ్ఛిక్షయన్ లోకమిమమాస్థితః పుత్ర మా ఖిదః ॥ ౪౦ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యాచరన్తం సద్ధర్మాన్ పావనాన్ గృహమేధినామ్ ।
తమేవ సర్వగేహేషు సన్తమేకం దదర్శ హ ॥ ౪౧ ॥
ఇత్యాచరన్తం సద్ధర్మాన్ పావనాన్ గృహమేధినామ్ ।
తమేవ సర్వగేహేషు సన్తమేకం దదర్శ హ ॥ ౪౧ ॥
కృష్ణస్యానన్తవీర్యస్య యోగమాయామహోదయమ్ ।
ముహుర్దృష్ట్వా ఋషిరభూద్ విస్మితో జాతకౌతుకః ॥ ౪౨ ॥
ముహుర్దృష్ట్వా ఋషిరభూద్ విస్మితో జాతకౌతుకః ॥ ౪౨ ॥
ఇత్యర్థకామధర్మేషు కృష్ణేన శ్రద్ధితాత్మనా ।
సమ్యక్ సభాజితః ప్రీతస్తమేవానుస్మరన్ యయౌ ॥ ౪౩ ॥
సమ్యక్ సభాజితః ప్రీతస్తమేవానుస్మరన్ యయౌ ॥ ౪౩ ॥
ఏవం మనుష్యపదవీమనువర్తమానో
నారాయణోఽఖిలభవాయ గృహీతశక్తిః ।
రేమేఽఙ్గ షోడశసహస్రవరాఙ్గనానాం
సవ్రీడసౌహృదనిరీక్షణహాసజుష్టః ॥ ౪౪ ॥
నారాయణోఽఖిలభవాయ గృహీతశక్తిః ।
రేమేఽఙ్గ షోడశసహస్రవరాఙ్గనానాం
సవ్రీడసౌహృదనిరీక్షణహాసజుష్టః ॥ ౪౪ ॥
యానీహ విశ్వవిలయోద్భవవృత్తిహేతుః
కర్మాణ్యనన్యవిషయాణి హరిశ్చకార ।
యస్త్వఙ్గ గాయతి శృణోత్యనుమోదతే వా
భక్తిర్భవేద్ భగవతి హ్యపవర్గమార్గే ॥ ౪౫ ॥
యస్యాత్మబుద్ధిః కుణపే త్రిధాతుకే
స్వధీః కలత్రాదిషు భౌమ ఇజ్యధీః ।
యత్తీర్థబుద్ధిః సలిలే న కర్హిచిజ్
జనేష్వభిజ్ఞేషు స ఏవ గోఖరః ॥
కర్మాణ్యనన్యవిషయాణి హరిశ్చకార ।
యస్త్వఙ్గ గాయతి శృణోత్యనుమోదతే వా
భక్తిర్భవేద్ భగవతి హ్యపవర్గమార్గే ॥ ౪౫ ॥
యస్యాత్మబుద్ధిః కుణపే త్రిధాతుకే
స్వధీః కలత్రాదిషు భౌమ ఇజ్యధీః ।
యత్తీర్థబుద్ధిః సలిలే న కర్హిచిజ్
జనేష్వభిజ్ఞేషు స ఏవ గోఖరః ॥
