ശ്രീശുക ഉവാച
ശ്രുത്വാ പൃഥാ സുബലപുത്ര്യഥ യാജ്ഞസേനീ
മാധവ്യഥ ക്ഷിതിപപത്ന്യ ഉത സ്വഗോപ്യഃ ।
കൃഷ്ണേഽഖിലാത്മനി ഹരൌ പ്രണയാനുബന്ധം
സര്വാ വിസിസ്മ്യുരലമശ്രുകലാകുലാക്ഷ്യഃ ॥ ൧ ॥
ശ്രുത്വാ പൃഥാ സുബലപുത്ര്യഥ യാജ്ഞസേനീ
മാധവ്യഥ ക്ഷിതിപപത്ന്യ ഉത സ്വഗോപ്യഃ ।
കൃഷ്ണേഽഖിലാത്മനി ഹരൌ പ്രണയാനുബന്ധം
സര്വാ വിസിസ്മ്യുരലമശ്രുകലാകുലാക്ഷ്യഃ ॥ ൧ ॥
ഇതി സമ്ഭാഷമാണാസു സ്ത്രീഭിഃ സ്ത്രീഷു നൃഭിര്നൃഷു ।
ആയയുര്മുനയസ്തത്ര കൃഷ്ണരാമദിദൃക്ഷയാ ॥ ൨ ॥
ആയയുര്മുനയസ്തത്ര കൃഷ്ണരാമദിദൃക്ഷയാ ॥ ൨ ॥
ദ്വൈപായനോ നാരദശ്ച ച്യവനോ ദേവലോഽസിതഃ ।
വിശ്വാമിത്രഃ ശതാനന്ദോ ഭരദ്വാജോഽഥ ഗൌതമഃ ॥ ൩ ॥
വിശ്വാമിത്രഃ ശതാനന്ദോ ഭരദ്വാജോഽഥ ഗൌതമഃ ॥ ൩ ॥
രാമഃ സശിഷ്യോ ഭഗവാന് വസിഷ്ഠോ ഗാലവോ ഭൃഗുഃ ।
പുലസ്ത്യഃ കശ്യപോഽത്രിശ്ച മാര്കണ്ഡേയോ ബൃഹസ്പതിഃ ॥ ൪ ॥
പുലസ്ത്യഃ കശ്യപോഽത്രിശ്ച മാര്കണ്ഡേയോ ബൃഹസ്പതിഃ ॥ ൪ ॥
ദ്വിതസ്ത്രിതശ്ചൈകതശ്ച ബ്രഹ്മപുത്രാസ്തഥാങ്ഗിരാഃ ।
അഗസ്ത്യോ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച വാമദേവാദയോഽപരേ ॥ ൫ ॥
അഗസ്ത്യോ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച വാമദേവാദയോഽപരേ ॥ ൫ ॥
താന് ദൃഷ്ട്വാ സഹസോത്ഥായ പ്രാഗാസീനാ നൃപാദയഃ ।
പാണ്ഡവാഃ കൃഷ്ണരാമൌ ച പ്രണേമുര്വിശ്വവന്ദിതാന് ॥ ൬ ॥
പാണ്ഡവാഃ കൃഷ്ണരാമൌ ച പ്രണേമുര്വിശ്വവന്ദിതാന് ॥ ൬ ॥
താനാനര്ചുര്യഥാ സര്വേ സഹരാമോഽച്യുതോഽര്ചയത് ।
സ്വാഗതാസനപാദ്യാര്ഘ്യമാല്യധൂപാനുലേപനൈഃ ॥ ൭ ॥
സ്വാഗതാസനപാദ്യാര്ഘ്യമാല്യധൂപാനുലേപനൈഃ ॥ ൭ ॥
ഉവാചസുഖമാസീനാന് ഭഗവാന് ധര്മഗുപ്തനുഃ ।
സദസസ്തസ്യ മഹതോ യതവാചോഽനുശൃണ്വതഃ ॥ ൮ ॥
സദസസ്തസ്യ മഹതോ യതവാചോഽനുശൃണ്വതഃ ॥ ൮ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
അഹോ വയം ജന്മഭൃതോ ലബ്ധം കാര്ത്സ്ന്യേന തത്ഫലമ് ।
ദേവാനാമപി ദുഷ്പ്രാപം യദ് യോഗേശ്വരദര്ശനമ് ॥ ൯ ॥
അഹോ വയം ജന്മഭൃതോ ലബ്ധം കാര്ത്സ്ന്യേന തത്ഫലമ് ।
ദേവാനാമപി ദുഷ്പ്രാപം യദ് യോഗേശ്വരദര്ശനമ് ॥ ൯ ॥
കിം സ്വല്പതപസാം നൃണാമര്ചായാം ദേവചക്ഷുഷാമ് ।
ദര്ശനസ്പര്ശനപ്രശ്നപ്രഹ്വപാദാര്ചനാദികമ് ॥ ൧൦ ॥
ദര്ശനസ്പര്ശനപ്രശ്നപ്രഹ്വപാദാര്ചനാദികമ് ॥ ൧൦ ॥
ന ഹ്യമ്മയാനി തീര്ഥാനി ന ദേവാ മൃച്ഛിലാമയാഃ ।
തേ പുനന്ത്യുരുകാലേന ദര്ശനാദേവ സാധവഃ ॥ ൧൧ ॥
തേ പുനന്ത്യുരുകാലേന ദര്ശനാദേവ സാധവഃ ॥ ൧൧ ॥
നാഗ്നിര്ന സൂര്യോ ന ച ചന്ദ്രതാരകാ
ന ഭൂര്ജലം ഖം ശ്വസനോഽഥ വാങ്മനഃ ।
ഉപാസിതാ ഭേദകൃതോ ഹരന്ത്യഘം
വിപശ്ചിതോ ഘ്നന്തി മുഹൂര്തസേവയാ ॥ ൧൨ ॥
ന ഭൂര്ജലം ഖം ശ്വസനോഽഥ വാങ്മനഃ ।
ഉപാസിതാ ഭേദകൃതോ ഹരന്ത്യഘം
വിപശ്ചിതോ ഘ്നന്തി മുഹൂര്തസേവയാ ॥ ൧൨ ॥
യസ്യാത്മബുദ്ധിഃ കുണപേ ത്രിധാതുകേ
സ്വധീഃ കലത്രാദിഷു ഭൌമ ഇജ്യധീഃ ।
യത്തീര്ഥബുദ്ധിഃ സലിലേ ന കര്ഹിചി-
ജ്ജനേഷ്വഭിജ്ഞേഷു സ ഏവ ഗോഖരഃ ॥ ൧൩ ॥
സ്വധീഃ കലത്രാദിഷു ഭൌമ ഇജ്യധീഃ ।
യത്തീര്ഥബുദ്ധിഃ സലിലേ ന കര്ഹിചി-
ജ്ജനേഷ്വഭിജ്ഞേഷു സ ഏവ ഗോഖരഃ ॥ ൧൩ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
നിശമ്യേത്ഥം ഭഗവതഃ കൃഷ്ണസ്യാകുണ്ഠമേധസഃ ।
വചോ ദുരന്വയം വിപ്രാസ്തൂഷ്ണീമാസന് ഭ്രമദ്ധിയഃ ॥ ൧൪ ॥
നിശമ്യേത്ഥം ഭഗവതഃ കൃഷ്ണസ്യാകുണ്ഠമേധസഃ ।
വചോ ദുരന്വയം വിപ്രാസ്തൂഷ്ണീമാസന് ഭ്രമദ്ധിയഃ ॥ ൧൪ ॥
ചിരം വിമൃശ്യ മുനയ ഈശ്വരസ്യേശിതവ്യതാമ് ।
ജനസങ്ഗ്രഹ ഇത്യൂചുഃ സ്മയന്തസ്തം ജഗദ്ഗുരുമ് ॥ ൧൫ ॥
ജനസങ്ഗ്രഹ ഇത്യൂചുഃ സ്മയന്തസ്തം ജഗദ്ഗുരുമ് ॥ ൧൫ ॥
ശ്രീമുനയ ഊചുഃ
യന്മായയാ തത്ത്വവിദുത്തമാ വയം
വിമോഹിതാ വിശ്വസൃജാമധീശ്വരാഃ ।
യദീശിതവ്യായതി ഗൂഢ ഈഹയാ
അഹോ വിചിത്രം ഭഗവദ്വിചേഷ്ടിതമ് ॥ ൧൬ ॥
യന്മായയാ തത്ത്വവിദുത്തമാ വയം
വിമോഹിതാ വിശ്വസൃജാമധീശ്വരാഃ ।
യദീശിതവ്യായതി ഗൂഢ ഈഹയാ
അഹോ വിചിത്രം ഭഗവദ്വിചേഷ്ടിതമ് ॥ ൧൬ ॥
അനീഹ ഏതദ് ബഹുധൈക ആത്മനാ
സൃജത്യവത്യത്തി ന ബധ്യതേ യഥാ ।
ഭൌമൈര്ഹി ഭൂമിര്ബഹുനാമരൂപിണീ
അഹോ വിഭൂമ്നശ്ചരിതം വിഡമ്ബനമ് ॥ ൧൭ ॥
സൃജത്യവത്യത്തി ന ബധ്യതേ യഥാ ।
ഭൌമൈര്ഹി ഭൂമിര്ബഹുനാമരൂപിണീ
അഹോ വിഭൂമ്നശ്ചരിതം വിഡമ്ബനമ് ॥ ൧൭ ॥
അഥാപി കാലേ സ്വജനാഭിഗുപ്തയേ
ബിഭര്ഷി സത്ത്വം ഖലനിഗ്രഹായ ച ।
സ്വലീലയാ വേദപഥം സനാതനം
വര്ണാശ്രമാത്മാ പുരുഷഃ പരോ ഭവാന് ॥ ൧൮ ॥
ബിഭര്ഷി സത്ത്വം ഖലനിഗ്രഹായ ച ।
സ്വലീലയാ വേദപഥം സനാതനം
വര്ണാശ്രമാത്മാ പുരുഷഃ പരോ ഭവാന് ॥ ൧൮ ॥
ബ്രഹ്മ തേ ഹൃദയം ശുക്ലം തപഃസ്വാധ്യായസംയമൈഃ ।
യത്രോപലബ്ധം സദ് വ്യക്തമവ്യക്തം ച തതഃ പരമ് ॥ ൧൯ ॥
യത്രോപലബ്ധം സദ് വ്യക്തമവ്യക്തം ച തതഃ പരമ് ॥ ൧൯ ॥
തസ്മാദ് ബ്രഹ്മകുലം ബ്രഹ്മന് ശാസ്ത്രയോനേസ്ത്വമാത്മനഃ ।
സഭാജയസി സദ്ധാമ തദ് ബ്രഹ്മണ്യാഗ്രണീര്ഭവാന് ॥ ൨൦ ॥
സഭാജയസി സദ്ധാമ തദ് ബ്രഹ്മണ്യാഗ്രണീര്ഭവാന് ॥ ൨൦ ॥
അദ്യ നോ ജന്മസാഫല്യം വിദ്യായാസ്തപസോ ദൃശഃ ।
ത്വയാ സങ്ഗമ്യ സദ്ഗത്യാ യദന്തഃ ശ്രേയസാം പരഃ ॥ ൨൧ ॥
ത്വയാ സങ്ഗമ്യ സദ്ഗത്യാ യദന്തഃ ശ്രേയസാം പരഃ ॥ ൨൧ ॥
നമസ്തസ്മൈ ഭഗവതേ കൃഷ്ണായാകുണ്ഠമേധസേ ।
സ്വയോഗമായയാച്ഛന്നമഹിമ്നേ പരമാത്മനേ ॥ ൨൨ ॥
സ്വയോഗമായയാച്ഛന്നമഹിമ്നേ പരമാത്മനേ ॥ ൨൨ ॥
ന യം വിദന്ത്യമീ ഭൂപാ ഏകാരാമാശ്ച വൃഷ്ണയഃ ।
മായാജവനികാച്ഛന്നമാത്മാനം കാലമീശ്വരമ് ॥ ൨൩ ॥
മായാജവനികാച്ഛന്നമാത്മാനം കാലമീശ്വരമ് ॥ ൨൩ ॥
യഥാ ശയാനഃ പുരുഷ ആത്മാനം ഗുണതത്ത്വദൃക് ।
നാമമാത്രേന്ദ്രിയാഭാതം ന വേദ രഹിതം പരമ് ॥ ൨൪ ॥
നാമമാത്രേന്ദ്രിയാഭാതം ന വേദ രഹിതം പരമ് ॥ ൨൪ ॥
ഏവം ത്വാ നാമമാത്രേഷു വിഷയേഷ്വിന്ദ്രിയേഹയാ ।
മായയാ വിഭ്രമച്ചിത്തോ ന വേദ സ്മൃത്യുപപ്ലവാത് ॥ ൨൫ ॥
മായയാ വിഭ്രമച്ചിത്തോ ന വേദ സ്മൃത്യുപപ്ലവാത് ॥ ൨൫ ॥
തസ്യാദ്യ തേ ദദൃശിമാങ്ഘ്രിമഘൌഘമര്ഷ-
തീര്ഥാസ്പദം ഹൃദി കൃതം സുവിപക്വയോഗൈഃ ।
ഉത്സിക്തഭക്ത്യുപഹതാശയജീവകോശാ
ആപുര്ഭവദ്ഗതിമഥാനുഗൃഹാണ ഭക്താന് ॥ ൨൬ ॥
തീര്ഥാസ്പദം ഹൃദി കൃതം സുവിപക്വയോഗൈഃ ।
ഉത്സിക്തഭക്ത്യുപഹതാശയജീവകോശാ
ആപുര്ഭവദ്ഗതിമഥാനുഗൃഹാണ ഭക്താന് ॥ ൨൬ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇത്യനുജ്ഞാപ്യ ദാശാര്ഹം ധൃതരാഷ്ട്രം യുധിഷ്ഠിരമ് ।
രാജര്ഷേ സ്വാശ്രമാന് ഗന്തും മുനയോ ദധിരേ മനഃ ॥ ൨൭ ॥
ഇത്യനുജ്ഞാപ്യ ദാശാര്ഹം ധൃതരാഷ്ട്രം യുധിഷ്ഠിരമ് ।
രാജര്ഷേ സ്വാശ്രമാന് ഗന്തും മുനയോ ദധിരേ മനഃ ॥ ൨൭ ॥
തദ് വീക്ഷ്യ താനുപവ്രജ്യ വസുദേവോ മഹായശാഃ ।
പ്രണമ്യ ചോപസങ്ഗൃഹ്യ ബഭാഷേദം സുയന്ത്രിതഃ ॥ ൨൮ ॥
പ്രണമ്യ ചോപസങ്ഗൃഹ്യ ബഭാഷേദം സുയന്ത്രിതഃ ॥ ൨൮ ॥
ശ്രീവസുദേവ ഉവാച
നമോ വഃ സര്വദേവേഭ്യ ഋഷയഃ ശ്രോതുമര്ഹഥ ।
കര്മണാ കര്മനിര്ഹാരോ യഥാ സ്യാന്നസ്തദുച്യതാമ് ॥ ൨൯ ॥
നമോ വഃ സര്വദേവേഭ്യ ഋഷയഃ ശ്രോതുമര്ഹഥ ।
കര്മണാ കര്മനിര്ഹാരോ യഥാ സ്യാന്നസ്തദുച്യതാമ് ॥ ൨൯ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
നാതിചിത്രമിദം വിപ്രാ വസുദേവോ ബുഭുത്സയാ ।
കൃഷ്ണം മത്വാര്ഭകം യന്നഃ പൃച്ഛതി ശ്രേയ ആത്മനഃ ॥ ൩൦ ॥
നാതിചിത്രമിദം വിപ്രാ വസുദേവോ ബുഭുത്സയാ ।
കൃഷ്ണം മത്വാര്ഭകം യന്നഃ പൃച്ഛതി ശ്രേയ ആത്മനഃ ॥ ൩൦ ॥
സന്നികര്ഷോഽത്ര മര്ത്യാനാമനാദരണകാരണമ് ।
ഗാങ്ഗം ഹിത്വാ യഥാന്യാമ്ഭസ്തത്രത്യോ യാതി ശുദ്ധയേ ॥ ൩൧ ॥
ഗാങ്ഗം ഹിത്വാ യഥാന്യാമ്ഭസ്തത്രത്യോ യാതി ശുദ്ധയേ ॥ ൩൧ ॥
യസ്യാനുഭൂതിഃ കാലേന ലയോത്പത്ത്യാദിനാസ്യ വൈ ।
സ്വതോഽന്യസ്മാച്ച ഗുണതോ ന കുതശ്ചന രിഷ്യതി ॥ ൩൨ ॥
സ്വതോഽന്യസ്മാച്ച ഗുണതോ ന കുതശ്ചന രിഷ്യതി ॥ ൩൨ ॥
തം ക്ലേശകര്മപരിപാകഗുണപ്രവാഹൈ-
രവ്യാഹതാനുഭവമീശ്വരമദ്വിതീയമ് ।
പ്രാണാദിഭിഃ സ്വവിഭവൈരുപഗൂഢമന്യോ
മന്യേത സൂര്യമിവ മേഘഹിമോപരാഗൈഃ ॥ ൩൩ ॥
രവ്യാഹതാനുഭവമീശ്വരമദ്വിതീയമ് ।
പ്രാണാദിഭിഃ സ്വവിഭവൈരുപഗൂഢമന്യോ
മന്യേത സൂര്യമിവ മേഘഹിമോപരാഗൈഃ ॥ ൩൩ ॥
അഥോചുര്മുനയോ രാജന്നാഭാഷ്യാനകദുന്ദുഭിമ് ।
സര്വേഷാം ശൃണ്വതാം രാജ്ഞാം തഥൈവാച്യുതരാമയോഃ ॥ ൩൪ ॥
സര്വേഷാം ശൃണ്വതാം രാജ്ഞാം തഥൈവാച്യുതരാമയോഃ ॥ ൩൪ ॥
കര്മണാ കര്മനിര്ഹാര ഏഷ സാധു നിരൂപിതഃ ।
യച്ഛ്രദ്ധയാ യജേദ് വിഷ്ണും സര്വയജ്ഞേശ്വരം മഖൈഃ ॥ ൩൫ ॥
യച്ഛ്രദ്ധയാ യജേദ് വിഷ്ണും സര്വയജ്ഞേശ്വരം മഖൈഃ ॥ ൩൫ ॥
ചിത്തസ്യോപശമോഽയം വൈ കവിഭിഃ ശാസ്ത്രചക്ഷുഷാ ।
ദര്ശിതഃ സുഗമോ യോഗോ ധര്മശ്ചാത്മമുദാവഹഃ ॥ ൩൬ ॥
ദര്ശിതഃ സുഗമോ യോഗോ ധര്മശ്ചാത്മമുദാവഹഃ ॥ ൩൬ ॥
അയം സ്വസ്ത്യയനഃ പന്ഥാ ദ്വിജാതേര്ഗൃഹമേധിനഃ ।
യച്ഛ്രദ്ധയാപ്തവിത്തേന ശുക്ലേനേജ്യേത പൂരുഷഃ ॥ ൩൭ ॥
യച്ഛ്രദ്ധയാപ്തവിത്തേന ശുക്ലേനേജ്യേത പൂരുഷഃ ॥ ൩൭ ॥
വിത്തൈഷണാം യജ്ഞദാനൈര്ഗൃഹൈര്ദാരസുതൈഷണാമ് ।
ആത്മലോകൈഷണാം ദേവ കാലേന വിസൃജേദ്ബുധഃ ।
ഗ്രാമേ ത്യക്തൈഷണാഃ സര്വേ യയുര്ധീരാസ്തപോവനമ് ॥ ൩൮ ॥
ആത്മലോകൈഷണാം ദേവ കാലേന വിസൃജേദ്ബുധഃ ।
ഗ്രാമേ ത്യക്തൈഷണാഃ സര്വേ യയുര്ധീരാസ്തപോവനമ് ॥ ൩൮ ॥
ഋണൈസ്ത്രിഭിര്ദ്വിജോ ജാതോ ദേവര്ഷിപിതൃണാം പ്രഭോ ।
യജ്ഞാധ്യയനപുത്രൈസ്താന്യനിസ്തീര്യ ത്യജന് പതേത് ॥ ൩൯ ॥
യജ്ഞാധ്യയനപുത്രൈസ്താന്യനിസ്തീര്യ ത്യജന് പതേത് ॥ ൩൯ ॥
ത്വം ത്വദ്യ മുക്തോ ദ്വാഭ്യാം വൈ ഋഷിപിത്രോര്മഹാമതേ ।
യജ്ഞൈര്ദേവര്ണമുന്മുച്യ നിര്ഋണോഽശരണോ ഭവ ॥ ൪൦ ॥
യജ്ഞൈര്ദേവര്ണമുന്മുച്യ നിര്ഋണോഽശരണോ ഭവ ॥ ൪൦ ॥
വസുദേവ ഭവാന് നൂനം ഭക്ത്യാ പരമയാ ഹരിമ് ।
ജഗതാമീശ്വരം പ്രാര്ചഃ സ യദ് വാം പുത്രതാം ഗതഃ ॥ ൪൧ ॥
ജഗതാമീശ്വരം പ്രാര്ചഃ സ യദ് വാം പുത്രതാം ഗതഃ ॥ ൪൧ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വസുദേവോ മഹാമനാഃ ।
താനൃഷീനൃത്വിജോ വവ്രേ മൂര്ധ്നാനമ്യ പ്രസാദ്യ ച ॥ ൪൨ ॥
ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വസുദേവോ മഹാമനാഃ ।
താനൃഷീനൃത്വിജോ വവ്രേ മൂര്ധ്നാനമ്യ പ്രസാദ്യ ച ॥ ൪൨ ॥
ത ഏനമൃഷയോ രാജന് വൃതാ ധര്മേണ ധാര്മികമ് ।
തസ്മിന്നയാജയന് ക്ഷേത്രേ മഖൈരുത്തമകല്പകൈഃ ॥ ൪൩ ॥
തസ്മിന്നയാജയന് ക്ഷേത്രേ മഖൈരുത്തമകല്പകൈഃ ॥ ൪൩ ॥
തദ്ദീക്ഷായാം പ്രവൃത്തായാം വൃഷ്ണയഃ പുഷ്കരസ്രജഃ ।
സ്നാതാഃ സുവാസസോ രാജന് രാജാനഃ സുഷ്ഠ്വലങ്കൃതാഃ ॥ ൪൪ ॥
സ്നാതാഃ സുവാസസോ രാജന് രാജാനഃ സുഷ്ഠ്വലങ്കൃതാഃ ॥ ൪൪ ॥
തന്മഹിഷ്യശ്ച മുദിതാ നിഷ്കകണ്ഠ്യഃ സുവാസസഃ ।
ദീക്ഷാശാലാമുപാജഗ്മുരാലിപ്താ വസ്തുപാണയഃ ॥ ൪൫ ॥
ദീക്ഷാശാലാമുപാജഗ്മുരാലിപ്താ വസ്തുപാണയഃ ॥ ൪൫ ॥
നേദുര്മൃദങ്ഗപടഹശങ്ഖഭേര്യാനകാദയഃ ।
നനൃതുര്നടനര്തക്യസ്തുഷ്ടുവുഃ സൂതമാഗധാഃ ।
ജഗുഃ സുകണ്ഠ്യോ ഗന്ധര്വ്യഃ സങ്ഗീതം സഹഭര്തൃകാഃ ॥ ൪൬ ॥
നനൃതുര്നടനര്തക്യസ്തുഷ്ടുവുഃ സൂതമാഗധാഃ ।
ജഗുഃ സുകണ്ഠ്യോ ഗന്ധര്വ്യഃ സങ്ഗീതം സഹഭര്തൃകാഃ ॥ ൪൬ ॥
തമഭ്യഷിഞ്ചന് വിധിവദക്തമഭ്യക്തമൃത്വിജഃ ।
പത്നീഭിരഷ്ടാദശഭിഃ സോമരാജമിവോഡുഭിഃ ॥ ൪൭ ॥
പത്നീഭിരഷ്ടാദശഭിഃ സോമരാജമിവോഡുഭിഃ ॥ ൪൭ ॥
താഭിര്ദുകൂലവലയൈര്ഹാരനൂപുരകുണ്ഡലൈഃ ।
സ്വലങ്കൃതാഭിര്വിബഭൌ ദീക്ഷിതോഽജിനസംവൃതഃ ॥ ൪൮ ॥
സ്വലങ്കൃതാഭിര്വിബഭൌ ദീക്ഷിതോഽജിനസംവൃതഃ ॥ ൪൮ ॥
തസ്യര്ത്വിജോ മഹാരാജ രത്നകൌശേയവാസസഃ ।
സസദസ്യാ വിരേജുസ്തേ യഥാ വൃത്രഹണോഽധ്വരേ ॥ ൪൯ ॥
സസദസ്യാ വിരേജുസ്തേ യഥാ വൃത്രഹണോഽധ്വരേ ॥ ൪൯ ॥
തദാ രാമശ്ച കൃഷ്ണശ്ച സ്വൈഃ സ്വൈര്ബന്ധുഭിരന്വിതൌ ।
രേജതുഃ സ്വസുതൈര്ദാരൈര്ജീവേശൌ സ്വവിഭൂതിഭിഃ ॥ ൫൦ ॥
രേജതുഃ സ്വസുതൈര്ദാരൈര്ജീവേശൌ സ്വവിഭൂതിഭിഃ ॥ ൫൦ ॥
ഈജേഽനുയജ്ഞം വിധിനാ അഗ്നിഹോത്രാദിലക്ഷണൈഃ ।
പ്രാകൃതൈര്വൈകൃതൈര്യജ്ഞൈര്ദ്രവ്യജ്ഞാനക്രിയേശ്വരമ് ॥ ൫൧ ॥
പ്രാകൃതൈര്വൈകൃതൈര്യജ്ഞൈര്ദ്രവ്യജ്ഞാനക്രിയേശ്വരമ് ॥ ൫൧ ॥
അഥര്ത്വിഗ്ഭ്യോഽദദാത് കാലേ യഥാമ്നാതം സ ദക്ഷിണാഃ ।
സ്വലങ്കൃതേഭ്യോഽലങ്കൃത്യ ഗോഭൂകന്യാ മഹാധനാഃ ॥ ൫൨ ॥
സ്വലങ്കൃതേഭ്യോഽലങ്കൃത്യ ഗോഭൂകന്യാ മഹാധനാഃ ॥ ൫൨ ॥
പത്നീസംയാജാവഭൃഥ്യൈശ്ചരിത്വാ തേ മഹര്ഷയഃ ।
സസ്നൂ രാമഹ്രദേ വിപ്രാ യജമാനപുരഃസരാഃ ॥ ൫൩ ॥
സസ്നൂ രാമഹ്രദേ വിപ്രാ യജമാനപുരഃസരാഃ ॥ ൫൩ ॥
സ്നാതോഽലങ്കാരവാസാംസി വന്ദിഭ്യോഽദാത്തഥാ സ്ത്രിയഃ ।
തതഃ സ്വലങ്കൃതോ വര്ണാനാശ്വഭ്യോഽന്നേന പൂജയത് ॥ ൫൪ ॥
തതഃ സ്വലങ്കൃതോ വര്ണാനാശ്വഭ്യോഽന്നേന പൂജയത് ॥ ൫൪ ॥
ബന്ധൂന് സദാരാന് സസുതാന് പാരിബര്ഹേണ ഭൂയസാ ।
വിദര്ഭകോശലകുരൂന് കാശികേകയസൃഞ്ജയാന് ॥ ൫൫ ॥
വിദര്ഭകോശലകുരൂന് കാശികേകയസൃഞ്ജയാന് ॥ ൫൫ ॥
സദസ്യര്ത്വിക്സുരഗണാന് നൃഭൂതപിതൃചാരണാന് ।
ശ്രീനികേതമനുജ്ഞാപ്യ ശംസന്തഃ പ്രയയുഃ ക്രതുമ് ॥ ൫൬ ॥
ശ്രീനികേതമനുജ്ഞാപ്യ ശംസന്തഃ പ്രയയുഃ ക്രതുമ് ॥ ൫൬ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രോഽനുജഃ പാര്ഥാ ഭീഷ്മോ ദ്രോണഃ പൃഥാ യമൌ ।
നാരദോ ഭഗവാന് വ്യാസഃ സുഹൃത്സമ്ബന്ധിബാന്ധവാഃ ॥ ൫൭ ॥
നാരദോ ഭഗവാന് വ്യാസഃ സുഹൃത്സമ്ബന്ധിബാന്ധവാഃ ॥ ൫൭ ॥
ബന്ധൂന് പരിഷ്വജ്യ യദൂന് സൌഹൃദാക്ലിന്നചേതസഃ ।
യയുര്വിരഹകൃച്ഛ്രേണ സ്വദേശാംശ്ചാപരേ ജനാഃ ॥ ൫൮ ॥
യയുര്വിരഹകൃച്ഛ്രേണ സ്വദേശാംശ്ചാപരേ ജനാഃ ॥ ൫൮ ॥
നന്ദസ്തു സഹ ഗോപാലൈര്ബൃഹത്യാ പൂജയാര്ചിതഃ ।
കൃഷ്ണരാമോഗ്രസേനാദ്യൈര്ന്യവാത്സീദ് ബന്ധുവത്സലഃ ॥ ൫൯ ॥
കൃഷ്ണരാമോഗ്രസേനാദ്യൈര്ന്യവാത്സീദ് ബന്ധുവത്സലഃ ॥ ൫൯ ॥
വസുദേവോഽഞ്ജസോത്തീര്യ മനോരഥമഹാര്ണവമ് ।
സുഹൃദ് വൃതഃ പ്രീതമനാ നന്ദമാഹ കരേ സ്പൃശന് ॥ ൬൦ ॥
സുഹൃദ് വൃതഃ പ്രീതമനാ നന്ദമാഹ കരേ സ്പൃശന് ॥ ൬൦ ॥
ശ്രീവസുദേവ ഉവാച
ഭ്രാതരീശകൃതഃ പാശോ നൃണാം യഃ സ്നേഹസംജ്ഞിതഃ ।
തം ദുസ്ത്യജമഹം മന്യേ ശൂരാണാമപി യോഗിനാമ് ॥ ൬൧ ॥
ഭ്രാതരീശകൃതഃ പാശോ നൃണാം യഃ സ്നേഹസംജ്ഞിതഃ ।
തം ദുസ്ത്യജമഹം മന്യേ ശൂരാണാമപി യോഗിനാമ് ॥ ൬൧ ॥
അസ്മാസ്വപ്രതികല്പേയം യത് കൃതാജ്ഞേഷു സത്തമൈഃ ।
മൈത്ര്യര്പിതാഫലാ ചാപി ന നിവര്തേത കര്ഹിചിത് ॥ ൬൨ ॥
മൈത്ര്യര്പിതാഫലാ ചാപി ന നിവര്തേത കര്ഹിചിത് ॥ ൬൨ ॥
പ്രാഗകല്പാച്ച കുശലം ഭ്രാതര്വോ നാചരാമ ഹി ।
അധുനാ ശ്രീമദാന്ധാക്ഷാ ന പശ്യാമഃ പുരഃ സതഃ ॥ ൬൩ ॥
അധുനാ ശ്രീമദാന്ധാക്ഷാ ന പശ്യാമഃ പുരഃ സതഃ ॥ ൬൩ ॥
മാ രാജ്യശ്രീരഭൂത് പുംസഃ ശ്രേയസ്കാമസ്യ മാനദ ।
സ്വജനാനുത ബന്ധൂന് വാ ന പശ്യതി യയാന്ധദൃക് ॥ ൬൪ ॥
സ്വജനാനുത ബന്ധൂന് വാ ന പശ്യതി യയാന്ധദൃക് ॥ ൬൪ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം സൌഹൃദശൈഥില്യചിത്ത ആനകദുന്ദുഭിഃ ।
രുരോദ തത്കൃതാം മൈത്രീം സ്മരന്നശ്രുവിലോചനഃ ॥ ൬൫ ॥
ഏവം സൌഹൃദശൈഥില്യചിത്ത ആനകദുന്ദുഭിഃ ।
രുരോദ തത്കൃതാം മൈത്രീം സ്മരന്നശ്രുവിലോചനഃ ॥ ൬൫ ॥
നന്ദസ്തു സഖ്യുഃ പ്രിയകൃത് പ്രേമ്ണാ ഗോവിന്ദരാമയോഃ ।
അദ്യ ശ്വ ഇതി മാസാംസ്ത്രീന് യദുഭിര്മാനിതോഽവസത് ॥ ൬൬ ॥
അദ്യ ശ്വ ഇതി മാസാംസ്ത്രീന് യദുഭിര്മാനിതോഽവസത് ॥ ൬൬ ॥
തതഃ കാമൈഃ പൂര്യമാണഃ സവ്രജഃ സഹബാന്ധവഃ ।
പരാര്ധ്യാഭരണക്ഷൌമനാനാനര്ഘ്യപരിച്ഛദൈഃ ॥ ൬൭ ॥
പരാര്ധ്യാഭരണക്ഷൌമനാനാനര്ഘ്യപരിച്ഛദൈഃ ॥ ൬൭ ॥
വസുദേവോഗ്രസേനാഭ്യാം കൃഷ്ണോദ്ധവബലാദിഭിഃ ।
ദത്തമാദായ പാരിബര്ഹം യാപിതോ യദുഭിര്യയൌ ॥ ൬൮ ॥
ദത്തമാദായ പാരിബര്ഹം യാപിതോ യദുഭിര്യയൌ ॥ ൬൮ ॥
നന്ദോ ഗോപാശ്ച ഗോപ്യശ്ച ഗോവിന്ദചരണാമ്ബുജേ ।
മനഃ ക്ഷിപ്തം പുനര്ഹര്തുമനീശാ മഥുരാം യയുഃ ॥ ൬൯ ॥
മനഃ ക്ഷിപ്തം പുനര്ഹര്തുമനീശാ മഥുരാം യയുഃ ॥ ൬൯ ॥
ബന്ധുഷു പ്രതിയാതേഷു വൃഷ്ണയഃ കൃഷ്ണദേവതാഃ ।
വീക്ഷ്യ പ്രാവൃഷമാസന്നാദ് യയുര്ദ്വാരവതീം പുനഃ ॥ ൭൦ ॥
വീക്ഷ്യ പ്രാവൃഷമാസന്നാദ് യയുര്ദ്വാരവതീം പുനഃ ॥ ൭൦ ॥
ജനേഭ്യഃ കഥയാം ചക്രുര്യദുദേവമഹോത്സവമ് ।
യദാസീത്തീര്ഥയാത്രായാം സുഹൃത്സന്ദര്ശനാദികമ് ॥ ൭൧ ॥
യദാസീത്തീര്ഥയാത്രായാം സുഹൃത്സന്ദര്ശനാദികമ് ॥ ൭൧ ॥