മൈത്രേയ ഉവാച
പ്രജാപതേര്ദുഹിതരം ശിശുമാരസ്യ വൈ ധ്രുവഃ । ഉപയേമേ ഭ്രമിം നാമ തത്സുതൌ കല്പവത്സരൌ ॥ ൧ ॥
പ്രജാപതേര്ദുഹിതരം ശിശുമാരസ്യ വൈ ധ്രുവഃ । ഉപയേമേ ഭ്രമിം നാമ തത്സുതൌ കല്പവത്സരൌ ॥ ൧ ॥
ഇലായാമപി ഭാര്യായാം വായോഃ പുത്ര്യാം മഹാബലഃ । പുത്രമുത്കലനാമാനം യോഷിദ്രത്നമജീജനത് ॥ ൨ ॥
ഉത്തമസ്ത്വകൃതോദ്വാഹോ മൃഗയായാം ബലീയസാ । ഹതഃ പുണ്യജനേനാദ്രൌ തന്മാതാസ്യ ഗതിം ഗതാ ॥ ൩ ॥
ധ്രുവോ ഭ്രാതൃവധം ശ്രുത്വാ കോപാമര്ഷശുചാര്പിതഃ । ജൈത്രം സ്യന്ദനമാസ്ഥായ ഗതഃ പുണ്യജനാലയമ് ॥ ൪ ॥
ഗത്വോദീചീം ദിശം രാജാ രുദ്രാനുചരസേവിതാമ് । ദദര്ശ ഹിമവദ്ദ്രോണ്യാം പുരീം ഗുഹ്യകസങ്കുലാമ് ॥ ൫ ॥
ദധ്മൌ ശങ്ഖം ബൃഹദ്ബാഹുഃ ഖം ദിശശ്ചാനുനാദയന് । യേനോദ്വിഗ്നദൃശഃ ക്ഷത്തരുപദേവ്യോഽത്രസന്ഭൃശമ് ॥ ൬ ॥
തതോ നിഷ്ക്രമ്യ ബലിന ഉപദേവമഹാഭടാഃ । അസഹന്തസ്തന്നിനാദമഭിപേതുരുദായുധാഃ ॥ ൭ ॥
സ താനാപതതോ വീര ഉഗ്രധന്വാ മഹാരഥഃ । ഏകൈകം യുഗപത്സര്വാനഹന് ബാണൈസ്ത്രിഭിസ്ത്രിഭിഃ ॥ ൮ ॥
തേ വൈ ലലാടലഗ്നൈസ്തൈരിഷുഭിഃ സര്വ ഏവ ഹി । മത്വാ നിരസ്തമാത്മാനമാശംസന് കര്മ തസ്യ തത് ॥ ൯ ॥
തേഽപി ചാമുമമൃഷ്യന്തഃ പാദസ്പര്ശമിവോരഗാഃ । ശരൈരവിധ്യന് യുഗപദ് ദ്വിഗുണം പ്രചികീര്ഷവഃ ॥ ൧൦ ॥
തതഃ പരിഘനിസ്ത്രിംശൈഃ പ്രാസശൂലപരശ്വധൈഃ । ശക്ത്യൃഷ്ടിഭിര്ഭുശുണ്ഡീഭിശ്ചിത്രവാജൈഃ ശരൈരപി ॥ ൧൧ ॥
അഭ്യവര്ഷന് പ്രകുപിതാഃ സരഥം സഹസാരഥിമ് । ഇച്ഛന്തസ്തത്പ്രതീകര്തുമയുതാനാം ത്രയോദശ ॥ ൧൨ ॥
ഔത്താനപാദിഃ സ തദാ ശസ്ത്രവര്ഷേണ ഭൂരിണാ ।
ന ഏവാദൃശ്യതാച്ഛന്ന ആസാരേണ യഥാ ഗിരിഃ ॥ ൧൩ ॥
ന ഏവാദൃശ്യതാച്ഛന്ന ആസാരേണ യഥാ ഗിരിഃ ॥ ൧൩ ॥
ഹാഹാകാരസ്തദൈവാസീത്സിദ്ധാനാം ദിവി പശ്യതാമ് ।
ഹതോഽയം മാനവഃ സൂര്യോ മഗ്നഃ പുണ്യജനാര്ണവേ ॥ ൧൪ ॥
ഹതോഽയം മാനവഃ സൂര്യോ മഗ്നഃ പുണ്യജനാര്ണവേ ॥ ൧൪ ॥
നദത്സു യാതുധാനേഷു ജയകാശിഷ്വഥോ മൃധേ ।
ഉദതിഷ്ഠദ്രഥസ്തസ്യ നീഹാരാദിവ ഭാസ്കരഃ ॥ ൧൫ ॥
ഉദതിഷ്ഠദ്രഥസ്തസ്യ നീഹാരാദിവ ഭാസ്കരഃ ॥ ൧൫ ॥
ധനുര്വിസ്ഫൂര്ജയന്ദിവ്യം ദ്വിഷതാം ഖേദമുദ്വഹന് ।
അസ്ത്രൌഘം വ്യധമദ്ബാണൈര്ഘനാനീകമിവാനിലഃ ॥ ൧൬ ॥
അസ്ത്രൌഘം വ്യധമദ്ബാണൈര്ഘനാനീകമിവാനിലഃ ॥ ൧൬ ॥
തസ്യ തേ ചാപനിര്മുക്താ ഭിത്ത്വാ വര്മാണി രക്ഷസാമ് ।
കായാനാവിവിശുസ്തിഗ്മാ ഗിരീനശനയോ യഥാ ॥ ൧൭ ॥
കായാനാവിവിശുസ്തിഗ്മാ ഗിരീനശനയോ യഥാ ॥ ൧൭ ॥
ഭല്ലൈഃ സഞ്ഛിദ്യമാനാനാം ശിരോഭിശ്ചാരുകുണ്ഡലൈഃ ।
ഊരുഭിര്ഹേമതാലാഭൈര്ദോര്ഭിര്വലയവല്ഗുഭിഃ ॥ ൧൮ ॥
ഊരുഭിര്ഹേമതാലാഭൈര്ദോര്ഭിര്വലയവല്ഗുഭിഃ ॥ ൧൮ ॥
ഹാരകേയൂരമുകുടൈരുഷ്ണീഷൈശ്ച മഹാധനൈഃ ।
ആസ്തൃതാസ്താ രണഭുവോ രേജുര്വീരമനോഹരാഃ ॥ ൧൯ ॥
ആസ്തൃതാസ്താ രണഭുവോ രേജുര്വീരമനോഹരാഃ ॥ ൧൯ ॥
ഹതാവശിഷ്ടാ ഇതരേ രണാജിരാദ്
രക്ഷോഗണാഃ ക്ഷത്രിയവര്യസായകൈഃ ।
പ്രായോ വിവൃക്ണാവയവാ വിദുദ്രുവു-
ര്മൃഗേന്ദ്രവിക്രീഡിതയൂഥപാ ഇവ ॥ ൨൦ ॥
രക്ഷോഗണാഃ ക്ഷത്രിയവര്യസായകൈഃ ।
പ്രായോ വിവൃക്ണാവയവാ വിദുദ്രുവു-
ര്മൃഗേന്ദ്രവിക്രീഡിതയൂഥപാ ഇവ ॥ ൨൦ ॥
അപശ്യമാനഃ സ തദാതതായിനം
മഹാമൃധേ കഞ്ചന മാനവോത്തമഃ ।
പുരീം ദിദൃക്ഷന്നപി നാവിശദ്ദ്വിഷാം
ന മായിനാം വേദ ചികീര്ഷിതം ജനഃ ॥ ൨൧ ॥
മഹാമൃധേ കഞ്ചന മാനവോത്തമഃ ।
പുരീം ദിദൃക്ഷന്നപി നാവിശദ്ദ്വിഷാം
ന മായിനാം വേദ ചികീര്ഷിതം ജനഃ ॥ ൨൧ ॥
ഇതി ബ്രുവംശ്ചിത്രരഥഃ സ്വസാരഥിം
യത്തഃ പരേഷാം പ്രതിയോഗശങ്കിതഃ ।
ശുശ്രാവ ശബ്ദം ജലധേരിവേരിതം
നഭസ്വതോ ദിക്ഷു രജോഽന്വദൃശ്യത ॥ ൨൨ ॥
യത്തഃ പരേഷാം പ്രതിയോഗശങ്കിതഃ ।
ശുശ്രാവ ശബ്ദം ജലധേരിവേരിതം
നഭസ്വതോ ദിക്ഷു രജോഽന്വദൃശ്യത ॥ ൨൨ ॥
ക്ഷണേനാച്ഛാദിതം വ്യോമ ഘനാനീകേന സര്വതഃ ।
വിസ്ഫുരത്തഡിതാ ദിക്ഷു ത്രാസയത്സ്തനയിത്നുനാ ॥ ൨൩ ॥
വിസ്ഫുരത്തഡിതാ ദിക്ഷു ത്രാസയത്സ്തനയിത്നുനാ ॥ ൨൩ ॥
വവൃഷൂ രുധിരൌഘാസൃക്പൂയവിണ്മൂത്രമേദസഃ ।
നിപേതുര്ഗഗനാദസ്യ കബന്ധാന്യഗ്രതോഽനഘ ॥ ൨൪ ॥
നിപേതുര്ഗഗനാദസ്യ കബന്ധാന്യഗ്രതോഽനഘ ॥ ൨൪ ॥
തതഃ ഖേഽദൃശ്യത ഗിരിര്നിപേതുഃ സര്വതോദിശമ് ।
ഗദാപരിഘനിസ്ത്രിംശമുസലാഃ സാശ്മവര്ഷിണഃ ॥ ൨൫ ॥
ഗദാപരിഘനിസ്ത്രിംശമുസലാഃ സാശ്മവര്ഷിണഃ ॥ ൨൫ ॥
അഹയോഽശനിനിഃശ്വാസാ വമന്തോഽഗ്നിം രുഷാക്ഷിഭിഃ ।
അഭ്യധാവന് ഗജാ മത്താഃ സിംഹവ്യാഘ്രാശ്ച യൂഥശഃ ॥ ൨൬ ॥
അഭ്യധാവന് ഗജാ മത്താഃ സിംഹവ്യാഘ്രാശ്ച യൂഥശഃ ॥ ൨൬ ॥
സമുദ്ര ഊര്മിഭിര്ഭീമഃ പ്ലാവയന് സര്വതോ ഭുവമ് ।
ആസസാദ മഹാഹ്രാദഃ കല്പാന്ത ഇവ ഭീഷണഃ ॥ ൨൭ ॥
ആസസാദ മഹാഹ്രാദഃ കല്പാന്ത ഇവ ഭീഷണഃ ॥ ൨൭ ॥
ഏവംവിധാന്യനേകാനി ത്രാസനാന്യമനസ്വിനാമ് ।
സസൃജുസ്തിഗ്മഗതയ ആസുര്യാ മായയാസുരാഃ ॥ ൨൮ ॥
സസൃജുസ്തിഗ്മഗതയ ആസുര്യാ മായയാസുരാഃ ॥ ൨൮ ॥
ധ്രുവേ പ്രയുക്താമസുരൈസ്താം മായാമതിദുസ്തരാമ് ।
നിശമ്യ തസ്യ മുനയഃ ശമാശംസന് സമാഗതാഃ ॥ ൨൯ ॥
നിശമ്യ തസ്യ മുനയഃ ശമാശംസന് സമാഗതാഃ ॥ ൨൯ ॥
മുനയ ഊചുഃ
ഔത്താനപാദ ഭഗവാംസ്തവ ശാര്ങ്ഗധന്വാ
ദേവഃ ക്ഷിണോത്വവനതാര്തിഹരോ വിപക്ഷാന് ।
യന്നാമധേയമഭിധായ നിശമ്യ ചാദ്ധാ
ലോകോഽഞ്ജസാ തരതി ദുസ്തരമങ്ഗ മൃത്യുമ് ॥ ൩൦ ॥
ഔത്താനപാദ ഭഗവാംസ്തവ ശാര്ങ്ഗധന്വാ
ദേവഃ ക്ഷിണോത്വവനതാര്തിഹരോ വിപക്ഷാന് ।
യന്നാമധേയമഭിധായ നിശമ്യ ചാദ്ധാ
ലോകോഽഞ്ജസാ തരതി ദുസ്തരമങ്ഗ മൃത്യുമ് ॥ ൩൦ ॥