శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౨.౮

శ్రీశౌనక ఉవాచ
సూత జీవ చిరం సాధో వద నో వదతాం వర ।
తమస్యపారే భ్రమతాం నృణాం త్వం పారదర్శనః ॥ ౧ ॥

ఆహుశ్చిరాయుషమృషిం మృకణ్డతనయం జనాః ।
యః కల్పాన్తే హ్యుర్వరితో యేన గ్రస్తమిదం జగత్ ॥ ౨ ॥

స వా అస్మత్కులోత్పన్నః కల్పేఽస్మిన్ భార్గవర్షభః ।
నైవాధునాపి భూతానాం సమ్ప్లవః కోఽపి జాయతే ॥ ౩ ॥

ఏక ఏవార్ణవే భ్రామ్యన్ దదర్శ పురుషం కిల ।
వటపత్రపుటే తోకం శయానం త్వేకమద్భుతమ్ ॥ ౪ ॥

ఏష నః సంశయో భూయాన్ సూత కౌతూహలం యతః ।
తం నశ్ఛిన్ధి మహాయోగిన్ పురాణేష్వపి సమ్మతః ॥ ౫ ॥

సూత ఉవాచ
ప్రశ్నస్త్వయా మహర్షేఽయం కృతో లోకభ్రమాపహః ।
నారాయణకథా యత్ర గీతా కలిమలాపహా ॥ ౬ ॥

ప్రాప్తద్విజాతిసంస్కారో మార్కణ్డేయః పితుః క్రమాత్ ।
ఛన్దాంస్యధీత్య ధర్మేణ తపఃస్వాధ్యాయసంయుతః ॥ ౭ ॥

బృహద్వ్రతధరః శాన్తో జటిలో వల్కలామ్బరః ।
బిభ్రత్ కమణ్డలుం దణ్డముపవీతం సమేఖలమ్ ॥ ౮ ॥

కృష్ణాజినం సాక్షసూత్రం కుశాంశ్చ నియమర్ద్ధయే ।
అగ్న్యర్కగురువిప్రాత్మస్వర్చయన్ సన్ధ్యయోర్హరిమ్ ॥ ౯ ॥

సాయం ప్రాతః స గురవే భైక్ష్యమాహృత్య వాగ్యతః ।
బుభుజే గుర్వనుజ్ఞాతః సకృన్నో చేదుపోషితః ॥ ౧౦ ॥

ఏవం తపఃస్వాధ్యాయపరో వర్షాణామయుతాయుతమ్ ।
ఆరాధయన్ హృషీకేశం జిగ్యే మృత్యుం సుదుర్జయమ్ ॥ ౧౧ ॥

బ్రహ్మా భృగుర్భవో దక్షో బ్రహ్మపుత్రాశ్చ యేఽపరే ।
నృదేవపితృభూతాని తేనాసన్నతివిస్మితాః ॥ ౧౨ ॥

ఇత్థం బృహద్వ్రతధరస్తపఃస్వాధ్యాయసంయమైః ।
దధ్యావధోక్షజం యోగీ ధ్వస్తక్లేశాన్తరాత్మనా ॥ ౧౩ ॥

తస్యైవం యుఞ్జతశ్చిత్తం మహాయోగేన యోగినః ।
వ్యతీయాయ మహాన్ కాలో మన్వన్తరషడాత్మకః ॥ ౧౪ ॥

ఏతత్ పురన్దరో జ్ఞాత్వా సప్తమేఽస్మిన్ కిలాన్తరే ।
తపోవిశఙ్కితో బ్రహ్మన్నారేభే తద్విఘాతనమ్ ॥ ౧౫ ॥

గన్ధర్వాప్సరసః కామం వసన్తమలయానిలౌ ।
మునయే ప్రేషయామాస రజస్తోకమదౌ తథా ॥ ౧౬ ॥

తే వై తదాశ్రమం జగ్ముర్హిమాద్రేః పార్శ్వ ఉత్తరే ।
పుష్పభద్రా నదీ యత్ర చిత్రాఖ్యా చ శిలా విభో ॥ ౧౭ ॥

తదాశ్రమపదం పుణ్యం పుణ్యద్రుమలతాఞ్చితమ్ ।
పుణ్యద్విజకులాకీర్ణం పుణ్యామలజలాశయమ్ ॥ ౧౮ ॥

మత్తభ్రమరసఙ్గీతం మత్తకోకిలకూజితమ్ ।
మత్తబర్హినటాటోపం మత్తద్విజకులాకులమ్ ॥ ౧౯ ॥

వాయుః ప్రవిష్ట ఆదాయ హిమనిర్ఝరశీకరాన్ ।
సుమనోభిః పరిష్వక్తో వవావుత్తమ్భయన్ స్మరమ్ ॥ ౨౦ ॥

ఉద్యచ్చన్ద్రనిశావక్త్రః ప్రవాలస్తబకాలిభిః ।
గోపద్రుమలతాజాలైస్తత్రాసీత్ కుసుమాకరః ॥ ౨౧ ॥

అన్వీయమానో గన్ధర్వైర్గీతవాదిత్రయూథకైః ।
అదృశ్యతాత్తచాపేషుః స్వఃస్త్రీయూథపతిః స్మరః ॥ ౨౨ ॥

హుత్వాగ్నిం సముపాసీనం దదృశుః శక్రకిఙ్కరాః ।
మీలితాక్షం దురాధర్షం మూర్తిమన్తమివానలమ్ ॥ ౨౩ ॥

ననృతుస్తస్య పురతః స్త్రియోఽథో గాయకా జగుః ।
మృదఙ్గవీణాపణవైర్వాద్యం చక్రుర్మనోరమమ్ ॥ ౨౪ ॥

సన్దధేఽస్త్రం స్వధనుషి కామః పఞ్చముఖం తదా ।
మధుర్మనో రజస్తోక ఇన్ద్రభృత్యా వ్యకమ్పయన్ ॥ ౨౫ ॥

క్రీడన్త్యాః పుఞ్జికస్థల్యాః కన్దుకైః స్తనగౌరవాత్ ।
భృశముద్విగ్నమధ్యాయాః కేశవిస్రంసితస్రజః ॥ ౨౬ ॥

ఇతస్తతోభ్రమద్దృష్టేశ్చలన్త్యా అనుకన్దుకమ్ ।
వాయుర్జహార తద్వాసః సూక్ష్మం త్రుటితమేఖలమ్ ॥ ౨౭ ॥

విససర్జ తదా బాణం మత్వా తం స్వజితం స్మరః ।
సర్వం తత్రాభవన్మోఘమనీశస్య యథోద్యమః ॥ ౨౮ ॥

త ఇత్థమపకుర్వన్తో మునేస్తత్తేజసా మునే ।
దహ్యమానా నివవృతుః ప్రబోధ్యాహిమివార్భకాః ॥ ౨౯ ॥

ఇతీన్ద్రానుచరైర్బ్రహ్మన్ ధర్షితోఽపి మహామునిః ।
యన్నాగాదహమో భావం న తచ్చిత్రం మహత్సు హి ॥ ౩౦ ॥

దృష్ట్వా నిస్తేజసం కామం సగణం భగవాన్ స్వరాట్ ।
శ్రుత్వానుభావం బ్రహ్మర్షేర్విస్మయం సమగాత్ పరమ్ ॥ ౩౧ ॥

తస్యైవం యుఞ్జతశ్చిత్తం తపఃస్వాధ్యాయసంయమైః ।
అనుగ్రహాయావిరాసీన్నరనారాయణో హరిః ॥ ౩౨ ॥

తౌ శుక్లకృష్ణౌ నవకఞ్జలోచనౌ
చతుర్భుజౌ రౌరవవల్కలామ్బరౌ ।
పవిత్రపాణీ ఉపవీతకం త్రివృత్
కమణ్డలుం దణ్డమృజుం చ వైణవమ్ ॥ ౩౩ ॥

పద్మాక్షమాలాముత జన్తుమార్జనం
వేదం చ సాక్షాత్తప ఏవ రూపిణౌ ।
తపత్తడిద్వర్ణపిశఙ్గరోచిషా
ప్రాంశూ దధానౌ విబుధర్షభార్చితౌ ॥ ౩౪ ॥

తే వై భగవతో రూపే నరనారాయణావృషీ ।
దృష్ట్వోత్థాయాదరేణోచ్చైర్ననామాఙ్గేన దణ్డవత్ ॥ ౩౫ ॥

స తత్సన్దర్శనానన్దనిర్వృతాత్మేన్ద్రియాశయః ।
హృష్టరోమాశ్రుపూర్ణాక్షో న సేహే తావుదీక్షితుమ్ ॥ ౩౬ ॥

ఉత్థాయ ప్రాఞ్జలిః ప్రహ్వ ఔత్సుక్యాదాశ్లిషన్నివ ।
నమో నమ ఇతీశానౌ బభాశే గద్గదాక్షరమ్ ॥ ౩౭ ॥

తయోరాసనమాదాయ పాదయోరవనిజ్య చ ।
అర్హణేనానులేపేన ధూపమాల్యైరపూజయత్ ॥ ౩౮ ॥

సుఖమాసనమాసీనౌ ప్రసాదాభిముఖౌ మునీ ।
పునరానమ్య పాదాభ్యాం గరిష్ఠావిదమబ్రవీత్ ॥ ౩౯ ॥

శ్రీమార్కణ్డేయ ఉవాచ
కిం వర్ణయే తవ విభో యదుదీరితోఽసుః
సంస్పన్దతే తమను వాఙ్మనఇన్ద్రియాణి ।
స్పన్దన్తి వై తనుభృతామజశర్వయోశ్చ
స్వస్యాప్యథాపి భజతామసి భావబన్ధుః ॥ ౪౦ ॥

మూర్తీ ఇమే భగవతో భగవంస్త్రిలోక్యాః
క్షేమాయ తాపవిరమాయ చ మృత్యుజిత్యై ।
నానా బిభర్ష్యవితుమన్యతనూర్యథేదం
సృష్ట్వా పునర్గ్రససి సర్వమివోర్ణనాభిః ॥ ౪౧ ॥

తస్యావితుః స్థిరచరేశితురఙ్ఘ్రిమూలం
యత్స్థం న కర్మగుణకాలరజః స్పృశన్తి ।
యద్ వై స్తువన్తి నినమన్తి యజన్త్యభీక్ష్ణం
ధ్యాయన్తి వేదహృదయా మునయస్తదాప్త్యై ॥ ౪౨ ॥

నాన్యం తవాఙ్ఘ్ర్యుపనయాదపవర్గమూర్తేః
క్షేమం జనస్య పరితోభియ ఈశ విద్మః ।
బ్రహ్మా బిభేత్యలమతో ద్విపరార్ధధిష్ణ్యః
కాలస్య తే కిముత తత్కృతభౌతికానామ్ ॥ ౪౩ ॥

తద్ వై భజామ్యృతధియస్తవ పాదమూలం
హిత్వేదమాత్మచ్ఛది చాత్మగురోః పరస్య ।
దేహాద్యపార్థమసదన్త్యమభిజ్ఞమాత్రం
విన్దేత తే తర్హి సర్వమనీషితార్థమ్ ॥ ౪౪ ॥

సత్త్వం రజస్తమ ఇతీశ తవాత్మబన్ధో
మాయామయాః స్థితిలయోదయహేతవోఽస్య ।
లీలా ధృతా యదపి సత్త్వమయీ ప్రశాన్త్యై
నాన్యే నృణాం వ్యసనమోహభియశ్చ యాభ్యామ్ ॥ ౪౫ ॥

తస్మాత్తవేహ భగవన్నథ తావకానాం
శుక్లాం తనుం స్వదయితాం కుశలా భజన్తి ।
యత్ సాత్వతాః పురుషరూపముశన్తి సత్త్వం
లోకో యతోఽభయముతాత్మసుఖం న చాన్యత్ ॥ ౪౬ ॥

తస్మై నమో భగవతే పురుషాయ భూమ్నే
విశ్వాయ విశ్వగురవే పరదైవతాయ ।
నారాయణాయ ఋషయే చ నరోత్తమాయ
హంసాయ సంయతగిరే నిగమేశ్వరాయ ॥ ౪౭ ॥

యం వై న వేద వితథాక్షపథైర్భ్రమద్ధీః
సన్తం స్వకేష్వసుషు హృద్యపి దృక్పథేషు ।
తన్మాయయావృతమతిః స ఉ ఏవ సాక్షా-
దాద్యస్తవాఖిలగురోరుపసాద్య వేదమ్ ॥ ౪౮ ॥

యద్దర్శనం నిగమ ఆత్మరహఃప్రకాశం
ముహ్యన్తి యత్ర కవయోఽజపరా యతన్తః ।
తం సర్వవాదవిషయప్రతిరూపశీలం
వన్దే మహాపురుషమాత్మనిగూఢబోధమ్ ॥ ౪౯ ॥