devahūtir uvāca
lakṣaṇaṁ mahad-ādīnāṁ
prakṛteḥ puruṣasya ca
svarūpaṁ lakṣyate ’mīṣāṁ
yena tat-pāramārthikam
lakṣaṇaṁ mahad-ādīnāṁ
prakṛteḥ puruṣasya ca
svarūpaṁ lakṣyate ’mīṣāṁ
yena tat-pāramārthikam
yathā sāṅkhyeṣu kathitaṁ
yan-mūlaṁ tat pracakṣate
bhakti-yogasya me mārgaṁ
brūhi vistaraśaḥ prabho
yan-mūlaṁ tat pracakṣate
bhakti-yogasya me mārgaṁ
brūhi vistaraśaḥ prabho
virāgo yena puruṣo
bhagavan sarvato bhavet
ācakṣva jīva-lokasya
vividhā mama saṁsṛtīḥ
bhagavan sarvato bhavet
ācakṣva jīva-lokasya
vividhā mama saṁsṛtīḥ
kālasyeśvara-rūpasya
pareṣāṁ ca parasya te
svarūpaṁ bata kurvanti
yad-dhetoḥ kuśalaṁ janāḥ
pareṣāṁ ca parasya te
svarūpaṁ bata kurvanti
yad-dhetoḥ kuśalaṁ janāḥ
lokasya mithyābhimater acakṣuṣaś
ciraṁ prasuptasya tamasy anāśraye
śrāntasya karmasv anuviddhayā dhiyā
tvam āvirāsīḥ kila yoga-bhāskaraḥ
ciraṁ prasuptasya tamasy anāśraye
śrāntasya karmasv anuviddhayā dhiyā
tvam āvirāsīḥ kila yoga-bhāskaraḥ
maitreya uvāca
iti mātur vacaḥ ślakṣṇaṁ
pratinandya mahā-muniḥ
ābabhāṣe kuru-śreṣṭha
prītas tāṁ karuṇārditaḥ
iti mātur vacaḥ ślakṣṇaṁ
pratinandya mahā-muniḥ
ābabhāṣe kuru-śreṣṭha
prītas tāṁ karuṇārditaḥ
śrī-bhagavān uvāca
bhakti-yogo bahu-vidho
mārgair bhāmini bhāvyate
svabhāva-guṇa-mārgeṇa
puṁsāṁ bhāvo vibhidyate
bhakti-yogo bahu-vidho
mārgair bhāmini bhāvyate
svabhāva-guṇa-mārgeṇa
puṁsāṁ bhāvo vibhidyate
abhisandhāya yo hiṁsāṁ
dambhaṁ mātsaryam eva vā
saṁrambhī bhinna-dṛg bhāvaṁ
mayi kuryāt sa tāmasaḥ
dambhaṁ mātsaryam eva vā
saṁrambhī bhinna-dṛg bhāvaṁ
mayi kuryāt sa tāmasaḥ
viṣayān abhisandhāya
yaśa aiśvaryam eva vā
arcādāv arcayed yo māṁ
pṛthag-bhāvaḥ sa rājasaḥ
yaśa aiśvaryam eva vā
arcādāv arcayed yo māṁ
pṛthag-bhāvaḥ sa rājasaḥ
karma-nirhāram uddiśya
parasmin vā tad-arpaṇam
yajed yaṣṭavyam iti vā
pṛthag-bhāvaḥ sa sāttvikaḥ
parasmin vā tad-arpaṇam
yajed yaṣṭavyam iti vā
pṛthag-bhāvaḥ sa sāttvikaḥ
mad-guṇa-śruti-mātreṇa
mayi sarva-guhāśaye
mano-gatir avicchinnā
yathā gaṅgāmbhaso ’mbudhau
mayi sarva-guhāśaye
mano-gatir avicchinnā
yathā gaṅgāmbhaso ’mbudhau
lakṣaṇaṁ bhakti-yogasya
nirguṇasya hy udāhṛtam
ahaituky avyavahitā
yā bhaktiḥ puruṣottame
nirguṇasya hy udāhṛtam
ahaituky avyavahitā
yā bhaktiḥ puruṣottame
sālokya-sārṣṭi-sāmīpya-
sārūpyaikatvam apy uta
dīyamānaṁ na gṛhṇanti
vinā mat-sevanaṁ janāḥ
sārūpyaikatvam apy uta
dīyamānaṁ na gṛhṇanti
vinā mat-sevanaṁ janāḥ
sa eva bhakti-yogākhya
ātyantika udāhṛtaḥ
yenātivrajya tri-guṇaṁ
mad-bhāvāyopapadyate
ātyantika udāhṛtaḥ
yenātivrajya tri-guṇaṁ
mad-bhāvāyopapadyate
niṣevitenānimittena
sva-dharmeṇa mahīyasā
kriyā-yogena śastena
nātihiṁsreṇa nityaśaḥ
sva-dharmeṇa mahīyasā
kriyā-yogena śastena
nātihiṁsreṇa nityaśaḥ
mad-dhiṣṇya-darśana-sparśa-
pūjā-stuty-abhivandanaiḥ
bhūteṣu mad-bhāvanayā
sattvenāsaṅgamena ca
pūjā-stuty-abhivandanaiḥ
bhūteṣu mad-bhāvanayā
sattvenāsaṅgamena ca
mahatāṁ bahu-mānena
dīnānām anukampayā
maitryā caivātma-tulyeṣu
yamena niyamena ca
dīnānām anukampayā
maitryā caivātma-tulyeṣu
yamena niyamena ca
ādhyātmikānuśravaṇān
nāma-saṅkīrtanāc ca me
ārjavenārya-saṅgena
nirahaṅkriyayā tathā
nāma-saṅkīrtanāc ca me
ārjavenārya-saṅgena
nirahaṅkriyayā tathā
mad-dharmaṇo guṇair etaiḥ
parisaṁśuddha āśayaḥ
puruṣasyāñjasābhyeti
śruta-mātra-guṇaṁ hi mām
parisaṁśuddha āśayaḥ
puruṣasyāñjasābhyeti
śruta-mātra-guṇaṁ hi mām
yathā vāta-ratho ghrāṇam
āvṛṅkte gandha āśayāt
evaṁ yoga-rataṁ ceta
ātmānam avikāri yat
āvṛṅkte gandha āśayāt
evaṁ yoga-rataṁ ceta
ātmānam avikāri yat
ahaṁ sarveṣu bhūteṣu
bhūtātmāvasthitaḥ sadā
tam avajñāya māṁ martyaḥ
kurute ’rcā-viḍambanam
bhūtātmāvasthitaḥ sadā
tam avajñāya māṁ martyaḥ
kurute ’rcā-viḍambanam
yo māṁ sarveṣu bhūteṣu
santam ātmānam īśvaram
hitvārcāṁ bhajate mauḍhyād
bhasmany eva juhoti saḥ
santam ātmānam īśvaram
hitvārcāṁ bhajate mauḍhyād
bhasmany eva juhoti saḥ
dviṣataḥ para-kāye māṁ
mānino bhinna-darśinaḥ
bhūteṣu baddha-vairasya
na manaḥ śāntim ṛcchati
mānino bhinna-darśinaḥ
bhūteṣu baddha-vairasya
na manaḥ śāntim ṛcchati
aham uccāvacair dravyaiḥ
kriyayotpannayānaghe
naiva tuṣye ’rcito ’rcāyāṁ
bhūta-grāmāvamāninaḥ
kriyayotpannayānaghe
naiva tuṣye ’rcito ’rcāyāṁ
bhūta-grāmāvamāninaḥ
arcādāv arcayet tāvad
īśvaraṁ māṁ sva-karma-kṛt
yāvan na veda sva-hṛdi
sarva-bhūteṣv avasthitam
īśvaraṁ māṁ sva-karma-kṛt
yāvan na veda sva-hṛdi
sarva-bhūteṣv avasthitam
ātmanaś ca parasyāpi
yaḥ karoty antarodaram
tasya bhinna-dṛśo mṛtyur
vidadhe bhayam ulbaṇam
yaḥ karoty antarodaram
tasya bhinna-dṛśo mṛtyur
vidadhe bhayam ulbaṇam
atha māṁ sarva-bhūteṣu
bhūtātmānaṁ kṛtālayam
arhayed dāna-mānābhyāṁ
maitryābhinnena cakṣuṣā
bhūtātmānaṁ kṛtālayam
arhayed dāna-mānābhyāṁ
maitryābhinnena cakṣuṣā
jīvāḥ śreṣṭhā hy ajīvānāṁ
tataḥ prāṇa-bhṛtaḥ śubhe
tataḥ sa-cittāḥ pravarās
tataś cendriya-vṛttayaḥ
tataḥ prāṇa-bhṛtaḥ śubhe
tataḥ sa-cittāḥ pravarās
tataś cendriya-vṛttayaḥ
tatrāpi sparśa-vedibhyaḥ
pravarā rasa-vedinaḥ
tebhyo gandha-vidaḥ śreṣṭhās
tataḥ śabda-vido varāḥ
pravarā rasa-vedinaḥ
tebhyo gandha-vidaḥ śreṣṭhās
tataḥ śabda-vido varāḥ
rūpa-bheda-vidas tatra
tataś cobhayato-dataḥ
teṣāṁ bahu-padāḥ śreṣṭhāś
catuṣ-pādas tato dvi-pāt
tataś cobhayato-dataḥ
teṣāṁ bahu-padāḥ śreṣṭhāś
catuṣ-pādas tato dvi-pāt
tato varṇāś ca catvāras
teṣāṁ brāhmaṇa uttamaḥ
brāhmaṇeṣv api veda-jño
hy artha-jño ’bhyadhikas tataḥ
teṣāṁ brāhmaṇa uttamaḥ
brāhmaṇeṣv api veda-jño
hy artha-jño ’bhyadhikas tataḥ
artha-jñāt saṁśaya-cchettā
tataḥ śreyān sva-karma-kṛt
mukta-saṅgas tato bhūyān
adogdhā dharmam ātmanaḥ
tataḥ śreyān sva-karma-kṛt
mukta-saṅgas tato bhūyān
adogdhā dharmam ātmanaḥ
tasmān mayy arpitāśeṣa-
kriyārthātmā nirantaraḥ
mayy arpitātmanaḥ puṁso
mayi sannyasta-karmaṇaḥ
na paśyāmi paraṁ bhūtam
akartuḥ sama-darśanāt
kriyārthātmā nirantaraḥ
mayy arpitātmanaḥ puṁso
mayi sannyasta-karmaṇaḥ
na paśyāmi paraṁ bhūtam
akartuḥ sama-darśanāt
manasaitāni bhūtāni
praṇamed bahu-mānayan
īśvaro jīva-kalayā
praviṣṭo bhagavān iti
praṇamed bahu-mānayan
īśvaro jīva-kalayā
praviṣṭo bhagavān iti
bhakti-yogaś ca yogaś ca
mayā mānavy udīritaḥ
yayor ekatareṇaiva
puruṣaḥ puruṣaṁ vrajet
mayā mānavy udīritaḥ
yayor ekatareṇaiva
puruṣaḥ puruṣaṁ vrajet
etad bhagavato rūpaṁ
brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
paraṁ pradhānaṁ puruṣaṁ
daivaṁ karma-viceṣṭitam
brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
paraṁ pradhānaṁ puruṣaṁ
daivaṁ karma-viceṣṭitam
rūpa-bhedāspadaṁ divyaṁ
kāla ity abhidhīyate
bhūtānāṁ mahad-ādīnāṁ
yato bhinna-dṛśāṁ bhayam
kāla ity abhidhīyate
bhūtānāṁ mahad-ādīnāṁ
yato bhinna-dṛśāṁ bhayam
yo ’ntaḥ praviśya bhūtāni
bhūtair atty akhilāśrayaḥ
sa viṣṇv-ākhyo ’dhiyajño ’sau
kālaḥ kalayatāṁ prabhuḥ
bhūtair atty akhilāśrayaḥ
sa viṣṇv-ākhyo ’dhiyajño ’sau
kālaḥ kalayatāṁ prabhuḥ
na cāsya kaścid dayito
na dveṣyo na ca bāndhavaḥ
āviśaty apramatto ’sau
pramattaṁ janam anta-kṛt
na dveṣyo na ca bāndhavaḥ
āviśaty apramatto ’sau
pramattaṁ janam anta-kṛt
yad-bhayād vāti vāto ’yaṁ
sūryas tapati yad-bhayāt
yad-bhayād varṣate devo
bha-gaṇo bhāti yad-bhayāt
sūryas tapati yad-bhayāt
yad-bhayād varṣate devo
bha-gaṇo bhāti yad-bhayāt
yad vanaspatayo bhītā
latāś cauṣadhibhiḥ saha
sve sve kāle ’bhigṛhṇanti
puṣpāṇi ca phalāni ca
latāś cauṣadhibhiḥ saha
sve sve kāle ’bhigṛhṇanti
puṣpāṇi ca phalāni ca
sravanti sarito bhītā
notsarpaty udadhir yataḥ
agnir indhe sa-giribhir
bhūr na majjati yad-bhayāt
notsarpaty udadhir yataḥ
agnir indhe sa-giribhir
bhūr na majjati yad-bhayāt
nabho dadāti śvasatāṁ
padaṁ yan-niyamād adaḥ
lokaṁ sva-dehaṁ tanute
mahān saptabhir āvṛtam
padaṁ yan-niyamād adaḥ
lokaṁ sva-dehaṁ tanute
mahān saptabhir āvṛtam
guṇābhimānino devāḥ
sargādiṣv asya yad-bhayāt
vartante ’nuyugaṁ yeṣāṁ
vaśa etac carācaram
sargādiṣv asya yad-bhayāt
vartante ’nuyugaṁ yeṣāṁ
vaśa etac carācaram
so ’nanto ’nta-karaḥ kālo
’nādir ādi-kṛd avyayaḥ
janaṁ janena janayan
mārayan mṛtyunāntakam
’nādir ādi-kṛd avyayaḥ
janaṁ janena janayan
mārayan mṛtyunāntakam
