தேவஹூதிருவாச
லக்ஷணம் மஹதாதீநாம் ப்ரக்ரு'தேஃ புருஷஸ்ய ச ।
ஸ்வரூபம் லக்ஷ்யதே'மீஷாம் யேந தத்பாரமார்திகம் ॥ ௧ ॥
லக்ஷணம் மஹதாதீநாம் ப்ரக்ரு'தேஃ புருஷஸ்ய ச ।
ஸ்வரூபம் லக்ஷ்யதே'மீஷாம் யேந தத்பாரமார்திகம் ॥ ௧ ॥
யதா ஸாங்க்யேஷு கதிதம் யந்மூலம் தத்ப்ரசக்ஷதே ।
பக்தியோகஸ்ய மே மார்கம் ப்ரூஹி விஸ்தரஶஃ ப்ரபோ ॥ ௨ ॥
பக்தியோகஸ்ய மே மார்கம் ப்ரூஹி விஸ்தரஶஃ ப்ரபோ ॥ ௨ ॥
விராகோ யேந புருஷோ பகவந்ஸர்வதோ பவேத் ।
ஆசக்ஷ்வ ஜீவலோகஸ்ய விவிதா மம ஸம்ஸ்ரு'தீஃ ॥ ௩ ॥
ஆசக்ஷ்வ ஜீவலோகஸ்ய விவிதா மம ஸம்ஸ்ரு'தீஃ ॥ ௩ ॥
காலஸ்யேஶ்வரரூபஸ்ய பரேஷாம் ச பரஸ்ய தே ।
ஸ்வரூபம் பத குர்வந்தி யத்தேதோஃ குஶலம் ஜநாஃ ॥ ௪ ॥
ஸ்வரூபம் பத குர்வந்தி யத்தேதோஃ குஶலம் ஜநாஃ ॥ ௪ ॥
லோகஸ்ய மித்யாபிமதேரசக்ஷுஷ-
ஶ்சிரம் ப்ரஸுப்தஸ்ய தமஸ்யநாஶ்ரயே ।
ஶ்ராந்தஸ்ய கர்மஸ்வநுவித்தயா தியா
த்வமாவிராஸீஃ கில யோகபாஸ்கரஃ ॥ ௫ ॥
ஶ்சிரம் ப்ரஸுப்தஸ்ய தமஸ்யநாஶ்ரயே ।
ஶ்ராந்தஸ்ய கர்மஸ்வநுவித்தயா தியா
த்வமாவிராஸீஃ கில யோகபாஸ்கரஃ ॥ ௫ ॥
மைத்ரேய உவாச
இதி மாதுர்வசஃ ஶ்லக்ஷ்ணம் ப்ரதிநந்த்ய மஹாமுநிஃ ।
ஆபபாஷே குருஶ்ரேஷ்ட ப்ரீதஸ்தாம் கருணார்திதஃ ॥ ௬ ॥
இதி மாதுர்வசஃ ஶ்லக்ஷ்ணம் ப்ரதிநந்த்ய மஹாமுநிஃ ।
ஆபபாஷே குருஶ்ரேஷ்ட ப்ரீதஸ்தாம் கருணார்திதஃ ॥ ௬ ॥
ஶ்ரீபகவாநுவாச
பக்தியோகோ பஹுவிதோ மார்கைர்பாமிநி பாவ்யதே ।
ஸ்வபாவகுணமார்கேண பும்ஸாம் பாவோ விபித்யதே ॥ ௭ ॥
பக்தியோகோ பஹுவிதோ மார்கைர்பாமிநி பாவ்யதே ।
ஸ்வபாவகுணமார்கேண பும்ஸாம் பாவோ விபித்யதே ॥ ௭ ॥
அபிஸந்தாய யோ ஹிம்ஸாம் தம்பம் மாத்ஸர்யமேவ வா ।
ஸம்ரம்பீ பிந்நத்ரு'க்பாவம் மயி குர்யாத்ஸ தாமஸஃ ॥ ௮ ॥
ஸம்ரம்பீ பிந்நத்ரு'க்பாவம் மயி குர்யாத்ஸ தாமஸஃ ॥ ௮ ॥
விஷயாநபிஸந்தாய யஶ ஐஶ்வர்யமேவ வா ।
அர்சாதாவர்சயேத்யோ மாம் ப்ரு'தக்பாவஃ ஸ ராஜஸஃ ॥ ௯ ॥
அர்சாதாவர்சயேத்யோ மாம் ப்ரு'தக்பாவஃ ஸ ராஜஸஃ ॥ ௯ ॥
கர்மநிர்ஹாரமுத்திஶ்ய பரஸ்மிந்வா ததர்பணம் ।
யஜேத்யஷ்டவ்யமிதி வா ப்ரு'தக்பாவஃ ஸ ஸாத்த்விகஃ ॥ ௧௦ ॥
யஜேத்யஷ்டவ்யமிதி வா ப்ரு'தக்பாவஃ ஸ ஸாத்த்விகஃ ॥ ௧௦ ॥
மத்குணஶ்ருதிமாத்ரேண மயி ஸர்வகுஹாஶயே ।
மநோகதிரவிச்சிந்நா யதா கங்காம்பஸோ'ம்புதௌ ॥ ௧௧ ॥
மநோகதிரவிச்சிந்நா யதா கங்காம்பஸோ'ம்புதௌ ॥ ௧௧ ॥
லக்ஷணம் பக்தியோகஸ்ய நிர்குணஸ்ய ஹ்யுதாஹ்ரு'தம் ।
அஹைதுக்யவ்யவஹிதா யா பக்திஃ புருஷோத்தமே ॥ ௧௨ ॥
அஹைதுக்யவ்யவஹிதா யா பக்திஃ புருஷோத்தமே ॥ ௧௨ ॥
ஸாலோக்யஸார்ஷ்டிஸாமீப்யஸாரூப்யைகத்வமப்யுத ।
தீயமாநம் ந க்ரு'ஹ்ணந்தி விநா மத்ஸேவநம் ஜநாஃ ॥ ௧௩ ॥
தீயமாநம் ந க்ரு'ஹ்ணந்தி விநா மத்ஸேவநம் ஜநாஃ ॥ ௧௩ ॥
ஸ ஏவ பக்தியோகாக்ய ஆத்யந்திக உதாஹ்ரு'தஃ ।
யேநாதிவ்ரஜ்ய த்ரிகுணம் மத்பாவாயோபபத்யதே ॥ ௧௪ ॥
யேநாதிவ்ரஜ்ய த்ரிகுணம் மத்பாவாயோபபத்யதே ॥ ௧௪ ॥
நிஷேவிதேநாநிமித்தேந ஸ்வதர்மேண மஹீயஸா ।
க்ரியாயோகேந ஶஸ்தேந நாதிஹிம்ஸ்ரேண நித்யஶஃ ॥ ௧௫ ॥
க்ரியாயோகேந ஶஸ்தேந நாதிஹிம்ஸ்ரேண நித்யஶஃ ॥ ௧௫ ॥
மத்திஷ்ண்யதர்ஶநஸ்பர்ஶபூஜாஸ்துத்யபிவந்தநைஃ ।
பூதேஷு மத்பாவநயா ஸத்த்வேநாஸங்கமேந ச ॥ ௧௬ ॥
பூதேஷு மத்பாவநயா ஸத்த்வேநாஸங்கமேந ச ॥ ௧௬ ॥
மஹதாம் பஹுமாநேந தீநாநாமநுகம்பயா ।
மைத்ர்யா சைவாத்மதுல்யேஷு யமேந நியமேந ச ॥ ௧௭ ॥
மைத்ர்யா சைவாத்மதுல்யேஷு யமேந நியமேந ச ॥ ௧௭ ॥
ஆத்யாத்மிகாநுஶ்ரவணாந்நாமஸங்கீர்தநாச்ச மே ।
ஆர்ஜவேநார்யஸங்கேந நிரஹங்க்ரியயா ததா ॥ ௧௮ ॥
ஆர்ஜவேநார்யஸங்கேந நிரஹங்க்ரியயா ததா ॥ ௧௮ ॥
மத்தர்மணோ குணைரேதைஃ பரிஸம்ஶுத்த ஆஶயஃ ।
புருஷஸ்யாஞ்ஜஸாப்யேதி ஶ்ருதமாத்ரகுணம் ஹி மாம் ॥ ௧௯ ॥
புருஷஸ்யாஞ்ஜஸாப்யேதி ஶ்ருதமாத்ரகுணம் ஹி மாம் ॥ ௧௯ ॥
யதா வாதரதோ க்ராணமாவ்ரு'ங்க்தே கந்த ஆஶயாத் ।
ஏவம் யோகரதம் சேத ஆத்மாநமவிகாரி யத் ॥ ௨௦ ॥
ஏவம் யோகரதம் சேத ஆத்மாநமவிகாரி யத் ॥ ௨௦ ॥
அஹம் ஸர்வேஷு பூதேஷு பூதாத்மாவஸ்திதஃ ஸதா ।
தமவஜ்ஞாய மாம் மர்த்யஃ குருதே'ர்சாவிடம்பநம் ॥ ௨௧ ॥
தமவஜ்ஞாய மாம் மர்த்யஃ குருதே'ர்சாவிடம்பநம் ॥ ௨௧ ॥
யோ மாம் ஸர்வேஷு பூதேஷு ஸந்தமாத்மாநமீஶ்வரம் ।
ஹித்வார்சாம் பஜதே மௌட்யாத்பஸ்மந்யேவ ஜுஹோதி ஸஃ ॥ ௨௨ ॥
ஹித்வார்சாம் பஜதே மௌட்யாத்பஸ்மந்யேவ ஜுஹோதி ஸஃ ॥ ௨௨ ॥
த்விஷதஃ பரகாயே மாம் மாநிநோ பிந்நதர்ஶிநஃ ।
பூதேஷு பத்தவைரஸ்ய ந மநஃ ஶாந்திம்ரு'ச்சதி ॥ ௨௩ ॥
பூதேஷு பத்தவைரஸ்ய ந மநஃ ஶாந்திம்ரு'ச்சதி ॥ ௨௩ ॥
அஹமுச்சாவசைர்த்ரவ்யைஃ க்ரியயோத்பந்நயாநகே ।
நைவ துஷ்யே'ர்சிதோ'ர்சாயாம் பூதக்ராமாவமாநிநஃ ॥ ௨௪ ॥
நைவ துஷ்யே'ர்சிதோ'ர்சாயாம் பூதக்ராமாவமாநிநஃ ॥ ௨௪ ॥
அர்சாதாவர்சயேத்தாவதீஶ்வரம் மாம் ஸ்வகர்மக்ரு'த் ।
யாவந்ந வேத ஸ்வஹ்ரு'தி ஸர்வபூதேஷ்வவஸ்திதம் ॥ ௨௫ ॥
யாவந்ந வேத ஸ்வஹ்ரு'தி ஸர்வபூதேஷ்வவஸ்திதம் ॥ ௨௫ ॥
ஆத்மநஶ்ச பரஸ்யாபி யஃ கரோத்யந்தரோதரம் ।
தஸ்ய பிந்நத்ரு'ஶோ ம்ரு'த்யுர்விததே பயமுல்பணம் ॥ ௨௬ ॥
தஸ்ய பிந்நத்ரு'ஶோ ம்ரு'த்யுர்விததே பயமுல்பணம் ॥ ௨௬ ॥
அத மாம் ஸர்வபூதேஷு பூதாத்மாநம் க்ரு'தாலயம் ।
அர்ஹயேத்தாநமாநாப்யாம் மைத்ர்யாபிந்நேந சக்ஷுஷா ॥ ௨௭ ॥
அர்ஹயேத்தாநமாநாப்யாம் மைத்ர்யாபிந்நேந சக்ஷுஷா ॥ ௨௭ ॥
ஜீவாஃ ஶ்ரேஷ்டா ஹ்யஜீவாநாம் ததஃ ப்ராணப்ரு'தஃ ஶுபே ।
தஃ ஸசித்தாஃ ப்ரவராஸ்ததஶ்சேந்த்ரியவ்ரு'த்தயஃ ॥ ௨௮ ॥
தஃ ஸசித்தாஃ ப்ரவராஸ்ததஶ்சேந்த்ரியவ்ரு'த்தயஃ ॥ ௨௮ ॥
தத்ராபி ஸ்பர்ஶவேதிப்யஃ ப்ரவரா ரஸவேதிநஃ ।
தேப்யோ கந்தவிதஃ ஶ்ரேஷ்டாஸ்ததஃ ஶப்தவிதோ வராஃ ॥ ௨௯ ॥
தேப்யோ கந்தவிதஃ ஶ்ரேஷ்டாஸ்ததஃ ஶப்தவிதோ வராஃ ॥ ௨௯ ॥
ரூபபேதவிதஸ்தத்ர ததஶ்சோபயதோததஃ ।
தேஷாம் பஹுபதாஃ ஶ்ரேஷ்டாஶ்சதுஷ்பாதஸ்ததோ த்விபாத் ॥ ௩௦ ॥
தேஷாம் பஹுபதாஃ ஶ்ரேஷ்டாஶ்சதுஷ்பாதஸ்ததோ த்விபாத் ॥ ௩௦ ॥
ததோ வர்ணாஶ்ச சத்வாரஸ்தேஷாம் ப்ராஹ்மண உத்தமஃ ।
ப்ராஹ்மணேஷ்வபி வேதஜ்ஞோ ஹ்யர்தஜ்ஞோ'ப்யதிகஸ்ததஃ ॥ ௩௧ ॥
ப்ராஹ்மணேஷ்வபி வேதஜ்ஞோ ஹ்யர்தஜ்ஞோ'ப்யதிகஸ்ததஃ ॥ ௩௧ ॥
அர்தஜ்ஞாத்ஸம்ஶயச்சேத்தா ததஃ ஶ்ரேயாந்ஸ்வகர்மக்ரு'த் ।
முக்தஸங்கஸ்ததோ பூயாநதோக்தா தர்மமாத்மநஃ ॥ ௩௨ ॥
முக்தஸங்கஸ்ததோ பூயாநதோக்தா தர்மமாத்மநஃ ॥ ௩௨ ॥
தஸ்மாந்மய்யர்பிதாஶேஷக்ரியார்தாத்மா நிரந்தரஃ ।
மய்யர்பிதாத்மநஃ பும்ஸோ மயி ஸம்ந்யஸ்தகர்மணஃ ।
ந பஶ்யாமி பரம் பூதமகர்துஃ ஸமதர்ஶநாத் ॥ ௩௩ ॥
மய்யர்பிதாத்மநஃ பும்ஸோ மயி ஸம்ந்யஸ்தகர்மணஃ ।
ந பஶ்யாமி பரம் பூதமகர்துஃ ஸமதர்ஶநாத் ॥ ௩௩ ॥
மநஸைதாநி பூதாநி ப்ரணமேத்பஹுமாநயந் ।
ஈஶ்வரோ ஜீவகலயா ப்ரவிஷ்டோ பகவாநிதி ॥ ௩௪ ॥
ஈஶ்வரோ ஜீவகலயா ப்ரவிஷ்டோ பகவாநிதி ॥ ௩௪ ॥
பக்தியோகஶ்ச யோகஶ்ச மயா மாநவ்யுதீரிதஃ ।
யயோரேகதரேணைவ புருஷஃ புருஷம் வ்ரஜேத் ॥ ௩௫ ॥
யயோரேகதரேணைவ புருஷஃ புருஷம் வ்ரஜேத் ॥ ௩௫ ॥
ஏதத்பகவதோ ரூபம் ப்ரஹ்மணஃ பரமாத்மநஃ ।
பரம் ப்ரதாநம் புருஷம் தைவம் கர்மவிசேஷ்டிதம் ॥ ௩௬ ॥
பரம் ப்ரதாநம் புருஷம் தைவம் கர்மவிசேஷ்டிதம் ॥ ௩௬ ॥
ரூபபேதாஸ்பதம் திவ்யம் கால இத்யபிதீயதே ।
பூதாநாம் மஹதாதீநாம் யதோ பிந்நத்ரு'ஶாம் பயம் ॥ ௩௭ ॥
பூதாநாம் மஹதாதீநாம் யதோ பிந்நத்ரு'ஶாம் பயம் ॥ ௩௭ ॥
யோ'ந்தஃ ப்ரவிஶ்ய பூதாநி பூதைரத்த்யகிலாஶ்ரயஃ ।
ஸ விஷ்ண்வாக்யோ'தியஜ்ஞோ'ஸௌ காலஃ கலயதாம் ப்ரபுஃ ॥ ௩௮ ॥
ஸ விஷ்ண்வாக்யோ'தியஜ்ஞோ'ஸௌ காலஃ கலயதாம் ப்ரபுஃ ॥ ௩௮ ॥
ந சாஸ்ய கஶ்சித்தயிதோ ந த்வேஷ்யோ ந ச பாந்தவஃ ।
ஆவிஶத்யப்ரமத்தோ'ஸௌ ப்ரமத்தம் ஜநமந்தக்ரு'த் ॥ ௩௯ ॥
ஆவிஶத்யப்ரமத்தோ'ஸௌ ப்ரமத்தம் ஜநமந்தக்ரு'த் ॥ ௩௯ ॥
யத்பயாத்வாதி வாதோ'யம் ஸூர்யஸ்தபதி யத்பயாத் ।
யத்பயாத்வர்ஷதே தேவோ பகணோ பாதி யத்பயாத் ॥ ௪௦ ॥
யத்பயாத்வர்ஷதே தேவோ பகணோ பாதி யத்பயாத் ॥ ௪௦ ॥
யத்வநஸ்பதயோ பீதா லதாஶ்சௌஷதிபிஃ ஸஹ ।
ஸ்வே ஸ்வே காலே'பிக்ரு'ஹ்ணந்தி புஷ்பாணி ச பலாநி ச ॥ ௪௧ ॥
ஸ்வே ஸ்வே காலே'பிக்ரு'ஹ்ணந்தி புஷ்பாணி ச பலாநி ச ॥ ௪௧ ॥
ஸ்ரவந்தி ஸரிதோ பீதா நோத்ஸர்பத்யுததிர்யதஃ ।
அக்நிரிந்தே ஸகிரிபிர்பூர்ந மஜ்ஜதி யத்பயாத் ॥ ௪௨ ॥
அக்நிரிந்தே ஸகிரிபிர்பூர்ந மஜ்ஜதி யத்பயாத் ॥ ௪௨ ॥
நபோ ததாதி ஶ்வஸதாம் பதம் யந்நியமாததஃ ।
லோகம் ஸ்வதேஹம் தநுதே மஹாந் ஸப்தபிராவ்ரு'தம் ॥ ௪௩ ॥
லோகம் ஸ்வதேஹம் தநுதே மஹாந் ஸப்தபிராவ்ரு'தம் ॥ ௪௩ ॥
குணாபிமாநிநோ தேவாஃ ஸர்காதிஷ்வஸ்ய யத்பயாத் ।
வர்தந்தே'நுயுகம் யேஷாம் வஶ ஏதச்சராசரம் ॥ ௪௪ ॥
வர்தந்தே'நுயுகம் யேஷாம் வஶ ஏதச்சராசரம் ॥ ௪௪ ॥
ஸோ'நந்தோ'ந்தகரஃ காலோ'நாதிராதிக்ரு'தவ்யயஃ ।
ஜநம் ஜநேந ஜநயந்மாரயந்ம்ரு'த்யுநாந்தகம் ॥ ௪௫ ॥
ஜநம் ஜநேந ஜநயந்மாரயந்ம்ரு'த்யுநாந்தகம் ॥ ௪௫ ॥