śrī-bhagavān uvāca
baddho mukta iti vyākhyā
guṇato me na vastutaḥ
guṇasya māyā-mūlatvān
na me mokṣo na bandhanam
baddho mukta iti vyākhyā
guṇato me na vastutaḥ
guṇasya māyā-mūlatvān
na me mokṣo na bandhanam
śoka-mohau sukhaṁ duḥkhaṁ
dehāpattiś ca māyayā
svapno yathātmanaḥ khyātiḥ
saṁsṛtir na tu vāstavī
dehāpattiś ca māyayā
svapno yathātmanaḥ khyātiḥ
saṁsṛtir na tu vāstavī
vidyāvidye mama tanū
viddhy uddhava śarīriṇām
mokṣa-bandha-karī ādye
māyayā me vinirmite
viddhy uddhava śarīriṇām
mokṣa-bandha-karī ādye
māyayā me vinirmite
ekasyaiva mamāṁśasya
jīvasyaiva mahā-mate
bandho ’syāvidyayānādir
vidyayā ca tathetaraḥ
jīvasyaiva mahā-mate
bandho ’syāvidyayānādir
vidyayā ca tathetaraḥ
atha baddhasya muktasya
vailakṣaṇyaṁ vadāmi te
viruddha-dharmiṇos tāta
sthitayor eka-dharmiṇi
vailakṣaṇyaṁ vadāmi te
viruddha-dharmiṇos tāta
sthitayor eka-dharmiṇi
suparṇāv etau sadṛśau sakhāyau
yadṛcchayaitau kṛta-nīḍau ca vṛkṣe
ekas tayoḥ khādati pippalānnam
anyo niranno ’pi balena bhūyān
yadṛcchayaitau kṛta-nīḍau ca vṛkṣe
ekas tayoḥ khādati pippalānnam
anyo niranno ’pi balena bhūyān
ātmānam anyaṁ ca sa veda vidvān
apippalādo na tu pippalādaḥ
yo ’vidyayā yuk sa tu nitya-baddho
vidyā-mayo yaḥ sa tu nitya-muktaḥ
apippalādo na tu pippalādaḥ
yo ’vidyayā yuk sa tu nitya-baddho
vidyā-mayo yaḥ sa tu nitya-muktaḥ
deha-stho ’pi na deha-stho
vidvān svapnād yathotthitaḥ
adeha-stho ’pi deha-sthaḥ
kumatiḥ svapna-dṛg yathā
vidvān svapnād yathotthitaḥ
adeha-stho ’pi deha-sthaḥ
kumatiḥ svapna-dṛg yathā
indriyair indriyārtheṣu
guṇair api guṇeṣu ca
gṛhyamāṇeṣv ahaṁ kuryān
na vidvān yas tv avikriyaḥ
guṇair api guṇeṣu ca
gṛhyamāṇeṣv ahaṁ kuryān
na vidvān yas tv avikriyaḥ
daivādhīne śarīre ’smin
guṇa-bhāvyena karmaṇā
vartamāno ’budhas tatra
kartāsmīti nibadhyate
guṇa-bhāvyena karmaṇā
vartamāno ’budhas tatra
kartāsmīti nibadhyate
evaṁ viraktaḥ śayana
āsanāṭana-majjane
darśana-sparśana-ghrāṇa-
bhojana-śravaṇādiṣu
na tathā badhyate vidvān
tatra tatrādayan guṇān
āsanāṭana-majjane
darśana-sparśana-ghrāṇa-
bhojana-śravaṇādiṣu
na tathā badhyate vidvān
tatra tatrādayan guṇān
prakṛti-stho ’py asaṁsakto
yathā khaṁ savitānilaḥ
vaiśāradyekṣayāsaṅga-
śitayā chinna-saṁśayaḥ
yathā khaṁ savitānilaḥ
vaiśāradyekṣayāsaṅga-
śitayā chinna-saṁśayaḥ
pratibuddha iva svapnān
nānātvād vinivartate
nānātvād vinivartate
yasya syur vīta-saṅkalpāḥ
prāṇendriya-mano-dhiyām
vṛttayaḥ sa vinirmukto
deha-stho ’pi hi tad-guṇaiḥ
prāṇendriya-mano-dhiyām
vṛttayaḥ sa vinirmukto
deha-stho ’pi hi tad-guṇaiḥ
yasyātmā hiṁsyate hiṁsrair
yena kiñcid yadṛcchayā
arcyate vā kvacit tatra
na vyatikriyate budhaḥ
yena kiñcid yadṛcchayā
arcyate vā kvacit tatra
na vyatikriyate budhaḥ
na stuvīta na nindeta
kurvataḥ sādhv asādhu vā
vadato guṇa-doṣābhyāṁ
varjitaḥ sama-dṛṅ muniḥ
kurvataḥ sādhv asādhu vā
vadato guṇa-doṣābhyāṁ
varjitaḥ sama-dṛṅ muniḥ
na kuryān na vadet kiñcin
na dhyāyet sādhv asādhu vā
ātmārāmo ’nayā vṛttyā
vicarej jaḍa-van muniḥ
na dhyāyet sādhv asādhu vā
ātmārāmo ’nayā vṛttyā
vicarej jaḍa-van muniḥ
śabda-brahmaṇi niṣṇāto
na niṣṇāyāt pare yadi
śramas tasya śrama-phalo
hy adhenum iva rakṣataḥ
na niṣṇāyāt pare yadi
śramas tasya śrama-phalo
hy adhenum iva rakṣataḥ
gāṁ dugdha-dohām asatīṁ ca bhāryāṁ
dehaṁ parādhīnam asat-prajāṁ ca
vittaṁ tv atīrthī-kṛtam aṅga vācaṁ
hīnāṁ mayā rakṣati duḥkha-duḥkhī
dehaṁ parādhīnam asat-prajāṁ ca
vittaṁ tv atīrthī-kṛtam aṅga vācaṁ
hīnāṁ mayā rakṣati duḥkha-duḥkhī
yasyāṁ na me pāvanam aṅga karma
sthity-udbhava-prāṇa-nirodham asya
līlāvatārepsita-janma vā syād
vandhyāṁ giraṁ tāṁ bibhṛyān na dhīraḥ
sthity-udbhava-prāṇa-nirodham asya
līlāvatārepsita-janma vā syād
vandhyāṁ giraṁ tāṁ bibhṛyān na dhīraḥ
evaṁ jijñāsayāpohya
nānātva-bhramam ātmani
upārameta virajaṁ
mano mayy arpya sarva-ge
nānātva-bhramam ātmani
upārameta virajaṁ
mano mayy arpya sarva-ge
yady anīśo dhārayituṁ
mano brahmaṇi niścalam
mayi sarvāṇi karmāṇi
nirapekṣaḥ samācara
mano brahmaṇi niścalam
mayi sarvāṇi karmāṇi
nirapekṣaḥ samācara
śraddhālur mat-kathāḥ śṛṇvan
su-bhadrā loka-pāvanīḥ
gāyann anusmaran karma
janma cābhinayan muhuḥ
su-bhadrā loka-pāvanīḥ
gāyann anusmaran karma
janma cābhinayan muhuḥ
mad-arthe dharma-kāmārthān
ācaran mad-apāśrayaḥ
labhate niścalāṁ bhaktiṁ
mayy uddhava sanātane
ācaran mad-apāśrayaḥ
labhate niścalāṁ bhaktiṁ
mayy uddhava sanātane
sat-saṅga-labdhayā bhaktyā
mayi māṁ sa upāsitā
sa vai me darśitaṁ sadbhir
añjasā vindate padam
mayi māṁ sa upāsitā
sa vai me darśitaṁ sadbhir
añjasā vindate padam
śrī-uddhava uvāca
sādhus tavottama-śloka
mataḥ kīdṛg-vidhaḥ prabho
bhaktis tvayy upayujyeta
kīdṛśī sadbhir ādṛtā
sādhus tavottama-śloka
mataḥ kīdṛg-vidhaḥ prabho
bhaktis tvayy upayujyeta
kīdṛśī sadbhir ādṛtā
etan me puruṣādhyakṣa
lokādhyakṣa jagat-prabho
praṇatāyānuraktāya
prapannāya ca kathyatām
lokādhyakṣa jagat-prabho
praṇatāyānuraktāya
prapannāya ca kathyatām
tvaṁ brahma paramaṁ vyoma
puruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ
avatīrno ’si bhagavan
svecchopātta-pṛthag-vapuḥ
puruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ
avatīrno ’si bhagavan
svecchopātta-pṛthag-vapuḥ
śrī-bhagavān uvāca
kṛpālur akṛta-drohas
titikṣuḥ sarva-dehinām
satya-sāro ’navadyātmā
samaḥ sarvopakārakaḥ
kṛpālur akṛta-drohas
titikṣuḥ sarva-dehinām
satya-sāro ’navadyātmā
samaḥ sarvopakārakaḥ
kāmair ahata-dhīr dānto
mṛduḥ śucir akiñcanaḥ
anīho mita-bhuk śāntaḥ
sthiro mac-charaṇo muniḥ
mṛduḥ śucir akiñcanaḥ
anīho mita-bhuk śāntaḥ
sthiro mac-charaṇo muniḥ
apramatto gabhīrātmā
dhṛtimāñ jita-ṣaḍ-guṇaḥ
amānī māna-daḥ kalyo
maitraḥ kāruṇikaḥ kaviḥ
dhṛtimāñ jita-ṣaḍ-guṇaḥ
amānī māna-daḥ kalyo
maitraḥ kāruṇikaḥ kaviḥ
ājñāyaivaṁ guṇān doṣān
mayādiṣṭān api svakān
dharmān santyajya yaḥ sarvān
māṁ bhajeta sa tu sattamaḥ
mayādiṣṭān api svakān
dharmān santyajya yaḥ sarvān
māṁ bhajeta sa tu sattamaḥ
jñātvājñātvātha ye vai māṁ
yāvān yaś cāsmi yādṛśaḥ
bhajanty ananya-bhāvena
te me bhaktatamā matāḥ
yāvān yaś cāsmi yādṛśaḥ
bhajanty ananya-bhāvena
te me bhaktatamā matāḥ
mal-liṅga-mad-bhakta-jana-
darśana-sparśanārcanam
paricaryā stutiḥ prahva-
guṇa-karmānukīrtanam
darśana-sparśanārcanam
paricaryā stutiḥ prahva-
guṇa-karmānukīrtanam
mat-kathā-śravaṇe śraddhā
mad-anudhyānam uddhava
sarva-lābhopaharaṇaṁ
dāsyenātma-nivedanam
mad-anudhyānam uddhava
sarva-lābhopaharaṇaṁ
dāsyenātma-nivedanam
maj-janma-karma-kathanaṁ
mama parvānumodanam
gīta-tāṇḍava-vāditra-
goṣṭhībhir mad-gṛhotsavaḥ
mama parvānumodanam
gīta-tāṇḍava-vāditra-
goṣṭhībhir mad-gṛhotsavaḥ
yātrā bali-vidhānaṁ ca
sarva-vārṣika-parvasu
vaidikī tāntrikī dīkṣā
madīya-vrata-dhāraṇam
sarva-vārṣika-parvasu
vaidikī tāntrikī dīkṣā
madīya-vrata-dhāraṇam
mamārcā-sthāpane śraddhā
svataḥ saṁhatya codyamaḥ
udyānopavanākrīḍa-
pura-mandira-karmaṇi
svataḥ saṁhatya codyamaḥ
udyānopavanākrīḍa-
pura-mandira-karmaṇi
sammārjanopalepābhyāṁ
seka-maṇḍala-vartanaiḥ
gṛha-śuśrūṣaṇaṁ mahyaṁ
dāsa-vad yad amāyayā
seka-maṇḍala-vartanaiḥ
gṛha-śuśrūṣaṇaṁ mahyaṁ
dāsa-vad yad amāyayā
amānitvam adambhitvaṁ
kṛtasyāparikīrtanam
api dīpāvalokaṁ me
nopayuñjyān niveditam
kṛtasyāparikīrtanam
api dīpāvalokaṁ me
nopayuñjyān niveditam
yad yad iṣṭatamaṁ loke
yac cāti-priyam ātmanaḥ
tat tan nivedayen mahyaṁ
tad ānantyāya kalpate
yac cāti-priyam ātmanaḥ
tat tan nivedayen mahyaṁ
tad ānantyāya kalpate
sūryo ’gnir brāhmaṇā gāvo
vaiṣṇavaḥ khaṁ maruj jalam
bhūr ātmā sarva-bhūtāni
bhadra pūjā-padāni me
vaiṣṇavaḥ khaṁ maruj jalam
bhūr ātmā sarva-bhūtāni
bhadra pūjā-padāni me
sūrye tu vidyayā trayyā
haviṣāgnau yajeta mām
ātithyena tu viprāgrye
goṣv aṅga yavasādinā
haviṣāgnau yajeta mām
ātithyena tu viprāgrye
goṣv aṅga yavasādinā
vaiṣṇave bandhu-sat-kṛtyā
hṛdi khe dhyāna-niṣṭhayā
vāyau mukhya-dhiyā toye
dravyais toya-puraḥsaraiḥ
hṛdi khe dhyāna-niṣṭhayā
vāyau mukhya-dhiyā toye
dravyais toya-puraḥsaraiḥ
sthaṇḍile mantra-hṛdayair
bhogair ātmānam ātmani
kṣetra-jñaṁ sarva-bhūteṣu
samatvena yajeta mām
bhogair ātmānam ātmani
kṣetra-jñaṁ sarva-bhūteṣu
samatvena yajeta mām
dhiṣṇyeṣv ity eṣu mad-rūpaṁ
śaṅkha-cakra-gadāmbujaiḥ
yuktaṁ catur-bhujaṁ śāntaṁ
dhyāyann arcet samāhitaḥ
śaṅkha-cakra-gadāmbujaiḥ
yuktaṁ catur-bhujaṁ śāntaṁ
dhyāyann arcet samāhitaḥ
iṣṭā-pūrtena mām evaṁ
yo yajeta samāhitaḥ
labhate mayi sad-bhaktiṁ
mat-smṛtiḥ sādhu-sevayā
yo yajeta samāhitaḥ
labhate mayi sad-bhaktiṁ
mat-smṛtiḥ sādhu-sevayā
prāyeṇa bhakti-yogena
sat-saṅgena vinoddhava
nopāyo vidyate samyak
prāyaṇaṁ hi satām aham
sat-saṅgena vinoddhava
nopāyo vidyate samyak
prāyaṇaṁ hi satām aham
athaitat paramaṁ guhyaṁ
śṛṇvato yadu-nandana
su-gopyam api vakṣyāmi
tvaṁ me bhṛtyaḥ suhṛt sakhā
śṛṇvato yadu-nandana
su-gopyam api vakṣyāmi
tvaṁ me bhṛtyaḥ suhṛt sakhā
