śrī-śuka uvāca
athaikadā dvāravatyāṁ
vasato rāma-kṛṣṇayoḥ
sūryoparāgaḥ su-mahān
āsīt kalpa-kṣaye yathā
athaikadā dvāravatyāṁ
vasato rāma-kṛṣṇayoḥ
sūryoparāgaḥ su-mahān
āsīt kalpa-kṣaye yathā
taṁ jñātvā manujā rājan
purastād eva sarvataḥ
samanta-pañcakaṁ kṣetraṁ
yayuḥ śreyo-vidhitsayā
purastād eva sarvataḥ
samanta-pañcakaṁ kṣetraṁ
yayuḥ śreyo-vidhitsayā
niḥkṣatriyāṁ mahīṁ kurvan
rāmaḥ śastra-bhṛtāṁ varaḥ
nṛpāṇāṁ rudhiraugheṇa
yatra cakre mahā-hradān
rāmaḥ śastra-bhṛtāṁ varaḥ
nṛpāṇāṁ rudhiraugheṇa
yatra cakre mahā-hradān
īje ca bhagavān rāmo
yatrāspṛṣṭo ’pi karmaṇā
lokaṁ saṅgrāhayann īśo
yathānyo ’ghāpanuttaye
yatrāspṛṣṭo ’pi karmaṇā
lokaṁ saṅgrāhayann īśo
yathānyo ’ghāpanuttaye
mahatyāṁ tīrtha-yātrāyāṁ
tatrāgan bhāratīḥ prajāḥ
vṛṣṇayaś ca tathākrūra-
vasudevāhukādayaḥ
tatrāgan bhāratīḥ prajāḥ
vṛṣṇayaś ca tathākrūra-
vasudevāhukādayaḥ
yayur bhārata tat kṣetraṁ
svam aghaṁ kṣapayiṣṇavaḥ
gada-pradyumna-sāmbādyāḥ
sucandra-śuka-sāraṇaiḥ
āste ’niruddho rakṣāyāṁ
kṛtavarmā ca yūtha-paḥ
svam aghaṁ kṣapayiṣṇavaḥ
gada-pradyumna-sāmbādyāḥ
sucandra-śuka-sāraṇaiḥ
āste ’niruddho rakṣāyāṁ
kṛtavarmā ca yūtha-paḥ
te rathair deva-dhiṣṇyābhair
hayaiś ca tarala-plavaiḥ
gajair nadadbhir abhrābhair
nṛbhir vidyādhara-dyubhiḥ
hayaiś ca tarala-plavaiḥ
gajair nadadbhir abhrābhair
nṛbhir vidyādhara-dyubhiḥ
vyarocanta mahā-tejāḥ
pathi kāñcana-mālinaḥ
divya-srag-vastra-sannāhāḥ
kalatraiḥ khe-carā iva
pathi kāñcana-mālinaḥ
divya-srag-vastra-sannāhāḥ
kalatraiḥ khe-carā iva
tatra snātvā mahā-bhāgā
upoṣya su-samāhitāḥ
brāhmaṇebhyo dadur dhenūr
vāsaḥ-srag-rukma-mālinīḥ
upoṣya su-samāhitāḥ
brāhmaṇebhyo dadur dhenūr
vāsaḥ-srag-rukma-mālinīḥ
rāma-hradeṣu vidhi-vat
punar āplutya vṛṣṇayaḥ
dadaḥ sv-annaṁ dvijāgryebhyaḥ
kṛṣṇe no bhaktir astv iti
punar āplutya vṛṣṇayaḥ
dadaḥ sv-annaṁ dvijāgryebhyaḥ
kṛṣṇe no bhaktir astv iti
svayaṁ ca tad-anujñātā
vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-devatāḥ
bhuktvopaviviśuḥ kāmaṁ
snigdha-cchāyāṅghripāṅghriṣu
vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-devatāḥ
bhuktvopaviviśuḥ kāmaṁ
snigdha-cchāyāṅghripāṅghriṣu
tatrāgatāṁs te dadṛśuḥ
suhṛt-sambandhino nṛpān
matsyośīnara-kauśalya-
vidarbha-kuru-sṛñjayān
kāmboja-kaikayān madrān
kuntīn ānarta-keralān
suhṛt-sambandhino nṛpān
matsyośīnara-kauśalya-
vidarbha-kuru-sṛñjayān
kāmboja-kaikayān madrān
kuntīn ānarta-keralān
anyāṁś caivātma-pakṣīyān
parāṁś ca śataśo nṛpa
nandādīn suhṛdo gopān
gopīś cotkaṇṭhitāś ciram
parāṁś ca śataśo nṛpa
nandādīn suhṛdo gopān
gopīś cotkaṇṭhitāś ciram
anyonya-sandarśana-harṣa-raṁhasā
protphulla-hṛd-vaktra-saroruha-śriyaḥ
āśliṣya gāḍhaṁ nayanaiḥ sravaj-jalā
hṛṣyat-tvaco ruddha-giro yayur mudam
protphulla-hṛd-vaktra-saroruha-śriyaḥ
āśliṣya gāḍhaṁ nayanaiḥ sravaj-jalā
hṛṣyat-tvaco ruddha-giro yayur mudam
striyaś ca saṁvīkṣya mitho ’ti-sauhṛda-
smitāmalāpāṅga-dṛśo ’bhirebhire
stanaiḥ stanān kuṅkuma-paṅka-rūṣitān
nihatya dorbhiḥ praṇayāśru-locanāḥ
smitāmalāpāṅga-dṛśo ’bhirebhire
stanaiḥ stanān kuṅkuma-paṅka-rūṣitān
nihatya dorbhiḥ praṇayāśru-locanāḥ
tato ’bhivādya te vṛddhān
yaviṣṭhair abhivāditāḥ
sv-āgataṁ kuśalaṁ pṛṣṭvā
cakruḥ kṛṣṇa-kathā mithaḥ
yaviṣṭhair abhivāditāḥ
sv-āgataṁ kuśalaṁ pṛṣṭvā
cakruḥ kṛṣṇa-kathā mithaḥ
pṛthā bhrātṝn svasṝr vīkṣya
tat-putrān pitarāv api
bhrātṛ-patnīr mukundaṁ ca
jahau saṅkathayā śucaḥ
tat-putrān pitarāv api
bhrātṛ-patnīr mukundaṁ ca
jahau saṅkathayā śucaḥ
kunty uvāca
ārya bhrātar ahaṁ manye
ātmānam akṛtāśiṣam
yad vā āpatsu mad-vārtāṁ
nānusmaratha sattamāḥ
ārya bhrātar ahaṁ manye
ātmānam akṛtāśiṣam
yad vā āpatsu mad-vārtāṁ
nānusmaratha sattamāḥ
suhṛdo jñātayaḥ putrā
bhrātaraḥ pitarāv api
nānusmaranti sva-janaṁ
yasya daivam adakṣiṇam
bhrātaraḥ pitarāv api
nānusmaranti sva-janaṁ
yasya daivam adakṣiṇam
śrī-vasudeva uvāca
amba māsmān asūyethā
daiva-krīḍanakān narān
īśasya hi vaśe lokaḥ
kurute kāryate ’tha vā
amba māsmān asūyethā
daiva-krīḍanakān narān
īśasya hi vaśe lokaḥ
kurute kāryate ’tha vā
kaṁsa-pratāpitāḥ sarve
vayaṁ yātā diśaṁ diśam
etarhy eva punaḥ sthānaṁ
daivenāsāditāḥ svasaḥ
vayaṁ yātā diśaṁ diśam
etarhy eva punaḥ sthānaṁ
daivenāsāditāḥ svasaḥ
śrī-śuka uvāca
vasudevograsenādyair
yadubhis te ’rcitā nṛpāḥ
āsann acyuta-sandarśa-
paramānanda-nirvṛtāḥ
vasudevograsenādyair
yadubhis te ’rcitā nṛpāḥ
āsann acyuta-sandarśa-
paramānanda-nirvṛtāḥ
bhīṣmo droṇo ’mbikā-putro
gāndhārī sa-sutā tathā
sa-dārāḥ pāṇḍavāḥ kuntī
sañjayo viduraḥ kṛpaḥ
gāndhārī sa-sutā tathā
sa-dārāḥ pāṇḍavāḥ kuntī
sañjayo viduraḥ kṛpaḥ
kuntībhojo virāṭaś ca
bhīṣmako nagnajin mahān
purujid drupadaḥ śalyo
dhṛṣṭaketuḥ sa kāśi-rāṭ
bhīṣmako nagnajin mahān
purujid drupadaḥ śalyo
dhṛṣṭaketuḥ sa kāśi-rāṭ
damaghoṣo viśālākṣo
maithilo madra-kekayau
yudhāmanyuḥ suśarmā ca
sa-sutā bāhlikādayaḥ
maithilo madra-kekayau
yudhāmanyuḥ suśarmā ca
sa-sutā bāhlikādayaḥ
rājāno ye ca rājendra
yudhiṣṭhiram anuvratāḥ
śrī-niketaṁ vapuḥ śaureḥ
sa-strīkaṁ vīkṣya vismitāḥ
yudhiṣṭhiram anuvratāḥ
śrī-niketaṁ vapuḥ śaureḥ
sa-strīkaṁ vīkṣya vismitāḥ
atha te rāma-kṛṣṇābhyāṁ
samyak prāpta-samarhaṇāḥ
praśaśaṁsur mudā yuktā
vṛṣṇīn kṛṣṇa-parigrahān
samyak prāpta-samarhaṇāḥ
praśaśaṁsur mudā yuktā
vṛṣṇīn kṛṣṇa-parigrahān
aho bhoja-pate yūyaṁ
janma-bhājo nṛṇām iha
yat paśyathāsakṛt kṛṣṇaṁ
durdarśam api yoginām
janma-bhājo nṛṇām iha
yat paśyathāsakṛt kṛṣṇaṁ
durdarśam api yoginām
yad-viśrutiḥ śruti-nutedam alaṁ punāti
pādāvanejana-payaś ca vacaś ca śāstram
bhūḥ kāla-bharjita-bhagāpi yad-aṅghri-padma-
sparśottha-śaktir abhivarṣati no ’khilārthān
pādāvanejana-payaś ca vacaś ca śāstram
bhūḥ kāla-bharjita-bhagāpi yad-aṅghri-padma-
sparśottha-śaktir abhivarṣati no ’khilārthān
tad-darśana-sparśanānupatha-prajalpa-
śayyāsanāśana-sayauna-sapiṇḍa-bandhaḥ
yeṣāṁ gṛhe niraya-vartmani vartatāṁ vaḥ
svargāpavarga-viramaḥ svayam āsa viṣṇuḥ
śayyāsanāśana-sayauna-sapiṇḍa-bandhaḥ
yeṣāṁ gṛhe niraya-vartmani vartatāṁ vaḥ
svargāpavarga-viramaḥ svayam āsa viṣṇuḥ
śrī-śuka uvāca
nandas tatra yadūn prāptān
jñātvā kṛṣṇa-purogamān
tatrāgamad vṛto gopair
anaḥ-sthārthair didṛkṣayā
nandas tatra yadūn prāptān
jñātvā kṛṣṇa-purogamān
tatrāgamad vṛto gopair
anaḥ-sthārthair didṛkṣayā
taṁ dṛṣṭvā vṛṣṇayo hṛṣṭās
tanvaḥ prāṇam ivotthitāḥ
pariṣasvajire gāḍhaṁ
cira-darśana-kātarāḥ
tanvaḥ prāṇam ivotthitāḥ
pariṣasvajire gāḍhaṁ
cira-darśana-kātarāḥ
vasudevaḥ pariṣvajya
samprītaḥ prema-vihvalaḥ
smaran kaṁsa-kṛtān kleśān
putra-nyāsaṁ ca gokule
samprītaḥ prema-vihvalaḥ
smaran kaṁsa-kṛtān kleśān
putra-nyāsaṁ ca gokule
kṛṣṇa-rāmau pariṣvajya
pitarāv abhivādya ca
na kiñcanocatuḥ premṇā
sāśru-kaṇṭhau kurūdvaha
pitarāv abhivādya ca
na kiñcanocatuḥ premṇā
sāśru-kaṇṭhau kurūdvaha
tāv ātmāsanam āropya
bāhubhyāṁ parirabhya ca
yaśodā ca mahā-bhāgā
sutau vijahatuḥ śucaḥ
bāhubhyāṁ parirabhya ca
yaśodā ca mahā-bhāgā
sutau vijahatuḥ śucaḥ
rohiṇī devakī cātha
pariṣvajya vrajeśvarīm
smarantyau tat-kṛtāṁ maitrīṁ
bāṣpa-kaṇṭhyau samūcatuḥ
pariṣvajya vrajeśvarīm
smarantyau tat-kṛtāṁ maitrīṁ
bāṣpa-kaṇṭhyau samūcatuḥ
kā vismareta vāṁ maitrīm
anivṛttāṁ vrajeśvari
avāpyāpy aindram aiśvaryaṁ
yasyā neha pratikriyā
anivṛttāṁ vrajeśvari
avāpyāpy aindram aiśvaryaṁ
yasyā neha pratikriyā
etāv adṛṣṭa-pitarau yuvayoḥ sma pitroḥ
samprīṇanābhyudaya-poṣaṇa-pālanāni
prāpyoṣatur bhavati pakṣma ha yadvad akṣṇor
nyastāv akutra ca bhayau na satāṁ paraḥ svaḥ
samprīṇanābhyudaya-poṣaṇa-pālanāni
prāpyoṣatur bhavati pakṣma ha yadvad akṣṇor
nyastāv akutra ca bhayau na satāṁ paraḥ svaḥ
śrī-śuka uvāca
gopyaś ca kṛṣṇam upalabhya cirād abhīṣṭaṁ
yat-prekṣaṇe dṛśiṣu pakṣma-kṛtaṁ śapanti
dṛgbhir hṛdī-kṛtam alaṁ parirabhya sarvās
tad-bhāvam āpur api nitya-yujāṁ durāpam
gopyaś ca kṛṣṇam upalabhya cirād abhīṣṭaṁ
yat-prekṣaṇe dṛśiṣu pakṣma-kṛtaṁ śapanti
dṛgbhir hṛdī-kṛtam alaṁ parirabhya sarvās
tad-bhāvam āpur api nitya-yujāṁ durāpam
bhagavāṁs tās tathā-bhūtā
vivikta upasaṅgataḥ
āśliṣyānāmayaṁ pṛṣṭvā
prahasann idam abravīt
vivikta upasaṅgataḥ
āśliṣyānāmayaṁ pṛṣṭvā
prahasann idam abravīt
api smaratha naḥ sakhyaḥ
svānām artha-cikīrṣayā
gatāṁś cirāyitāñ chatru-
pakṣa-kṣapaṇa-cetasaḥ
svānām artha-cikīrṣayā
gatāṁś cirāyitāñ chatru-
pakṣa-kṣapaṇa-cetasaḥ
apy avadhyāyathāsmān svid
akṛta-jñāviśaṅkayā
nūnaṁ bhūtāni bhagavān
yunakti viyunakti ca
akṛta-jñāviśaṅkayā
nūnaṁ bhūtāni bhagavān
yunakti viyunakti ca
vāyur yathā ghanānīkaṁ
tṛṇaṁ tūlaṁ rajāṁsi ca
saṁyojyākṣipate bhūyas
tathā bhūtāni bhūta-kṛt
tṛṇaṁ tūlaṁ rajāṁsi ca
saṁyojyākṣipate bhūyas
tathā bhūtāni bhūta-kṛt
mayi bhaktir hi bhūtānām
amṛtatvāya kalpate
diṣṭyā yad āsīn mat-sneho
bhavatīnāṁ mad-āpanaḥ
amṛtatvāya kalpate
diṣṭyā yad āsīn mat-sneho
bhavatīnāṁ mad-āpanaḥ
ahaṁ hi sarva-bhūtānām
ādir anto ’ntaraṁ bahiḥ
bhautikānāṁ yathā khaṁ vār
bhūr vāyur jyotir aṅganāḥ
ādir anto ’ntaraṁ bahiḥ
bhautikānāṁ yathā khaṁ vār
bhūr vāyur jyotir aṅganāḥ
evaṁ hy etāni bhūtāni
bhūteṣv ātmātmanā tataḥ
ubhayaṁ mayy atha pare
paśyatābhātam akṣare
bhūteṣv ātmātmanā tataḥ
ubhayaṁ mayy atha pare
paśyatābhātam akṣare
śrī-śuka uvāca
adhyātma-śikṣayā gopya
evaṁ kṛṣṇena śikṣitāḥ
tad-anusmaraṇa-dhvasta-
jīva-kośās tam adhyagan
adhyātma-śikṣayā gopya
evaṁ kṛṣṇena śikṣitāḥ
tad-anusmaraṇa-dhvasta-
jīva-kośās tam adhyagan
āhuś ca te nalina-nābha padāravindaṁ
yogeśvarair hṛdi vicintyam agādha-bodhaiḥ saṁsāra-kūpa-patitottaraṇāvalambaṁ
gehaṁ juṣām api manasy udiyāt sadā naḥ
yogeśvarair hṛdi vicintyam agādha-bodhaiḥ saṁsāra-kūpa-patitottaraṇāvalambaṁ
gehaṁ juṣām api manasy udiyāt sadā naḥ