ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൮൫

ശ്രീബാദരായണിരുവാച
അഥൈകദാത്മജൌ പ്രാപ്തൌ കൃതപാദാഭിവന്ദനൌ ।
വസുദേവോഽഭിനന്ദ്യാഹ പ്രീത്യാ സങ്കര്ഷണാച്യുതൌ ॥ ൧ ॥

മുനീനാം സ വചഃ ശ്രുത്വാ പുത്രയോര്ധാമസൂചകമ് ।
തദ്വീര്യൈര്ജാതവിശ്രമ്ഭഃ പരിഭാഷ്യാഭ്യഭാഷത ॥ ൨ ॥

കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ മഹായോഗിന് സങ്കര്ഷണ സനാതന ।
ജാനേ വാമസ്യ യത് സാക്ഷാത് പ്രധാനപുരുഷൌ പരൌ ॥ ൩ ॥

യത്ര യേന യതോ യസ്യ യസ്മൈ യദ് യദ് യഥാ യദാ ।
സ്യാദിദം ഭഗവാന് സാക്ഷാത് പ്രധാനപുരുഷേശ്വരഃ ॥ ൪ ॥

ഏതന്നാനാവിധം വിശ്വമാത്മസൃഷ്ടമധോക്ഷജ ।
ആത്മനാനുപ്രവിശ്യാത്മന് പ്രാണോ ജീവോ ബിഭര്ഷ്യജ ॥ ൫ ॥

പ്രാണാദീനാം വിശ്വസൃജാം ശക്തയോ യാഃ പരസ്യ താഃ ।
പാരതന്ത്ര്യാദ് വൈസാദൃശ്യാദ് ദ്വയോശ്ചേഷ്ടൈവ ചേഷ്ടതാമ് ॥ ൬ ॥

കാന്തിസ്തേജഃ പ്രഭാ സത്താ ചന്ദ്രാഗ്ന്യര്കര്ക്ഷവിദ്യുതാമ് ।
യത് സ്ഥൈര്യം ഭൂഭൃതാം ഭൂമേര്വൃത്തിര്ഗന്ധോഽര്ഥതോ ഭവാന് ॥ ൭ ॥

തര്പണം പ്രാണനമപാം ദേവത്വം താശ്ച തദ്രസഃ ।
ഓജഃ സഹോ ബലം ചേഷ്ടാ ഗതിര്വായോസ്തവേശ്വര ॥ ൮ ॥

ദിശാം ത്വമവകാശോഽസി ദിശഃ ഖം സ്ഫോട ആശ്രയഃ ।
നാദോ വര്ണസ്ത്വമ് ഓംകാര ആകൃതീനാം പൃഥക്കൃതിഃ ॥ ൯ ॥

ഇന്ദ്രിയം ത്വിന്ദ്രിയാണാം ത്വം ദേവാശ്ച തദനുഗ്രഹഃ ।
അവബോധോ ഭവാന് ബുദ്ധേര്ജീവസ്യാനുസ്മൃതിഃ സതീ ॥ ൧൦ ॥

ഭൂതാനാമസി ഭൂതാദിരിന്ദ്രിയാണാം ച തൈജസഃ ।
വൈകാരികോ വികല്പാനാം പ്രധാനമനുശായിനമ് ॥ ൧൧ ॥

നശ്വരേഷ്വിഹ ഭാവേഷു തദസി ത്വമനശ്വരമ് ।
യഥാ ദ്രവ്യവികാരേഷു ദ്രവ്യമാത്രം നിരൂപിതമ് ॥ ൧൨ ॥

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ഗുണാസ്തദ്വൃത്തയശ്ച യാഃ ।
ത്വയ്യദ്ധാ ബ്രഹ്മണി പരേ കല്പിതാ യോഗമായയാ ॥ ൧൩ ॥

തസ്മാന്ന സന്ത്യമീ ഭാവാ യര്ഹി ത്വയി വികല്പിതാഃ ।
ത്വം ചാമീഷു വികാരേഷു ഹ്യന്യദാവ്യാവഹാരികഃ ॥ ൧൪ ॥

ഗുണപ്രവാഹ ഏതസ്മിന്നബുധാസ്ത്വഖിലാത്മനഃ ।
ഗതിം സൂക്ഷ്മാമബോധേന സംസരന്തീഹ കര്മഭിഃ ॥ ൧൫ ॥

യദൃച്ഛയാ നൃതാം പ്രാപ്യ സുകല്പാമിഹ ദുര്ലഭാമ് ।
സ്വാര്ഥേ പ്രമത്തസ്യ വയോ ഗതം ത്വന്മായയേശ്വര ॥ ൧൬ ॥

അസാവഹം മമൈവൈതേ ദേഹേ ചാസ്യാന്വയാദിഷു ।
സ്നേഹപാശൈര്നിബധ്നാതി ഭവാന് സര്വമിദം ജഗത് ॥ ൧൭ ॥

യുവാം ന നഃ സുതൌ സാക്ഷാത് പ്രധാനപുരുഷേശ്വരൌ ।
ഭൂഭാരക്ഷത്രക്ഷപണ അവതീര്ണൌ തഥാത്ഥ ഹ ॥ ൧൮ ॥

തത്തേ ഗതോഽസ്മ്യരണമദ്യ പദാരവിന്ദ-
മാപന്നസംസൃതിഭയാപഹമാര്തബന്ധോ ।
ഏതാവതാലമലമിന്ദ്രിയലാലസേന
മര്ത്യാത്മദൃക് ത്വയി പരേ യദപത്യബുദ്ധിഃ ॥ ൧൯ ॥

സൂതീഗൃഹേ നനു ജഗാദ ഭവാനജോ നൌ
സഞ്ജജ്ഞ ഇത്യനുയുഗം നിജധര്മഗുപ്ത്യൈ ।
നാനാതനൂര്ഗഗനവദ് വിദധജ്ജഹാസി
കോ വേദ ഭൂമ്ന ഉരുഗായ വിഭൂതിമായാമ് ॥ ൨൦ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ആകര്ണ്യേത്ഥം പിതുര്വാക്യം ഭഗവാന് സാത്വതര്ഷഭഃ ।
പ്രത്യാഹ പ്രശ്രയാനമ്രഃ പ്രഹസന് ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ ॥ ൨൧ ॥

ശ്രീഭഗവാനുവാച
വചോ വഃ സമവേതാര്ഥം താതൈതദുപമന്മഹേ ।
യന്നഃ പുത്രാന് സമുദ്ദിശ്യ തത്ത്വഗ്രാമ ഉദാഹൃതഃ ॥ ൨൨ ॥

അഹം യൂയമസാവാര്യ ഇമേ ച ദ്വാരകൌകസഃ ।
സര്വേഽപ്യേവം യദുശ്രേഷ്ഠ വിമൃഗ്യാഃ സചരാചരമ് ॥ ൨൩ ॥

ആത്മാ ഹ്യേകഃ സ്വയംജ്യോതിര്നിത്യോഽന്യോ നിര്ഗുണോ ഗുണൈഃ ।
ആത്മസൃഷ്ടൈസ്തത്കൃതേഷു ഭൂതേഷു ബഹുധേയതേ ॥ ൨൪ ॥

ഖം വായുര്ജ്യോതിരാപോ ഭൂസ്തത്കൃതേഷു യഥാശയമ് ।
ആവിസ്തിരോഽല്പഭൂര്യേകോ നാനാത്വം യാത്യസാവപി ॥ ൨൫ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം ഭഗവതാ രാജന് വസുദേവ ഉദാഹൃതഃ ।
ശ്രുത്വാ വിനഷ്ടനാനാധീസ്തൂഷ്ണീം പ്രീതമനാ അഭൂത് ॥ ൨൬ ॥

അഥ തത്ര കുരുശ്രേഷ്ഠ ദേവകീ സര്വദേവതാ ।
ശ്രുത്വാനീതം ഗുരോഃ പുത്രമാത്മജാഭ്യാം സുവിസ്മിതാ ॥ ൨൭ ॥

കൃഷ്ണരാമൌ സമാശ്രാവ്യ പുത്രാന് കംസവിഹിംസിതാന് ।
സ്മരന്തീ കൃപണം പ്രാഹ വൈക്ലവ്യാദശ്രുലോചനാ ॥ ൨൮ ॥

ശ്രീദേവക്യുവാച
രാമ രാമാപ്രമേയാത്മന് കൃഷ്ണ യോഗേശ്വരേശ്വര ।
വേദാഹം വാം വിശ്വസൃജാമീശ്വരാവാദിപൂരുഷൌ ॥ ൨൯ ॥

കാലവിധ്വസ്തസത്ത്വാനാം രാജ്ഞാമുച്ഛാസ്ത്രവര്തിനാമ് ।
ഭൂമേര്ഭാരായമാണാനാമവതീര്ണൌ കിലാദ്യ മേ ॥ ൩൦ ॥

യസ്യാംശാംശാംശഭാഗേന വിശ്വോത്പത്തിലയോദയാഃ ।
ഭവന്തി കില വിശ്വാത്മംസ്തം ത്വാദ്യാഹം ഗതിം ഗതാ ॥ ൩൧ ॥

ചിരാന്മൃതസുതാദാനേ ഗുരുണാ കില ചോദിതൌ ।
ആനിന്യഥുഃ പിതൃസ്ഥാനാദ് ഗുരവേ ഗുരുദക്ഷിണാമ് ॥ ൩൨ ॥

തഥാ മേ കുരുതം കാമം യുവാം യോഗേശ്വരേശ്വരൌ ।
ഭോജരാജഹതാന് പുത്രാന് കാമയേ ദ്രഷ്ടുമാഹൃതാന് ॥ ൩൩ ॥

ഋഷിരുവാച
ഏവം സഞ്ചോദിതൌ മാത്രാ രാമഃ കൃഷ്ണശ്ച ഭാരത ।
സുതലം സംവിവിശതുര്യോഗമായാമുപാശ്രിതൌ ॥ ൩൪ ॥

തസ്മിന് പ്രവിഷ്ടാവുപലഭ്യ ദൈത്യരാഡ്
വിശ്വാത്മദൈവം സുതരാം തഥാത്മനഃ ।
തദ്ദര്ശനാഹ്ലാദപരിപ്ലുതാശയഃ
സദ്യഃ സമുത്ഥായ നനാമ സാന്വയഃ ॥ ൩൫ ॥

തയോഃ സമാനീയ വരാസനം മുദാ
നിവിഷ്ടയോസ്തത്ര മഹാത്മനോസ്തയോഃ ।
ദധാര പാദാവവനിജ്യ തജ്ജലം
സവൃന്ദ ആബ്രഹ്മ പുനദ് യദമ്ബു ഹ ॥ ൩൬ ॥

സമര്ഹയാമാസ സ തൌ വിഭൂതിഭി-
ര്മഹാര്ഹവസ്ത്രാഭരണാനുലേപനൈഃ ।
താമ്ബൂലദീപാമൃതഭക്ഷണാദിഭിഃ
സ്വഗോത്രവിത്താത്മസമര്പണേന ച ॥ ൩൭ ॥

സ ഇന്ദ്രസേനോ ഭഗവത്പദാമ്ബുജം
ബിഭ്രന്മുഹുഃ പ്രേമവിഭിന്നയാ ധിയാ ।
ഉവാചഹാനന്ദജലാകുലേക്ഷണഃ
പ്രഹൃഷ്ടരോമാ നൃപ ഗദ്ഗദാക്ഷരമ് ॥ ൩൮ ॥

ബലിരുവാച
നമോഽനന്തായ ബൃഹതേ നമഃ കൃഷ്ണായ വേധസേ ।
സാങ്ഖ്യയോഗവിതാനായ ബ്രഹ്മണേ പരമാത്മനേ ॥ ൩൯ ॥

ദര്ശനം വാം ഹി ഭൂതാനാം ദുഷ്പ്രാപം ചാപ്യദുര്ലഭമ് ।
രജസ്തമഃസ്വഭാവാനാം യന്നഃ പ്രാപ്തൌ യദൃച്ഛയാ ॥ ൪൦ ॥

ദൈത്യദാനവഗന്ധര്വാഃ സിദ്ധവിദ്യാധ്രചാരണാഃ ।
യക്ഷരക്ഷഃപിശാചാശ്ച ഭൂതപ്രമഥനായകാഃ ॥ ൪൧ ॥

വിശുദ്ധസത്ത്വധാമ്ന്യദ്ധാ ത്വയി ശാസ്ത്രശരീരിണി ।
നിത്യം നിബദ്ധവൈരാസ്തേ വയം ചാന്യേ ച താദൃശാഃ ॥ ൪൨ ॥

കേചനോദ്ബദ്ധവൈരേണ ഭക്ത്യാ കേചന കാമതഃ ।
ന തഥാ സത്ത്വസംരബ്ധാഃ സന്നികൃഷ്ടാഃ സുരാദയഃ ॥ ൪൩ ॥

ഇദമിത്ഥമിതി പ്രായസ്തവ യോഗേശ്വരേശ്വര ।
ന വിദന്ത്യപി യോഗേശാ യോഗമായാം കുതോ വയമ് ॥ ൪൪ ॥

തന്നഃ പ്രസീദ നിരപേക്ഷവിമൃഗ്യയുഷ്മത്-
പാദാരവിന്ദധിഷണാന്യഗൃഹാന്ധകൂപാത് ।
നിഷ്ക്രമ്യ വിശ്വശരണാങ്ഘ്രയുപലബ്ധവൃത്തിഃ
ശാന്തോ യഥൈക ഉത സര്വസഖൈശ്ചരാമി ॥ ൪൫ ॥

ശാധ്യസ്മാനീശിതവ്യേശ നിഷ്പാപാന് കുരു നഃ പ്രഭോ ।
പുമാന് യച്ഛ്രദ്ധയാതിഷ്ഠംശ്ചോദനായാ വിമുച്യതേ ॥ ൪൬ ॥

ശ്രീഭഗവാനുവാച
ആസന്മരീചേഃ ഷട് പുത്രാ ഊര്ണായാം പ്രഥമേഽന്തരേ ।
ദേവാഃ കം ജഹസുര്വീക്ഷ്യ സുതം യഭിതുമുദ്യതമ് ॥ ൪൭ ॥

തേനാസുരീമഗന് യോനിമധുനാവദ്യകര്മണാ ।
ഹിരണ്യകശിപോര്ജാതാ നീതാസ്തേ യോഗമായയാ ॥ ൪൮ ॥

ദേവക്യാ ഉദരേ ജാതാ രാജന് കംസവിഹിംസിതാഃ ।
സാ താന് ശോചത്യാത്മജാന് സ്വാംസ്ത ഇമേഽധ്യാസതേഽന്തികേ ॥ ൪൯ ॥

ഇത ഏതാന് പ്രണേഷ്യാമോ മാതൃശോകാപനുത്തയേ ।
തതഃ ശാപാദ് വിനിര്മുക്താ ലോകം യാസ്യന്തി വിജ്വരാഃ ॥ ൫൦ ॥

സ്മരോദ്ഗീഥഃ പരിഷ്വങ്ഗഃ പതങ്ഗഃ ക്ഷുദ്രഭൃദ് ഘൃണീ ।
ഷഡിമേ മത്പ്രസാദേന പുനര്യാസ്യന്തി സദ്ഗതിമ് ॥ ൫൧ ॥

ഇത്യുക്ത്വാ താന് സമാദായ ഇന്ദ്രസേനേന പൂജിതൌ ।
പുനര്ദ്വാരവതീമേത്യ മാതുഃ പുത്രാനയച്ഛതാമ് ॥ ൫൨ ॥

താന് ദൃഷ്ട്വാ ബാലകാന് ദേവീ പുത്രസ്നേഹസ്നുതസ്തനീ ।
പരിഷ്വജ്യാങ്കമാരോപ്യ മൂര്ധ്ന്യജിഘ്രദഭീക്ഷ്ണശഃ ॥ ൫൩ ॥

അപായയത് സ്തനം പ്രീതാ സുതസ്പര്ശപരിസ്നുതമ് ।
മോഹിതാ മായയാ വിഷ്ണോര്യയാ സൃഷ്ടിഃ പ്രവര്തതേ ॥ ൫൪ ॥

പീത്വാമൃതം പയസ്തസ്യാഃ പീതശേഷം ഗദാഭൃതഃ ।
നാരായണാങ്ഗസംസ്പര്ശപ്രതിലബ്ധാത്മദര്ശനാഃ ॥ ൫൫ ॥

തേ നമസ്കൃത്യ ഗോവിന്ദം ദേവകീം പിതരം ബലമ് ।
മിഷതാം സര്വഭൂതാനാം യയുര്ധാമ ദിവൌകസാമ് ॥ ൫൬ ॥

തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവകീ ദേവീ മൃതാഗമനനിര്ഗമമ് ।
മേനേ സുവിസ്മിതാ മായാം കൃഷ്ണസ്യ രചിതാം നൃപ ॥ ൫൭ ॥

ഏവംവിധാന്യദ്ഭുതാനി കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ ।
വീര്യാണ്യനന്തവീര്യസ്യ സന്ത്യനന്താനി ഭാരത ॥ ൫൮ ॥

ശ്രീസൂത ഉവാച
യ ഇദമനുശൃണോതി ശ്രാവയേദ് വാ മുരാരേ-
ശ്ചരിതമമൃതകീര്തേര്വര്ണിതം വ്യാസപുത്രൈഃ ।
ജഗദഘഭിദലം തദ്ഭക്തസത്കര്ണപൂരം
ഭഗവതി കൃതചിത്തോ യാതി തത്ക്ഷേമധാമ ॥ ൫൯ ॥