Lord Krishna

শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ১১.৩

(Srimad Bhagavatam Canto 11, Chapter 3 — The Sages on Māyā and the Supreme in Assamese)

Vyasa

Also known as parasya visnorisasya mayinamapi mohinim

The Sages on Māyā and the Supreme. Śrīmad Bhāgavatam Canto 11, Chapter 3 (Kṛṣṇa's Last Teaching to Uddhava), 55 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

শ্ৰীৰাজোৱাচ
পৰস্য ৱিষ্ণোৰীশস্য মাযিনামপি মোহিনীম্ ।
মাযাং ৱেদিতুমিচ্ছামো ভগৱন্তো ব্ৰুৱন্তু নঃ ॥ ১ ॥
নানুতৃপ্যে জুষন্যুষ্মদ্ৱচোহৰিকথামৃতম্ ।
সংসাৰতাপনিস্তপ্তো মৰ্ত্যস্তত্তাপভেষজম্ ॥ ২ ॥
শ্ৰীঅন্তৰীক্ষ উৱাচ
এভিৰ্ভূতানি ভূতাত্মা মহাভূতৈৰ্মহাভুজ ।
সসৰ্জোচ্চাৱচান্যাদ্যঃ স্ৱমাত্ৰাত্মপ্ৰসিদ্ধযে ॥ ৩ ॥
এৱং সৃষ্টানি ভূতানি প্ৰৱিষ্টঃ পঞ্চধাতুভিঃ ।
একধা দশধাত্মানং ৱিভজন্জুষতে গুণান্ ॥ ৪ ॥
গুণৈৰ্গুণান্স ভুঞ্জান আত্মপ্ৰদ্যোতিতৈঃ প্ৰভুঃ ।
মন্যমান ইদং সৃষ্টমাত্মানমিহ সজ্জতে ॥ ৫ ॥
কৰ্মাণি কৰ্মভিঃ কুৰ্ৱন্সনিমিত্তানি দেহভৃত্ ।
তত্তত্কৰ্মফলং গৃহ্ণন্ভ্ৰমতীহ সুখেতৰম্ ॥ ৬ ॥
ইত্থং কৰ্মগতীৰ্গচ্ছন্বহ্ৱভদ্ৰৱহাঃ পুমান্ ।
আভূতসম্প্লৱাত্সৰ্গপ্ৰলযাৱশ্নুতেঽৱশঃ ॥ ৭ ॥
ধাতূপপ্লৱ আসন্নে ৱ্যক্তং দ্ৰৱ্যগুণাত্মকম্ ।
অনাদিনিধনঃ কালো হ্যৱ্যক্তাযাপকৰ্ষতি ॥ ৮ ॥
শতৱৰ্ষা হ্যনাৱৃষ্টিৰ্ভৱিষ্যত্যুল্বণা ভুৱি ।
তত্কালোপচিতোষ্ণাৰ্কো লোকাংস্ত্ৰীন্প্ৰতপিষ্যতি ॥ ৯ ॥
পাতালতলমাৰভ্য সঙ্কৰ্ষণমুখানলঃ ।
দহন্নূৰ্ধ্ৱশিখো ৱিষ্ৱগ্ৱৰ্ধতে ৱাযুনেৰিতঃ ॥ ১০ ॥
সংৱৰ্তকো মেঘগণো ৱৰ্ষতি স্ম শতং সমাঃ ।
ধাৰাভিৰ্হস্তিহস্তাভিৰ্লীযতে সলিলে ৱিৰাট্ ॥ ১১ ॥
ততো ৱিৰাজমুত্সৃজ্য ৱৈৰাজঃ পুৰুষো নৃপ ।
অৱ্যক্তং ৱিশতে সূক্ষ্মং নিৰিন্ধন ইৱানলঃ ॥ ১২ ॥
ৱাযুনা হৃতগন্ধা ভূঃ সলিলত্ৱায কল্পতে ।
সলিলং তদ্ধৃতৰসং জ্যোতিষ্ট্ৱাযোপকল্পতে ॥ ১৩ ॥
হৃতৰূপং তু তমসা ৱাযৌ জ্যোতিঃ প্ৰলীযতে ।
হৃতস্পৰ্শোঽৱকাশেন ৱাযুৰ্নভসি লীযতে ।
কালাত্মনা হৃতগুণং নভ আত্মনি লীযতে ॥ ১৪ ॥
ইন্দ্ৰিযাণি মনো বুদ্ধিঃ সহ ৱৈকাৰিকৈৰ্নৃপ ।
প্ৰৱিশন্তি হ্যহঙ্কাৰং স্ৱগুণৈৰহমাত্মনি ॥ ১৫ ॥
এষা মাযা ভগৱতঃ সৰ্গস্থিত্যন্তকাৰিণী ।
ত্ৰিৱৰ্ণা ৱৰ্ণিতাস্মাভিঃ কিং ভূযঃ শ্ৰোতুমিচ্ছসি ॥ ১৬ ॥
শ্ৰীৰাজোৱাচ
যথৈতামৈশ্ৱৰীং মাযাং দুস্তৰামকৃতাত্মভিঃ ।
তৰন্ত্যঞ্জঃ স্থূলধিযো মহৰ্ষ ইদমুচ্যতাম্ ॥ ১৭ ॥
শ্ৰীপ্ৰবুদ্ধ উৱাচ
কৰ্মাণ্যাৰভমাণানাং দুঃখহত্যৈ সুখায চ ।
পশ্যেত্ পাকৱিপৰ্যাসং মিথুনীচাৰিণাং নৃণাম্ ॥ ১৮ ॥
নিত্যাৰ্তিদেন ৱিত্তেন দুৰ্লভেনাত্মমৃত্যুনা ।
গৃহাপত্যাপ্তপশুভিঃ কা প্ৰীতিঃ সাধিতৈশ্চলৈঃ ॥ ১৯ ॥
এৱং লোকং পৰং ৱিদ্যান্নশ্ৱৰং কৰ্মনিৰ্মিতম্ ।
সতুল্যাতিশযধ্ৱংসং যথা মণ্ডলৱৰ্তিনাম্ ॥ ২০ ॥
তস্মাদ্ গুৰুং প্ৰপদ্যেত জিজ্ঞাসুঃ শ্ৰেয উত্তমম্ ।
শাব্দে পৰে চ নিষ্ণাতং ব্ৰহ্মণ্যুপশমাশ্ৰযম্ ॥ ২১ ॥
তত্ৰ ভাগৱতান্ ধৰ্মান্ শিক্ষেদ্ গুৰ্ৱাত্মদৈৱতঃ ।
অমাযযানুৱৃত্ত্যা যৈস্তুষ্যেদাত্মাত্মদোহৰিঃ ॥ ২২ ॥
সৰ্ৱতো মনসোঽসঙ্গমাদৌ সঙ্গং চ সাধুষু ।
দযাং মৈত্ৰীং প্ৰশ্ৰযং চ ভূতেষ্ৱদ্ধা যথোচিতম্ ॥ ২৩ ॥
শৌচং তপস্তিতিক্ষাং চ মৌনং স্ৱাধ্যাযমাৰ্জৱম্ ।
ব্ৰহ্মচৰ্যমহিংসাং চ সমত্ৱং দ্ৱন্দ্ৱসংজ্ঞযোঃ ॥ ২৪ ॥
সৰ্ৱত্ৰাত্মেশ্ৱৰান্ৱীক্ষাং কৈৱল্যমনিকেততাম্ ।
ৱিৱিক্তচীৰৱসনং সন্তোষং যেন কেনচিত্ ॥ ২৫ ॥
শ্ৰদ্ধাং ভাগৱতে শাস্ত্ৰেঽনিন্দামন্যত্ৰ চাপি হি ।
মনোৱাক্কৰ্মদণ্ডং চ সত্যং শমদমাৱপি ॥ ২৬ ॥
শ্ৰৱণং কীৰ্তনং ধ্যানং হৰেৰদ্ভুতকৰ্মণঃ ।
জন্মকৰ্মগুণানাং চ তদৰ্থেঽখিলচেষ্টিতম্ ॥ ২৭ ॥
ইষ্টং দত্তং তপো জপ্তং ৱৃত্তং যচ্চাত্মনঃ প্ৰিযম্ ।
দাৰান্ সুতান্ গৃহান্ প্ৰাণান্ যত্পৰস্মৈ নিৱেদনম্ ॥ ২৮ ॥
এৱং কৃষ্ণাত্মনাথেষু মনুষ্যেষু চ সৌহৃদম্ ।
পৰিচৰ্যাং চোভযত্ৰ মহত্সু নৃষু সাধুষু ॥ ২৯ ॥
পৰস্পৰানুকথনং পাৱনং ভগৱদ্যশঃ ।
মিথো ৰতিৰ্মিথস্তুষ্টিৰ্নিৱৃত্তিৰ্মিথ আত্মনঃ ॥ ৩০ ॥
স্মৰন্তঃ স্মাৰযন্তশ্চ মিথোঽঘৌঘহৰং হৰিম্ ।
ভক্ত্যা সঞ্জাতযা ভক্ত্যা বিভ্ৰত্যুত্পুলকাং তনুম্ ॥ ৩১ ॥
ক্ৱচিদ্ ৰুদন্ত্যচ্যুতচিন্তযা ক্ৱচি-
দ্ধসন্তি নন্দন্তি ৱদন্ত্যলৌকিকাঃ ।
নৃত্যন্তি গাযন্ত্যনুশীলযন্ত্যজং
ভৱন্তি তূষ্ণীং পৰমেত্য নিৱৃতাঃ ॥ ৩২ ॥
ইতি ভাগৱতান্ ধৰ্মান্ শিক্ষন্ ভক্ত্যা তদুত্থযা ।
নাৰাযণপৰো মাযামঞ্জস্তৰতি দুস্তৰাম্ ॥ ৩৩ ॥
শ্ৰীৰাজোৱাচ
নাৰাযণাভিধানস্য ব্ৰহ্মণঃ পৰমাত্মনঃ ।
নিষ্ঠামৰ্হথ নো ৱক্তুং যূযং হি ব্ৰহ্মৱিত্তমাঃ ॥ ৩৪ ॥
শ্ৰীপিপ্পলাযন উৱাচ
স্থিত্যুদ্ভৱপ্ৰলযহেতুৰহেতুৰস্য
যত্ স্ৱপ্নজাগৰসুষুপ্তিষু সদ্ বহিশ্চ ।
দেহেন্দ্ৰিযাসুহৃদযানি চৰন্তি যেন
সঞ্জীৱিতানি তদৱেহি পৰং নৰেন্দ্ৰ ॥ ৩৫ ॥
নৈতন্মনো ৱিশতি ৱাগুত চক্ষুৰাত্মা
প্ৰাণেন্দ্ৰিযাণি চ যথানলমৰ্চিষঃ স্ৱাঃ ।
শব্দোঽপি বোধকনিষেধতযাত্মমূল-
মৰ্থোক্তমাহ যদৃতে ন নিষেধসিদ্ধিঃ ॥ ৩৬ ॥
সত্ত্ৱং ৰজস্তম ইতি ত্ৰিৱৃদেকমাদৌ
সূত্ৰং মহানহমিতি প্ৰৱদন্তি জীৱম্ ।
জ্ঞানক্ৰিযাৰ্থফলৰূপতযোৰুশক্তি
ব্ৰহ্মৈৱ ভাতি সদসচ্চ তযোঃ পৰং যত্ ॥ ৩৭ ॥
নাত্মা জজান ন মৰিষ্যতি নৈধতেঽসৌ
ন ক্ষীযতে সৱনৱিদ্ ৱ্যভিচাৰিণাং হি ।
সৰ্ৱত্ৰ শশ্ৱদনপায্যুপলব্ধিমাত্ৰং
প্ৰাণো যথেন্দ্ৰিযবলেন ৱিকল্পিতং সত্ ॥ ৩৮ ॥
অণ্ডেষু পেশিষু তৰুষ্ৱৱিনিশ্চিতেষু
প্ৰাণো হি জীৱমুপধাৱতি তত্ৰ তত্ৰ ।
সন্নে যদিন্দ্ৰিযগণেঽহমি চ প্ৰসুপ্তে
কূটস্থ আশযমৃতে তদনুস্মৃতিৰ্নঃ ॥ ৩৯ ॥
যৰ্হ্যব্জনাভচৰণৈষণযোৰুভক্ত্যা
চেতোমলানি ৱিধমেদ্ গুণকৰ্মজানি ।
তস্মিন্ ৱিশুদ্ধ উপলভ্যত আত্মতত্ত্ৱং
সাক্ষাদ্ যথামলদৃশোঃ সৱিতৃপ্ৰকাশঃ ॥ ৪০ ॥
শ্ৰীৰাজোৱাচ
কৰ্মযোগং ৱদত নঃ পুৰুষো যেন সংস্কৃতঃ ।
ৱিধূযেহাশু কৰ্মাণি নৈষ্কৰ্ম্যং ৱিন্দতে পৰম্ ॥ ৪১ ॥
এৱং প্ৰশ্নমৃষীন্ পূৰ্ৱমপৃচ্ছং পিতুৰন্তিকে ।
নাব্ৰুৱন্ ব্ৰহ্মণঃ পুত্ৰাস্তত্ৰ কাৰণমুচ্যতাম্ ॥ ৪২ ॥
শ্ৰীআৱিৰ্হোত্ৰ উৱাচ
কৰ্মাকৰ্মৱিকৰ্মেতি ৱেদৱাদো ন লৌকিকঃ ।
ৱেদস্য চেশ্ৱৰাত্মত্ৱাত্ তত্ৰ মুহ্যন্তি সূৰযঃ ॥ ৪৩ ॥
পৰোক্ষৱাদো ৱেদোঽযং বালানামনুশাসনম্ ।
কৰ্মমোক্ষায কৰ্মাণি ৱিধত্তে হ্যগদং যথা ॥ ৪৪ ॥
নাচৰেদ্ যস্তু ৱেদোক্তং স্ৱযমজ্ঞোঽজিতেন্দ্ৰিযঃ ।
ৱিকৰ্মণা হ্যধৰ্মেণ মৃত্যোৰ্মৃত্যুমুপৈতি সঃ ॥ ৪৫ ॥
ৱেদোক্তমেৱ কুৰ্ৱাণো নিঃসঙ্গোঽৰ্পিতমীশ্ৱৰে ।
নৈষ্কৰ্ম্যাং লভতে সিদ্ধিং ৰোচনাৰ্থা ফলশ্ৰুতিঃ ॥ ৪৬ ॥
য আশু হৃদযগ্ৰন্থিং নিৰ্জিহীৰ্ষুঃ পৰাত্মনঃ ।
ৱিধিনোপচৰেদ্ দেৱং তন্ত্ৰোক্তেন চ কেশৱম্ ॥ ৪৭ ॥
লব্ধ্ৱানুগ্ৰহ আচাৰ্যাত্ তেন সন্দৰ্শিতাগমঃ ।
মহাপুৰুষমভ্যৰ্চেন্মূৰ্ত্যাভিমতযাত্মনঃ ॥ ৪৮ ॥
শুচিঃ সম্মুখমাসীনঃ প্ৰাণসংযমনাদিভিঃ ।
পিণ্ডং ৱিশোধ্য সন্ন্যাসকৃতৰক্ষোঽৰ্চযেদ্ধৰিম্ ॥ ৪৯ ॥
অৰ্চাদৌ হৃদযে চাপি যথালব্ধোপচাৰকৈঃ ।
দ্ৰৱ্যক্ষিত্যাত্মলিঙ্গানি নিষ্পাদ্য প্ৰোক্ষ্য চাসনম্ ॥ ৫০ ॥
পাদ্যাদীনুপকল্প্যাথ সন্নিধাপ্য সমাহিতঃ ।
হৃদাদিভিঃ কৃতন্যাসো মূলমন্ত্ৰেণ চাৰ্চযেত্ ॥ ৫১ ॥
সাঙ্গোপাঙ্গাং সপাৰ্ষদাং তাং তাং মূৰ্তিং স্ৱমন্ত্ৰতঃ ।
পাদ্যাৰ্ঘ্যাচমনীযাদ্যৈঃ স্নানৱাসোৱিভূষণৈঃ ॥ ৫২ ॥
গন্ধমাল্যাক্ষতস্ৰগ্ভিৰ্ধূপদীপোপহাৰকৈঃ ।
সাঙ্গংসম্পূজ্য ৱিধিৱত্ স্তৱৈঃ স্তুত্ৱা নমেদ্ধৰিম্ ॥ ৫৩ ॥
আত্মানম্ তন্মযং ধ্যাযন্ মূৰ্তিং সম্পূজযেদ্ধৰেঃ ।
শেষামাধায শিৰসা স্ৱধাম্ন্যুদ্ৱাস্য সত্কৃতম্ ॥ ৫৪ ॥
এৱমগ্ন্যৰ্কতোযাদাৱতিথৌ হৃদযে চ যঃ ।
যজতীশ্ৱৰমাত্মানমচিৰান্মুচ্যতে হি সঃ ॥ ৫৫ ॥

Explore More