శ్రీశుక ఉవాచ
అథైకదా ద్వారవత్యాం వసతో రామకృష్ణయోః ।
సూర్యోపరాగః సుమహానాసీత్ కల్పక్షయే యథా ॥ ౧ ॥
అథైకదా ద్వారవత్యాం వసతో రామకృష్ణయోః ।
సూర్యోపరాగః సుమహానాసీత్ కల్పక్షయే యథా ॥ ౧ ॥
తం జ్ఞాత్వా మనుజా రాజన్ పురస్తాదేవ సర్వతః ।
సమన్తపఞ్చకం క్షేత్రం యయుః శ్రేయోవిధిత్సయా ॥ ౨ ॥
సమన్తపఞ్చకం క్షేత్రం యయుః శ్రేయోవిధిత్సయా ॥ ౨ ॥
నిఃక్షత్రియాం మహీం కుర్వన్ రామః శస్త్రభృతాం వరః ।
నృపాణాం రుధిరౌఘేణ యత్ర చక్రే మహాహ్రదాన్ ॥ ౩ ॥
నృపాణాం రుధిరౌఘేణ యత్ర చక్రే మహాహ్రదాన్ ॥ ౩ ॥
ఈజే చ భగవాన్ రామో యత్రాస్పృష్టోఽపి కర్మణా ।
లోకం సఙ్గ్రాహయన్నీశో యథాన్యోఽఘాపనుత్తయే ॥ ౪ ॥
లోకం సఙ్గ్రాహయన్నీశో యథాన్యోఽఘాపనుత్తయే ॥ ౪ ॥
మహత్యాం తీర్థయాత్రాయాం తత్రాగన్ భారతీః ప్రజాః ।
వృష్ణయశ్చ తథాక్రూరవసుదేవాహుకాదయః ॥ ౫ ॥
వృష్ణయశ్చ తథాక్రూరవసుదేవాహుకాదయః ॥ ౫ ॥
యయుర్భారత తత్ క్షేత్రం స్వమఘం క్షపయిష్ణవః ।
గదప్రద్యుమ్నసామ్బాద్యాః సుచన్ద్రశుకసారణైః ।
ఆస్తేఽనిరుద్ధో రక్షాయాం కృతవర్మా చ యూథపః ॥ ౬ ॥
గదప్రద్యుమ్నసామ్బాద్యాః సుచన్ద్రశుకసారణైః ।
ఆస్తేఽనిరుద్ధో రక్షాయాం కృతవర్మా చ యూథపః ॥ ౬ ॥
తే రథైర్దేవధిష్ణ్యాభైర్హయైశ్చ తరలప్లవైః ।
గజైర్నదద్భిరభ్రాభైర్నృభిర్విద్యాధరద్యుభిః ॥ ౭ ॥
గజైర్నదద్భిరభ్రాభైర్నృభిర్విద్యాధరద్యుభిః ॥ ౭ ॥
వ్యరోచన్త మహాతేజాః పథి కాఞ్చనమాలినః ।
దివ్యస్రగ్వస్త్రసన్నాహాః కలత్రైః ఖేచరా ఇవ ॥ ౮ ॥
దివ్యస్రగ్వస్త్రసన్నాహాః కలత్రైః ఖేచరా ఇవ ॥ ౮ ॥
తత్ర స్నాత్వా మహాభాగా ఉపోష్య సుసమాహితాః ।
బ్రాహ్మణేభ్యో దదుర్ధేనూర్వాసఃస్రగ్రుక్మమాలినీః ॥ ౯ ॥
బ్రాహ్మణేభ్యో దదుర్ధేనూర్వాసఃస్రగ్రుక్మమాలినీః ॥ ౯ ॥
రామహ్రదేషు విధివత్ పునరాప్లుత్య వృష్ణయః ।
దదుః స్వన్నం ద్విజాగ్ర్యేభ్యః కృష్ణే నో భక్తిరస్త్వితి ॥ ౧౦ ॥
దదుః స్వన్నం ద్విజాగ్ర్యేభ్యః కృష్ణే నో భక్తిరస్త్వితి ॥ ౧౦ ॥
స్వయం చ తదనుజ్ఞాతా వృష్ణయః కృష్ణదేవతాః ।
భుక్త్వోపవివిశుః కామం స్నిగ్ధచ్ఛాయాఙ్ఘ్రిపాఙ్ఘ్రిషు ॥ ౧౧ ॥
భుక్త్వోపవివిశుః కామం స్నిగ్ధచ్ఛాయాఙ్ఘ్రిపాఙ్ఘ్రిషు ॥ ౧౧ ॥
తత్రాగతాంస్తే దదృశుః సుహృత్సమ్బన్ధినో నృపాన్ ।
మత్స్యోశీనరకౌశల్యవిదర్భకురుసృఞ్జయాన్ ।
కామ్బోజకైకయాన్ మద్రాన్ కున్తీనానర్తకేరలాన్ ॥ ౧౨ ॥
మత్స్యోశీనరకౌశల్యవిదర్భకురుసృఞ్జయాన్ ।
కామ్బోజకైకయాన్ మద్రాన్ కున్తీనానర్తకేరలాన్ ॥ ౧౨ ॥
అన్యాంశ్చైవాత్మపక్షీయాన్ పరాంశ్చ శతశో నృప ।
నన్దాదీన్సుహృదో గోపాన్గోపీశ్చోత్కణ్ఠితాశ్చిరమ్ ॥ ౧౩ ॥
నన్దాదీన్సుహృదో గోపాన్గోపీశ్చోత్కణ్ఠితాశ్చిరమ్ ॥ ౧౩ ॥
అన్యోన్యసన్దర్శనహర్షరంహసా
ప్రోత్ఫుల్లహృద్వక్త్రసరోరుహశ్రియః ।
ఆశ్లిష్య గాఢం నయనైః స్రవజ్జలా
హృష్యత్త్వచో రుద్ధగిరో యయుర్ముదమ్ ॥ ౧౪ ॥
ప్రోత్ఫుల్లహృద్వక్త్రసరోరుహశ్రియః ।
ఆశ్లిష్య గాఢం నయనైః స్రవజ్జలా
హృష్యత్త్వచో రుద్ధగిరో యయుర్ముదమ్ ॥ ౧౪ ॥
స్త్రియశ్చ సంవీక్ష్య మిథోఽతిసౌహృద-
స్మితామలాపాఙ్గదృశోఽభిరేభిరే ।
స్తనైః స్తనాన్ కుఙ్కుమపఙ్కరూషితాన్
నిహత్య దోర్భిః ప్రణయాశ్రులోచనాః ॥ ౧౫ ॥
స్మితామలాపాఙ్గదృశోఽభిరేభిరే ।
స్తనైః స్తనాన్ కుఙ్కుమపఙ్కరూషితాన్
నిహత్య దోర్భిః ప్రణయాశ్రులోచనాః ॥ ౧౫ ॥
తతోఽభివాద్య తే వృద్ధాన్ యవిష్ఠైరభివాదితాః ।
స్వాగతం కుశలం పృష్ట్వా చక్రుః కృష్ణకథా మిథః ॥ ౧౬ ॥
స్వాగతం కుశలం పృష్ట్వా చక్రుః కృష్ణకథా మిథః ॥ ౧౬ ॥
పృథా భ్రాతౄన్ స్వసృర్వీక్ష్య తత్పుత్రాన్ పితరావపి ।
భ్రాతౄపత్నీర్ముకున్దం చ జహౌ సఙ్కథయా శుచః ॥ ౧౭ ॥
భ్రాతౄపత్నీర్ముకున్దం చ జహౌ సఙ్కథయా శుచః ॥ ౧౭ ॥
కున్త్యువాచ
ఆర్య భ్రాతరహం మన్యే ఆత్మానమకృతాశిషమ్ ।
యద్ వా ఆపత్సు మద్వార్తాం నానుస్మరథ సత్తమాః ॥ ౧౮ ॥
ఆర్య భ్రాతరహం మన్యే ఆత్మానమకృతాశిషమ్ ।
యద్ వా ఆపత్సు మద్వార్తాం నానుస్మరథ సత్తమాః ॥ ౧౮ ॥
సుహృదో జ్ఞాతయః పుత్రా భ్రాతరః పితరావపి ।
నానుస్మరన్తి స్వజనం యస్య దైవమదక్షిణమ్ ॥ ౧౯ ॥
నానుస్మరన్తి స్వజనం యస్య దైవమదక్షిణమ్ ॥ ౧౯ ॥
శ్రీవసుదేవ ఉవాచ
అమ్బ మాస్మానసూయేథా దైవక్రీడనకాన్ నరాన్ ।
ఈశస్య హి వశే లోకః కురుతే కార్యతేఽథ వా ॥ ౨౦ ॥
అమ్బ మాస్మానసూయేథా దైవక్రీడనకాన్ నరాన్ ।
ఈశస్య హి వశే లోకః కురుతే కార్యతేఽథ వా ॥ ౨౦ ॥
కంసప్రతాపితాః సర్వే వయం యాతా దిశం దిశమ్ ।
ఏతర్హ్యేవ పునః స్థానం దైవేనాసాదితాః స్వసః ॥ ౨౧ ॥
ఏతర్హ్యేవ పునః స్థానం దైవేనాసాదితాః స్వసః ॥ ౨౧ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
వసుదేవోగ్రసేనాద్యైర్యదుభిస్తేఽర్చితా నృపాః ।
ఆసన్నచ్యుతసన్దర్శపరమానన్దనిర్వృతాః ॥ ౨౨ ॥
వసుదేవోగ్రసేనాద్యైర్యదుభిస్తేఽర్చితా నృపాః ।
ఆసన్నచ్యుతసన్దర్శపరమానన్దనిర్వృతాః ॥ ౨౨ ॥
భీష్మో ద్రోణోఽమ్బికాపుత్రో గాన్ధారీ ససుతా తథా ।
సదారాః పాణ్డవాః కున్తీ సఞ్జయో విదురః కృపః ॥ ౨౩ ॥
సదారాః పాణ్డవాః కున్తీ సఞ్జయో విదురః కృపః ॥ ౨౩ ॥
కున్తీభోజో విరాటశ్చ భీష్మకో నగ్నజిన్మహాన్ ।
పురుజిద్ద్రుపదః శల్యో ధృష్టకేతుః సకాశిరాట్ ॥ ౨౪ ॥
పురుజిద్ద్రుపదః శల్యో ధృష్టకేతుః సకాశిరాట్ ॥ ౨౪ ॥
దమఘోషో విశాలాక్షో మైథిలో మద్రకేకయౌ ।
యుధామన్యుః సుశర్మా చ ససుతా బాహ్లికాదయః ॥ ౨౫ ॥
యుధామన్యుః సుశర్మా చ ససుతా బాహ్లికాదయః ॥ ౨౫ ॥
రాజానో యే చ రాజేన్ద్ర యుధిష్ఠిరమనువ్రతాః ।
శ్రీనికేతం వపుః శౌరేః సస్త్రీకం వీక్ష్య విస్మితాః ॥ ౨౬ ॥
శ్రీనికేతం వపుః శౌరేః సస్త్రీకం వీక్ష్య విస్మితాః ॥ ౨౬ ॥
అథ తే రామకృష్ణాభ్యాం సమ్యక్ ప్రాప్తసమర్హణాః ।
ప్రశశంసుర్ముదా యుక్తా వృష్ణీన్ కృష్ణపరిగ్రహాన్ ॥ ౨౭ ॥
ప్రశశంసుర్ముదా యుక్తా వృష్ణీన్ కృష్ణపరిగ్రహాన్ ॥ ౨౭ ॥
అహో భోజపతే యూయం జన్మభాజో నృణామిహ ।
యత్ పశ్యథాసకృత్ కృష్ణం దుర్దర్శమపి యోగినామ్ ॥ ౨౮ ॥
యత్ పశ్యథాసకృత్ కృష్ణం దుర్దర్శమపి యోగినామ్ ॥ ౨౮ ॥
యద్విశ్రుతిః శ్రుతినుతేదమలం పునాతి
పాదావనేజనపయశ్చ వచశ్చ శాస్త్రమ్ ।
భూః కాలభర్జితభగాపి యదఙ్ఘ్రిపద్మ-
స్పర్శోత్థశక్తిరభివర్షతి నోఽఖిలార్థాన్ ॥ ౨౯ ॥
పాదావనేజనపయశ్చ వచశ్చ శాస్త్రమ్ ।
భూః కాలభర్జితభగాపి యదఙ్ఘ్రిపద్మ-
స్పర్శోత్థశక్తిరభివర్షతి నోఽఖిలార్థాన్ ॥ ౨౯ ॥
తద్దర్శనస్పర్శనానుపథప్రజల్ప-
శయ్యాసనాశనసయౌనసపిణ్డబన్ధః ।
యేషాం గృహే నిరయవర్త్మని వర్తతాం వః
స్వర్గాపవర్గవిరమః స్వయమాస విష్ణుః ॥ ౩౦ ॥
శయ్యాసనాశనసయౌనసపిణ్డబన్ధః ।
యేషాం గృహే నిరయవర్త్మని వర్తతాం వః
స్వర్గాపవర్గవిరమః స్వయమాస విష్ణుః ॥ ౩౦ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
నన్దస్తత్ర యదూన్ ప్రాప్తాన్ జ్ఞాత్వా కృష్ణపురోగమాన్ ।
తత్రాగమద్ వృతో గోపైరనఃస్థార్థైర్దిదృక్షయా ॥ ౩౧ ॥
నన్దస్తత్ర యదూన్ ప్రాప్తాన్ జ్ఞాత్వా కృష్ణపురోగమాన్ ।
తత్రాగమద్ వృతో గోపైరనఃస్థార్థైర్దిదృక్షయా ॥ ౩౧ ॥
తం దృష్ట్వా వృష్ణయో హృష్టాస్తన్వః ప్రాణమివోత్థితాః ।
పరిషస్వజిరే గాఢం చిరదర్శనకాతరాః ॥ ౩౨ ॥
పరిషస్వజిరే గాఢం చిరదర్శనకాతరాః ॥ ౩౨ ॥
వసుదేవః పరిష్వజ్య సమ్ప్రీతః ప్రేమవిహ్వలః ।
స్మరన్ కంసకృతాన్ క్లేశాన్ పుత్రన్యాసం చ గోకులే ॥ ౩౩ ॥
స్మరన్ కంసకృతాన్ క్లేశాన్ పుత్రన్యాసం చ గోకులే ॥ ౩౩ ॥
కృష్ణరామౌ పరిష్వజ్య పితరావభివాద్య చ ।
న కిఞ్చనోచతుః ప్రేమ్ణా సాశ్రుకణ్ఠౌ కురూద్వహ ॥ ౩౪ ॥
న కిఞ్చనోచతుః ప్రేమ్ణా సాశ్రుకణ్ఠౌ కురూద్వహ ॥ ౩౪ ॥
తావాత్మాసనమారోప్య బాహుభ్యాం పరిరభ్య చ ।
యశోదా చ మహాభాగా సుతౌ విజహతుః శుచః ॥ ౩౫ ॥
యశోదా చ మహాభాగా సుతౌ విజహతుః శుచః ॥ ౩౫ ॥
రోహిణీ దేవకీ చాథ పరిష్వజ్య వ్రజేశ్వరీమ్ ।
స్మరన్త్యౌ తత్కృతాం మైత్రీం బాష్పకణ్ఠ్యౌ సమూచతుః ॥ ౩౬ ॥
స్మరన్త్యౌ తత్కృతాం మైత్రీం బాష్పకణ్ఠ్యౌ సమూచతుః ॥ ౩౬ ॥
కా విస్మరేత వాం మైత్రీమనివృత్తాం వ్రజేశ్వరి ।
అవాప్యాప్యైన్ద్రమైశ్వర్యం యస్యా నేహ ప్రతిక్రియా ॥ ౩౭ ॥
అవాప్యాప్యైన్ద్రమైశ్వర్యం యస్యా నేహ ప్రతిక్రియా ॥ ౩౭ ॥
ఏతావదృష్టపితరౌ యువయోః స్మ పిత్రోః
సమ్ప్రీణనాభ్యుదయపోషణపాలనాని ।
ప్రాప్యోషతుర్భవతి పక్ష్మ హ యద్వదక్ష్ణో-
ర్న్యస్తావకుత్రచభయౌ న సతాం పరః స్వః ॥ ౩౮ ॥
సమ్ప్రీణనాభ్యుదయపోషణపాలనాని ।
ప్రాప్యోషతుర్భవతి పక్ష్మ హ యద్వదక్ష్ణో-
ర్న్యస్తావకుత్రచభయౌ న సతాం పరః స్వః ॥ ౩౮ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
గోప్యశ్చ కృష్ణముపలభ్య చిరాదభీష్టం
యత్ప్రేక్షణే దృశిషు పక్ష్మకృతం శపన్తి ।
దృగ్భిర్హృదీకృతమలం పరిరభ్య సర్వా-
స్తద్భావమాపురపి నిత్యయుజాం దురాపమ్ ॥ ౩౯ ॥
గోప్యశ్చ కృష్ణముపలభ్య చిరాదభీష్టం
యత్ప్రేక్షణే దృశిషు పక్ష్మకృతం శపన్తి ।
దృగ్భిర్హృదీకృతమలం పరిరభ్య సర్వా-
స్తద్భావమాపురపి నిత్యయుజాం దురాపమ్ ॥ ౩౯ ॥
భగవాంస్తాస్తథాభూతా వివిక్త ఉపసఙ్గతః ।
ఆశ్లిష్యానామయం పృష్ట్వా ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్ ॥ ౪౦ ॥
ఆశ్లిష్యానామయం పృష్ట్వా ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్ ॥ ౪౦ ॥
అపి స్మరథ నః సఖ్యః స్వానామర్థచికీర్షయా ।
గతాంశ్చిరాయితాఞ్ఛత్రుపక్షక్షపణచేతసః ॥ ౪౧ ॥
గతాంశ్చిరాయితాఞ్ఛత్రుపక్షక్షపణచేతసః ॥ ౪౧ ॥
అప్యవధ్యాయథాస్మాన్ స్విదకృతజ్ఞావిశఙ్కయా ।
నూనం భూతాని భగవాన్ యునక్తి వియునక్తి చ ॥ ౪౨ ॥
నూనం భూతాని భగవాన్ యునక్తి వియునక్తి చ ॥ ౪౨ ॥
వాయుర్యథా ఘనానీకం తృణం తూలం రజాంసి చ ।
సంయోజ్యాక్షిపతే భూయస్తథా భూతాని భూతకృత్ ॥ ౪౩ ॥
సంయోజ్యాక్షిపతే భూయస్తథా భూతాని భూతకృత్ ॥ ౪౩ ॥
మయి భక్తిర్హి భూతానామమృతత్వాయ కల్పతే ।
దిష్ట్యా యదాసీన్మత్స్నేహో భవతీనాం మదాపనః ॥ ౪౪ ॥
దిష్ట్యా యదాసీన్మత్స్నేహో భవతీనాం మదాపనః ॥ ౪౪ ॥
అహం హి సర్వభూతానామాదిరన్తోఽన్తరం బహిః ।
భౌతికానాం యథా ఖం వార్భూర్వాయుర్జ్యోతిరఙ్గనాః ॥ ౪౫ ॥
భౌతికానాం యథా ఖం వార్భూర్వాయుర్జ్యోతిరఙ్గనాః ॥ ౪౫ ॥
ఏవం హ్యేతాని భూతాని భూతేష్వాత్మాత్మనా తతః ।
ఉభయం మయ్యథ పరే పశ్యతాభాతమక్షరే ॥ ౪౬ ॥
ఉభయం మయ్యథ పరే పశ్యతాభాతమక్షరే ॥ ౪౬ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
అధ్యాత్మశిక్షయా గోప్య ఏవం కృష్ణేన శిక్షితాః ।
తదనుస్మరణధ్వస్తజీవకోశాస్తమధ్యగన్ ॥ ౪౭ ॥
అధ్యాత్మశిక్షయా గోప్య ఏవం కృష్ణేన శిక్షితాః ।
తదనుస్మరణధ్వస్తజీవకోశాస్తమధ్యగన్ ॥ ౪౭ ॥
ఆహుశ్చ తే నలిననాభ పదారవిన్దం
యోగేశ్వరైర్హృది విచిన్త్యమగాధబోధైః ।
సంసారకూపపతితోత్తరణావలమ్బం
గేహం జుషామపి మనస్యుదియాత్ సదా నః ॥ ౪౮ ॥
యోగేశ్వరైర్హృది విచిన్త్యమగాధబోధైః ।
సంసారకూపపతితోత్తరణావలమ్బం
గేహం జుషామపి మనస్యుదియాత్ సదా నః ॥ ౪౮ ॥