Lord Krishna

ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൧.൩

(Srimad Bhagavatam Canto 11, Chapter 3 — The Sages on Māyā and the Supreme in Malayalam)

Vyasa

Also known as parasya visnorisasya mayinamapi mohinim

The Sages on Māyā and the Supreme. Śrīmad Bhāgavatam Canto 11, Chapter 3 (Kṛṣṇa's Last Teaching to Uddhava), 55 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ശ്രീരാജോവാച
പരസ്യ വിഷ്ണോരീശസ്യ മായിനാമപി മോഹിനീമ് ।
മായാം വേദിതുമിച്ഛാമോ ഭഗവന്തോ ബ്രുവന്തു നഃ ॥ ൧ ॥
നാനുതൃപ്യേ ജുഷന്യുഷ്മദ്വചോഹരികഥാമൃതമ് ।
സംസാരതാപനിസ്തപ്തോ മര്ത്യസ്തത്താപഭേഷജമ് ॥ ൨ ॥
ശ്രീഅന്തരീക്ഷ ഉവാച
ഏഭിര്ഭൂതാനി ഭൂതാത്മാ മഹാഭൂതൈര്മഹാഭുജ ।
സസര്ജോച്ചാവചാന്യാദ്യഃ സ്വമാത്രാത്മപ്രസിദ്ധയേ ॥ ൩ ॥
ഏവം സൃഷ്ടാനി ഭൂതാനി പ്രവിഷ്ടഃ പഞ്ചധാതുഭിഃ ।
ഏകധാ ദശധാത്മാനം വിഭജന്ജുഷതേ ഗുണാന് ॥ ൪ ॥
ഗുണൈര്ഗുണാന്സ ഭുഞ്ജാന ആത്മപ്രദ്യോതിതൈഃ പ്രഭുഃ ।
മന്യമാന ഇദം സൃഷ്ടമാത്മാനമിഹ സജ്ജതേ ॥ ൫ ॥
കര്മാണി കര്മഭിഃ കുര്വന്സനിമിത്താനി ദേഹഭൃത് ।
തത്തത്കര്മഫലം ഗൃഹ്ണന്ഭ്രമതീഹ സുഖേതരമ് ॥ ൬ ॥
ഇത്ഥം കര്മഗതീര്ഗച്ഛന്ബഹ്വഭദ്രവഹാഃ പുമാന് ।
ആഭൂതസമ്പ്ലവാത്സര്ഗപ്രലയാവശ്നുതേഽവശഃ ॥ ൭ ॥
ധാതൂപപ്ലവ ആസന്നേ വ്യക്തം ദ്രവ്യഗുണാത്മകമ് ।
അനാദിനിധനഃ കാലോ ഹ്യവ്യക്തായാപകര്ഷതി ॥ ൮ ॥
ശതവര്ഷാ ഹ്യനാവൃഷ്ടിര്ഭവിഷ്യത്യുല്ബണാ ഭുവി ।
തത്കാലോപചിതോഷ്ണാര്കോ ലോകാംസ്ത്രീന്പ്രതപിഷ്യതി ॥ ൯ ॥
പാതാലതലമാരഭ്യ സങ്കര്ഷണമുഖാനലഃ ।
ദഹന്നൂര്ധ്വശിഖോ വിഷ്വഗ്വര്ധതേ വായുനേരിതഃ ॥ ൧൦ ॥
സംവര്തകോ മേഘഗണോ വര്ഷതി സ്മ ശതം സമാഃ ।
ധാരാഭിര്ഹസ്തിഹസ്താഭിര്ലീയതേ സലിലേ വിരാട് ॥ ൧൧ ॥
തതോ വിരാജമുത്സൃജ്യ വൈരാജഃ പുരുഷോ നൃപ ।
അവ്യക്തം വിശതേ സൂക്ഷ്മം നിരിന്ധന ഇവാനലഃ ॥ ൧൨ ॥
വായുനാ ഹൃതഗന്ധാ ഭൂഃ സലിലത്വായ കല്പതേ ।
സലിലം തദ്ധൃതരസം ജ്യോതിഷ്ട്വായോപകല്പതേ ॥ ൧൩ ॥
ഹൃതരൂപം തു തമസാ വായൌ ജ്യോതിഃ പ്രലീയതേ ।
ഹൃതസ്പര്ശോഽവകാശേന വായുര്നഭസി ലീയതേ ।
കാലാത്മനാ ഹൃതഗുണം നഭ ആത്മനി ലീയതേ ॥ ൧൪ ॥
ഇന്ദ്രിയാണി മനോ ബുദ്ധിഃ സഹ വൈകാരികൈര്നൃപ ।
പ്രവിശന്തി ഹ്യഹങ്കാരം സ്വഗുണൈരഹമാത്മനി ॥ ൧൫ ॥
ഏഷാ മായാ ഭഗവതഃ സര്ഗസ്ഥിത്യന്തകാരിണീ ।
ത്രിവര്ണാ വര്ണിതാസ്മാഭിഃ കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി ॥ ൧൬ ॥
ശ്രീരാജോവാച
യഥൈതാമൈശ്വരീം മായാം ദുസ്തരാമകൃതാത്മഭിഃ ।
തരന്ത്യഞ്ജഃ സ്ഥൂലധിയോ മഹര്ഷ ഇദമുച്യതാമ് ॥ ൧൭ ॥
ശ്രീപ്രബുദ്ധ ഉവാച
കര്മാണ്യാരഭമാണാനാം ദുഃഖഹത്യൈ സുഖായ ച ।
പശ്യേത് പാകവിപര്യാസം മിഥുനീചാരിണാം നൃണാമ് ॥ ൧൮ ॥
നിത്യാര്തിദേന വിത്തേന ദുര്ലഭേനാത്മമൃത്യുനാ ।
ഗൃഹാപത്യാപ്തപശുഭിഃ കാ പ്രീതിഃ സാധിതൈശ്ചലൈഃ ॥ ൧൯ ॥
ഏവം ലോകം പരം വിദ്യാന്നശ്വരം കര്മനിര്മിതമ് ।
സതുല്യാതിശയധ്വംസം യഥാ മണ്ഡലവര്തിനാമ് ॥ ൨൦ ॥
തസ്മാദ് ഗുരും പ്രപദ്യേത ജിജ്ഞാസുഃ ശ്രേയ ഉത്തമമ് ।
ശാബ്ദേ പരേ ച നിഷ്ണാതം ബ്രഹ്മണ്യുപശമാശ്രയമ് ॥ ൨൧ ॥
തത്ര ഭാഗവതാന് ധര്മാന് ശിക്ഷേദ് ഗുര്വാത്മദൈവതഃ ।
അമായയാനുവൃത്ത്യാ യൈസ്തുഷ്യേദാത്മാത്മദോഹരിഃ ॥ ൨൨ ॥
സര്വതോ മനസോഽസങ്ഗമാദൌ സങ്ഗം ച സാധുഷു ।
ദയാം മൈത്രീം പ്രശ്രയം ച ഭൂതേഷ്വദ്ധാ യഥോചിതമ് ॥ ൨൩ ॥
ശൌചം തപസ്തിതിക്ഷാം ച മൌനം സ്വാധ്യായമാര്ജവമ് ।
ബ്രഹ്മചര്യമഹിംസാം ച സമത്വം ദ്വന്ദ്വസംജ്ഞയോഃ ॥ ൨൪ ॥
സര്വത്രാത്മേശ്വരാന്വീക്ഷാം കൈവല്യമനികേതതാമ് ।
വിവിക്തചീരവസനം സന്തോഷം യേന കേനചിത് ॥ ൨൫ ॥
ശ്രദ്ധാം ഭാഗവതേ ശാസ്ത്രേഽനിന്ദാമന്യത്ര ചാപി ഹി ।
മനോവാക്കര്മദണ്ഡം ച സത്യം ശമദമാവപി ॥ ൨൬ ॥
ശ്രവണം കീര്തനം ധ്യാനം ഹരേരദ്ഭുതകര്മണഃ ।
ജന്മകര്മഗുണാനാം ച തദര്ഥേഽഖിലചേഷ്ടിതമ് ॥ ൨൭ ॥
ഇഷ്ടം ദത്തം തപോ ജപ്തം വൃത്തം യച്ചാത്മനഃ പ്രിയമ് ।
ദാരാന് സുതാന് ഗൃഹാന് പ്രാണാന് യത്പരസ്മൈ നിവേദനമ് ॥ ൨൮ ॥
ഏവം കൃഷ്ണാത്മനാഥേഷു മനുഷ്യേഷു ച സൌഹൃദമ് ।
പരിചര്യാം ചോഭയത്ര മഹത്സു നൃഷു സാധുഷു ॥ ൨൯ ॥
പരസ്പരാനുകഥനം പാവനം ഭഗവദ്യശഃ ।
മിഥോ രതിര്മിഥസ്തുഷ്ടിര്നിവൃത്തിര്മിഥ ആത്മനഃ ॥ ൩൦ ॥
സ്മരന്തഃ സ്മാരയന്തശ്ച മിഥോഽഘൌഘഹരം ഹരിമ് ।
ഭക്ത്യാ സഞ്ജാതയാ ഭക്ത്യാ ബിഭ്രത്യുത്പുലകാം തനുമ് ॥ ൩൧ ॥
ക്വചിദ് രുദന്ത്യച്യുതചിന്തയാ ക്വചി-
ദ്ധസന്തി നന്ദന്തി വദന്ത്യലൌകികാഃ ।
നൃത്യന്തി ഗായന്ത്യനുശീലയന്ത്യജം
ഭവന്തി തൂഷ്ണീം പരമേത്യ നിവൃതാഃ ॥ ൩൨ ॥
ഇതി ഭാഗവതാന് ധര്മാന് ശിക്ഷന് ഭക്ത്യാ തദുത്ഥയാ ।
നാരായണപരോ മായാമഞ്ജസ്തരതി ദുസ്തരാമ് ॥ ൩൩ ॥
ശ്രീരാജോവാച
നാരായണാഭിധാനസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമാത്മനഃ ।
നിഷ്ഠാമര്ഹഥ നോ വക്തും യൂയം ഹി ബ്രഹ്മവിത്തമാഃ ॥ ൩൪ ॥
ശ്രീപിപ്പലായന ഉവാച
സ്ഥിത്യുദ്ഭവപ്രലയഹേതുരഹേതുരസ്യ
യത് സ്വപ്നജാഗരസുഷുപ്തിഷു സദ് ബഹിശ്ച ।
ദേഹേന്ദ്രിയാസുഹൃദയാനി ചരന്തി യേന
സഞ്ജീവിതാനി തദവേഹി പരം നരേന്ദ്ര ॥ ൩൫ ॥
നൈതന്മനോ വിശതി വാഗുത ചക്ഷുരാത്മാ
പ്രാണേന്ദ്രിയാണി ച യഥാനലമര്ചിഷഃ സ്വാഃ ।
ശബ്ദോഽപി ബോധകനിഷേധതയാത്മമൂല-
മര്ഥോക്തമാഹ യദൃതേ ന നിഷേധസിദ്ധിഃ ॥ ൩൬ ॥
സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ത്രിവൃദേകമാദൌ
സൂത്രം മഹാനഹമിതി പ്രവദന്തി ജീവമ് ।
ജ്ഞാനക്രിയാര്ഥഫലരൂപതയോരുശക്തി
ബ്രഹ്മൈവ ഭാതി സദസച്ച തയോഃ പരം യത് ॥ ൩൭ ॥
നാത്മാ ജജാന ന മരിഷ്യതി നൈധതേഽസൌ
ന ക്ഷീയതേ സവനവിദ് വ്യഭിചാരിണാം ഹി ।
സര്വത്ര ശശ്വദനപായ്യുപലബ്ധിമാത്രം
പ്രാണോ യഥേന്ദ്രിയബലേന വികല്പിതം സത് ॥ ൩൮ ॥
അണ്ഡേഷു പേശിഷു തരുഷ്വവിനിശ്ചിതേഷു
പ്രാണോ ഹി ജീവമുപധാവതി തത്ര തത്ര ।
സന്നേ യദിന്ദ്രിയഗണേഽഹമി ച പ്രസുപ്തേ
കൂടസ്ഥ ആശയമൃതേ തദനുസ്മൃതിര്നഃ ॥ ൩൯ ॥
യര്ഹ്യബ്ജനാഭചരണൈഷണയോരുഭക്ത്യാ
ചേതോമലാനി വിധമേദ് ഗുണകര്മജാനി ।
തസ്മിന് വിശുദ്ധ ഉപലഭ്യത ആത്മതത്ത്വം
സാക്ഷാദ് യഥാമലദൃശോഃ സവിതൃപ്രകാശഃ ॥ ൪൦ ॥
ശ്രീരാജോവാച
കര്മയോഗം വദത നഃ പുരുഷോ യേന സംസ്കൃതഃ ।
വിധൂയേഹാശു കര്മാണി നൈഷ്കര്മ്യം വിന്ദതേ പരമ് ॥ ൪൧ ॥
ഏവം പ്രശ്നമൃഷീന് പൂര്വമപൃച്ഛം പിതുരന്തികേ ।
നാബ്രുവന് ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാസ്തത്ര കാരണമുച്യതാമ് ॥ ൪൨ ॥
ശ്രീആവിര്ഹോത്ര ഉവാച
കര്മാകര്മവികര്മേതി വേദവാദോ ന ലൌകികഃ ।
വേദസ്യ ചേശ്വരാത്മത്വാത് തത്ര മുഹ്യന്തി സൂരയഃ ॥ ൪൩ ॥
പരോക്ഷവാദോ വേദോഽയം ബാലാനാമനുശാസനമ് ।
കര്മമോക്ഷായ കര്മാണി വിധത്തേ ഹ്യഗദം യഥാ ॥ ൪൪ ॥
നാചരേദ് യസ്തു വേദോക്തം സ്വയമജ്ഞോഽജിതേന്ദ്രിയഃ ।
വികര്മണാ ഹ്യധര്മേണ മൃത്യോര്മൃത്യുമുപൈതി സഃ ॥ ൪൫ ॥
വേദോക്തമേവ കുര്വാണോ നിഃസങ്ഗോഽര്പിതമീശ്വരേ ।
നൈഷ്കര്മ്യാം ലഭതേ സിദ്ധിം രോചനാര്ഥാ ഫലശ്രുതിഃ ॥ ൪൬ ॥
യ ആശു ഹൃദയഗ്രന്ഥിം നിര്ജിഹീര്ഷുഃ പരാത്മനഃ ।
വിധിനോപചരേദ് ദേവം തന്ത്രോക്തേന ച കേശവമ് ॥ ൪൭ ॥
ലബ്ധ്വാനുഗ്രഹ ആചാര്യാത് തേന സന്ദര്ശിതാഗമഃ ।
മഹാപുരുഷമഭ്യര്ചേന്മൂര്ത്യാഭിമതയാത്മനഃ ॥ ൪൮ ॥
ശുചിഃ സമ്മുഖമാസീനഃ പ്രാണസംയമനാദിഭിഃ ।
പിണ്ഡം വിശോധ്യ സന്ന്യാസകൃതരക്ഷോഽര്ചയേദ്ധരിമ് ॥ ൪൯ ॥
അര്ചാദൌ ഹൃദയേ ചാപി യഥാലബ്ധോപചാരകൈഃ ।
ദ്രവ്യക്ഷിത്യാത്മലിങ്ഗാനി നിഷ്പാദ്യ പ്രോക്ഷ്യ ചാസനമ് ॥ ൫൦ ॥
പാദ്യാദീനുപകല്പ്യാഥ സന്നിധാപ്യ സമാഹിതഃ ।
ഹൃദാദിഭിഃ കൃതന്യാസോ മൂലമന്ത്രേണ ചാര്ചയേത് ॥ ൫൧ ॥
സാങ്ഗോപാങ്ഗാം സപാര്ഷദാം താം താം മൂര്തിം സ്വമന്ത്രതഃ ।
പാദ്യാര്ഘ്യാചമനീയാദ്യൈഃ സ്നാനവാസോവിഭൂഷണൈഃ ॥ ൫൨ ॥
ഗന്ധമാല്യാക്ഷതസ്രഗ്ഭിര്ധൂപദീപോപഹാരകൈഃ ।
സാങ്ഗംസമ്പൂജ്യ വിധിവത് സ്തവൈഃ സ്തുത്വാ നമേദ്ധരിമ് ॥ ൫൩ ॥
ആത്മാനമ് തന്മയം ധ്യായന് മൂര്തിം സമ്പൂജയേദ്ധരേഃ ।
ശേഷാമാധായ ശിരസാ സ്വധാമ്ന്യുദ്വാസ്യ സത്കൃതമ് ॥ ൫൪ ॥
ഏവമഗ്ന്യര്കതോയാദാവതിഥൌ ഹൃദയേ ച യഃ ।
യജതീശ്വരമാത്മാനമചിരാന്മുച്യതേ ഹി സഃ ॥ ൫൫ ॥

Explore More