Lord Krishna

śrīmadbhāgavatam 11.3

(Srimad Bhagavatam Canto 11, Chapter 3 — The Sages on Māyā and the Supreme in English (IAST))

Vyasa

Also known as parasya visnorisasya mayinamapi mohinim

The Sages on Māyā and the Supreme. Śrīmad Bhāgavatam Canto 11, Chapter 3 (Kṛṣṇa's Last Teaching to Uddhava), 55 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

śrī-rājovāca
parasya viṣṇor īśasya
māyinām api mohinīm
māyāṁ veditum icchāmo
bhagavanto bruvantu naḥ
nānutṛpye juṣan yuṣmad-
vaco hari-kathāmṛtam
saṁsāra-tāpa-nistapto
martyas tat-tāpa-bheṣajam
śrī-antarīkṣa uvāca
ebhir bhūtāni bhūtātmā
mahā-bhūtair mahā-bhuja
sasarjoccāvacāny ādyaḥ
sva-mātrātma-prasiddhaye
evaṁ sṛṣṭāni bhūtāni
praviṣṭaḥ pañca-dhātubhiḥ
ekadhā daśadhātmānaṁ
vibhajan juṣate guṇān
guṇair guṇān sa bhuñjāna
ātma-pradyotitaiḥ prabhuḥ
manyamāna idaṁ sṛṣṭam
ātmānam iha sajjate
karmāṇi karmabhiḥ kurvan
sa-nimittāni deha-bhṛt
tat tat karma-phalaṁ gṛhṇan
bhramatīha sukhetaram
itthaṁ karma-gatīr gacchan
bahv-abhadra-vahāḥ pumān
ābhūta-samplavāt sarga-
pralayāv aśnute ’vaśaḥ
dhātūpaplava āsanne
vyaktaṁ dravya-guṇātmakam
anādi-nidhanaḥ kālo
hy avyaktāyāpakarṣati
śata-varṣā hy anāvṛṣṭir
bhaviṣyaty ulbaṇā bhuvi
tat-kālopacitoṣṇārko
lokāṁs trīn pratapiṣyati
pātāla-talam ārabhya
saṅkarṣaṇa-mukhānalaḥ
dahann ūrdhva-śikho viṣvag
vardhate vāyuneritaḥ
saṁvartako megha-gaṇo
varṣati sma śataṁ samāḥ
dhārābhir hasti-hastābhir
līyate salile virāṭ
tato virājam utsṛjya
vairājaḥ puruṣo nṛpa
avyaktaṁ viśate sūkṣmaṁ
nirindhana ivānalaḥ
vāyunā hṛta-gandhā bhūḥ
salilatvāya kalpate
salilaṁ tad-dhṛta-rasaṁ
jyotiṣṭvāyopakalpate
hṛta-rūpaṁ tu tamasā
vāyau jyotiḥ pralīyate
hṛta-sparśo ’vakāśena
vāyur nabhasi līyate
kālātmanā hṛta-guṇaṁ
nabha ātmani līyate
indriyāṇi mano buddhiḥ
saha vaikārikair nṛpa
praviśanti hy ahaṅkāraṁ
sva-guṇair aham ātmani
eṣā māyā bhagavataḥ
sarga-sthity-anta-kāriṇī
tri-varṇā varṇitāsmābhiḥ
kiṁ bhūyaḥ śrotum icchasi
śrī-rājovāca
yathaitām aiśvarīṁ māyāṁ
dustarām akṛtātmabhiḥ
taranty añjaḥ sthūla-dhiyo
maharṣa idam ucyatām
śrī-prabuddha uvāca
karmāṇy ārabhamāṇānāṁ
duḥkha-hatyai sukhāya ca
paśyet pāka-viparyāsaṁ
mithunī-cāriṇāṁ nṛṇām
nityārtidena vittena
durlabhenātma-mṛtyunā
gṛhāpatyāpta-paśubhiḥ
kā prītiḥ sādhitaiś calaiḥ
evaṁ lokaṁ paraṁ vidyān
naśvaraṁ karma-nirmitam
sa-tulyātiśaya-dhvaṁsaṁ
yathā maṇḍala-vartinām
tasmād guruṁ prapadyeta
jijñāsuḥ śreya uttamam
śābde pare ca niṣṇātaṁ
brahmaṇy upaśamāśrayam
tatra bhāgavatān dharmān
śikṣed gurv-ātma-daivataḥ
amāyayānuvṛttyā yais
tuṣyed ātmātma-do hariḥ
sarvato manaso ’saṅgam
ādau saṅgaṁ ca sādhuṣu
dayāṁ maitrīṁ praśrayaṁ ca
bhūteṣv addhā yathocitam
śaucaṁ tapas titikṣāṁ ca
maunaṁ svādhyāyam ārjavam
brahmacaryam ahiṁsāṁ ca
samatvaṁ dvandva-saṁjñayoḥ
sarvatrātmeśvarānvīkṣāṁ
kaivalyam aniketatām
vivikta-cīra-vasanaṁ
santoṣaṁ yena kenacit
śraddhāṁ bhāgavate śāstre
’nindām anyatra cāpi hi
mano-vāk-karma-daṇḍaṁ ca
satyaṁ śama-damāv api
śravaṇaṁ kīrtanaṁ dhyānaṁ
harer adbhuta-karmaṇaḥ
janma-karma-guṇānāṁ ca
tad-arthe ’khila-ceṣṭitam
iṣṭaṁ dattaṁ tapo japtaṁ
vṛttaṁ yac cātmanaḥ priyam
dārān sutān gṛhān prāṇān
yat parasmai nivedanam
evaṁ kṛṣṇātma-nātheṣu
manuṣyeṣu ca sauhṛdam
paricaryāṁ cobhayatra
mahatsu nṛṣu sādhuṣu
parasparānukathanaṁ
pāvanaṁ bhagavad-yaśaḥ
mitho ratir mithas tuṣṭir
nivṛttir mitha ātmanaḥ
smarantaḥ smārayantaś ca
mitho ’ghaugha-haraṁ harim
bhaktyā sañjātayā bhaktyā
bibhraty utpulakāṁ tanum
kvacid rudanty acyuta-cintayā kvacid
dhasanti nandanti vadanty alaukikāḥ
nṛtyanti gāyanty anuśīlayanty ajaṁ
bhavanti tūṣṇīṁ param etya nirvṛtāḥ
iti bhāgavatān dharmān
śikṣan bhaktyā tad-utthayā
nārāyaṇa-paro māyām
añjas tarati dustarām
śrī-rājovāca
nārāyaṇābhidhānasya
brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
niṣṭhām arhatha no vaktuṁ
yūyaṁ hi brahma-vittamāḥ
śrī-pippalāyana uvāca
sthity-udbhava-pralaya-hetur ahetur asya
yat svapna-jāgara-suṣuptiṣu sad bahiś ca
dehendriyāsu-hṛdayāni caranti yena
sañjīvitāni tad avehi paraṁ narendra
naitan mano viśati vāg uta cakṣur ātmā
prāṇendriyāṇi ca yathānalam arciṣaḥ svāḥ
śabdo ’pi bodhaka-niṣedhatayātma-mūlam
arthoktam āha yad-ṛte na niṣedha-siddhiḥ
sattvaṁ rajas tama iti tri-vṛd ekam ādau
sūtraṁ mahān aham iti pravadanti jīvam
jñāna-kriyārtha-phala-rūpatayoru-śakti
brahmaiva bhāti sad asac ca tayoḥ paraṁ yat
nātmā jajāna na mariṣyati naidhate ’sau
na kṣīyate savana-vid vyabhicāriṇāṁ hi
sarvatra śaśvad anapāyy upalabdhi-mātraṁ
prāṇo yathendriya-balena vikalpitaṁ sat
aṇḍeṣu peśiṣu taruṣv aviniściteṣu
prāṇo hi jīvam upadhāvati tatra tatra
sanne yad indriya-gaṇe ’hami ca prasupte
kūṭa-stha āśayam ṛte tad-anusmṛtir naḥ
yarhy abja-nābha-caraṇaiṣaṇayoru-bhaktyā
ceto-malāni vidhamed guṇa-karma-jāni
tasmin viśuddha upalabhyata ātma-tattvaṁ
śākṣād yathāmala-dṛśoḥ savitṛ-prakāśaḥ
śrī-rājovāca
karma-yogaṁ vadata naḥ
puruṣo yena saṁskṛtaḥ
vidhūyehāśu karmāṇi
naiṣkarmyaṁ vindate param
evaṁ praśnam ṛṣīn pūrvam
apṛcchaṁ pitur antike
nābruvan brahmaṇaḥ putrās
tatra kāraṇam ucyatām
śrī-āvirhotra uvāca
karmākarma vikarmeti
veda-vādo na laukikaḥ
vedasya ceśvarātmatvāt
tatra muhyanti sūrayaḥ
parokṣa-vādo vedo ’yaṁ
bālānām anuśāsanam
karma-mokṣāya karmāṇi
vidhatte hy agadaṁ yathā
nācared yas tu vedoktaṁ
svayam ajño ’jitendriyaḥ
vikarmaṇā hy adharmeṇa
mṛtyor mṛtyum upaiti saḥ
vedoktam eva kurvāṇo
niḥsaṅgo ’rpitam īśvare
naiṣkarmyaṁ labhate siddhiṁ
rocanārthā phala-śrutiḥ
ya āśu hṛdaya-granthiṁ
nirjihīrṣuḥ parātmanaḥ
vidhinopacared devaṁ
tantroktena ca keśavam
labdhvānugraha ācāryāt
tena sandarśitāgamaḥ
mahā-puruṣam abhyarcen
mūrtyābhimatayātmanaḥ
śuciḥ sammukham āsīnaḥ
prāṇa-saṁyamanādibhiḥ
piṇḍaṁ viśodhya sannyāsa-
kṛta-rakṣo ’rcayed dharim
arcādau hṛdaye cāpi
yathā-labdhopacārakaiḥ
dravya-kṣity-ātma-liṅgāni
niṣpādya prokṣya cāsanam
pādyādīn upakalpyātha
sannidhāpya samāhitaḥ
hṛd-ādibhiḥ kṛta-nyāso
mūla-mantreṇa cārcayet
sāṅgopāṅgāṁ sa-pārṣadāṁ
tāṁ tāṁ mūrtiṁ sva-mantrataḥ
pādyārghyācamanīyādyaiḥ
snāna-vāso-vibhūṣaṇaiḥ
gandha-mālyākṣata-sragbhir
dhūpa-dīpopahārakaiḥ
sāṅgam sampūjya vidhivat
stavaiḥ stutvā named dharim
ātmānam tan-mayam dhyāyan
mūrtiṁ sampūjayed dhareḥ
śeṣām ādhāya śirasā
sva-dhāmny udvāsya sat-kṛtam
evam agny-arka-toyādāv
atithau hṛdaye ca yaḥ
yajatīśvaram ātmānam
acirān mucyate hi saḥ

Explore More