śrī-śuka uvāca
sarasvatyās taṭe rājann
ṛṣayaḥ satram āsata
vitarkaḥ samabhūt teṣāṁ
triṣv adhīśeṣu ko mahān
sarasvatyās taṭe rājann
ṛṣayaḥ satram āsata
vitarkaḥ samabhūt teṣāṁ
triṣv adhīśeṣu ko mahān
tasya jijñāsayā te vai
bhṛguṁ brahma-sutaṁ nṛpa
taj-jñaptyai preṣayām āsuḥ
so ’bhjagād brahmaṇaḥ sabhām
bhṛguṁ brahma-sutaṁ nṛpa
taj-jñaptyai preṣayām āsuḥ
so ’bhjagād brahmaṇaḥ sabhām
na tasmai prahvaṇaṁ stotraṁ
cakre sattva-parīkṣayā
tasmai cukrodha bhagavān
prajvalan svena tejasā
cakre sattva-parīkṣayā
tasmai cukrodha bhagavān
prajvalan svena tejasā
sa ātmany utthitam manyum
ātmajāyātmanā prabhuḥ
aśīśamad yathā vahniṁ
sva-yonyā vāriṇātma-bhūḥ
ātmajāyātmanā prabhuḥ
aśīśamad yathā vahniṁ
sva-yonyā vāriṇātma-bhūḥ
tataḥ kailāsam agamat
sa taṁ devo maheśvaraḥ
parirabdhuṁ samārebha
utthāya bhrātaraṁ mudā
sa taṁ devo maheśvaraḥ
parirabdhuṁ samārebha
utthāya bhrātaraṁ mudā
naicchat tvam asy utpatha-ga
iti devaś cukopa ha
śūlam udyamya taṁ hantum
ārebhe tigma-locanaḥ
iti devaś cukopa ha
śūlam udyamya taṁ hantum
ārebhe tigma-locanaḥ
patitvā pādayor devī
sāntvayām āsa taṁ girā
atho jagāma vaikuṇṭhaṁ
yatra devo janārdanaḥ
sāntvayām āsa taṁ girā
atho jagāma vaikuṇṭhaṁ
yatra devo janārdanaḥ
śayānaṁ śriya utsaṅge
padā vakṣasy atāḍayat
tata utthāya bhagavān
saha lakṣmyā satāṁ gatiḥ
padā vakṣasy atāḍayat
tata utthāya bhagavān
saha lakṣmyā satāṁ gatiḥ
sva-talpād avaruhyātha
nanāma śirasā munim
āha te svāgataṁ brahman
niṣīdātrāsane kṣaṇam
ajānatām āgatān vaḥ
kṣantum arhatha naḥ prabho
nanāma śirasā munim
āha te svāgataṁ brahman
niṣīdātrāsane kṣaṇam
ajānatām āgatān vaḥ
kṣantum arhatha naḥ prabho
punīhi saha-lokaṁ māṁ
loka-pālāṁś ca mad-gatān
pādodakena bhavatas
tīrthānāṁ tīrtha-kāriṇā
loka-pālāṁś ca mad-gatān
pādodakena bhavatas
tīrthānāṁ tīrtha-kāriṇā
adyāhaṁ bhagavaḻ lakṣmyā
āsam ekānta-bhājanam
vatsyaty urasi me bhūtir
bhavat-pāda-hatāṁhasaḥ
āsam ekānta-bhājanam
vatsyaty urasi me bhūtir
bhavat-pāda-hatāṁhasaḥ
śrī-śuka uvāca
evaṁ bruvāṇe vaikuṇṭhe
bhṛgus tan-mandrayā girā
nirvṛtas tarpitas tūṣṇīṁ
bhakty-utkaṇṭho ’śru-locanaḥ
evaṁ bruvāṇe vaikuṇṭhe
bhṛgus tan-mandrayā girā
nirvṛtas tarpitas tūṣṇīṁ
bhakty-utkaṇṭho ’śru-locanaḥ
punaś ca satram āvrajya
munīnāṁ brahma-vādinām
svānubhūtam aśeṣeṇa
rājan bhṛgur avarṇayat
munīnāṁ brahma-vādinām
svānubhūtam aśeṣeṇa
rājan bhṛgur avarṇayat
tan niśamyātha munayo
vismitā mukta-saṁśayāḥ
bhūyāṁsaṁ śraddadhur viṣṇuṁ
yataḥ śāntir yato ’bhayam
vismitā mukta-saṁśayāḥ
bhūyāṁsaṁ śraddadhur viṣṇuṁ
yataḥ śāntir yato ’bhayam
dharmaḥ sākṣād yato jñānaṁ
vairāgyaṁ ca tad-anvitam
aiśvaryaṁ cāṣṭadhā yasmād
yaśaś cātma-malāpaham
vairāgyaṁ ca tad-anvitam
aiśvaryaṁ cāṣṭadhā yasmād
yaśaś cātma-malāpaham
munīnāṁ nyasta-daṇḍānāṁ
śāntānāṁ sama-cetasām
akiñcanānāṁ sādhūnāṁ
yam āhuḥ paramāṁ gatim
śāntānāṁ sama-cetasām
akiñcanānāṁ sādhūnāṁ
yam āhuḥ paramāṁ gatim
sattvaṁ yasya priyā mūrtir
brāhmaṇās tv iṣṭa-devatāḥ
bhajanty anāśiṣaḥ śāntā
yaṁ vā nipuṇa-buddhayaḥ
brāhmaṇās tv iṣṭa-devatāḥ
bhajanty anāśiṣaḥ śāntā
yaṁ vā nipuṇa-buddhayaḥ
tri-vidhākṛtayas tasya
rākṣasā asurāḥ surāḥ
guṇinyā māyayā sṛṣṭāḥ
sattvaṁ tat tīrtha-sādhanam
rākṣasā asurāḥ surāḥ
guṇinyā māyayā sṛṣṭāḥ
sattvaṁ tat tīrtha-sādhanam
śrī-śuka uvāca
itthaṁ sārasvatā viprā
nṛṇām saṁśaya-nuttaye
puruṣasya padāmbhoja-
sevayā tad-gatiṁ gatāḥ
itthaṁ sārasvatā viprā
nṛṇām saṁśaya-nuttaye
puruṣasya padāmbhoja-
sevayā tad-gatiṁ gatāḥ
śrī-sūta uvāca
ity etan muni-tanayāsya-padma-gandha
pīyūṣaṁ bhava-bhaya-bhit parasya puṁsaḥ
su-ślokaṁ śravaṇa-puṭaiḥ pibaty abhīkṣṇam
pāntho ’dhva-bhramaṇa-pariśramaṁ jahāti
ity etan muni-tanayāsya-padma-gandha
pīyūṣaṁ bhava-bhaya-bhit parasya puṁsaḥ
su-ślokaṁ śravaṇa-puṭaiḥ pibaty abhīkṣṇam
pāntho ’dhva-bhramaṇa-pariśramaṁ jahāti
śrī-śuka uvāca
ekadā dvāravatyāṁ tu
vipra-patnyāḥ kumārakaḥ
jāta-mātro bhuvaṁ spṛṣṭvā
mamāra kila bhārata
ekadā dvāravatyāṁ tu
vipra-patnyāḥ kumārakaḥ
jāta-mātro bhuvaṁ spṛṣṭvā
mamāra kila bhārata
vipro gṛhītvā mṛtakaṁ
rāja-dvāry upadhāya saḥ
idaṁ provāca vilapann
āturo dīna-mānasaḥ
rāja-dvāry upadhāya saḥ
idaṁ provāca vilapann
āturo dīna-mānasaḥ
brahma-dviṣaḥ śaṭha-dhiyo
lubdhasya viṣayātmanaḥ
kṣatra-bandhoḥ karma-doṣāt
pañcatvaṁ me gato ’rbhakaḥ
lubdhasya viṣayātmanaḥ
kṣatra-bandhoḥ karma-doṣāt
pañcatvaṁ me gato ’rbhakaḥ
hiṁsā-vihāraṁ nṛpatiṁ
duḥśīlam ajitendriyam
prajā bhajantyaḥ sīdanti
daridrā nitya-duḥkhitāḥ
duḥśīlam ajitendriyam
prajā bhajantyaḥ sīdanti
daridrā nitya-duḥkhitāḥ
evaṁ dvitīyaṁ viprarṣis
tṛtīyaṁ tv evam eva ca
visṛjya sa nṛpa-dvāri
tāṁ gāthāṁ samagāyata
tṛtīyaṁ tv evam eva ca
visṛjya sa nṛpa-dvāri
tāṁ gāthāṁ samagāyata
tām arjuna upaśrutya
karhicit keśavāntike
parete navame bāle
brāhmaṇaṁ samabhāṣata
karhicit keśavāntike
parete navame bāle
brāhmaṇaṁ samabhāṣata
kiṁ svid brahmaṁs tvan-nivāse
iha nāsti dhanur-dharaḥ
rājanya-bandhur ete vai
brāhmaṇāḥ satram āsate
iha nāsti dhanur-dharaḥ
rājanya-bandhur ete vai
brāhmaṇāḥ satram āsate
dhana-dārātmajāpṛktā
yatra śocanti brāhmaṇāḥ
te vai rājanya-veṣeṇa
naṭā jīvanty asum-bharāḥ
yatra śocanti brāhmaṇāḥ
te vai rājanya-veṣeṇa
naṭā jīvanty asum-bharāḥ
ahaṁ prajāḥ vāṁ bhagavan
rakṣiṣye dīnayor iha
anistīrṇa-pratijño ’gniṁ
pravekṣye hata-kalmaṣaḥ
rakṣiṣye dīnayor iha
anistīrṇa-pratijño ’gniṁ
pravekṣye hata-kalmaṣaḥ
śrī-brāhmaṇa uvāca
saṅkarṣaṇo vāsudevaḥ
pradyumno dhanvināṁ varaḥ
aniruddho ’prati-ratho
na trātuṁ śaknuvanti yat
saṅkarṣaṇo vāsudevaḥ
pradyumno dhanvināṁ varaḥ
aniruddho ’prati-ratho
na trātuṁ śaknuvanti yat
tat kathaṁ nu bhavān karma
duṣkaraṁ jagad-īśvaraiḥ
tvaṁ cikīrṣasi bāliśyāt
tan na śraddadhmahe vayam
duṣkaraṁ jagad-īśvaraiḥ
tvaṁ cikīrṣasi bāliśyāt
tan na śraddadhmahe vayam
śrī-arjuna uvāca
nāhaṁ saṅkarṣaṇo brahman
na kṛṣṇaḥ kārṣṇir eva ca
ahaṁ vā arjuno nāma
gāṇḍīvaṁ yasya vai dhanuḥ
nāhaṁ saṅkarṣaṇo brahman
na kṛṣṇaḥ kārṣṇir eva ca
ahaṁ vā arjuno nāma
gāṇḍīvaṁ yasya vai dhanuḥ
māvamaṁsthā mama brahman
vīryaṁ tryambaka-toṣaṇam
mṛtyuṁ vijitya pradhane
āneṣye te prajāḥ prabho
vīryaṁ tryambaka-toṣaṇam
mṛtyuṁ vijitya pradhane
āneṣye te prajāḥ prabho
evaṁ viśrambhito vipraḥ
phālgunena parantapa
jagāma sva-gṛhaṁ prītaḥ
pārtha-vīryaṁ niśāmayan
phālgunena parantapa
jagāma sva-gṛhaṁ prītaḥ
pārtha-vīryaṁ niśāmayan
prasūti-kāla āsanne
bhāryāyā dvija-sattamaḥ
pāhi pāhi prajāṁ mṛtyor
ity āhārjunam āturaḥ
bhāryāyā dvija-sattamaḥ
pāhi pāhi prajāṁ mṛtyor
ity āhārjunam āturaḥ
sa upaspṛśya śucy ambho
namaskṛtya maheśvaram
divyāny astrāṇi saṁsmṛtya
sajyaṁ gāṇḍīvam ādade
namaskṛtya maheśvaram
divyāny astrāṇi saṁsmṛtya
sajyaṁ gāṇḍīvam ādade
nyaruṇat sūtikāgāraṁ
śarair nānāstra-yojitaiḥ
tiryag ūrdhvam adhaḥ pārthaś
cakāra śara-pañjaram
śarair nānāstra-yojitaiḥ
tiryag ūrdhvam adhaḥ pārthaś
cakāra śara-pañjaram
tataḥ kumāraḥ sañjāto
vipra-patnyā rudan muhuḥ
sadyo ’darśanam āpede
sa-śarīro vihāyasā
vipra-patnyā rudan muhuḥ
sadyo ’darśanam āpede
sa-śarīro vihāyasā
tadāha vipro vijayaṁ
vinindan kṛṣṇa-sannidhau
mauḍhyaṁ paśyata me yo ’haṁ
śraddadhe klība-katthanam
vinindan kṛṣṇa-sannidhau
mauḍhyaṁ paśyata me yo ’haṁ
śraddadhe klība-katthanam
na pradyumno nāniruddho
na rāmo na ca keśavaḥ
yasya śekuḥ paritrātuṁ
ko ’nyas tad-aviteśvaraḥ
na rāmo na ca keśavaḥ
yasya śekuḥ paritrātuṁ
ko ’nyas tad-aviteśvaraḥ
dhig arjunaṁ mṛṣā-vādaṁ
dhig ātma-ślāghino dhanuḥ
daivopasṛṣṭaṁ yo mauḍhyād
āninīṣati durmatiḥ
dhig ātma-ślāghino dhanuḥ
daivopasṛṣṭaṁ yo mauḍhyād
āninīṣati durmatiḥ
evaṁ śapati viprarṣau
vidyām āsthāya phālgunaḥ
yayau saṁyamanīm āśu
yatrāste bhagavān yamaḥ
vidyām āsthāya phālgunaḥ
yayau saṁyamanīm āśu
yatrāste bhagavān yamaḥ
viprāpatyam acakṣāṇas
tata aindrīm agāt purīm
āgneyīṁ nairṛtīṁ saumyāṁ
vāyavyāṁ vāruṇīm atha
rasātalaṁ nāka-pṛṣṭhaṁ
dhiṣṇyāny anyāny udāyudhaḥ
tata aindrīm agāt purīm
āgneyīṁ nairṛtīṁ saumyāṁ
vāyavyāṁ vāruṇīm atha
rasātalaṁ nāka-pṛṣṭhaṁ
dhiṣṇyāny anyāny udāyudhaḥ
tato ’labdha-dvija-suto
hy anistīrṇa-pratiśrutaḥ
agniṁ vivikṣuḥ kṛṣṇena
pratyuktaḥ pratiṣedhatā
hy anistīrṇa-pratiśrutaḥ
agniṁ vivikṣuḥ kṛṣṇena
pratyuktaḥ pratiṣedhatā
darśaye dvija-sūnūṁs te
māvajñātmānam ātmanā
ye te naḥ kīrtiṁ vimalāṁ
manuṣyāḥ sthāpayiṣyanti
māvajñātmānam ātmanā
ye te naḥ kīrtiṁ vimalāṁ
manuṣyāḥ sthāpayiṣyanti
iti sambhāṣya bhagavān
arjunena saheśvaraḥ
divyaṁ sva-ratham āsthāya
pratīcīṁ diśam āviśat
arjunena saheśvaraḥ
divyaṁ sva-ratham āsthāya
pratīcīṁ diśam āviśat
sapta dvīpān sa-sindhūṁś ca
sapta sapta girīn atha
lokālokaṁ tathātītya
viveśa su-mahat tamaḥ
sapta sapta girīn atha
lokālokaṁ tathātītya
viveśa su-mahat tamaḥ
tatrāśvāḥ śaibya-sugrīva-
meghapuṣpa-balāhakāḥ
tamasi bhraṣṭa-gatayo
babhūvur bharatarṣabha
meghapuṣpa-balāhakāḥ
tamasi bhraṣṭa-gatayo
babhūvur bharatarṣabha
tān dṛṣṭvā bhagavān kṛṣṇo
mahā-yogeśvareśvaraḥ
sahasrāditya-saṅkāśaṁ
sva-cakraṁ prāhiṇot puraḥ
mahā-yogeśvareśvaraḥ
sahasrāditya-saṅkāśaṁ
sva-cakraṁ prāhiṇot puraḥ
tamaḥ su-ghoraṁ gahanaṁ kṛtaṁ mahad
vidārayad bhūri-tareṇa rociṣā
mano-javaṁ nirviviśe sudarśanaṁ
guṇa-cyuto rāma-śaro yathā camūḥ
vidārayad bhūri-tareṇa rociṣā
mano-javaṁ nirviviśe sudarśanaṁ
guṇa-cyuto rāma-śaro yathā camūḥ
dvāreṇa cakrānupathena tat tamaḥ
paraṁ paraṁ jyotir ananta-pāram
samaśnuvānaṁ prasamīkṣya phālgunaḥ
pratāḍitākṣo pidadhe ’kṣiṇī ubhe
paraṁ paraṁ jyotir ananta-pāram
samaśnuvānaṁ prasamīkṣya phālgunaḥ
pratāḍitākṣo pidadhe ’kṣiṇī ubhe
tataḥ praviṣṭaḥ salilaṁ nabhasvatā
balīyasaijad-bṛhad-ūrmi-bhūṣaṇam
tatrādbhutaṁ vai bhavanaṁ dyumat-tamaṁ bhrājan-maṇi-stambha-sahasra-śobhitam
balīyasaijad-bṛhad-ūrmi-bhūṣaṇam
tatrādbhutaṁ vai bhavanaṁ dyumat-tamaṁ bhrājan-maṇi-stambha-sahasra-śobhitam
tasmin mahā-bhogam anantam adbhutaṁ
sahasra-mūrdhanya-phaṇā-maṇi-dyubhiḥ
vibhrājamānaṁ dvi-guṇekṣaṇolbaṇaṁ
sitācalābhaṁ śiti-kaṇṭha-jihvam
sahasra-mūrdhanya-phaṇā-maṇi-dyubhiḥ
vibhrājamānaṁ dvi-guṇekṣaṇolbaṇaṁ
sitācalābhaṁ śiti-kaṇṭha-jihvam
dadarśa tad-bhoga-sukhāsanaṁ vibhuṁ
mahānubhāvaṁ puruṣottamottamam
sāndrāmbudābhaṁ su-piśaṅga-vāsasaṁ
prasanna-vaktraṁ rucirāyatekṣaṇam
mahānubhāvaṁ puruṣottamottamam
sāndrāmbudābhaṁ su-piśaṅga-vāsasaṁ
prasanna-vaktraṁ rucirāyatekṣaṇam
mahā-maṇi-vrāta-kirīṭa-kuṇḍala
prabhā-parikṣipta-sahasra-kuntalam
pralamba-cārv-aṣṭa-bhujaṁ sa-kaustubhaṁ
śrīvatsa-lakṣmaṁ vana-mālayāvṛtam
prabhā-parikṣipta-sahasra-kuntalam
pralamba-cārv-aṣṭa-bhujaṁ sa-kaustubhaṁ
śrīvatsa-lakṣmaṁ vana-mālayāvṛtam
sunanda-nanda-pramukhaiḥ sva-pārṣadaiś
cakrādibhir mūrti-dharair nijāyudhaiḥ
puṣṭyā śrīyā kīrty-ajayākhilardhibhir
niṣevyamānaṁ parameṣṭhināṁ patim
cakrādibhir mūrti-dharair nijāyudhaiḥ
puṣṭyā śrīyā kīrty-ajayākhilardhibhir
niṣevyamānaṁ parameṣṭhināṁ patim
vavanda ātmānam anantam acyuto
jiṣṇuś ca tad-darśana-jāta-sādhvasaḥ
tāv āha bhūmā parameṣṭhināṁ prabhur
beddhāñjalī sa-smitam ūrjayā girā
jiṣṇuś ca tad-darśana-jāta-sādhvasaḥ
tāv āha bhūmā parameṣṭhināṁ prabhur
beddhāñjalī sa-smitam ūrjayā girā
dvijātmajā me yuvayor didṛkṣuṇā
mayopanītā bhuvi dharma-guptaye
kalāvatīrṇāv avaner bharāsurān
hatveha bhūyas tvarayetam anti me
mayopanītā bhuvi dharma-guptaye
kalāvatīrṇāv avaner bharāsurān
hatveha bhūyas tvarayetam anti me
pūrṇa-kāmāv api yuvāṁ
nara-nārāyaṇāv ṛṣī
dharmam ācaratāṁ sthityai
ṛṣabhau loka-saṅgraham
nara-nārāyaṇāv ṛṣī
dharmam ācaratāṁ sthityai
ṛṣabhau loka-saṅgraham
ity ādiṣṭau bhagavatā
tau kṛṣṇau parame-ṣṭhinā
om ity ānamya bhūmānam
ādāya dvija-dārakān
tau kṛṣṇau parame-ṣṭhinā
om ity ānamya bhūmānam
ādāya dvija-dārakān
nyavartetāṁ svakaṁ dhāma
samprahṛṣṭau yathā-gatam
viprāya dadatuḥ putrān
yathā-rūpaṁ yathā-vayaḥ
samprahṛṣṭau yathā-gatam
viprāya dadatuḥ putrān
yathā-rūpaṁ yathā-vayaḥ
niśāmya vaiṣṇavaṁ dhāma
pārthaḥ parama-vismitaḥ
yat kiñcit pauruṣaṁ puṁsāṁ
mene kṛṣṇānukampitam
pārthaḥ parama-vismitaḥ
yat kiñcit pauruṣaṁ puṁsāṁ
mene kṛṣṇānukampitam
itīdṛśāny anekāni
vīryāṇīha pradarśayan
bubhuje viṣayān grāmyān
īje cāty-urjitair makhaiḥ
vīryāṇīha pradarśayan
bubhuje viṣayān grāmyān
īje cāty-urjitair makhaiḥ
pravavarṣākhilān kāmān
prajāsu brāhmaṇādiṣu
yathā-kālaṁ yathaivendro
bhagavān śraiṣṭhyam āsthitaḥ
prajāsu brāhmaṇādiṣu
yathā-kālaṁ yathaivendro
bhagavān śraiṣṭhyam āsthitaḥ
hatvā nṛpān adharmiṣṭhān
ghāṭayitvārjunādibhiḥ
añjasā vartayām āsa
dharmaṁ dharma-sutādibhiḥ
ghāṭayitvārjunādibhiḥ
añjasā vartayām āsa
dharmaṁ dharma-sutādibhiḥ
hatvā nṛpānadharmiṣṭhān ghātayitvārjunādibhiḥ .
añjasā vartayāmāsa dharmaṁ dharmasutādibhiḥ
añjasā vartayāmāsa dharmaṁ dharmasutādibhiḥ