ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ପରସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋରୀଶସ୍ଯ ମାଯିନାମପି ମୋହିନୀମ୍ ।
ମାଯାଂ ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମୋ ଭଗଵନ୍ତୋ ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ୧ ॥
ପରସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋରୀଶସ୍ଯ ମାଯିନାମପି ମୋହିନୀମ୍ ।
ମାଯାଂ ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମୋ ଭଗଵନ୍ତୋ ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ୧ ॥
ନାନୁତୃପ୍ଯେ ଜୁଷନ୍ଯୁଷ୍ମଦ୍ଵଚୋହରିକଥାମୃତମ୍ ।
ସଂସାରତାପନିସ୍ତପ୍ତୋ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତତ୍ତାପଭେଷଜମ୍ ॥ ୨ ॥
ସଂସାରତାପନିସ୍ତପ୍ତୋ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତତ୍ତାପଭେଷଜମ୍ ॥ ୨ ॥
ଶ୍ରୀଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଉଵାଚ
ଏଭିର୍ଭୂତାନି ଭୂତାତ୍ମା ମହାଭୂତୈର୍ମହାଭୁଜ ।
ସସର୍ଜୋଚ୍ଚାଵଚାନ୍ଯାଦ୍ଯଃ ସ୍ଵମାତ୍ରାତ୍ମପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ ॥ ୩ ॥
ଏଭିର୍ଭୂତାନି ଭୂତାତ୍ମା ମହାଭୂତୈର୍ମହାଭୁଜ ।
ସସର୍ଜୋଚ୍ଚାଵଚାନ୍ଯାଦ୍ଯଃ ସ୍ଵମାତ୍ରାତ୍ମପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ ॥ ୩ ॥
ଏଵଂ ସୃଷ୍ଟାନି ଭୂତାନି ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପଞ୍ଚଧାତୁଭିଃ ।
ଏକଧା ଦଶଧାତ୍ମାନଂ ଵିଭଜନ୍ଜୁଷତେ ଗୁଣାନ୍ ॥ ୪ ॥
ଏକଧା ଦଶଧାତ୍ମାନଂ ଵିଭଜନ୍ଜୁଷତେ ଗୁଣାନ୍ ॥ ୪ ॥
ଗୁଣୈର୍ଗୁଣାନ୍ସ ଭୁଞ୍ଜାନ ଆତ୍ମପ୍ରଦ୍ଯୋତିତୈଃ ପ୍ରଭୁଃ ।
ମନ୍ଯମାନ ଇଦଂ ସୃଷ୍ଟମାତ୍ମାନମିହ ସଜ୍ଜତେ ॥ ୫ ॥
ମନ୍ଯମାନ ଇଦଂ ସୃଷ୍ଟମାତ୍ମାନମିହ ସଜ୍ଜତେ ॥ ୫ ॥
କର୍ମାଣି କର୍ମଭିଃ କୁର୍ଵନ୍ସନିମିତ୍ତାନି ଦେହଭୃତ୍ ।
ତତ୍ତତ୍କର୍ମଫଲଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ଭ୍ରମତୀହ ସୁଖେତରମ୍ ॥ ୬ ॥
ତତ୍ତତ୍କର୍ମଫଲଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ଭ୍ରମତୀହ ସୁଖେତରମ୍ ॥ ୬ ॥
ଇତ୍ଥଂ କର୍ମଗତୀର୍ଗଚ୍ଛନ୍ବହ୍ଵଭଦ୍ରଵହାଃ ପୁମାନ୍ ।
ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵାତ୍ସର୍ଗପ୍ରଲଯାଵଶ୍ନୁତେଽଵଶଃ ॥ ୭ ॥
ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵାତ୍ସର୍ଗପ୍ରଲଯାଵଶ୍ନୁତେଽଵଶଃ ॥ ୭ ॥
ଧାତୂପପ୍ଲଵ ଆସନ୍ନେ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଗୁଣାତ୍ମକମ୍ ।
ଅନାଦିନିଧନଃ କାଲୋ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତାଯାପକର୍ଷତି ॥ ୮ ॥
ଅନାଦିନିଧନଃ କାଲୋ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତାଯାପକର୍ଷତି ॥ ୮ ॥
ଶତଵର୍ଷା ହ୍ଯନାଵୃଷ୍ଟିର୍ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯୁଲ୍ବଣା ଭୁଵି ।
ତତ୍କାଲୋପଚିତୋଷ୍ଣାର୍କୋ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ପ୍ରତପିଷ୍ଯତି ॥ ୯ ॥
ତତ୍କାଲୋପଚିତୋଷ୍ଣାର୍କୋ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ପ୍ରତପିଷ୍ଯତି ॥ ୯ ॥
ପାତାଲତଲମାରଭ୍ଯ ସଙ୍କର୍ଷଣମୁଖାନଲଃ ।
ଦହନ୍ନୂର୍ଧ୍ଵଶିଖୋ ଵିଷ୍ଵଗ୍ଵର୍ଧତେ ଵାଯୁନେରିତଃ ॥ ୧୦ ॥
ଦହନ୍ନୂର୍ଧ୍ଵଶିଖୋ ଵିଷ୍ଵଗ୍ଵର୍ଧତେ ଵାଯୁନେରିତଃ ॥ ୧୦ ॥
ସଂଵର୍ତକୋ ମେଘଗଣୋ ଵର୍ଷତି ସ୍ମ ଶତଂ ସମାଃ ।
ଧାରାଭିର୍ହସ୍ତିହସ୍ତାଭିର୍ଲୀଯତେ ସଲିଲେ ଵିରାଟ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଧାରାଭିର୍ହସ୍ତିହସ୍ତାଭିର୍ଲୀଯତେ ସଲିଲେ ଵିରାଟ୍ ॥ ୧୧ ॥
ତତୋ ଵିରାଜମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵୈରାଜଃ ପୁରୁଷୋ ନୃପ ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵିଶତେ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ନିରିନ୍ଧନ ଇଵାନଲଃ ॥ ୧୨ ॥
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵିଶତେ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ନିରିନ୍ଧନ ଇଵାନଲଃ ॥ ୧୨ ॥
ଵାଯୁନା ହୃତଗନ୍ଧା ଭୂଃ ସଲିଲତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ ।
ସଲିଲଂ ତଦ୍ଧୃତରସଂ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଟ୍ଵାଯୋପକଲ୍ପତେ ॥ ୧୩ ॥
ସଲିଲଂ ତଦ୍ଧୃତରସଂ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଟ୍ଵାଯୋପକଲ୍ପତେ ॥ ୧୩ ॥
ହୃତରୂପଂ ତୁ ତମସା ଵାଯୌ ଜ୍ଯୋତିଃ ପ୍ରଲୀଯତେ ।
ହୃତସ୍ପର୍ଶୋଽଵକାଶେନ ଵାଯୁର୍ନଭସି ଲୀଯତେ ।
କାଲାତ୍ମନା ହୃତଗୁଣଂ ନଭ ଆତ୍ମନି ଲୀଯତେ ॥ ୧୪ ॥
ହୃତସ୍ପର୍ଶୋଽଵକାଶେନ ଵାଯୁର୍ନଭସି ଲୀଯତେ ।
କାଲାତ୍ମନା ହୃତଗୁଣଂ ନଭ ଆତ୍ମନି ଲୀଯତେ ॥ ୧୪ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ମନୋ ବୁଦ୍ଧିଃ ସହ ଵୈକାରିକୈର୍ନୃପ ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ହ୍ଯହଙ୍କାରଂ ସ୍ଵଗୁଣୈରହମାତ୍ମନି ॥ ୧୫ ॥
ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ହ୍ଯହଙ୍କାରଂ ସ୍ଵଗୁଣୈରହମାତ୍ମନି ॥ ୧୫ ॥
ଏଷା ମାଯା ଭଗଵତଃ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରିଣୀ ।
ତ୍ରିଵର୍ଣା ଵର୍ଣିତାସ୍ମାଭିଃ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି ॥ ୧୬ ॥
ତ୍ରିଵର୍ଣା ଵର୍ଣିତାସ୍ମାଭିଃ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି ॥ ୧୬ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ଯଥୈତାମୈଶ୍ଵରୀଂ ମାଯାଂ ଦୁସ୍ତରାମକୃତାତ୍ମଭିଃ ।
ତରନ୍ତ୍ଯଞ୍ଜଃ ସ୍ଥୂଲଧିଯୋ ମହର୍ଷ ଇଦମୁଚ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଯଥୈତାମୈଶ୍ଵରୀଂ ମାଯାଂ ଦୁସ୍ତରାମକୃତାତ୍ମଭିଃ ।
ତରନ୍ତ୍ଯଞ୍ଜଃ ସ୍ଥୂଲଧିଯୋ ମହର୍ଷ ଇଦମୁଚ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଶ୍ରୀପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଉଵାଚ
କର୍ମାଣ୍ଯାରଭମାଣାନାଂ ଦୁଃଖହତ୍ଯୈ ସୁଖାଯ ଚ ।
ପଶ୍ଯେତ୍ ପାକଵିପର୍ଯାସଂ ମିଥୁନୀଚାରିଣାଂ ନୃଣାମ୍ ॥ ୧୮ ॥
କର୍ମାଣ୍ଯାରଭମାଣାନାଂ ଦୁଃଖହତ୍ଯୈ ସୁଖାଯ ଚ ।
ପଶ୍ଯେତ୍ ପାକଵିପର୍ଯାସଂ ମିଥୁନୀଚାରିଣାଂ ନୃଣାମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ନିତ୍ଯାର୍ତିଦେନ ଵିତ୍ତେନ ଦୁର୍ଲଭେନାତ୍ମମୃତ୍ଯୁନା ।
ଗୃହାପତ୍ଯାପ୍ତପଶୁଭିଃ କା ପ୍ରୀତିଃ ସାଧିତୈଶ୍ଚଲୈଃ ॥ ୧୯ ॥
ଗୃହାପତ୍ଯାପ୍ତପଶୁଭିଃ କା ପ୍ରୀତିଃ ସାଧିତୈଶ୍ଚଲୈଃ ॥ ୧୯ ॥
ଏଵଂ ଲୋକଂ ପରଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ନଶ୍ଵରଂ କର୍ମନିର୍ମିତମ୍ ।
ସତୁଲ୍ଯାତିଶଯଧ୍ଵଂସଂ ଯଥା ମଣ୍ଡଲଵର୍ତିନାମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ସତୁଲ୍ଯାତିଶଯଧ୍ଵଂସଂ ଯଥା ମଣ୍ଡଲଵର୍ତିନାମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ତସ୍ମାଦ୍ ଗୁରୁଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେତ ଜିଜ୍ଞାସୁଃ ଶ୍ରେଯ ଉତ୍ତମମ୍ ।
ଶାବ୍ଦେ ପରେ ଚ ନିଷ୍ଣାତଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୁପଶମାଶ୍ରଯମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଶାବ୍ଦେ ପରେ ଚ ନିଷ୍ଣାତଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୁପଶମାଶ୍ରଯମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ତତ୍ର ଭାଗଵତାନ୍ ଧର୍ମାନ୍ ଶିକ୍ଷେଦ୍ ଗୁର୍ଵାତ୍ମଦୈଵତଃ ।
ଅମାଯଯାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯା ଯୈସ୍ତୁଷ୍ଯେଦାତ୍ମାତ୍ମଦୋହରିଃ ॥ ୨୨ ॥
ଅମାଯଯାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯା ଯୈସ୍ତୁଷ୍ଯେଦାତ୍ମାତ୍ମଦୋହରିଃ ॥ ୨୨ ॥
ସର୍ଵତୋ ମନସୋଽସଙ୍ଗମାଦୌ ସଙ୍ଗଂ ଚ ସାଧୁଷୁ ।
ଦଯାଂ ମୈତ୍ରୀଂ ପ୍ରଶ୍ରଯଂ ଚ ଭୂତେଷ୍ଵଦ୍ଧା ଯଥୋଚିତମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଦଯାଂ ମୈତ୍ରୀଂ ପ୍ରଶ୍ରଯଂ ଚ ଭୂତେଷ୍ଵଦ୍ଧା ଯଥୋଚିତମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଶୌଚଂ ତପସ୍ତିତିକ୍ଷାଂ ଚ ମୌନଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମାର୍ଜଵମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମହିଂସାଂ ଚ ସମତ୍ଵଂ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵସଂଜ୍ଞଯୋଃ ॥ ୨୪ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମହିଂସାଂ ଚ ସମତ୍ଵଂ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵସଂଜ୍ଞଯୋଃ ॥ ୨୪ ॥
ସର୍ଵତ୍ରାତ୍ମେଶ୍ଵରାନ୍ଵୀକ୍ଷାଂ କୈଵଲ୍ଯମନିକେତତାମ୍ ।
ଵିଵିକ୍ତଚୀରଵସନଂ ସନ୍ତୋଷଂ ଯେନ କେନଚିତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଵିଵିକ୍ତଚୀରଵସନଂ ସନ୍ତୋଷଂ ଯେନ କେନଚିତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ଭାଗଵତେ ଶାସ୍ତ୍ରେଽନିନ୍ଦାମନ୍ଯତ୍ର ଚାପି ହି ।
ମନୋଵାକ୍କର୍ମଦଣ୍ଡଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଶମଦମାଵପି ॥ ୨୬ ॥
ମନୋଵାକ୍କର୍ମଦଣ୍ଡଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଶମଦମାଵପି ॥ ୨୬ ॥
ଶ୍ରଵଣଂ କୀର୍ତନଂ ଧ୍ଯାନଂ ହରେରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ ।
ଜନ୍ମକର୍ମଗୁଣାନାଂ ଚ ତଦର୍ଥେଽଖିଲଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଜନ୍ମକର୍ମଗୁଣାନାଂ ଚ ତଦର୍ଥେଽଖିଲଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଇଷ୍ଟଂ ଦତ୍ତଂ ତପୋ ଜପ୍ତଂ ଵୃତ୍ତଂ ଯଚ୍ଚାତ୍ମନଃ ପ୍ରିଯମ୍ ।
ଦାରାନ୍ ସୁତାନ୍ ଗୃହାନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ଯତ୍ପରସ୍ମୈ ନିଵେଦନମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଦାରାନ୍ ସୁତାନ୍ ଗୃହାନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ଯତ୍ପରସ୍ମୈ ନିଵେଦନମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଏଵଂ କୃଷ୍ଣାତ୍ମନାଥେଷୁ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଚ ସୌହୃଦମ୍ ।
ପରିଚର୍ଯାଂ ଚୋଭଯତ୍ର ମହତ୍ସୁ ନୃଷୁ ସାଧୁଷୁ ॥ ୨୯ ॥
ପରିଚର୍ଯାଂ ଚୋଭଯତ୍ର ମହତ୍ସୁ ନୃଷୁ ସାଧୁଷୁ ॥ ୨୯ ॥
ପରସ୍ପରାନୁକଥନଂ ପାଵନଂ ଭଗଵଦ୍ଯଶଃ ।
ମିଥୋ ରତିର୍ମିଥସ୍ତୁଷ୍ଟିର୍ନିଵୃତ୍ତିର୍ମିଥ ଆତ୍ମନଃ ॥ ୩୦ ॥
ମିଥୋ ରତିର୍ମିଥସ୍ତୁଷ୍ଟିର୍ନିଵୃତ୍ତିର୍ମିଥ ଆତ୍ମନଃ ॥ ୩୦ ॥
ସ୍ମରନ୍ତଃ ସ୍ମାରଯନ୍ତଶ୍ଚ ମିଥୋଽଘୌଘହରଂ ହରିମ୍ ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ସଞ୍ଜାତଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ବିଭ୍ରତ୍ଯୁତ୍ପୁଲକାଂ ତନୁମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଭକ୍ତ୍ଯା ସଞ୍ଜାତଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ବିଭ୍ରତ୍ଯୁତ୍ପୁଲକାଂ ତନୁମ୍ ॥ ୩୧ ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ ରୁଦନ୍ତ୍ଯଚ୍ଯୁତଚିନ୍ତଯା କ୍ଵଚି-
ଦ୍ଧସନ୍ତି ନନ୍ଦନ୍ତି ଵଦନ୍ତ୍ଯଲୌକିକାଃ ।
ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଗାଯନ୍ତ୍ଯନୁଶୀଲଯନ୍ତ୍ଯଜଂ
ଭଵନ୍ତି ତୂଷ୍ଣୀଂ ପରମେତ୍ଯ ନିଵୃତାଃ ॥ ୩୨ ॥
ଦ୍ଧସନ୍ତି ନନ୍ଦନ୍ତି ଵଦନ୍ତ୍ଯଲୌକିକାଃ ।
ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଗାଯନ୍ତ୍ଯନୁଶୀଲଯନ୍ତ୍ଯଜଂ
ଭଵନ୍ତି ତୂଷ୍ଣୀଂ ପରମେତ୍ଯ ନିଵୃତାଃ ॥ ୩୨ ॥
ଇତି ଭାଗଵତାନ୍ ଧର୍ମାନ୍ ଶିକ୍ଷନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦୁତ୍ଥଯା ।
ନାରାଯଣପରୋ ମାଯାମଞ୍ଜସ୍ତରତି ଦୁସ୍ତରାମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ନାରାଯଣପରୋ ମାଯାମଞ୍ଜସ୍ତରତି ଦୁସ୍ତରାମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ନାରାଯଣାଭିଧାନସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ ।
ନିଷ୍ଠାମର୍ହଥ ନୋ ଵକ୍ତୁଂ ଯୂଯଂ ହି ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାଃ ॥ ୩୪ ॥
ନାରାଯଣାଭିଧାନସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ ।
ନିଷ୍ଠାମର୍ହଥ ନୋ ଵକ୍ତୁଂ ଯୂଯଂ ହି ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାଃ ॥ ୩୪ ॥
ଶ୍ରୀପିପ୍ପଲାଯନ ଉଵାଚ
ସ୍ଥିତ୍ଯୁଦ୍ଭଵପ୍ରଲଯହେତୁରହେତୁରସ୍ଯ
ଯତ୍ ସ୍ଵପ୍ନଜାଗରସୁଷୁପ୍ତିଷୁ ସଦ୍ ବହିଶ୍ଚ ।
ଦେହେନ୍ଦ୍ରିଯାସୁହୃଦଯାନି ଚରନ୍ତି ଯେନ
ସଞ୍ଜୀଵିତାନି ତଦଵେହି ପରଂ ନରେନ୍ଦ୍ର ॥ ୩୫ ॥
ସ୍ଥିତ୍ଯୁଦ୍ଭଵପ୍ରଲଯହେତୁରହେତୁରସ୍ଯ
ଯତ୍ ସ୍ଵପ୍ନଜାଗରସୁଷୁପ୍ତିଷୁ ସଦ୍ ବହିଶ୍ଚ ।
ଦେହେନ୍ଦ୍ରିଯାସୁହୃଦଯାନି ଚରନ୍ତି ଯେନ
ସଞ୍ଜୀଵିତାନି ତଦଵେହି ପରଂ ନରେନ୍ଦ୍ର ॥ ୩୫ ॥
ନୈତନ୍ମନୋ ଵିଶତି ଵାଗୁତ ଚକ୍ଷୁରାତ୍ମା
ପ୍ରାଣେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ଯଥାନଲମର୍ଚିଷଃ ସ୍ଵାଃ ।
ଶବ୍ଦୋଽପି ବୋଧକନିଷେଧତଯାତ୍ମମୂଲ-
ମର୍ଥୋକ୍ତମାହ ଯଦୃତେ ନ ନିଷେଧସିଦ୍ଧିଃ ॥ ୩୬ ॥
ପ୍ରାଣେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ଯଥାନଲମର୍ଚିଷଃ ସ୍ଵାଃ ।
ଶବ୍ଦୋଽପି ବୋଧକନିଷେଧତଯାତ୍ମମୂଲ-
ମର୍ଥୋକ୍ତମାହ ଯଦୃତେ ନ ନିଷେଧସିଦ୍ଧିଃ ॥ ୩୬ ॥
ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମ ଇତି ତ୍ରିଵୃଦେକମାଦୌ
ସୂତ୍ରଂ ମହାନହମିତି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଜୀଵମ୍ ।
ଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାର୍ଥଫଲରୂପତଯୋରୁଶକ୍ତି
ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଭାତି ସଦସଚ୍ଚ ତଯୋଃ ପରଂ ଯତ୍ ॥ ୩୭ ॥
ସୂତ୍ରଂ ମହାନହମିତି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଜୀଵମ୍ ।
ଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାର୍ଥଫଲରୂପତଯୋରୁଶକ୍ତି
ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଭାତି ସଦସଚ୍ଚ ତଯୋଃ ପରଂ ଯତ୍ ॥ ୩୭ ॥
ନାତ୍ମା ଜଜାନ ନ ମରିଷ୍ଯତି ନୈଧତେଽସୌ
ନ କ୍ଷୀଯତେ ସଵନଵିଦ୍ ଵ୍ଯଭିଚାରିଣାଂ ହି ।
ସର୍ଵତ୍ର ଶଶ୍ଵଦନପାଯ୍ଯୁପଲବ୍ଧିମାତ୍ରଂ
ପ୍ରାଣୋ ଯଥେନ୍ଦ୍ରିଯବଲେନ ଵିକଲ୍ପିତଂ ସତ୍ ॥ ୩୮ ॥
ନ କ୍ଷୀଯତେ ସଵନଵିଦ୍ ଵ୍ଯଭିଚାରିଣାଂ ହି ।
ସର୍ଵତ୍ର ଶଶ୍ଵଦନପାଯ୍ଯୁପଲବ୍ଧିମାତ୍ରଂ
ପ୍ରାଣୋ ଯଥେନ୍ଦ୍ରିଯବଲେନ ଵିକଲ୍ପିତଂ ସତ୍ ॥ ୩୮ ॥
ଅଣ୍ଡେଷୁ ପେଶିଷୁ ତରୁଷ୍ଵଵିନିଶ୍ଚିତେଷୁ
ପ୍ରାଣୋ ହି ଜୀଵମୁପଧାଵତି ତତ୍ର ତତ୍ର ।
ସନ୍ନେ ଯଦିନ୍ଦ୍ରିଯଗଣେଽହମି ଚ ପ୍ରସୁପ୍ତେ
କୂଟସ୍ଥ ଆଶଯମୃତେ ତଦନୁସ୍ମୃତିର୍ନଃ ॥ ୩୯ ॥
ପ୍ରାଣୋ ହି ଜୀଵମୁପଧାଵତି ତତ୍ର ତତ୍ର ।
ସନ୍ନେ ଯଦିନ୍ଦ୍ରିଯଗଣେଽହମି ଚ ପ୍ରସୁପ୍ତେ
କୂଟସ୍ଥ ଆଶଯମୃତେ ତଦନୁସ୍ମୃତିର୍ନଃ ॥ ୩୯ ॥
ଯର୍ହ୍ଯବ୍ଜନାଭଚରଣୈଷଣଯୋରୁଭକ୍ତ୍ଯା
ଚେତୋମଲାନି ଵିଧମେଦ୍ ଗୁଣକର୍ମଜାନି ।
ତସ୍ମିନ୍ ଵିଶୁଦ୍ଧ ଉପଲଭ୍ଯତ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ
ସାକ୍ଷାଦ୍ ଯଥାମଲଦୃଶୋଃ ସଵିତୃପ୍ରକାଶଃ ॥ ୪୦ ॥
ଚେତୋମଲାନି ଵିଧମେଦ୍ ଗୁଣକର୍ମଜାନି ।
ତସ୍ମିନ୍ ଵିଶୁଦ୍ଧ ଉପଲଭ୍ଯତ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ
ସାକ୍ଷାଦ୍ ଯଥାମଲଦୃଶୋଃ ସଵିତୃପ୍ରକାଶଃ ॥ ୪୦ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
କର୍ମଯୋଗଂ ଵଦତ ନଃ ପୁରୁଷୋ ଯେନ ସଂସ୍କୃତଃ ।
ଵିଧୂଯେହାଶୁ କର୍ମାଣି ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯଂ ଵିନ୍ଦତେ ପରମ୍ ॥ ୪୧ ॥
କର୍ମଯୋଗଂ ଵଦତ ନଃ ପୁରୁଷୋ ଯେନ ସଂସ୍କୃତଃ ।
ଵିଧୂଯେହାଶୁ କର୍ମାଣି ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯଂ ଵିନ୍ଦତେ ପରମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ଏଵଂ ପ୍ରଶ୍ନମୃଷୀନ୍ ପୂର୍ଵମପୃଚ୍ଛଂ ପିତୁରନ୍ତିକେ ।
ନାବ୍ରୁଵନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତତ୍ର କାରଣମୁଚ୍ଯତାମ୍ ॥ ୪୨ ॥
ନାବ୍ରୁଵନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତତ୍ର କାରଣମୁଚ୍ଯତାମ୍ ॥ ୪୨ ॥
ଶ୍ରୀଆଵିର୍ହୋତ୍ର ଉଵାଚ
କର୍ମାକର୍ମଵିକର୍ମେତି ଵେଦଵାଦୋ ନ ଲୌକିକଃ ।
ଵେଦସ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରାତ୍ମତ୍ଵାତ୍ ତତ୍ର ମୁହ୍ଯନ୍ତି ସୂରଯଃ ॥ ୪୩ ॥
କର୍ମାକର୍ମଵିକର୍ମେତି ଵେଦଵାଦୋ ନ ଲୌକିକଃ ।
ଵେଦସ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରାତ୍ମତ୍ଵାତ୍ ତତ୍ର ମୁହ୍ଯନ୍ତି ସୂରଯଃ ॥ ୪୩ ॥
ପରୋକ୍ଷଵାଦୋ ଵେଦୋଽଯଂ ବାଲାନାମନୁଶାସନମ୍ ।
କର୍ମମୋକ୍ଷାଯ କର୍ମାଣି ଵିଧତ୍ତେ ହ୍ଯଗଦଂ ଯଥା ॥ ୪୪ ॥
କର୍ମମୋକ୍ଷାଯ କର୍ମାଣି ଵିଧତ୍ତେ ହ୍ଯଗଦଂ ଯଥା ॥ ୪୪ ॥
ନାଚରେଦ୍ ଯସ୍ତୁ ଵେଦୋକ୍ତଂ ସ୍ଵଯମଜ୍ଞୋଽଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଵିକର୍ମଣା ହ୍ଯଧର୍ମେଣ ମୃତ୍ଯୋର୍ମୃତ୍ଯୁମୁପୈତି ସଃ ॥ ୪୫ ॥
ଵିକର୍ମଣା ହ୍ଯଧର୍ମେଣ ମୃତ୍ଯୋର୍ମୃତ୍ଯୁମୁପୈତି ସଃ ॥ ୪୫ ॥
ଵେଦୋକ୍ତମେଵ କୁର୍ଵାଣୋ ନିଃସଙ୍ଗୋଽର୍ପିତମୀଶ୍ଵରେ ।
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯାଂ ଲଭତେ ସିଦ୍ଧିଂ ରୋଚନାର୍ଥା ଫଲଶ୍ରୁତିଃ ॥ ୪୬ ॥
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯାଂ ଲଭତେ ସିଦ୍ଧିଂ ରୋଚନାର୍ଥା ଫଲଶ୍ରୁତିଃ ॥ ୪୬ ॥
ଯ ଆଶୁ ହୃଦଯଗ୍ରନ୍ଥିଂ ନିର୍ଜିହୀର୍ଷୁଃ ପରାତ୍ମନଃ ।
ଵିଧିନୋପଚରେଦ୍ ଦେଵଂ ତନ୍ତ୍ରୋକ୍ତେନ ଚ କେଶଵମ୍ ॥ ୪୭ ॥
ଵିଧିନୋପଚରେଦ୍ ଦେଵଂ ତନ୍ତ୍ରୋକ୍ତେନ ଚ କେଶଵମ୍ ॥ ୪୭ ॥
ଲବ୍ଧ୍ଵାନୁଗ୍ରହ ଆଚାର୍ଯାତ୍ ତେନ ସନ୍ଦର୍ଶିତାଗମଃ ।
ମହାପୁରୁଷମଭ୍ଯର୍ଚେନ୍ମୂର୍ତ୍ଯାଭିମତଯାତ୍ମନଃ ॥ ୪୮ ॥
ମହାପୁରୁଷମଭ୍ଯର୍ଚେନ୍ମୂର୍ତ୍ଯାଭିମତଯାତ୍ମନଃ ॥ ୪୮ ॥
ଶୁଚିଃ ସମ୍ମୁଖମାସୀନଃ ପ୍ରାଣସଂଯମନାଦିଭିଃ ।
ପିଣ୍ଡଂ ଵିଶୋଧ୍ଯ ସନ୍ନ୍ଯାସକୃତରକ୍ଷୋଽର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍ ॥ ୪୯ ॥
ପିଣ୍ଡଂ ଵିଶୋଧ୍ଯ ସନ୍ନ୍ଯାସକୃତରକ୍ଷୋଽର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍ ॥ ୪୯ ॥
ଅର୍ଚାଦୌ ହୃଦଯେ ଚାପି ଯଥାଲବ୍ଧୋପଚାରକୈଃ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯକ୍ଷିତ୍ଯାତ୍ମଲିଙ୍ଗାନି ନିଷ୍ପାଦ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଚାସନମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ଦ୍ରଵ୍ଯକ୍ଷିତ୍ଯାତ୍ମଲିଙ୍ଗାନି ନିଷ୍ପାଦ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଚାସନମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ପାଦ୍ଯାଦୀନୁପକଲ୍ପ୍ଯାଥ ସନ୍ନିଧାପ୍ଯ ସମାହିତଃ ।
ହୃଦାଦିଭିଃ କୃତନ୍ଯାସୋ ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଚାର୍ଚଯେତ୍ ॥ ୫୧ ॥
ହୃଦାଦିଭିଃ କୃତନ୍ଯାସୋ ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଚାର୍ଚଯେତ୍ ॥ ୫୧ ॥
ସାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗାଂ ସପାର୍ଷଦାଂ ତାଂ ତାଂ ମୂର୍ତିଂ ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରତଃ ।
ପାଦ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଚମନୀଯାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାନଵାସୋଵିଭୂଷଣୈଃ ॥ ୫୨ ॥
ପାଦ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଚମନୀଯାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାନଵାସୋଵିଭୂଷଣୈଃ ॥ ୫୨ ॥
ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯାକ୍ଷତସ୍ରଗ୍ଭିର୍ଧୂପଦୀପୋପହାରକୈଃ ।
ସାଙ୍ଗଂସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ତଵୈଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ନମେଦ୍ଧରିମ୍ ॥ ୫୩ ॥
ସାଙ୍ଗଂସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ତଵୈଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ନମେଦ୍ଧରିମ୍ ॥ ୫୩ ॥
ଆତ୍ମାନମ୍ ତନ୍ମଯଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ ମୂର୍ତିଂ ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଧରେଃ ।
ଶେଷାମାଧାଯ ଶିରସା ସ୍ଵଧାମ୍ନ୍ଯୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ସତ୍କୃତମ୍ ॥ ୫୪ ॥
ଶେଷାମାଧାଯ ଶିରସା ସ୍ଵଧାମ୍ନ୍ଯୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ସତ୍କୃତମ୍ ॥ ୫୪ ॥
ଏଵମଗ୍ନ୍ଯର୍କତୋଯାଦାଵତିଥୌ ହୃଦଯେ ଚ ଯଃ ।
ଯଜତୀଶ୍ଵରମାତ୍ମାନମଚିରାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ହି ସଃ ॥ ୫୫ ॥
ଯଜତୀଶ୍ଵରମାତ୍ମାନମଚିରାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ହି ସଃ ॥ ୫୫ ॥