శ్రీరాజోవాచ
బ్రహ్మన్ వేదితుమిచ్ఛామః స్వసారాం రామకృష్ణయోః ।
యథోపయేమే విజయో యా మమాసీత్ పితామహీ ॥ ౧ ॥
బ్రహ్మన్ వేదితుమిచ్ఛామః స్వసారాం రామకృష్ణయోః ।
యథోపయేమే విజయో యా మమాసీత్ పితామహీ ॥ ౧ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
అర్జునస్తీర్థయాత్రాయాం పర్యటన్నవనీం ప్రభుః ।
గతః ప్రభాసమశృణోన్మాతులేయీం స ఆత్మనః ॥ ౨ ॥
అర్జునస్తీర్థయాత్రాయాం పర్యటన్నవనీం ప్రభుః ।
గతః ప్రభాసమశృణోన్మాతులేయీం స ఆత్మనః ॥ ౨ ॥
దుర్యోధనాయ రామస్తాం దాస్యతీతి న చాపరే ।
తల్లిప్సుః స యతిర్భూత్వా త్రిదణ్డీ ద్వారకామగాత్ ॥ ౩ ॥
తల్లిప్సుః స యతిర్భూత్వా త్రిదణ్డీ ద్వారకామగాత్ ॥ ౩ ॥
తత్ర వై వార్షితాన్ మాసానవాత్సీత్ స్వార్థసాధకః ।
పౌరైః సభాజితోఽభీక్ష్ణం రామేణాజానతా చ సః ॥ ౪ ॥
పౌరైః సభాజితోఽభీక్ష్ణం రామేణాజానతా చ సః ॥ ౪ ॥
ఏకదా గృహమానీయ ఆతిథ్యేన నిమన్త్ర్య తమ్ ।
శ్రద్ధయోపహృతం భైక్ష్యం బలేన బుభుజే కిల ॥ ౫ ॥
శ్రద్ధయోపహృతం భైక్ష్యం బలేన బుభుజే కిల ॥ ౫ ॥
సోఽపశ్యత్తత్ర మహతీం కన్యాం వీరమనోహరామ్ ।
ప్రీత్యుత్ఫుల్లేక్షణస్తస్యాం భావక్షుబ్ధం మనో దధే ॥ ౬ ॥
ప్రీత్యుత్ఫుల్లేక్షణస్తస్యాం భావక్షుబ్ధం మనో దధే ॥ ౬ ॥
సాపి తం చకమే వీక్ష్య నారీణాం హృదయంగమమ్ ।
హసన్తీ వ్రీడితాపాఙ్గీ తన్న్యస్తహృదయేక్షణా ॥ ౭ ॥
హసన్తీ వ్రీడితాపాఙ్గీ తన్న్యస్తహృదయేక్షణా ॥ ౭ ॥
తాం పరం సమనుధ్యాయన్నన్తరం ప్రేప్సురర్జునః ।
న లేభే శం భ్రమచ్చిత్తః కామేనాతిబలీయసా ॥ ౮ ॥
న లేభే శం భ్రమచ్చిత్తః కామేనాతిబలీయసా ॥ ౮ ॥
మహత్యాం దేవయాత్రాయాం రథస్థాం దుర్గనిర్గతామ్ ।
జహారానుమతః పిత్రోః కృష్ణస్య చ మహారథః ॥ ౯ ॥
జహారానుమతః పిత్రోః కృష్ణస్య చ మహారథః ॥ ౯ ॥
రథస్థో ధనురాదాయ శూరాంశ్చారున్ధతో భటాన్ ।
విద్రావ్య క్రోశతాం స్వానాం స్వభాగం మృగరాడివ ॥ ౧౦ ॥
విద్రావ్య క్రోశతాం స్వానాం స్వభాగం మృగరాడివ ॥ ౧౦ ॥
తచ్ఛ్రుత్వా క్షుభితో రామః పర్వణీవ మహార్ణవః ।
గృహీతపాదః కృష్ణేన సుహృద్భిశ్చానుసాన్త్వితః ॥ ౧౧ ॥
గృహీతపాదః కృష్ణేన సుహృద్భిశ్చానుసాన్త్వితః ॥ ౧౧ ॥
ప్రాహిణోత్ పారిబర్హాణి వరవధ్వోర్ముదా బలః ।
మహాధనోపస్కరేభరథాశ్వనరయోషితః ॥ ౧౨ ॥
మహాధనోపస్కరేభరథాశ్వనరయోషితః ॥ ౧౨ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
కృష్ణస్యాసీద్ ద్విజశ్రేష్ఠః శ్రుతదేవ ఇతి శ్రుతః ।
కృష్ణైకభక్త్యా పూర్ణార్థః శాన్తః కవిరలమ్పటః ॥ ౧౩ ॥
కృష్ణస్యాసీద్ ద్విజశ్రేష్ఠః శ్రుతదేవ ఇతి శ్రుతః ।
కృష్ణైకభక్త్యా పూర్ణార్థః శాన్తః కవిరలమ్పటః ॥ ౧౩ ॥
స ఉవాస విదేహేషు మిథిలాయాం గృహాశ్రమీ ।
అనీహయాగతాహార్యనిర్వర్తితనిజక్రియః ॥ ౧౪ ॥
అనీహయాగతాహార్యనిర్వర్తితనిజక్రియః ॥ ౧౪ ॥
యాత్రామాత్రం త్వహరహర్దైవాదుపనమత్యుత ।
నాధికం తావతా తుష్టః క్రియా చక్రే యథోచితాః ॥ ౧౫ ॥
నాధికం తావతా తుష్టః క్రియా చక్రే యథోచితాః ॥ ౧౫ ॥
తథా తద్రాష్ట్రపాలోఽఙ్గ బహులాశ్వ ఇతి శ్రుతః ।
మైథిలో నిరహమ్మాన ఉభావప్యచ్యుతప్రియౌ ॥ ౧౬ ॥
మైథిలో నిరహమ్మాన ఉభావప్యచ్యుతప్రియౌ ॥ ౧౬ ॥
తయోః ప్రసన్నో భగవాన్ దారుకేణాహృతం రథమ్ ।
ఆరుహ్య సాకం మునిభిర్విదేహాన్ ప్రయయౌ ప్రభుః ॥ ౧౭ ॥
ఆరుహ్య సాకం మునిభిర్విదేహాన్ ప్రయయౌ ప్రభుః ॥ ౧౭ ॥
నారదో వామదేవోఽత్రిః కృష్ణో రామోఽసితోఽరుణిః ।
అహం బృహస్పతిః కణ్వో మైత్రేయశ్చ్యవనాదయః ॥ ౧౮ ॥
అహం బృహస్పతిః కణ్వో మైత్రేయశ్చ్యవనాదయః ॥ ౧౮ ॥
తత్ర తత్ర తమాయాన్తం పౌరా జానపదా నృప ।
ఉపతస్థుః సార్ఘ్యహస్తా గ్రహైః సూర్యమివోదితమ్ ॥ ౧౯ ॥
ఉపతస్థుః సార్ఘ్యహస్తా గ్రహైః సూర్యమివోదితమ్ ॥ ౧౯ ॥
ఆనర్తధన్వకురుజాఙ్గలకఙ్కమత్స్య-
పాఞ్చాలకున్తిమధుకేకయకోశలార్ణాః ।
అన్యే చ తన్ముఖసరోజముదారహాస-
స్నిగ్ధేక్షణం నృప పపుర్దృశిభిర్నృనార్యః ॥ ౨౦ ॥
పాఞ్చాలకున్తిమధుకేకయకోశలార్ణాః ।
అన్యే చ తన్ముఖసరోజముదారహాస-
స్నిగ్ధేక్షణం నృప పపుర్దృశిభిర్నృనార్యః ॥ ౨౦ ॥
తేభ్యః స్వవీక్షణవినష్టతమిస్రదృగ్భ్యః
క్షేమం త్రిలోకగురురర్థదృశం చ యచ్ఛన్ ।
శృణ్వన్ దిగన్తధవలం స్వయశోఽశుభఘ్నం
గీతం సురైర్నృభిరగాచ్ఛనకైర్విదేహాన్ ॥ ౨౧ ॥
క్షేమం త్రిలోకగురురర్థదృశం చ యచ్ఛన్ ।
శృణ్వన్ దిగన్తధవలం స్వయశోఽశుభఘ్నం
గీతం సురైర్నృభిరగాచ్ఛనకైర్విదేహాన్ ॥ ౨౧ ॥
తేఽచ్యుతం ప్రాప్తమాకర్ణ్య పౌరా జానపదా నృప ।
అభీయుర్ముదితాస్తస్మై గృహీతార్హణపాణయః ॥ ౨౨ ॥
అభీయుర్ముదితాస్తస్మై గృహీతార్హణపాణయః ॥ ౨౨ ॥
దృష్ట్వా త ఉత్తమఃశ్లోకం ప్రీత్యుత్ఫులాననాశయాః ।
కైర్ధృతాఞ్జలిభిర్నేముః శ్రుతపూర్వాంస్తథా మునీన్ ॥ ౨౩ ॥
కైర్ధృతాఞ్జలిభిర్నేముః శ్రుతపూర్వాంస్తథా మునీన్ ॥ ౨౩ ॥
స్వానుగ్రహాయ సమ్ప్రాప్తం మన్వానౌ తం జగద్గురుమ్ ।
మైథిలః శ్రుతదేవశ్చ పాదయోః పేతతుః ప్రభోః ॥ ౨౪ ॥
మైథిలః శ్రుతదేవశ్చ పాదయోః పేతతుః ప్రభోః ॥ ౨౪ ॥
న్యమన్త్రయేతాం దాశార్హమాతిథ్యేన సహ ద్విజైః ।
మైథిలః శ్రుతదేవశ్చ యుగపత్ సంహతాఞ్జలీ ॥ ౨౫ ॥
మైథిలః శ్రుతదేవశ్చ యుగపత్ సంహతాఞ్జలీ ॥ ౨౫ ॥
భగవాంస్తదభిప్రేత్య ద్వయోః ప్రియచికీర్షయా ।
ఉభయోరావిశద్ గేహముభాభ్యాం తదలక్షితః ॥ ౨౬ ॥
ఉభయోరావిశద్ గేహముభాభ్యాం తదలక్షితః ॥ ౨౬ ॥
శ్రాన్తానప్యథ తాన్ దూరాజ్జనకః స్వగృహాగతాన్ ।
ఆనీతేష్వాసనాగ్ర్యేషు సుఖాసీనాన్ మహామనాః ॥ ౨౭ ॥
ఆనీతేష్వాసనాగ్ర్యేషు సుఖాసీనాన్ మహామనాః ॥ ౨౭ ॥
ప్రవృద్ధభక్త్యా ఉద్ధర్షహృదయాస్రావిలేక్షణః ।
నత్వా తదఙ్ఘ్రీన్ ప్రక్షాల్య తదపో లోకపావనీః ॥ ౨౮ ॥
నత్వా తదఙ్ఘ్రీన్ ప్రక్షాల్య తదపో లోకపావనీః ॥ ౨౮ ॥
సకుటుమ్బో వహన్ మూర్ధ్నా పూజయాం చక్ర ఈశ్వరాన్ ।
గన్ధమాల్యామ్బరాకల్పధూపదీపార్ఘ్యగోవృషైః ॥ ౨౯ ॥
గన్ధమాల్యామ్బరాకల్పధూపదీపార్ఘ్యగోవృషైః ॥ ౨౯ ॥
వాచా మధురయా ప్రీణన్నిదమాహాన్నతర్పితాన్ ।
పాదావఙ్కగతౌ విష్ణోః సంస్పృశఞ్ఛనకైర్ముదా ॥ ౩౦ ॥
పాదావఙ్కగతౌ విష్ణోః సంస్పృశఞ్ఛనకైర్ముదా ॥ ౩౦ ॥
శ్రీబహులాశ్వ ఉవాచ
భవాన్ హి సర్వభూతానామాత్మా సాక్షీ స్వదృగ్ విభో ।
అథ నస్త్వత్పదామ్భోజం స్మరతాం దర్శనం గతః ॥ ౩౧ ॥
భవాన్ హి సర్వభూతానామాత్మా సాక్షీ స్వదృగ్ విభో ।
అథ నస్త్వత్పదామ్భోజం స్మరతాం దర్శనం గతః ॥ ౩౧ ॥
స్వవచస్తదృతం కర్తుమస్మద్దృగ్గోచరో భవాన్ ।
యదాత్థైకాన్తభక్తాన్ మే నానన్తః శ్రీరజః ప్రియః ॥ ౩౨ ॥
యదాత్థైకాన్తభక్తాన్ మే నానన్తః శ్రీరజః ప్రియః ॥ ౩౨ ॥
కో ను త్వచ్చరణామ్భోజమేవంవిద్ విసృజేత్ పుమాన్ ।
నిష్కిఞ్చనానాం శాన్తానాం మునీనాం యస్త్వమాత్మదః ॥ ౩౩ ॥
నిష్కిఞ్చనానాం శాన్తానాం మునీనాం యస్త్వమాత్మదః ॥ ౩౩ ॥
యోఽవతీర్య యదోర్వంశే నృణాం సంసరతామిహ ।
యశో వితేనే తచ్ఛాన్త్యై త్రైలోక్యవృజినాపహమ్ ॥ ౩౪ ॥
యశో వితేనే తచ్ఛాన్త్యై త్రైలోక్యవృజినాపహమ్ ॥ ౩౪ ॥
నమస్తుభ్యం భగవతే కృష్ణాయాకుణ్ఠమేధసే ।
నారాయణాయ ఋషయే సుశాన్తం తప ఈయుషే ॥ ౩౫ ॥
నారాయణాయ ఋషయే సుశాన్తం తప ఈయుషే ॥ ౩౫ ॥
దినాని కతిచిద్ భూమన్ గృహాన్ నో నివస ద్విజైః ।
సమేతః పాదరజసా పునీహీదం నిమేః కులమ్ ॥ ౩౬ ॥
సమేతః పాదరజసా పునీహీదం నిమేః కులమ్ ॥ ౩౬ ॥
ఇత్యుపామన్త్రితో రాజ్ఞా భగవాల్ఁ లోకభావనః ।
ఉవాస కుర్వన్ కల్యాణం మిథిలానరయోషితామ్ ॥ ౩౭ ॥
ఉవాస కుర్వన్ కల్యాణం మిథిలానరయోషితామ్ ॥ ౩౭ ॥
శ్రుతదేవోఽచ్యుతం ప్రాప్తం స్వగృహాఞ్జనకో యథా ।
నత్వా మునీన్ సుసంహృష్టో ధున్వన్ వాసో ననర్త హ ॥ ౩౮ ॥
నత్వా మునీన్ సుసంహృష్టో ధున్వన్ వాసో ననర్త హ ॥ ౩౮ ॥
తృణపీఠబృషీష్వేతానానీతేషూపవేశ్య సః ।
స్వాగతేనాభినన్ద్యాఙ్ఘ్రీన్ సభార్యోఽవనిజే ముదా ॥ ౩౯ ॥
స్వాగతేనాభినన్ద్యాఙ్ఘ్రీన్ సభార్యోఽవనిజే ముదా ॥ ౩౯ ॥
తదమ్భసా మహాభాగ ఆత్మానం సగృహాన్వయమ్ ।
స్నాపయాం చక్ర ఉద్ధర్షో లబ్ధసర్వమనోరథః ॥ ౪౦ ॥
స్నాపయాం చక్ర ఉద్ధర్షో లబ్ధసర్వమనోరథః ॥ ౪౦ ॥
ఫలార్హణోశీరశివామృతామ్బుభి-
ర్మృదా సురభ్యా తులసీకుశామ్బుజైః ।
ఆరాధయామాస యథోపపన్నయా
సపర్యయా సత్త్వవివర్ధనాన్ధసా ॥ ౪౧ ॥
ర్మృదా సురభ్యా తులసీకుశామ్బుజైః ।
ఆరాధయామాస యథోపపన్నయా
సపర్యయా సత్త్వవివర్ధనాన్ధసా ॥ ౪౧ ॥
స తర్కయామాస కుతో మమాన్వభూత్
గృహాన్ధకూపే పతితస్య సఙ్గమః ।
యః సర్వతీర్థాస్పదపాదరేణుభిః
కృష్ణేన చాస్యాత్మనికేతభూసురైః ॥ ౪౨ ॥
గృహాన్ధకూపే పతితస్య సఙ్గమః ।
యః సర్వతీర్థాస్పదపాదరేణుభిః
కృష్ణేన చాస్యాత్మనికేతభూసురైః ॥ ౪౨ ॥
సూపవిష్టాన్ కృతాతిథ్యాన్ శ్రుతదేవ ఉపస్థితః ।
సభార్యస్వజనాపత్య ఉవాచాఙ్ఘ్ర్యభిమర్శనః ॥ ౪౩ ॥
సభార్యస్వజనాపత్య ఉవాచాఙ్ఘ్ర్యభిమర్శనః ॥ ౪౩ ॥
శ్రుతదేవ ఉవాచ
నాద్య నో దర్శనం ప్రాప్తః పరం పరమపూరుషః ।
యర్హీదం శక్తిభిః సృష్ట్వా ప్రవిష్టో హ్యాత్మసత్తయా ॥ ౪౪ ॥
నాద్య నో దర్శనం ప్రాప్తః పరం పరమపూరుషః ।
యర్హీదం శక్తిభిః సృష్ట్వా ప్రవిష్టో హ్యాత్మసత్తయా ॥ ౪౪ ॥
యథా శయానః పురుషో మనసైవాత్మమాయయా ।
సృష్ట్వా లోకం పరం స్వాప్నమనువిశ్యావభాసతే ॥ ౪౫ ॥
సృష్ట్వా లోకం పరం స్వాప్నమనువిశ్యావభాసతే ॥ ౪౫ ॥
శృణ్వతాం గదతాం శశ్వదర్చతాం త్వాభివన్దతామ్ ।
నృణాం సంవదతామన్తర్హృది భాస్యమలాత్మనామ్ ॥ ౪౬ ॥
నృణాం సంవదతామన్తర్హృది భాస్యమలాత్మనామ్ ॥ ౪౬ ॥
హృదిస్థోఽప్యతిదూరస్థః కర్మవిక్షిప్తచేతసామ్ ।
ఆత్మశక్తిభిరగ్రాహ్యోఽప్యన్త్యుపేతగుణాత్మనామ్ ॥ ౪౭ ॥
ఆత్మశక్తిభిరగ్రాహ్యోఽప్యన్త్యుపేతగుణాత్మనామ్ ॥ ౪౭ ॥
నమోఽస్తు తేఽధ్యాత్మవిదాం పరాత్మనే
అనాత్మనే స్వాత్మవిభక్తమృత్యవే ।
సకారణాకారణలిఙ్గమీయుషే
స్వమాయయాసంవృతరుద్ధదృష్టయే ॥ ౪౮ ॥
అనాత్మనే స్వాత్మవిభక్తమృత్యవే ।
సకారణాకారణలిఙ్గమీయుషే
స్వమాయయాసంవృతరుద్ధదృష్టయే ॥ ౪౮ ॥
స త్వం శాధి స్వభృత్యాన్ నః కిం దేవ కరవామ హే ।
ఏతదన్తో నృణాం క్లేశో యద్ భవానక్షిగోచరః ॥ ౪౯ ॥
ఏతదన్తో నృణాం క్లేశో యద్ భవానక్షిగోచరః ॥ ౪౯ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
తదుక్తమిత్యుపాకర్ణ్య భగవాన్ ప్రణతార్తిహా ।
గృహీత్వా పాణినా పాణిం ప్రహసంస్తమువాచ హ ॥ ౫౦ ॥
తదుక్తమిత్యుపాకర్ణ్య భగవాన్ ప్రణతార్తిహా ।
గృహీత్వా పాణినా పాణిం ప్రహసంస్తమువాచ హ ॥ ౫౦ ॥
శ్రీభగవానువాచ
బ్రహ్మంస్తేఽనుగ్రహార్థాయ సమ్ప్రాప్తాన్ విద్ధ్యమూన్ మునీన్ ।
సఞ్చరన్తి మయా లోకాన్ పునన్తః పాదరేణుభిః ॥ ౫౧ ॥
బ్రహ్మంస్తేఽనుగ్రహార్థాయ సమ్ప్రాప్తాన్ విద్ధ్యమూన్ మునీన్ ।
సఞ్చరన్తి మయా లోకాన్ పునన్తః పాదరేణుభిః ॥ ౫౧ ॥
దేవాః క్షేత్రాణి తీర్థాని దర్శనస్పర్శనార్చనైః ।
శనైః పునన్తి కాలేన తదప్యర్హత్తమేక్షయా ॥ ౫౨ ॥
శనైః పునన్తి కాలేన తదప్యర్హత్తమేక్షయా ॥ ౫౨ ॥
బ్రాహ్మణో జన్మనా శ్రేయాన్ సర్వేషాం ప్రాణినామిహ ।
తపసా విద్యయా తుష్ట్యా కిము మత్కలయా యుతః ॥ ౫౩ ॥
తపసా విద్యయా తుష్ట్యా కిము మత్కలయా యుతః ॥ ౫౩ ॥
న బ్రాహ్మణాన్మే దయితం రూపమేతచ్చతుర్భుజమ్ ।
సర్వవేదమయో విప్రః సర్వదేవమయో హ్యహమ్ ॥ ౫౪ ॥
సర్వవేదమయో విప్రః సర్వదేవమయో హ్యహమ్ ॥ ౫౪ ॥
దుష్ప్రజ్ఞా అవిదిత్వైవమవజానన్త్యసూయవః ।
గురుం మాం విప్రమాత్మానమర్చాదావిజ్యదృష్టయః ॥ ౫౫ ॥
గురుం మాం విప్రమాత్మానమర్చాదావిజ్యదృష్టయః ॥ ౫౫ ॥
చరాచరమిదం విశ్వం భావా యే చాస్య హేతవః ।
మద్రూపాణీతి చేతస్యాధత్తే విప్రో మదీక్షయా ॥ ౫౬ ॥
మద్రూపాణీతి చేతస్యాధత్తే విప్రో మదీక్షయా ॥ ౫౬ ॥
తస్మాద్ బ్రహ్మఋషీనేతాన్ బ్రహ్మన్ మచ్ఛ్రద్ధయార్చయ ।
ఏవం చేదర్చితోఽస్మ్యద్ధా నాన్యథా భూరిభూతిభిః ॥ ౫౭ ॥
ఏవం చేదర్చితోఽస్మ్యద్ధా నాన్యథా భూరిభూతిభిః ॥ ౫౭ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
స ఇత్థం ప్రభునాదిష్టః సహకృష్ణాన్ ద్విజోత్తమాన్ ।
ఆరాధ్యైకాత్మభావేన మైథిలశ్చాప సద్గతిమ్ ॥ ౫౮ ॥
స ఇత్థం ప్రభునాదిష్టః సహకృష్ణాన్ ద్విజోత్తమాన్ ।
ఆరాధ్యైకాత్మభావేన మైథిలశ్చాప సద్గతిమ్ ॥ ౫౮ ॥
ఏవం స్వభక్తయో రాజన్ భగవాన్ భక్తభక్తిమాన్ ।
ఉషిత్వాదిశ్య సన్మార్గం పునర్ద్వారవతీమగాత్ ॥ ౫౯ ॥
ఉషిత్వాదిశ్య సన్మార్గం పునర్ద్వారవతీమగాత్ ॥ ౫౯ ॥