Lord Krishna

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୧.୧୧

(Srimad Bhagavatam Canto 11, Chapter 11 — The Marks of the Bound and the Free in Odia)

Vyasa

Also known as baddho mukta iti vyakhya gunato me

The Marks of the Bound and the Free. Śrīmad Bhāgavatam Canto 11, Chapter 11 — 49 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ବଦ୍ଧୋ ମୁକ୍ତ ଇତି ଵ୍ଯାଖ୍ଯା ଗୁଣତୋ ମେ ନ ଵସ୍ତୁତଃ ।
ଗୁଣସ୍ଯ ମାଯାମୂଲତ୍ଵାନ୍ନ ମେ ମୋକ୍ଷୋ ନ ବନ୍ଧନମ୍ ॥ ୧ ॥
ଶୋକମୋହୌ ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ଦେହାପତ୍ତିଶ୍ଚ ମାଯଯା ।
ସ୍ଵପ୍ନୋ ଯଥାତ୍ମନଃ ଖ୍ଯାତିଃ ସଂସୃତିର୍ନ ତୁ ଵାସ୍ତଵୀ ॥ ୨ ॥
ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯେ ମମ ତନୂ ଵିଦ୍ଧ୍ଯୁଦ୍ଧଵ ଶରୀରିଣାମ୍ ।
ମୋକ୍ଷବନ୍ଧକରୀ ଆଦ୍ଯେ ମାଯଯା ମେ ଵିନିର୍ମିତେ ॥ ୩ ॥
ଏକସ୍ଯୈଵ ମମାଂଶସ୍ଯ ଜୀଵସ୍ଯୈଵ ମହାମତେ ।
ବନ୍ଧୋଽସ୍ଯାଵିଦ୍ଯଯାନାଦିର୍ଵିଦ୍ଯଯା ଚ ତଥେତରଃ ॥ ୪ ॥
ଅଥ ବଦ୍ଧସ୍ଯ ମୁକ୍ତସ୍ଯ ଵୈଲକ୍ଷଣ୍ଯଂ ଵଦାମି ତେ ।
ଵିରୁଦ୍ଧଧର୍ମିଣୋସ୍ତାତ ସ୍ଥିତଯୋରେକଧର୍ମିଣି ॥ ୫ ॥
ସୁପର୍ଣାଵେତୌ ସଦୃଶୌ ସଖାଯୌ
ଯଦୃଚ୍ଛଯୈତୌ କୃତନୀଡୌ ଚ ଵୃକ୍ଷେ ।
ଏକସ୍ତଯୋଃ ଖାଦତି ପିପ୍ପଲାନ୍ନ-
ମନ୍ଯୋ ନିରନ୍ନୋଽପି ବଲେନ ଭୂଯାନ୍ ॥ ୬ ॥
ଆତ୍ମାନମନ୍ଯଂ ଚ ସ ଵେଦ ଵିଦ୍ଵା-
ନପିପ୍ପଲାଦୋ ନ ତୁ ପିପ୍ପଲାଦଃ ।
ଯୋଽଵିଦ୍ଯଯା ଯୁକ୍ ସ ତୁ ନିତ୍ଯବଦ୍ଧୋ
ଵିଦ୍ଯାମଯୋ ଯଃ ସ ତୁ ନିତ୍ଯମୁକ୍ତଃ ॥ ୭ ॥
ଦେହସ୍ଥୋଽପି ନ ଦେହସ୍ଥୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସ୍ଵପ୍ନାଦ୍ ଯଥୋତ୍ଥିତଃ ।
ଅଦେହସ୍ଥୋଽପି ଦେହସ୍ଥଃ କୁମତିଃ ସ୍ଵପ୍ନଦୃଗ୍ ଯଥା ॥ ୮ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈରିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷୁ ଗୁଣୈରପି ଗୁଣେଷୁ ଚ ।
ଗୃହ୍ଯମାଣେଷ୍ଵହଂ କୁର୍ଯାନ୍ନ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଯସ୍ତ୍ଵଵିକ୍ରିଯଃ ॥ ୯ ॥
ଦୈଵାଧୀନେ ଶରୀରେଽସ୍ମିନ୍ ଗୁଣଭାଵ୍ଯେନ କର୍ମଣା ।
ଵର୍ତମାନୋଽବୁଧସ୍ତତ୍ର କର୍ତାସ୍ମୀତି ନିବଧ୍ଯତେ ॥ ୧୦ ॥
ଏଵଂ ଵିରକ୍ତଃ ଶଯନ ଆସନାଟନମଜ୍ଜନେ ।
ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶନଘ୍ରାଣଭୋଜନଶ୍ରଵଣାଦିଷୁ ।
ନ ତଥା ବଧ୍ଯତେ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ତତ୍ର ତତ୍ରାଦଯନ୍ ଗୁଣାନ୍ ॥ ୧୧ ॥
ପ୍ରକୃତିସ୍ଥୋଽପ୍ଯସଂସକ୍ତୋ ଯଥା ଖଂ ସଵିତାନିଲଃ ।
ଵୈଶାରଦ୍ଯେକ୍ଷଯାସଙ୍ଗଶିତଯା ଛିନ୍ନସଂଶଯଃ ॥ ୧୨ ॥
ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ ଇଵ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ନାନାତ୍ଵାଦ୍ ଵିନିଵର୍ତତେ ॥ ୧୩ ॥
ଯସ୍ଯ ସ୍ଯୁର୍ଵୀତସଙ୍କଲ୍ପାଃ ପ୍ରାଣେନ୍ଦ୍ରିଯମନୋଧିଯାମ୍ ।
ଵୃତ୍ତଯଃ ସ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଦେହସ୍ଥୋଽପି ହି ତଦ୍ଗୁଣୈଃ ॥ ୧୪ ॥
ଯସ୍ଯାତ୍ମା ହିଂସ୍ଯତେ ହିଂସ୍ରୈର୍ଯେନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ।
ଅର୍ଚ୍ଯତେ ଵା କ୍ଵଚିତ୍ତତ୍ର ନ ଵ୍ଯତିକ୍ରିଯତେ ବୁଧଃ ॥ ୧୫ ॥
ନ ସ୍ତୁଵୀତ ନ ନିନ୍ଦେତ କୁର୍ଵତଃ ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା ।
ଵଦତୋ ଗୁଣଦୋଷାଭ୍ଯାଂ ଵର୍ଜିତଃ ସମଦୃଙ୍ମୁନିଃ ॥ ୧୬ ॥
ନ କୁର୍ଯାନ୍ନ ଵଦେତ୍ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା ।
ଆତ୍ମାରାମୋଽନଯା ଵୃତ୍ତ୍ଯା ଵିଚରେଜ୍ଜଡଵନ୍ମୁନିଃ ॥ ୧୭ ॥
ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମଣି ନିଷ୍ଣାତୋ ନ ନିଷ୍ଣାଯାତ୍ ପରେ ଯଦି ।
ଶ୍ରମସ୍ତସ୍ଯ ଶ୍ରମଫଲୋ ହ୍ଯଧେନୁମିଵ ରକ୍ଷତଃ ॥ ୧୮ ॥
ଗାଂ ଦୁଗ୍ଧଦୋହାମସତୀଂ ଚ ଭାର୍ଯାଂ
ଦେହଂ ପରାଧୀନମସତ୍ପ୍ରଜାଂ ଚ ।
ଵିତ୍ତଂ ତ୍ଵତୀର୍ଥୀକୃତମଙ୍ଗ ଵାଚଂ
ହୀନାଂ ମଯା ରକ୍ଷତି ଦୁଃଖଦୁଃଖୀ ॥ ୧୯ ॥
ଯସ୍ଯାଂ ନ ମେ ପାଵନମଙ୍ଗ କର୍ମ
ସ୍ଥିତ୍ଯୁଦ୍ଭଵପ୍ରାଣନିରୋଧମସ୍ଯ ।
ଲୀଲାଵତାରେପ୍ସିତଜନ୍ମ ଵା ସ୍ଯାଦ୍
ଵନ୍ଧ୍ଯାଂ ଗିରଂ ତାଂ ବିଭୃଯାନ୍ନ ଧୀରଃ ॥ ୨୦ ॥
ଏଵଂ ଜିଜ୍ଞାସଯାପୋହ୍ଯ ନାନାତ୍ଵଭ୍ରମମାତ୍ମନି ।
ଉପାରମେତ ଵିରଜଂ ମନୋ ମଯ୍ଯର୍ପ୍ଯ ସର୍ଵଗେ ॥ ୨୧ ॥
ଯଦ୍ଯନୀଶୋ ଧାରଯିତୁଂ ମନୋ ବ୍ରହ୍ମଣି ନିଶ୍ଚଲମ୍ ।
ମଯି ସର୍ଵାଣି କର୍ମାଣି ନିରପେକ୍ଷଃ ସମାଚର ॥ ୨୨ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାଲୁର୍ମତ୍କଥାଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ ସୁଭଦ୍ରା ଲୋକପାଵନୀଃ ।
ଗାଯନ୍ନନୁସ୍ମରନ୍ କର୍ମ ଜନ୍ମ ଚାଭିନଯନ୍ ମୁହୁଃ ॥ ୨୩ ॥
ମଦର୍ଥେ ଧର୍ମକାମାର୍ଥାନାଚରନ୍ ମଦପାଶ୍ରଯଃ ।
ଲଭତେ ନିଶ୍ଚଲାଂ ଭକ୍ତିଂ ମଯ୍ଯୁଦ୍ଧଵ ସନାତନେ ॥ ୨୪ ॥
ସତ୍ସଙ୍ଗଲବ୍ଧଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ମଯି ମାଂ ସ ଉପାସିତା ।
ସ ଵୈ ମେ ଦର୍ଶିତଂ ସଦ୍ଭିରଞ୍ଜସା ଵିନ୍ଦତେ ପଦମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ
ସାଧୁସ୍ତଵୋତ୍ତମଶ୍ଲୋକ ମତଃ କୀଦୃଗ୍ଵିଧଃ ପ୍ରଭୋ ।
ଭକ୍ତିସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯୁପଯୁଜ୍ଯେତ କୀଦୃଶୀ ସଦ୍ଭିରାଦୃତା ॥ ୨୬ ॥
ଏତନ୍ମେ ପୁରୁଷାଧ୍ଯକ୍ଷ ଲୋକାଧ୍ଯକ୍ଷ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ ।
ପ୍ରଣତାଯାନୁରକ୍ତାଯ ପ୍ରପନ୍ନାଯ ଚ କଥ୍ଯତାମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରମଂ ଵ୍ଯୋମ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ ।
ଅଵତୀର୍ଣୋଽସି ଭଗଵନ୍ ସ୍ଵେଚ୍ଛୋପାତ୍ତପୃଥଗ୍ଵପୁଃ ॥ ୨୮ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
କୃପାଲୁରକୃତଦ୍ରୋହସ୍ତିତିକ୍ଷୁଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ।
ସତ୍ଯସାରୋଽନଵଦ୍ଯାତ୍ମା ସମଃ ସର୍ଵୋପକାରକଃ ॥ ୨୯ ॥
କାମୈରହତଧୀର୍ଦାନ୍ତୋ ମୃଦୁଃ ଶୁଚିରକିଞ୍ଚନଃ ।
ଅନୀହୋ ମିତଭୁକ୍ ଶାନ୍ତଃ ସ୍ଥିରୋ ମଚ୍ଛରଣୋ ମୁନିଃ ॥ ୩୦ ॥
ଅପ୍ରମତ୍ତୋ ଗଭୀରାତ୍ମା ଧୃତିମାଞ୍ଜିତଷଡ୍ଗୁଣଃ ।
ଅମାନୀ ମାନଦଃ କଲ୍ଯୋ ମୈତ୍ରଃ କାରୁଣିକଃ କଵିଃ ॥ ୩୧ ॥
ଆଜ୍ଞାଯୈଵଂ ଗୁଣାନ୍ ଦୋଷାନ୍ ମଯାଦିଷ୍ଟାନପି ସ୍ଵକାନ୍ ।
ଧର୍ମାନ୍ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଃ ସର୍ଵାନ୍ ମାଂ ଭଜେତ ସ ତୁ ସତ୍ତମଃ ॥ ୩୨ ॥
ଜ୍ଞାତ୍ଵାଜ୍ଞାତ୍ଵାଥ ଯେ ଵୈ ମାଂ ଯାଵାନ୍ ଯଶ୍ଚାସ୍ମି ଯାଦୃଶଃ ।
ଭଜନ୍ତ୍ଯନନ୍ଯଭାଵେନ ତେ ମେ ଭକ୍ତତମା ମତାଃ ॥ ୩୩ ॥
ମଲ୍ଲିଙ୍ଗମଦ୍ଭକ୍ତଜନଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶନାର୍ଚନମ୍ ।
ପରିଚର୍ଯା ସ୍ତୁତିଃ ପ୍ରହ୍ଵଗୁଣକର୍ମାନୁକୀର୍ତନମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ମତ୍କଥାଶ୍ରଵଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ମଦନୁଧ୍ଯାନମୁଦ୍ଧଵ ।
ସର୍ଵଲାଭୋପହରଣଂ ଦାସ୍ଯେନାତ୍ମନିଵେଦନମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ମଜ୍ଜନ୍ମକର୍ମକଥନଂ ମମ ପର୍ଵାନୁମୋଦନମ୍ ।
ଗୀତତାଣ୍ଡଵଵାଦିତ୍ରଗୋଷ୍ଠୀଭିର୍ମଦ୍ଗୃହୋତ୍ସଵଃ ॥ ୩୬ ॥
ଯାତ୍ରା ବଲିଵିଧାନଂ ଚ ସର୍ଵଵାର୍ଷିକପର୍ଵସୁ ।
ଵୈଦିକୀ ତାନ୍ତ୍ରିକୀ ଦୀକ୍ଷା ମଦୀଯଵ୍ରତଧାରଣମ୍ ॥ ୩୭ ॥
ମମାର୍ଚାସ୍ଥାପନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସ୍ଵତଃ ସଂହତ୍ଯ ଚୋଦ୍ଯମଃ ।
ଉଦ୍ଯାନୋପଵନାକ୍ରୀଡପୁରମନ୍ଦିରକର୍ମଣି ॥ ୩୮ ॥
ସମ୍ମାର୍ଜନୋପଲେପାଭ୍ଯାଂ ସେକମଣ୍ଡଲଵର୍ତନୈଃ ।
ଗୃହଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ମହ୍ଯଂ ଦାସଵଦ୍ ଯଦମାଯଯା ॥ ୩୯ ॥
ଅମାନିତ୍ଵମଦମ୍ଭିତ୍ଵଂ କୃତସ୍ଯାପରିକୀର୍ତନମ୍ ।
ଅପି ଦୀପାଵଲୋକଂ ମେ ନୋପଯୁଞ୍ଜ୍ଯାନ୍ନିଵେଦିତମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ଯଦ୍ ଯଦିଷ୍ଟତମଂ ଲୋକେ ଯଚ୍ଚାତିପ୍ରିଯମାତ୍ମନଃ ।
ତତ୍ତନ୍ନିଵେଦଯେନ୍ମହ୍ଯଂ ତଦାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ ॥ ୪୧ ॥
ସୂର୍ଯୋଽଗ୍ନିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗାଵୋ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ଖଂ ମରୁଜ୍ଜଲମ୍ ।
ଭୂରାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତାନି ଭଦ୍ର ପୂଜାପଦାନି ମେ ॥ ୪୨ ॥
ସୂର୍ଯେ ତୁ ଵିଦ୍ଯଯା ତ୍ରଯ୍ଯା ହଵିଷାଗ୍ନୌ ଯଜେତ ମାମ୍ ।
ଆତିଥ୍ଯେନ ତୁ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯେ ଗୋଷ୍ଵଙ୍ଗ ଯଵସାଦିନା ॥ ୪୩ ॥
ଵୈଷ୍ଣଵେ ବନ୍ଧୁସତ୍କୃତ୍ଯା ହୃଦି ଖେ ଧ୍ଯାନନିଷ୍ଠଯା ।
ଵାଯୌ ମୁଖ୍ଯଧିଯା ତୋଯେ ଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ତୋଯପୁରଃସରୈଃ ॥ ୪୪ ॥
ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ମନ୍ତ୍ରହୃଦଯୈର୍ଭୋଗୈରାତ୍ମାନମାତ୍ମନି ।
କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସମତ୍ଵେନ ଯଜେତ ମାମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଧିଷ୍ଣ୍ଯେଷ୍ଵିତ୍ଯେଷୁ ମଦ୍ରୂପଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାମ୍ବୁଜୈଃ ।
ଯୁକ୍ତଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଶାନ୍ତଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ନର୍ଚେତ୍ସମାହିତଃ ॥ ୪୬ ॥
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତେନ ମାମେଵଂ ଯୋ ଯଜେତ ସମାହିତଃ ।
ଲଭତେ ମଯି ସଦ୍ଭକ୍ତିଂ ମତ୍ସ୍ମୃତିଃ ସାଧୁସେଵଯା ॥ ୪୭ ॥
ପ୍ରାଯେଣ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ସତ୍ସଙ୍ଗେନ ଵିନୋଦ୍ଧଵ ।
ନୋପାଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରାଯଣଂ ହି ସତାମହମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ଅଥୈତତ୍ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଶୃଣ୍ଵତୋ ଯଦୁନନ୍ଦନ ।
ସୁଗୋପ୍ଯମପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଂ ମେ ଭୃତ୍ଯଃ ସୁହୃତ୍ ସଖା ॥ ୪୯ ॥

Explore More