সূত উৱাচ
নিশম্য কৌষাৰৱিণোপৱৰ্ণিতংধ্ৰুৱস্য ৱৈকুণ্ঠপদাধিৰোহণম্ । প্ৰৰূঢভাৱো ভগৱত্যধোক্ষজেপ্ৰষ্টুং পুনস্তং ৱিদুৰঃ প্ৰচক্ৰমে ॥ ১ ॥
নিশম্য কৌষাৰৱিণোপৱৰ্ণিতংধ্ৰুৱস্য ৱৈকুণ্ঠপদাধিৰোহণম্ । প্ৰৰূঢভাৱো ভগৱত্যধোক্ষজেপ্ৰষ্টুং পুনস্তং ৱিদুৰঃ প্ৰচক্ৰমে ॥ ১ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
কে তে প্ৰচেতসো নাম কস্যাপত্যানি
সুৱ্ৰত ।
কস্যান্ৱৱাযে প্ৰখ্যাতাঃ কুত্ৰ ৱা সত্ৰমাসত ॥ ২ ॥
কে তে প্ৰচেতসো নাম কস্যাপত্যানি
সুৱ্ৰত ।
কস্যান্ৱৱাযে প্ৰখ্যাতাঃ কুত্ৰ ৱা সত্ৰমাসত ॥ ২ ॥
মন্যে মহাভাগৱতং নাৰদং দেৱদৰ্শনম্ ।
যেন
প্ৰোক্তঃ ক্ৰিযাযোগঃ পৰিচৰ্যাৱিধিৰ্হৰেঃ ॥ ৩ ॥
যেন
প্ৰোক্তঃ ক্ৰিযাযোগঃ পৰিচৰ্যাৱিধিৰ্হৰেঃ ॥ ৩ ॥
স্ৱধৰ্মশীলৈঃ পুৰুষৈৰ্ভগৱান্ যজ্ঞপূৰুষঃ ।
ইজ্যমানো ভক্তিমতা নাৰদেনেৰিতঃ কিল ॥ ৪ ॥
ইজ্যমানো ভক্তিমতা নাৰদেনেৰিতঃ কিল ॥ ৪ ॥
যাস্তা দেৱৰ্ষিণা তত্ৰ ৱৰ্ণিতা ভগৱত্কথাঃ ।
মহ্যং শুশ্ৰূষৱে ব্ৰহ্মন্ কাৰ্ত্স্ন্যেনাচষ্টুমৰ্হসি ॥ ৫ ॥
মহ্যং শুশ্ৰূষৱে ব্ৰহ্মন্ কাৰ্ত্স্ন্যেনাচষ্টুমৰ্হসি ॥ ৫ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ধ্ৰুৱস্য চোত্কলঃ পুত্ৰঃ পিতৰি প্ৰস্থিতে ৱনম্ ।
সাৰ্ৱভৌমশ্ৰিযং নৈচ্ছদধিৰাজাসনং পিতুঃ ॥ ৬ ॥
ধ্ৰুৱস্য চোত্কলঃ পুত্ৰঃ পিতৰি প্ৰস্থিতে ৱনম্ ।
সাৰ্ৱভৌমশ্ৰিযং নৈচ্ছদধিৰাজাসনং পিতুঃ ॥ ৬ ॥
স জন্মনোপশান্তাত্মা নিঃসঙ্গঃ সমদৰ্শনঃ ।
দদৰ্শ লোকে ৱিততমাত্মানং লোকমাত্মনি ॥ ৭ ॥
দদৰ্শ লোকে ৱিততমাত্মানং লোকমাত্মনি ॥ ৭ ॥
আত্মানং ব্ৰহ্ম নিৰ্ৱাণং প্ৰত্যস্তমিতৱিগ্ৰহম্ ।
অৱবোধৰসৈকাত্ম্যমানন্দমনুসন্ততম্ ॥ ৮ ॥
অৱবোধৰসৈকাত্ম্যমানন্দমনুসন্ততম্ ॥ ৮ ॥
অৱ্যৱচ্ছিন্নযোগাগ্নিদগ্ধকৰ্মমলাশযঃ ।
স্ৱৰূপমৱৰুন্ধানো নাত্মনোঽন্যং তদৈক্ষত ॥ ৯ ॥
স্ৱৰূপমৱৰুন্ধানো নাত্মনোঽন্যং তদৈক্ষত ॥ ৯ ॥
জডান্ধবধিৰোন্মত্তমূকাকৃতিৰতন্মতিঃ ।
লক্ষিতঃ পথি বালানাং প্ৰশান্তাৰ্চিৰিৱানলঃ ॥ ১০ ॥
লক্ষিতঃ পথি বালানাং প্ৰশান্তাৰ্চিৰিৱানলঃ ॥ ১০ ॥
মত্ৱা তং জডমুন্মত্তং কুলৱৃদ্ধাঃ সমন্ত্ৰিণঃ ।
ৱত্সৰং ভূপতিং চক্ৰুৰ্যৱীযাংসং ভ্ৰমেঃ সুতম্ ॥ ১১ ॥
ৱত্সৰং ভূপতিং চক্ৰুৰ্যৱীযাংসং ভ্ৰমেঃ সুতম্ ॥ ১১ ॥
স্ৱৰ্ৱীথিৰ্ৱত্সৰস্যেষ্টা ভাৰ্যাসূত ষডাত্মজান্ ।
পুষ্পাৰ্ণং তিগ্মকেতুং চ ইষমূৰ্জং ৱসুং জযম্ ॥ ১২ ॥
পুষ্পাৰ্ণং তিগ্মকেতুং চ ইষমূৰ্জং ৱসুং জযম্ ॥ ১২ ॥
পুষ্পাৰ্ণস্য প্ৰভা ভাৰ্যা দোষা চ দ্ৱে বভূৱতুঃ ।
প্ৰাতৰ্মধ্যন্দিনং সাযমিতি হ্যাসন্ প্ৰভাসুতাঃ ॥ ১৩ ॥
প্ৰাতৰ্মধ্যন্দিনং সাযমিতি হ্যাসন্ প্ৰভাসুতাঃ ॥ ১৩ ॥
প্ৰদোষো নিশিথো ৱ্যুষ্ট ইতি দোষাসুতাস্ত্ৰযঃ ।
ৱ্যুষ্টঃ সুতং পুষ্কৰিণ্যাং সৰ্ৱতেজসমাদধে ॥ ১৪ ॥
ৱ্যুষ্টঃ সুতং পুষ্কৰিণ্যাং সৰ্ৱতেজসমাদধে ॥ ১৪ ॥
স চক্ষুঃ সুতমাকূত্যাং পত্ন্যাং মনুমৱাপ হ ।
মনোৰসূত মহিষী ৱিৰজান্নড্ৱলা সুতান্ ॥ ১৫ ॥
মনোৰসূত মহিষী ৱিৰজান্নড্ৱলা সুতান্ ॥ ১৫ ॥
পুৰুং কুত্সং ত্ৰিতং দ্যুম্নং সত্যৱন্তমৃতং ৱ্ৰতম্ ।
অগ্নিষ্টোমমতীৰাত্ৰং প্ৰদ্যুম্নং শিবিমুল্মুকম্ ॥ ১৬ ॥
অগ্নিষ্টোমমতীৰাত্ৰং প্ৰদ্যুম্নং শিবিমুল্মুকম্ ॥ ১৬ ॥
উল্মুকোঽজনযত্পুত্ৰান্পুষ্কৰিণ্যাং ষডুত্তমান্ ।
অঙ্গং সুমনসং খ্যাতিং ক্ৰতুমঙ্গিৰসং গযম্ ॥ ১৭ ॥
অঙ্গং সুমনসং খ্যাতিং ক্ৰতুমঙ্গিৰসং গযম্ ॥ ১৭ ॥
সুনীথাঙ্গস্য যা পত্নী সুষুৱে ৱেনমুল্বণম্ ।
যদ্দৌঃশীল্যাত্স ৰাজৰ্ষিৰ্নিৰ্ৱিণ্ণো নিৰগাত্পুৰাত্ ॥ ১৮ ॥
যদ্দৌঃশীল্যাত্স ৰাজৰ্ষিৰ্নিৰ্ৱিণ্ণো নিৰগাত্পুৰাত্ ॥ ১৮ ॥
যমঙ্গ শেপুঃ কুপিতা ৱাগ্ৱজ্ৰা মুনযঃ কিল ।
গতাসোস্তস্য ভূযস্তে মমন্থুৰ্দক্ষিণং কৰম্ ॥ ১৯ ॥
গতাসোস্তস্য ভূযস্তে মমন্থুৰ্দক্ষিণং কৰম্ ॥ ১৯ ॥
অৰাজকে তদা লোকে দস্যুভিঃ পীডিতাঃ প্ৰজাঃ ।
জাতো নাৰাযণাংশেন পৃথুৰাদ্যঃ ক্ষিতীশ্ৱৰঃ ॥ ২০ ॥
জাতো নাৰাযণাংশেন পৃথুৰাদ্যঃ ক্ষিতীশ্ৱৰঃ ॥ ২০ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
তস্য শীলনিধেঃ সাধোৰ্ব্ৰহ্মণ্যস্য মহাত্মনঃ ।
ৰাজ্ঞঃ কথমভূদ্দুষ্টা প্ৰজা যদ্ৱিমনা যযৌ ॥ ২১ ॥
তস্য শীলনিধেঃ সাধোৰ্ব্ৰহ্মণ্যস্য মহাত্মনঃ ।
ৰাজ্ঞঃ কথমভূদ্দুষ্টা প্ৰজা যদ্ৱিমনা যযৌ ॥ ২১ ॥
কিং ৱাংহো ৱেন উদ্দিশ্য ব্ৰহ্মদণ্ডমযূযুজন্ ।
দণ্ডৱ্ৰতধৰে ৰাজ্ঞি মুনযো ধৰ্মকোৱিদাঃ ॥ ২২ ॥
দণ্ডৱ্ৰতধৰে ৰাজ্ঞি মুনযো ধৰ্মকোৱিদাঃ ॥ ২২ ॥
নাৱধ্যেযঃ প্ৰজাপালঃ প্ৰজাভিৰঘৱানপি ।
যদসৌ লোকপালানাং বিভৰ্ত্যোজঃ স্ৱতেজসা ॥ ২৩ ॥
যদসৌ লোকপালানাং বিভৰ্ত্যোজঃ স্ৱতেজসা ॥ ২৩ ॥
এতদাখ্যাহি মে ব্ৰহ্মন্ সুনীথাত্মজচেষ্টিতম্ ।
শ্ৰদ্দধানায ভক্তায ত্ৱং পৰাৱৰৱিত্তমঃ ॥ ২৪ ॥
শ্ৰদ্দধানায ভক্তায ত্ৱং পৰাৱৰৱিত্তমঃ ॥ ২৪ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
অঙ্গোঽশ্ৱমেধং ৰাজৰ্ষিৰাজহাৰ মহাক্ৰতুম্ ।
নাজগ্মুৰ্দেৱতাস্তস্মিন্নাহূতা ব্ৰহ্মৱাদিভিঃ ॥ ২৫ ॥
অঙ্গোঽশ্ৱমেধং ৰাজৰ্ষিৰাজহাৰ মহাক্ৰতুম্ ।
নাজগ্মুৰ্দেৱতাস্তস্মিন্নাহূতা ব্ৰহ্মৱাদিভিঃ ॥ ২৫ ॥
তমূচুৰ্ৱিস্মিতাস্তত্ৰ যজমানমথৰ্ত্ৱিজঃ ।
হৱীংষি হূযমানানি ন তে গৃহ্ণন্তি দেৱতাঃ ॥ ২৬ ॥
হৱীংষি হূযমানানি ন তে গৃহ্ণন্তি দেৱতাঃ ॥ ২৬ ॥
ৰাজন্ হৱীংষ্যদুষ্টানি শ্ৰদ্ধযাসাদিতানি তে ।
ছন্দাংস্যযাতযামানি যোজিতানি ধৃতৱ্ৰতৈঃ ॥ ২৭ ॥
ছন্দাংস্যযাতযামানি যোজিতানি ধৃতৱ্ৰতৈঃ ॥ ২৭ ॥
ন ৱিদামেহ দেৱানাং হেলনং ৱযমণ্ৱপি ।
যন্ন গৃহ্ণন্তি ভাগান্ স্ৱান্ যে দেৱাঃ কৰ্মসাক্ষিণঃ ॥ ২৮ ॥
যন্ন গৃহ্ণন্তি ভাগান্ স্ৱান্ যে দেৱাঃ কৰ্মসাক্ষিণঃ ॥ ২৮ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
অঙ্গো দ্ৱিজৱচঃ শ্ৰুত্ৱা যজমানঃ সুদুৰ্মনাঃ ।
তত্প্ৰষ্টুং ৱ্যসৃজদ্ৱাচং সদস্যাংস্তদনুজ্ঞযা ॥ ২৯ ॥
অঙ্গো দ্ৱিজৱচঃ শ্ৰুত্ৱা যজমানঃ সুদুৰ্মনাঃ ।
তত্প্ৰষ্টুং ৱ্যসৃজদ্ৱাচং সদস্যাংস্তদনুজ্ঞযা ॥ ২৯ ॥
নাগচ্ছন্ত্যাহুতা দেৱা ন গৃহ্ণন্তি গ্ৰহানিহ ।
সদসস্পতযো ব্ৰূত কিমৱদ্যং মযা কৃতম্ ॥ ৩০ ॥
সদসস্পতযো ব্ৰূত কিমৱদ্যং মযা কৃতম্ ॥ ৩০ ॥
সদসস্পতয ঊচুঃ
নৰদেৱেহ ভৱতো নাঘং তাৱন্ মনাক্স্থিতম্ ।
অস্ত্যেকং প্ৰাক্তনমঘং যদিহেদৃক্ ত্ৱমপ্ৰজঃ ॥ ৩১ ॥
নৰদেৱেহ ভৱতো নাঘং তাৱন্ মনাক্স্থিতম্ ।
অস্ত্যেকং প্ৰাক্তনমঘং যদিহেদৃক্ ত্ৱমপ্ৰজঃ ॥ ৩১ ॥
তথা সাধয ভদ্ৰং তে আত্মানং সুপ্ৰজং নৃপ ।
ইষ্টস্তে পুত্ৰকামস্য পুত্ৰং দাস্যতি যজ্ঞভুক্ ॥ ৩২ ॥
ইষ্টস্তে পুত্ৰকামস্য পুত্ৰং দাস্যতি যজ্ঞভুক্ ॥ ৩২ ॥
তথা স্ৱভাগধেযানি গ্ৰহীষ্যন্তি দিৱৌকসঃ ।
যদ্যজ্ঞপুৰুষঃ সাক্ষাদপত্যায হৰিৰ্ৱৃতঃ ॥ ৩৩ ॥
যদ্যজ্ঞপুৰুষঃ সাক্ষাদপত্যায হৰিৰ্ৱৃতঃ ॥ ৩৩ ॥
তাংস্তান্ কামান্ হৰিৰ্দদ্যাদ্যান্ যান্ কামযতে জনঃ ।
আৰাধিতো যথৈৱৈষ তথা পুংসাং ফলোদযঃ ॥ ৩৪ ॥
আৰাধিতো যথৈৱৈষ তথা পুংসাং ফলোদযঃ ॥ ৩৪ ॥
ইতি ৱ্যৱসিতা ৱিপ্ৰাস্তস্য ৰাজ্ঞঃ প্ৰজাতযে ।
পুৰোডাশং নিৰৱপন্ শিপিৱিষ্টায ৱিষ্ণৱে ॥ ৩৫ ॥
পুৰোডাশং নিৰৱপন্ শিপিৱিষ্টায ৱিষ্ণৱে ॥ ৩৫ ॥
তস্মাত্পুৰুষ উত্তস্থৌ হেমমাল্যমলাম্বৰঃ ।
হিৰণ্মযেন পাত্ৰেণ সিদ্ধমাদায পাযসম্ ॥ ৩৬ ॥
হিৰণ্মযেন পাত্ৰেণ সিদ্ধমাদায পাযসম্ ॥ ৩৬ ॥
স ৱিপ্ৰানুমতো ৰাজা গৃহীত্ৱাঞ্জলিনৌদনম্ ।
অৱঘ্ৰায মুদা যুক্তঃ প্ৰাদাত্পত্ন্যা উদাৰধীঃ ॥ ৩৭ ॥
অৱঘ্ৰায মুদা যুক্তঃ প্ৰাদাত্পত্ন্যা উদাৰধীঃ ॥ ৩৭ ॥
সা তত্পুংসৱনং ৰাজ্ঞী প্ৰাশ্য ৱৈ পত্যুৰাদধে ।
গৰ্ভং কাল উপাৱৃত্তে কুমাৰং সুষুৱেঽপ্ৰজা ॥ ৩৮ ॥
গৰ্ভং কাল উপাৱৃত্তে কুমাৰং সুষুৱেঽপ্ৰজা ॥ ৩৮ ॥
স বাল এৱ পুৰুষো মাতামহমনুৱ্ৰতঃ ।
অধৰ্মাংশোদ্ভৱং মৃত্যুং তেনাভৱদধাৰ্মিকঃ ॥ ৩৯ ॥
অধৰ্মাংশোদ্ভৱং মৃত্যুং তেনাভৱদধাৰ্মিকঃ ॥ ৩৯ ॥
স শৰাসনমুদ্যম্য মৃগযুৰ্ৱনগোচৰঃ ।
হন্ত্যসাধুৰ্মৃগান্ দীনান্ ৱেনোঽসাৱিত্যৰৌজ্জনঃ ॥ ৪০ ॥
হন্ত্যসাধুৰ্মৃগান্ দীনান্ ৱেনোঽসাৱিত্যৰৌজ্জনঃ ॥ ৪০ ॥
আক্ৰীডে ক্ৰীডতো বালান্ ৱযস্যানতিদাৰুণঃ ।
প্ৰসহ্য নিৰনুক্ৰোশঃ পশুমাৰমমাৰযত্ ॥ ৪১ ॥
প্ৰসহ্য নিৰনুক্ৰোশঃ পশুমাৰমমাৰযত্ ॥ ৪১ ॥
তং ৱিচক্ষ্য খলং পুত্ৰং শাসনৈৰ্ৱিৱিধৈৰ্নৃপঃ ।
যদা ন শাসিতুং কল্পো ভৃশমাসীত্সুদুৰ্মনাঃ ॥ ৪২ ॥
যদা ন শাসিতুং কল্পো ভৃশমাসীত্সুদুৰ্মনাঃ ॥ ৪২ ॥
প্ৰাযেণাভ্যৰ্চিতো দেৱো যেঽপ্ৰজা গৃহমেধিনঃ ।
কদপত্যভৃতং দুঃখং যে ন ৱিন্দন্তি দুৰ্ভৰম্ ॥ ৪৩ ॥
কদপত্যভৃতং দুঃখং যে ন ৱিন্দন্তি দুৰ্ভৰম্ ॥ ৪৩ ॥
যতঃ পাপীযসী কীৰ্তিৰধৰ্মশ্চ মহান্নৃণাম্ ।
যতো ৱিৰোধঃ সৰ্ৱেষাং যত আধিৰনন্তকঃ ॥ ৪৪ ॥
যতো ৱিৰোধঃ সৰ্ৱেষাং যত আধিৰনন্তকঃ ॥ ৪৪ ॥
কস্তং প্ৰজাপদেশং ৱৈ মোহবন্ধনমাত্মনঃ ।
পণ্ডিতো বহু মন্যেত যদৰ্থাঃ ক্লেশদা গৃহাঃ ॥ ৪৫ ॥
পণ্ডিতো বহু মন্যেত যদৰ্থাঃ ক্লেশদা গৃহাঃ ॥ ৪৫ ॥
কদপত্যং ৱৰং মন্যে সদপত্যাচ্ছুচাং পদাত্ ।
নিৰ্ৱিদ্যেত গৃহান্মৰ্ত্যো যত্ক্লেশনিৱহা গৃহাঃ ॥ ৪৬ ॥
নিৰ্ৱিদ্যেত গৃহান্মৰ্ত্যো যত্ক্লেশনিৱহা গৃহাঃ ॥ ৪৬ ॥
এৱং স নিৰ্ৱিণ্ণমনা নৃপো গৃহা-
ন্নিশীথ উত্থায মহোদযোদযাত্ ।
অলব্ধনিদ্ৰোঽনুপলক্ষিতো নৃভি-
ৰ্হিত্ৱা গতো ৱেনসুৱং প্ৰসুপ্তাম্ ॥ ৪৭ ॥
ন্নিশীথ উত্থায মহোদযোদযাত্ ।
অলব্ধনিদ্ৰোঽনুপলক্ষিতো নৃভি-
ৰ্হিত্ৱা গতো ৱেনসুৱং প্ৰসুপ্তাম্ ॥ ৪৭ ॥
ৱিজ্ঞায নিৰ্ৱিদ্য গতং পতিং প্ৰজাঃ
পুৰোহিতামাত্যসুহৃদ্গণাদযঃ ।
ৱিচিক্যুৰুৰ্ৱ্যামতিশোককাতৰা
যথা নিগূঢং পুৰুষং কুযোগিনঃ ॥ ৪৮ ॥
পুৰোহিতামাত্যসুহৃদ্গণাদযঃ ।
ৱিচিক্যুৰুৰ্ৱ্যামতিশোককাতৰা
যথা নিগূঢং পুৰুষং কুযোগিনঃ ॥ ৪৮ ॥
অলক্ষযন্তঃ পদৱীং প্ৰজাপতে-
ৰ্হতোদ্যমাঃ প্ৰত্যুপসৃত্য তে পুৰীম্ ।
ঋষীন্ সমেতানভিৱন্দ্য সাশ্ৰৱো
ন্যৱেদযন্ পৌৰৱ ভৰ্তৃৱিপ্লৱম্ ॥ ৪৯ ॥
ৰ্হতোদ্যমাঃ প্ৰত্যুপসৃত্য তে পুৰীম্ ।
ঋষীন্ সমেতানভিৱন্দ্য সাশ্ৰৱো
ন্যৱেদযন্ পৌৰৱ ভৰ্তৃৱিপ্লৱম্ ॥ ৪৯ ॥