śrībhagavānuvāca
dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam || 1 ||
- śrībhagavānthe Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- uvācasaid
- abhayamfearlessness
- sattvasaṃśuddhiḥpurity of heart (sattva:heart | saṃśuddhiḥ:purity)
- jñānayogavyavasthitiḥsteadfastness in the YOGA of Knowledge (jñāna:knowledge | yoga:YOGA | vyavasthitiḥ:steadfastness)
- dānamalms-giving
- damaḥcontrol of the senses
- caand
- yajñaḥsacrifice
- caand
- svādhyāyaḥstudy of the SHASTRAS
- tapaḥausterity
- ārjavamstraightforwardness
dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam || 2 ||
- ahiṃsāharmlessness
- satyamtruth
- akrodhaḥabsence of anger
- tyāgaḥrenunciation
- śāntiḥpeacefulness
- apaiśunamabsence of crookedness
- dayācompassion
- bhūteṣuto beings
- aloluptvaṃnon-covetousness
- mārdavamgentleness
- hrīḥmodesty
- acāpalamabsence of fickleness
bhavanti sampadaṃ daivīmabhijātasya bhārata || 3 ||
- tejaḥvigour
- kṣamāforgiveness
- dhṛtiḥfortitude
- śaucampurity
- adrohaḥabsence of hatred
- naabsence
- atimānitāabsence of pride
- bhavantiare
- sampadamestate
- daivīmdivine
- abhijātasyaborn for
- bhārataO Bharata
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha sampadamāsurīm || 4 ||
- dambhaḥhypocrisy
- darpaḥarrogance
- abhimānaḥself-conceit
- caand
- krodhaḥanger
- pāruṣyamharshness
- evaalso
- caand
- ajñānamignorance
- caand
- abhijātasyaof one born
- pārthaO Partha
- sampadamestate
- āsurīmdemoniac
mā śucaḥ sampadaṃ daivīmabhijāto'si pāṇḍava || 5 ||
- daivīdivine
- sampatwealth
- vimokṣāyafor liberation
- nibandhāyafor bondage
- āsurīdemonic
- matāconsidered
- mādo not
- śucaḥgrieve
- sampadamwealth
- daivīmdivine
- abhijātaḥborn
- asiyou are
- pāṇḍavaO Pandava
daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śṛṇu || 6 ||
- dvautwo
- bhūtasargaucreations of beings (bhūta:beings | sargau:creations)
- lokein the world
- asminin this
- daivadivine
- āsurademoniacal
- evaindeed
- caand
- daivaḥdivine
- vistaraśaḥin detail
- proktadescribed
- āsuramdemoniacal
- pārthaO Partha
- memy
- śṛṇuhear
na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate || 7 ||
- pravṛttiṃaction
- caand
- nivṛttiṃinaction
- caand
- janāḥpeople
- nanot
- viduḥknow
- asurāḥdemoniac
- nanot
- śaucaṃpurity
- nanot
- apialso
- caand
- ācāraḥconduct
- nanot
- satyaṃtruth
- teṣuin them
- vidyateexists
aparasparasambhūtaṃ kimanyatkāmahaitukam || 8 ||
- asatyamwithout truth
- apratiṣṭhamwithout basis
- tethey
- jagatuniverse
- āhuḥsay
- anīśvaramwithout a God
- aparasparasambhūtamnot brought about by mutual cause (a:not | paraspara:mutual | sambhūtam:brought about)
- kimwhat
- anyatelse
- kāmahaitukamwith lust for its cause (kāma:lust | hetukam:cause)
prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ || 9 ||
- etāmthis
- dṛṣṭimview
- avaṣṭabhyaholding
- naṣṭātmānaḥruined souls (naṣṭa:ruined | ātmānaḥ:souls)
- alpabuddhayaḥsmall intellect (alpa:small | buddhayaḥ:intellect)
- prabhavanticome forth
- ugrakarmāṇaḥfierce deeds (ugra:fierce | karmāṇaḥ:deeds)
- kṣayāyafor destruction
- jagataḥof the world
- ahitāḥenemies
mohādgṛhītvāsadgrāhānpravartante'śucivratāḥ || 10 ||
- kāmamdesire
- āśrityaresorting to
- duṣpūraminsatiable
- dambhahypocrisy
- mānapride
- madaarrogance
- anvitāḥendowed with
- mohātthrough delusion
- gṛhītvāholding
- asatevil
- grāhānideas
- pravartantethey work
- aśuciimpure
- vratāḥresolves
kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ || 11 ||
- cintāmcares
- aparimeyāmimmeasurable
- caand
- pralayāntāmending with death (pralaya:dissolution, death | antām:ending)
- upāśritāḥgiven themselves over
- kāmopabhogaparamāḥregarding lust as highest aim (kāma:lust | upabhoga:gratification | paramāḥ:highest aim)
- etāvatthat is all
- itithus
- niścitāḥfeeling sure
īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān || 12 ||
- āśāpāśaśataiḥby hundreds of ties of hope (āśā:hope | pāśa:ties | śataiḥ:by hundreds)
- baddhāḥbound
- kāmakrodhaparāyaṇāḥdevoted to lust and anger (kāma:lust | krodha:anger | parāyaṇāḥ:devoted to)
- īhantethey strive
- kāmabhogārthamfor sensual enjoyments (kāma:sensual | bhoga:enjoyments | artham:for)
- anyāyenaby unlawful means
- arthasañcayānhoards of wealth (artha:wealth | sañcayān:hoards)
idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam || 13 ||
- idamthis
- adyatoday
- mayāby me
- labdhamgained
- imamthis
- prāpsyeI shall obtain
- manorathamdesire
- idamthis
- astiis
- idamthis
- apialso
- memine
- bhaviṣyatishall be
- punaḥagain
- dhanamwealth
īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavānsukhī || 14 ||
- asauthat
- mayāby me
- hataḥslain
- śatruḥenemy
- haniṣyeshall destroy
- caand
- aparānothers
- apialso
- īśvaraḥLord
- ahamI am
- ahamI am
- bhogīenjoyer
- siddhaḥperfect
- ahamI am
- balavānpowerful
- sukhīhappy
yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ || 15 ||
- āḍhyaḥrich
- abhijanavānwell-born
- asmiI am
- kaḥwho
- anyaḥelse
- astiis
- sadṛśaḥequal
- mayāto me
- yakṣyeI will give (alms)
- dāsyāmiI will give
- modiṣyaI will rejoice
- itithus
- ajñānavimohitāḥdeluded by ignorance (ajñāna:ignorance | vimohitāḥ:deluded)
prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau || 16 ||
- anekacittavibhrāntābewildered by many fancies (aneka:many | citta:mind | vibhrāntā:bewildered)
- mohajālasamāvṛtāḥentangled in delusion's snare (moha:delusion | jāla:snare | samāvṛtāḥ:entangled)
- prasaktāḥaddicted
- kāmabhogeṣuin lustful gratifications (kāma:lust | bhogeṣu:in gratifications)
- patantithey fall
- narakeinto hell
- aśucaufoul
yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam || 17 ||
- ātmasambhāvitāḥself-conceited (ātma:self | sambhāvitāḥ:conceited)
- stabdhāḥstubborn
- dhanamānamadānvitāḥfilled with pride and wealth (dhana:wealth | māna:pride | mada:intoxication | anvitāḥ:filled with)
- yajantethey perform sacrifices
- nāmayajñaiḥsacrifices in name only (nāma:name | yajñaiḥ:with sacrifices)
- tethey
- dambhenaout of ostentation
- avidhipūrvakamcontrary to scriptural ordinance (avidhi:contrary to ordinance | pūrvakam:preceded by)
māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ || 18 ||
- ahaṅkāraṃegoism
- balaṃpower
- darpaṃhaughtiness
- kāmaṃlust
- krodhaṃanger
- caand
- saṃśritāḥgiven to
- māmMe
- ātmaparadeheṣuin own and others' bodies (ātma:own | para:others' | deheṣu:in bodies)
- pradviṣantaḥhating
- abhyasūyakāḥmalicious people
kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu || 19 ||
- tānthem
- ahamI
- dviṣataḥhaters
- krūrāncruel
- saṃsāreṣuin the worlds
- narādhamānworst among men (nara:men | adhamān:worst)
- kṣipāmiI hurl
- ajasramforever
- aśubhānevil-doers
- āsurīṣuin the demonic
- evaonly
- yoniṣu (yoniṣu)wombs
māmaprāpyaiva kaunteya tato yāntyadhamāṃ gatim || 20 ||
- āsurīmdemonic
- yonimwomb
- āpannāḥhaving attained
- mūḍhāḥdeluded
- janmaniin birth
- janmaniin birth
- māmMe
- aprāpyanot attaining
- evaindeed
- kaunteyaO son of Kunti
- tataḥthen
- yāntigo
- adhamāmlower
- gatimstate
kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetattrayaṃ tyajet || 21 ||
- trividhaṃthreefold
- narakasyaof hell
- idaṃthis
- dvāraṃgate
- nāśanamdestructive
- ātmanaḥof the Self
- kāmaḥlust
- krodhaḥanger
- tathāand
- lobhaḥgreed
- tasmāttherefore
- etatthese
- trayamthree
- tyajetshould abandon
ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim || 22 ||
- etaiḥby these
- vimuktaḥliberated
- kaunteyaO son of Kunti
- tamodvāraiḥgates to darkness (tamaḥ:darkness | dvāraiḥ:by gates)
- tribhiḥby three
- naraḥman
- ācaratipractises
- ātmanaḥfor himself
- śreyaḥwhat is good
- tataḥthus
- yātigoes
- parāmsupreme
- gatimgoal
na sa siddhimavāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim || 23 ||
- yaḥhe who
- śāstravidhimutsṛjyacasting aside scripture ordinance (śāstra:scripture | vidhim:ordinance | utsṛjya:casting aside)
- vartateacts
- kāmakārataḥunder impulse of desire (kāma:desire | kārataḥ:under impulse)
- nanot
- sahe
- siddhimperfection
- avāpnotiattains
- nanot
- sukhamhappiness
- nanot
- parāmsupreme
- gatimgoal
jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartumihārhasi || 24 ||
- tasmāttherefore
- śāstraṃscripture
- pramāṇaṃauthority
- teyour
- kāryākāryavyavasthitauin determining right and wrong (kārya:right action | akārya:wrong action | vyavasthitau:in determining)
- jñātvāhaving known
- śāstravidhānoktaṃas said in scriptures (śāstra:scripture | vidhāna:commandments | uktam:said)
- karmaaction
- kartumto do
- ihahere
- arhasiyou should
- oṃOm
- tatsatthat is truth (tat:that | sat:truth)
- itithus
- śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsuin the glorious Bhagavad Gita Upanishads (śrīmat:glorious | bhagavadgītā:Bhagavad Gita | upaniṣatsu:in the Upanishads)
- brahmavidyāyāṃin the knowledge of Brahman (brahma:Brahman | vidyāyām:in the knowledge)
- yogaśāstrein the science of yoga (yoga:yoga | śāstre:in the science)
- śrīkṛṣṇārjunasaṃvādein the dialogue of Krishna and Arjuna (śrī:glorious | kṛṣṇa:Krishna | arjuna:Arjuna | saṃvāde:in the dialogue)
- daivāsurasampadvibhāgayogaḥYoga of division between divine and demonic (daiva:divine | asura:demonic | sampad:wealth | vibhāga:division | yogaḥ:yoga)
- nāmanamed
- ṣoḍaśaḥsixteenth
- adhyāyaḥchapter
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde daivāsurasampadvibhāgayogo nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||16 ||
