శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౦.౮౪

శ్రీశుక ఉవాచ
శ్రుత్వా పృథా సుబలపుత్ర్యథ యాజ్ఞసేనీ
మాధవ్యథ క్షితిపపత్న్య ఉత స్వగోప్యః ।
కృష్ణేఽఖిలాత్మని హరౌ ప్రణయానుబన్ధం
సర్వా విసిస్మ్యురలమశ్రుకలాకులాక్ష్యః ॥ ౧ ॥

ఇతి సమ్భాషమాణాసు స్త్రీభిః స్త్రీషు నృభిర్నృషు ।
ఆయయుర్మునయస్తత్ర కృష్ణరామదిదృక్షయా ॥ ౨ ॥

ద్వైపాయనో నారదశ్చ చ్యవనో దేవలోఽసితః ।
విశ్వామిత్రః శతానన్దో భరద్వాజోఽథ గౌతమః ॥ ౩ ॥

రామః సశిష్యో భగవాన్ వసిష్ఠో గాలవో భృగుః ।
పులస్త్యః కశ్యపోఽత్రిశ్చ మార్కణ్డేయో బృహస్పతిః ॥ ౪ ॥

ద్వితస్త్రితశ్చైకతశ్చ బ్రహ్మపుత్రాస్తథాఙ్గిరాః ।
అగస్త్యో యాజ్ఞవల్క్యశ్చ వామదేవాదయోఽపరే ॥ ౫ ॥

తాన్ దృష్ట్వా సహసోత్థాయ ప్రాగాసీనా నృపాదయః ।
పాణ్డవాః కృష్ణరామౌ చ ప్రణేముర్విశ్వవన్దితాన్ ॥ ౬ ॥

తానానర్చుర్యథా సర్వే సహరామోఽచ్యుతోఽర్చయత్ ।
స్వాగతాసనపాద్యార్ఘ్యమాల్యధూపానులేపనైః ॥ ౭ ॥

ఉవాచసుఖమాసీనాన్ భగవాన్ ధర్మగుప్తనుః ।
సదసస్తస్య మహతో యతవాచోఽనుశృణ్వతః ॥ ౮ ॥

శ్రీభగవానువాచ
అహో వయం జన్మభృతో లబ్ధం కార్త్స్న్యేన తత్ఫలమ్ ।
దేవానామపి దుష్ప్రాపం యద్ యోగేశ్వరదర్శనమ్ ॥ ౯ ॥

కిం స్వల్పతపసాం నృణామర్చాయాం దేవచక్షుషామ్ ।
దర్శనస్పర్శనప్రశ్నప్రహ్వపాదార్చనాదికమ్ ॥ ౧౦ ॥

న హ్యమ్మయాని తీర్థాని న దేవా మృచ్ఛిలామయాః ।
తే పునన్త్యురుకాలేన దర్శనాదేవ సాధవః ॥ ౧౧ ॥

నాగ్నిర్న సూర్యో న చ చన్ద్రతారకా
న భూర్జలం ఖం శ్వసనోఽథ వాఙ్మనః ।
ఉపాసితా భేదకృతో హరన్త్యఘం
విపశ్చితో ఘ్నన్తి ముహూర్తసేవయా ॥ ౧౨ ॥

యస్యాత్మబుద్ధిః కుణపే త్రిధాతుకే
స్వధీః కలత్రాదిషు భౌమ ఇజ్యధీః ।
యత్తీర్థబుద్ధిః సలిలే న కర్హిచి-
జ్జనేష్వభిజ్ఞేషు స ఏవ గోఖరః ॥ ౧౩ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
నిశమ్యేత్థం భగవతః కృష్ణస్యాకుణ్ఠమేధసః ।
వచో దురన్వయం విప్రాస్తూష్ణీమాసన్ భ్రమద్ధియః ॥ ౧౪ ॥

చిరం విమృశ్య మునయ ఈశ్వరస్యేశితవ్యతామ్ ।
జనసఙ్గ్రహ ఇత్యూచుః స్మయన్తస్తం జగద్గురుమ్ ॥ ౧౫ ॥

శ్రీమునయ ఊచుః
యన్మాయయా తత్త్వవిదుత్తమా వయం
విమోహితా విశ్వసృజామధీశ్వరాః ।
యదీశితవ్యాయతి గూఢ ఈహయా
అహో విచిత్రం భగవద్విచేష్టితమ్ ॥ ౧౬ ॥

అనీహ ఏతద్ బహుధైక ఆత్మనా
సృజత్యవత్యత్తి న బధ్యతే యథా ।
భౌమైర్హి భూమిర్బహునామరూపిణీ
అహో విభూమ్నశ్చరితం విడమ్బనమ్ ॥ ౧౭ ॥

అథాపి కాలే స్వజనాభిగుప్తయే
బిభర్షి సత్త్వం ఖలనిగ్రహాయ చ ।
స్వలీలయా వేదపథం సనాతనం
వర్ణాశ్రమాత్మా పురుషః పరో భవాన్ ॥ ౧౮ ॥

బ్రహ్మ తే హృదయం శుక్లం తపఃస్వాధ్యాయసంయమైః ।
యత్రోపలబ్ధం సద్ వ్యక్తమవ్యక్తం చ తతః పరమ్ ॥ ౧౯ ॥

తస్మాద్ బ్రహ్మకులం బ్రహ్మన్ శాస్త్రయోనేస్త్వమాత్మనః ।
సభాజయసి సద్ధామ తద్ బ్రహ్మణ్యాగ్రణీర్భవాన్ ॥ ౨౦ ॥

అద్య నో జన్మసాఫల్యం విద్యాయాస్తపసో దృశః ।
త్వయా సఙ్గమ్య సద్గత్యా యదన్తః శ్రేయసాం పరః ॥ ౨౧ ॥

నమస్తస్మై భగవతే కృష్ణాయాకుణ్ఠమేధసే ।
స్వయోగమాయయాచ్ఛన్నమహిమ్నే పరమాత్మనే ॥ ౨౨ ॥

న యం విదన్త్యమీ భూపా ఏకారామాశ్చ వృష్ణయః ।
మాయాజవనికాచ్ఛన్నమాత్మానం కాలమీశ్వరమ్ ॥ ౨౩ ॥

యథా శయానః పురుష ఆత్మానం గుణతత్త్వదృక్ ।
నామమాత్రేన్ద్రియాభాతం న వేద రహితం పరమ్ ॥ ౨౪ ॥

ఏవం త్వా నామమాత్రేషు విషయేష్విన్ద్రియేహయా ।
మాయయా విభ్రమచ్చిత్తో న వేద స్మృత్యుపప్లవాత్ ॥ ౨౫ ॥

తస్యాద్య తే దదృశిమాఙ్ఘ్రిమఘౌఘమర్ష-
తీర్థాస్పదం హృది కృతం సువిపక్వయోగైః ।
ఉత్సిక్తభక్త్యుపహతాశయజీవకోశా
ఆపుర్భవద్గతిమథానుగృహాణ భక్తాన్ ॥ ౨౬ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యనుజ్ఞాప్య దాశార్హం ధృతరాష్ట్రం యుధిష్ఠిరమ్ ।
రాజర్షే స్వాశ్రమాన్ గన్తుం మునయో దధిరే మనః ॥ ౨౭ ॥

తద్ వీక్ష్య తానుపవ్రజ్య వసుదేవో మహాయశాః ।
ప్రణమ్య చోపసఙ్గృహ్య బభాషేదం సుయన్త్రితః ॥ ౨౮ ॥

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ
నమో వః సర్వదేవేభ్య ఋషయః శ్రోతుమర్హథ ।
కర్మణా కర్మనిర్హారో యథా స్యాన్నస్తదుచ్యతామ్ ॥ ౨౯ ॥

శ్రీనారద ఉవాచ
నాతిచిత్రమిదం విప్రా వసుదేవో బుభుత్సయా ।
కృష్ణం మత్వార్భకం యన్నః పృచ్ఛతి శ్రేయ ఆత్మనః ॥ ౩౦ ॥

సన్నికర్షోఽత్ర మర్త్యానామనాదరణకారణమ్ ।
గాఙ్గం హిత్వా యథాన్యామ్భస్తత్రత్యో యాతి శుద్ధయే ॥ ౩౧ ॥

యస్యానుభూతిః కాలేన లయోత్పత్త్యాదినాస్య వై ।
స్వతోఽన్యస్మాచ్చ గుణతో న కుతశ్చన రిష్యతి ॥ ౩౨ ॥

తం క్లేశకర్మపరిపాకగుణప్రవాహై-
రవ్యాహతానుభవమీశ్వరమద్వితీయమ్ ।
ప్రాణాదిభిః స్వవిభవైరుపగూఢమన్యో
మన్యేత సూర్యమివ మేఘహిమోపరాగైః ॥ ౩౩ ॥

అథోచుర్మునయో రాజన్నాభాష్యానకదున్దుభిమ్ ।
సర్వేషాం శృణ్వతాం రాజ్ఞాం తథైవాచ్యుతరామయోః ॥ ౩౪ ॥

కర్మణా కర్మనిర్హార ఏష సాధు నిరూపితః ।
యచ్ఛ్రద్ధయా యజేద్ విష్ణుం సర్వయజ్ఞేశ్వరం మఖైః ॥ ౩౫ ॥

చిత్తస్యోపశమోఽయం వై కవిభిః శాస్త్రచక్షుషా ।
దర్శితః సుగమో యోగో ధర్మశ్చాత్మముదావహః ॥ ౩౬ ॥

అయం స్వస్త్యయనః పన్థా ద్విజాతేర్గృహమేధినః ।
యచ్ఛ్రద్ధయాప్తవిత్తేన శుక్లేనేజ్యేత పూరుషః ॥ ౩౭ ॥

విత్తైషణాం యజ్ఞదానైర్గృహైర్దారసుతైషణామ్ ।
ఆత్మలోకైషణాం దేవ కాలేన విసృజేద్బుధః ।
గ్రామే త్యక్తైషణాః సర్వే యయుర్ధీరాస్తపోవనమ్ ॥ ౩౮ ॥

ఋణైస్త్రిభిర్ద్విజో జాతో దేవర్షిపితృణాం ప్రభో ।
యజ్ఞాధ్యయనపుత్రైస్తాన్యనిస్తీర్య త్యజన్ పతేత్ ॥ ౩౯ ॥

త్వం త్వద్య ముక్తో ద్వాభ్యాం వై ఋషిపిత్రోర్మహామతే ।
యజ్ఞైర్దేవర్ణమున్ముచ్య నిర్ఋణోఽశరణో భవ ॥ ౪౦ ॥

వసుదేవ భవాన్ నూనం భక్త్యా పరమయా హరిమ్ ।
జగతామీశ్వరం ప్రార్చః స యద్ వాం పుత్రతాం గతః ॥ ౪౧ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా వసుదేవో మహామనాః ।
తానృషీనృత్విజో వవ్రే మూర్ధ్నానమ్య ప్రసాద్య చ ॥ ౪౨ ॥

త ఏనమృషయో రాజన్ వృతా ధర్మేణ ధార్మికమ్ ।
తస్మిన్నయాజయన్ క్షేత్రే మఖైరుత్తమకల్పకైః ॥ ౪౩ ॥

తద్దీక్షాయాం ప్రవృత్తాయాం వృష్ణయః పుష్కరస్రజః ।
స్నాతాః సువాససో రాజన్ రాజానః సుష్ఠ్వలఙ్కృతాః ॥ ౪౪ ॥

తన్మహిష్యశ్చ ముదితా నిష్కకణ్ఠ్యః సువాససః ।
దీక్షాశాలాముపాజగ్మురాలిప్తా వస్తుపాణయః ॥ ౪౫ ॥

నేదుర్మృదఙ్గపటహశఙ్ఖభేర్యానకాదయః ।
ననృతుర్నటనర్తక్యస్తుష్టువుః సూతమాగధాః ।
జగుః సుకణ్ఠ్యో గన్ధర్వ్యః సఙ్గీతం సహభర్తృకాః ॥ ౪౬ ॥

తమభ్యషిఞ్చన్ విధివదక్తమభ్యక్తమృత్విజః ।
పత్నీభిరష్టాదశభిః సోమరాజమివోడుభిః ॥ ౪౭ ॥

తాభిర్దుకూలవలయైర్హారనూపురకుణ్డలైః ।
స్వలఙ్కృతాభిర్విబభౌ దీక్షితోఽజినసంవృతః ॥ ౪౮ ॥

తస్యర్త్విజో మహారాజ రత్నకౌశేయవాససః ।
ససదస్యా విరేజుస్తే యథా వృత్రహణోఽధ్వరే ॥ ౪౯ ॥

తదా రామశ్చ కృష్ణశ్చ స్వైః స్వైర్బన్ధుభిరన్వితౌ ।
రేజతుః స్వసుతైర్దారైర్జీవేశౌ స్వవిభూతిభిః ॥ ౫౦ ॥

ఈజేఽనుయజ్ఞం విధినా అగ్నిహోత్రాదిలక్షణైః ।
ప్రాకృతైర్వైకృతైర్యజ్ఞైర్ద్రవ్యజ్ఞానక్రియేశ్వరమ్ ॥ ౫౧ ॥

అథర్త్విగ్భ్యోఽదదాత్ కాలే యథామ్నాతం స దక్షిణాః ।
స్వలఙ్కృతేభ్యోఽలఙ్కృత్య గోభూకన్యా మహాధనాః ॥ ౫౨ ॥

పత్నీసంయాజావభృథ్యైశ్చరిత్వా తే మహర్షయః ।
సస్నూ రామహ్రదే విప్రా యజమానపురఃసరాః ॥ ౫౩ ॥

స్నాతోఽలఙ్కారవాసాంసి వన్దిభ్యోఽదాత్తథా స్త్రియః ।
తతః స్వలఙ్కృతో వర్ణానాశ్వభ్యోఽన్నేన పూజయత్ ॥ ౫౪ ॥

బన్ధూన్ సదారాన్ ససుతాన్ పారిబర్హేణ భూయసా ।
విదర్భకోశలకురూన్ కాశికేకయసృఞ్జయాన్ ॥ ౫౫ ॥

సదస్యర్త్విక్సురగణాన్ నృభూతపితృచారణాన్ ।
శ్రీనికేతమనుజ్ఞాప్య శంసన్తః ప్రయయుః క్రతుమ్ ॥ ౫౬ ॥

ధృతరాష్ట్రోఽనుజః పార్థా భీష్మో ద్రోణః పృథా యమౌ ।
నారదో భగవాన్ వ్యాసః సుహృత్సమ్బన్ధిబాన్ధవాః ॥ ౫౭ ॥

బన్ధూన్ పరిష్వజ్య యదూన్ సౌహృదాక్లిన్నచేతసః ।
యయుర్విరహకృచ్ఛ్రేణ స్వదేశాంశ్చాపరే జనాః ॥ ౫౮ ॥

నన్దస్తు సహ గోపాలైర్బృహత్యా పూజయార్చితః ।
కృష్ణరామోగ్రసేనాద్యైర్న్యవాత్సీద్ బన్ధువత్సలః ॥ ౫౯ ॥

వసుదేవోఽఞ్జసోత్తీర్య మనోరథమహార్ణవమ్ ।
సుహృద్ వృతః ప్రీతమనా నన్దమాహ కరే స్పృశన్ ॥ ౬౦ ॥

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ
భ్రాతరీశకృతః పాశో నృణాం యః స్నేహసంజ్ఞితః ।
తం దుస్త్యజమహం మన్యే శూరాణామపి యోగినామ్ ॥ ౬౧ ॥

అస్మాస్వప్రతికల్పేయం యత్ కృతాజ్ఞేషు సత్తమైః ।
మైత్ర్యర్పితాఫలా చాపి న నివర్తేత కర్హిచిత్ ॥ ౬౨ ॥

ప్రాగకల్పాచ్చ కుశలం భ్రాతర్వో నాచరామ హి ।
అధునా శ్రీమదాన్ధాక్షా న పశ్యామః పురః సతః ॥ ౬౩ ॥

మా రాజ్యశ్రీరభూత్ పుంసః శ్రేయస్కామస్య మానద ।
స్వజనానుత బన్ధూన్ వా న పశ్యతి యయాన్ధదృక్ ॥ ౬౪ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం సౌహృదశైథిల్యచిత్త ఆనకదున్దుభిః ।
రురోద తత్కృతాం మైత్రీం స్మరన్నశ్రువిలోచనః ॥ ౬౫ ॥

నన్దస్తు సఖ్యుః ప్రియకృత్ ప్రేమ్ణా గోవిన్దరామయోః ।
అద్య శ్వ ఇతి మాసాంస్త్రీన్ యదుభిర్మానితోఽవసత్ ॥ ౬౬ ॥

తతః కామైః పూర్యమాణః సవ్రజః సహబాన్ధవః ।
పరార్ధ్యాభరణక్షౌమనానానర్ఘ్యపరిచ్ఛదైః ॥ ౬౭ ॥

వసుదేవోగ్రసేనాభ్యాం కృష్ణోద్ధవబలాదిభిః ।
దత్తమాదాయ పారిబర్హం యాపితో యదుభిర్యయౌ ॥ ౬౮ ॥

నన్దో గోపాశ్చ గోప్యశ్చ గోవిన్దచరణామ్బుజే ।
మనః క్షిప్తం పునర్హర్తుమనీశా మథురాం యయుః ॥ ౬౯ ॥

బన్ధుషు ప్రతియాతేషు వృష్ణయః కృష్ణదేవతాః ।
వీక్ష్య ప్రావృషమాసన్నాద్ యయుర్ద్వారవతీం పునః ॥ ౭౦ ॥

జనేభ్యః కథయాం చక్రుర్యదుదేవమహోత్సవమ్ ।
యదాసీత్తీర్థయాత్రాయాం సుహృత్సన్దర్శనాదికమ్ ॥ ౭౧ ॥