maitreya uvāca
manos tu śatarūpāyāṁ
tisraḥ kanyāś ca jajñire
ākūtir devahūtiś ca
prasūtir iti viśrutāḥ
manos tu śatarūpāyāṁ
tisraḥ kanyāś ca jajñire
ākūtir devahūtiś ca
prasūtir iti viśrutāḥ
ākūtiṁ rucaye prādād
api bhrātṛmatīṁ nṛpaḥ
putrikā-dharmam āśritya
śatarūpānumoditaḥ
api bhrātṛmatīṁ nṛpaḥ
putrikā-dharmam āśritya
śatarūpānumoditaḥ
prajāpatiḥ sa bhagavān
rucis tasyām ajījanat
mithunaṁ brahma-varcasvī
parameṇa samādhinā
rucis tasyām ajījanat
mithunaṁ brahma-varcasvī
parameṇa samādhinā
yas tayoḥ puruṣaḥ sākṣād
viṣṇur yajña-svarūpa-dhṛk
yā strī sā dakṣiṇā bhūter
aṁśa-bhūtānapāyinī
viṣṇur yajña-svarūpa-dhṛk
yā strī sā dakṣiṇā bhūter
aṁśa-bhūtānapāyinī
āninye sva-gṛhaṁ putryāḥ
putraṁ vitata-rociṣam
svāyambhuvo mudā yukto
rucir jagrāha dakṣiṇām
putraṁ vitata-rociṣam
svāyambhuvo mudā yukto
rucir jagrāha dakṣiṇām
tāṁ kāmayānāṁ bhagavān
uvāha yajuṣāṁ patiḥ
tuṣṭāyāṁ toṣam āpanno
’janayad dvādaśātmajān
uvāha yajuṣāṁ patiḥ
tuṣṭāyāṁ toṣam āpanno
’janayad dvādaśātmajān
toṣaḥ pratoṣaḥ santoṣo
bhadraḥ śāntir iḍaspatiḥ
idhmaḥ kavir vibhuḥ svahnaḥ
sudevo rocano dvi-ṣaṭ
bhadraḥ śāntir iḍaspatiḥ
idhmaḥ kavir vibhuḥ svahnaḥ
sudevo rocano dvi-ṣaṭ
tuṣitā nāma te devā
āsan svāyambhuvāntare
marīci-miśrā ṛṣayo
yajñaḥ sura-gaṇeśvaraḥ
āsan svāyambhuvāntare
marīci-miśrā ṛṣayo
yajñaḥ sura-gaṇeśvaraḥ
priyavratottānapādau
manu-putrau mahaujasau
tat-putra-pautra-naptṝṇām
anuvṛttaṁ tad-antaram
manu-putrau mahaujasau
tat-putra-pautra-naptṝṇām
anuvṛttaṁ tad-antaram
devahūtim adāt tāta
kardamāyātmajāṁ manuḥ
tat-sambandhi śruta-prāyaṁ
bhavatā gadato mama
kardamāyātmajāṁ manuḥ
tat-sambandhi śruta-prāyaṁ
bhavatā gadato mama
dakṣāya brahma-putrāya
prasūtiṁ bhagavān manuḥ
prāyacchad yat-kṛtaḥ sargas
tri-lokyāṁ vitato mahān
prasūtiṁ bhagavān manuḥ
prāyacchad yat-kṛtaḥ sargas
tri-lokyāṁ vitato mahān
yāḥ kardama-sutāḥ proktā
nava brahmarṣi-patnayaḥ
tāsāṁ prasūti-prasavaṁ
procyamānaṁ nibodha me
nava brahmarṣi-patnayaḥ
tāsāṁ prasūti-prasavaṁ
procyamānaṁ nibodha me
patnī marīces tu kalā
suṣuve kardamātmajā
kaśyapaṁ pūrṇimānaṁ ca
yayor āpūritaṁ jagat
suṣuve kardamātmajā
kaśyapaṁ pūrṇimānaṁ ca
yayor āpūritaṁ jagat
pūrṇimāsūta virajaṁ
viśvagaṁ ca parantapa
devakulyāṁ hareḥ pāda-
śaucād yābhūt sarid divaḥ
viśvagaṁ ca parantapa
devakulyāṁ hareḥ pāda-
śaucād yābhūt sarid divaḥ
atreḥ patny anasūyā trīñ
jajñe suyaśasaḥ sutān
dattaṁ durvāsasaṁ somam
ātmeśa-brahma-sambhavān
jajñe suyaśasaḥ sutān
dattaṁ durvāsasaṁ somam
ātmeśa-brahma-sambhavān
vidura uvāca
atrer gṛhe sura-śreṣṭhāḥ
sthity-utpatty-anta-hetavaḥ
kiñcic cikīrṣavo jātā
etad ākhyāhi me guro
atrer gṛhe sura-śreṣṭhāḥ
sthity-utpatty-anta-hetavaḥ
kiñcic cikīrṣavo jātā
etad ākhyāhi me guro
maitreya uvāca
brahmaṇā coditaḥ sṛṣṭāv
atrir brahma-vidāṁ varaḥ
saha patnyā yayāv ṛkṣaṁ
kulādriṁ tapasi sthitaḥ
brahmaṇā coditaḥ sṛṣṭāv
atrir brahma-vidāṁ varaḥ
saha patnyā yayāv ṛkṣaṁ
kulādriṁ tapasi sthitaḥ
tasmin prasūna-stabaka-
palāśāśoka-kānane
vārbhiḥ sravadbhir udghuṣṭe
nirvindhyāyāḥ samantataḥ
palāśāśoka-kānane
vārbhiḥ sravadbhir udghuṣṭe
nirvindhyāyāḥ samantataḥ
prāṇāyāmena saṁyamya
mano varṣa-śataṁ muniḥ
atiṣṭhad eka-pādena
nirdvandvo ’nila-bhojanaḥ
mano varṣa-śataṁ muniḥ
atiṣṭhad eka-pādena
nirdvandvo ’nila-bhojanaḥ
śaraṇaṁ taṁ prapadye ’haṁ
ya eva jagad-īśvaraḥ
prajām ātma-samāṁ mahyaṁ
prayacchatv iti cintayan
ya eva jagad-īśvaraḥ
prajām ātma-samāṁ mahyaṁ
prayacchatv iti cintayan
tapyamānaṁ tri-bhuvanaṁ
prāṇāyāmaidhasāgninā
nirgatena muner mūrdhnaḥ
samīkṣya prabhavas trayaḥ
prāṇāyāmaidhasāgninā
nirgatena muner mūrdhnaḥ
samīkṣya prabhavas trayaḥ
apsaro-muni-gandharva-
siddha-vidyādharoragaiḥ
vitāyamāna-yaśasas
tad-āśrama-padaṁ yayuḥ
siddha-vidyādharoragaiḥ
vitāyamāna-yaśasas
tad-āśrama-padaṁ yayuḥ
tat-prādurbhāva-saṁyoga-
vidyotita-manā muniḥ
uttiṣṭhann eka-pādena
dadarśa vibudharṣabhān
vidyotita-manā muniḥ
uttiṣṭhann eka-pādena
dadarśa vibudharṣabhān
praṇamya daṇḍavad bhūmāv
upatasthe ’rhaṇāñjaliḥ
vṛṣa-haṁsa-suparṇa-sthān
svaiḥ svaiś cihnaiś ca cihnitān
upatasthe ’rhaṇāñjaliḥ
vṛṣa-haṁsa-suparṇa-sthān
svaiḥ svaiś cihnaiś ca cihnitān
kṛpāvalokena hasad-
vadanenopalambhitān
tad-rociṣā pratihate
nimīlya munir akṣiṇī
vadanenopalambhitān
tad-rociṣā pratihate
nimīlya munir akṣiṇī
cetas tat-pravaṇaṁ yuñjann
astāvīt saṁhatāñjaliḥ
ślakṣṇayā sūktayā vācā
sarva-loka-garīyasaḥ
atrir uvāca
viśvodbhava-sthiti-layeṣu vibhajyamānair
astāvīt saṁhatāñjaliḥ
ślakṣṇayā sūktayā vācā
sarva-loka-garīyasaḥ
atrir uvāca
viśvodbhava-sthiti-layeṣu vibhajyamānair
māyā-guṇair anuyugaṁ vigṛhīta-dehāḥ
te brahma-viṣṇu-giriśāḥ praṇato ’smy ahaṁ vas
tebhyaḥ ka eva bhavatāṁ ma ihopahūtaḥ
te brahma-viṣṇu-giriśāḥ praṇato ’smy ahaṁ vas
tebhyaḥ ka eva bhavatāṁ ma ihopahūtaḥ
eko mayeha bhagavān vividha-pradhānaiś
cittī-kṛtaḥ prajananāya kathaṁ nu yūyam
atrāgatās tanu-bhṛtāṁ manaso ’pi dūrād
brūta prasīdata mahān iha vismayo me
cittī-kṛtaḥ prajananāya kathaṁ nu yūyam
atrāgatās tanu-bhṛtāṁ manaso ’pi dūrād
brūta prasīdata mahān iha vismayo me
maitreya uvāca
iti tasya vacaḥ śrutvā
trayas te vibudharṣabhāḥ
pratyāhuḥ ślakṣṇayā vācā
prahasya tam ṛṣiṁ prabho
iti tasya vacaḥ śrutvā
trayas te vibudharṣabhāḥ
pratyāhuḥ ślakṣṇayā vācā
prahasya tam ṛṣiṁ prabho
devā ūcuḥ
yathā kṛtas te saṅkalpo
bhāvyaṁ tenaiva nānyathā
sat-saṅkalpasya te brahman
yad vai dhyāyati te vayam
yathā kṛtas te saṅkalpo
bhāvyaṁ tenaiva nānyathā
sat-saṅkalpasya te brahman
yad vai dhyāyati te vayam
athāsmad-aṁśa-bhūtās te
ātmajā loka-viśrutāḥ
bhavitāro ’ṅga bhadraṁ te
visrapsyanti ca te yaśaḥ
ātmajā loka-viśrutāḥ
bhavitāro ’ṅga bhadraṁ te
visrapsyanti ca te yaśaḥ
evaṁ kāma-varaṁ dattvā
pratijagmuḥ sureśvarāḥ
sabhājitās tayoḥ samyag
dampatyor miṣatos tataḥ
pratijagmuḥ sureśvarāḥ
sabhājitās tayoḥ samyag
dampatyor miṣatos tataḥ
somo ’bhūd brahmaṇo ’ṁśena
datto viṣṇos tu yogavit
durvāsāḥ śaṅkarasyāṁśo
nibodhāṅgirasaḥ prajāḥ
datto viṣṇos tu yogavit
durvāsāḥ śaṅkarasyāṁśo
nibodhāṅgirasaḥ prajāḥ
śraddhā tv aṅgirasaḥ patnī
catasro ’sūta kanyakāḥ
sinīvālī kuhū rākā
caturthy anumatis tathā
catasro ’sūta kanyakāḥ
sinīvālī kuhū rākā
caturthy anumatis tathā
tat-putrāv aparāv āstāṁ
khyātau svārociṣe ’ntare
utathyo bhagavān sākṣād
brahmiṣṭhaś ca bṛhaspatiḥ
khyātau svārociṣe ’ntare
utathyo bhagavān sākṣād
brahmiṣṭhaś ca bṛhaspatiḥ
pulastyo ’janayat patnyām
agastyaṁ ca havirbhuvi
so ’nya-janmani dahrāgnir
viśravāś ca mahā-tapāḥ
agastyaṁ ca havirbhuvi
so ’nya-janmani dahrāgnir
viśravāś ca mahā-tapāḥ
tasya yakṣa-patir devaḥ
kuberas tv iḍaviḍā-sutaḥ
rāvaṇaḥ kumbhakarṇaś ca
tathānyasyāṁ vibhīṣaṇaḥ
kuberas tv iḍaviḍā-sutaḥ
rāvaṇaḥ kumbhakarṇaś ca
tathānyasyāṁ vibhīṣaṇaḥ
pulahasya gatir bhāryā
trīn asūta satī sutān
karmaśreṣṭhaṁ varīyāṁsaṁ
sahiṣṇuṁ ca mahā-mate
trīn asūta satī sutān
karmaśreṣṭhaṁ varīyāṁsaṁ
sahiṣṇuṁ ca mahā-mate
krator api kriyā bhāryā
vālakhilyān asūyata
ṛṣīn ṣaṣṭi-sahasrāṇi
jvalato brahma-tejasā
vālakhilyān asūyata
ṛṣīn ṣaṣṭi-sahasrāṇi
jvalato brahma-tejasā
ūrjāyāṁ jajñire putrā
vasiṣṭhasya parantapa
citraketu-pradhānās te
sapta brahmarṣayo ’malāḥ
vasiṣṭhasya parantapa
citraketu-pradhānās te
sapta brahmarṣayo ’malāḥ
citraketuḥ surociś ca
virajā mitra eva ca
ulbaṇo vasubhṛdyāno
dyumān śakty-ādayo ’pare
virajā mitra eva ca
ulbaṇo vasubhṛdyāno
dyumān śakty-ādayo ’pare
cittis tv atharvaṇaḥ patnī
lebhe putraṁ dhṛta-vratam
dadhyañcam aśvaśirasaṁ
bhṛgor vaṁśaṁ nibodha me
lebhe putraṁ dhṛta-vratam
dadhyañcam aśvaśirasaṁ
bhṛgor vaṁśaṁ nibodha me
bhṛguḥ khyātyāṁ mahā-bhāgaḥ
patnyāṁ putrān ajījanat
dhātāraṁ ca vidhātāraṁ
śriyaṁ ca bhagavat-parām
patnyāṁ putrān ajījanat
dhātāraṁ ca vidhātāraṁ
śriyaṁ ca bhagavat-parām
āyatiṁ niyatiṁ caiva
sute merus tayor adāt
tābhyāṁ tayor abhavatāṁ
mṛkaṇḍaḥ prāṇa eva ca
sute merus tayor adāt
tābhyāṁ tayor abhavatāṁ
mṛkaṇḍaḥ prāṇa eva ca
mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍasya
prāṇād vedaśirā muniḥ
kaviś ca bhārgavo yasya
bhagavān uśanā sutaḥ
prāṇād vedaśirā muniḥ
kaviś ca bhārgavo yasya
bhagavān uśanā sutaḥ
ta ete munayaḥ kṣattar
lokān sargair abhāvayan
eṣa kardama-dauhitra-
santānaḥ kathitas tava
lokān sargair abhāvayan
eṣa kardama-dauhitra-
santānaḥ kathitas tava
śṛṇvataḥ śraddadhānasya
sadyaḥ pāpa-haraḥ paraḥ
prasūtiṁ mānavīṁ dakṣa
upayeme hy ajātmajaḥ
sadyaḥ pāpa-haraḥ paraḥ
prasūtiṁ mānavīṁ dakṣa
upayeme hy ajātmajaḥ
tasyāṁ sasarja duhitṝḥ
ṣoḍaśāmala-locanāḥ
trayodaśādād dharmāya
tathaikām agnaye vibhuḥ
ṣoḍaśāmala-locanāḥ
trayodaśādād dharmāya
tathaikām agnaye vibhuḥ
pitṛbhya ekāṁ yuktebhyo
bhavāyaikāṁ bhava-cchide
śraddhā maitrī dayā śāntis
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kriyonnatiḥ
bhavāyaikāṁ bhava-cchide
śraddhā maitrī dayā śāntis
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kriyonnatiḥ
buddhir medhā titikṣā hrīr
mūrtir dharmasya patnayaḥ
śraddhāsūta śubhaṁ maitrī
prasādam abhayaṁ dayā
mūrtir dharmasya patnayaḥ
śraddhāsūta śubhaṁ maitrī
prasādam abhayaṁ dayā
śāntiḥ sukhaṁ mudaṁ tuṣṭiḥ
smayaṁ puṣṭir asūyata
yogaṁ kriyonnatir darpam
arthaṁ buddhir asūyata
smayaṁ puṣṭir asūyata
yogaṁ kriyonnatir darpam
arthaṁ buddhir asūyata
medhā smṛtiṁ titikṣā tu
kṣemaṁ hrīḥ praśrayaṁ sutam
mūrtiḥ sarva-guṇotpattir
nara-nārāyaṇāv ṛṣī
kṣemaṁ hrīḥ praśrayaṁ sutam
mūrtiḥ sarva-guṇotpattir
nara-nārāyaṇāv ṛṣī
yayor janmany ado viśvam
abhyanandat sunirvṛtam
manāṁsi kakubho vātāḥ
praseduḥ sarito ’drayaḥ
abhyanandat sunirvṛtam
manāṁsi kakubho vātāḥ
praseduḥ sarito ’drayaḥ
divy avādyanta tūryāṇi
petuḥ kusuma-vṛṣṭayaḥ
munayas tuṣṭuvus tuṣṭā
jagur gandharva-kinnarāḥ
petuḥ kusuma-vṛṣṭayaḥ
munayas tuṣṭuvus tuṣṭā
jagur gandharva-kinnarāḥ
nṛtyanti sma striyo devya
āsīt parama-maṅgalam
devā brahmādayaḥ sarve
upatasthur abhiṣṭavaiḥ
āsīt parama-maṅgalam
devā brahmādayaḥ sarve
upatasthur abhiṣṭavaiḥ
devā ūcuḥ
yo māyayā viracitaṁ nijayātmanīdaṁ
khe rūpa-bhedam iva tat-praticakṣaṇāya
etena dharma-sadane ṛṣi-mūrtinādya
prāduścakāra puruṣāya namaḥ parasmai
yo māyayā viracitaṁ nijayātmanīdaṁ
khe rūpa-bhedam iva tat-praticakṣaṇāya
etena dharma-sadane ṛṣi-mūrtinādya
prāduścakāra puruṣāya namaḥ parasmai
so ’yaṁ sthiti-vyatikaropaśamāya sṛṣṭān
sattvena naḥ sura-gaṇān anumeya-tattvaḥ
dṛśyād adabhra-karuṇena vilokanena
yac chrī-niketam amalaṁ kṣipatāravindam
sattvena naḥ sura-gaṇān anumeya-tattvaḥ
dṛśyād adabhra-karuṇena vilokanena
yac chrī-niketam amalaṁ kṣipatāravindam
evaṁ sura-gaṇais tāta
bhagavantāv abhiṣṭutau
labdhāvalokair yayatur
arcitau gandhamādanam
bhagavantāv abhiṣṭutau
labdhāvalokair yayatur
arcitau gandhamādanam
tāv imau vai bhagavato
harer aṁśāv ihāgatau
bhāra-vyayāya ca bhuvaḥ
kṛṣṇau yadu-kurūdvahau
harer aṁśāv ihāgatau
bhāra-vyayāya ca bhuvaḥ
kṛṣṇau yadu-kurūdvahau
svāhābhimāninaś cāgner
ātmajāṁs trīn ajījanat
pāvakaṁ pavamānaṁ ca
śuciṁ ca huta-bhojanam
ātmajāṁs trīn ajījanat
pāvakaṁ pavamānaṁ ca
śuciṁ ca huta-bhojanam
tebhyo ’gnayaḥ samabhavan
catvāriṁśac ca pañca ca
ta evaikonapañcāśat
sākaṁ pitṛ-pitāmahaiḥ
catvāriṁśac ca pañca ca
ta evaikonapañcāśat
sākaṁ pitṛ-pitāmahaiḥ
vaitānike karmaṇi yan-
nāmabhir brahma-vādibhiḥ
āgneyya iṣṭayo yajñe
nirūpyante ’gnayas tu te
nāmabhir brahma-vādibhiḥ
āgneyya iṣṭayo yajñe
nirūpyante ’gnayas tu te
agniṣvāttā barhiṣadaḥ
saumyāḥ pitara ājyapāḥ
sāgnayo ’nagnayas teṣāṁ
patnī dākṣāyaṇī svadhā
saumyāḥ pitara ājyapāḥ
sāgnayo ’nagnayas teṣāṁ
patnī dākṣāyaṇī svadhā
tebhyo dadhāra kanye dve
vayunāṁ dhāriṇīṁ svadhā
ubhe te brahma-vādinyau
jñāna-vijñāna-pārage
vayunāṁ dhāriṇīṁ svadhā
ubhe te brahma-vādinyau
jñāna-vijñāna-pārage
bhavasya patnī tu satī
bhavaṁ devam anuvratā
ātmanaḥ sadṛśaṁ putraṁ
na lebhe guṇa-śīlataḥ
bhavaṁ devam anuvratā
ātmanaḥ sadṛśaṁ putraṁ
na lebhe guṇa-śīlataḥ
pitary apratirūpe sve
bhavāyānāgase ruṣā
aprauḍhaivātmanātmānam
ajahād yoga-saṁyutā
bhavāyānāgase ruṣā
aprauḍhaivātmanātmānam
ajahād yoga-saṁyutā