శ్రీభగవానువాచ
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ॥ 1 ॥
- శ్రీభగవాన్ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ఉవాచ (uvāca)said
- అభయమ్ (abhayam)fearlessness
- సత్త్వసంశుద్ధిః (sattvasaṃśuddhiḥ)purity of heart (sattva:heart | saṃśuddhiḥ:purity)
- జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః (jñānayogavyavasthitiḥ)steadfastness in the YOGA of Knowledge (jñāna:knowledge | yoga:YOGA | vyavasthitiḥ:steadfastness)
- దానమ్ (dānam)alms-giving
- దమః (damaḥ)control of the senses
- చ (ca)and
- యజ్ఞః (yajñaḥ)sacrifice
- చ (ca)and
- స్వాధ్యాయః (svādhyāyaḥ)study of the SHASTRAS
- తపః (tapaḥ)austerity
- ఆర్జవమ్ (ārjavam)straightforwardness
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ॥ 2 ॥
- అహింసా (ahiṃsā)harmlessness
- సత్యం (satyam)truth
- అక్రోధః (akrodhaḥ)absence of anger
- త్యాగః (tyāgaḥ)renunciation
- శాన్తిః (śāntiḥ)peacefulness
- అపైశునమ్ (apaiśunam)absence of crookedness
- దయా (dayā)compassion
- భూతేషు (bhūteṣu)to beings
- అలోలుప్త్వం (aloluptvaṃ)non-covetousness
- మార్దవమ్ (mārdavam)gentleness
- హ్రీః (hrīḥ)modesty
- అచాపలమ్ (acāpalam)absence of fickleness
భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత ॥ 3 ॥
- తేజః (tejaḥ)vigour
- క్షమా (kṣamā)forgiveness
- ధృతిః (dhṛtiḥ)fortitude
- శౌచమ్ (śaucam)purity
- అద్రోహః (adrohaḥ)absence of hatred
- న (na)absence
- అతిమానితా (atimānitā)absence of pride
- భవన్తి (bhavanti)are
- సమ్పదం (sampadam)estate
- దైవీమ్ (daivīm)divine
- అభిజాతస్య (abhijātasya)born for
- భారత (bhārata)O Bharata
అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్ ॥ 4 ॥
- దమ్భః (dambhaḥ)hypocrisy
- దర్పః (darpaḥ)arrogance
- అభిమానః (abhimānaḥ)self-conceit
- చ (ca)and
- క్రోధః (krodhaḥ)anger
- పారుష్యమ్ (pāruṣyam)harshness
- ఏవ (eva)also
- చ (ca)and
- అజ్ఞానమ్ (ajñānam)ignorance
- చ (ca)and
- అభిజాతస్య (abhijātasya)of one born
- పార్థ (pārtha)O Partha
- సమ్పదమ్ (sampadam)estate
- ఆసురీమ్ (āsurīm)demoniac
మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోఽసి పాణ్డవ ॥ 5 ॥
- దైవీ (daivī)divine
- సమ్పత్ (sampat)wealth
- విమోక్షాయ (vimokṣāya)for liberation
- నిబన్ధాయ (nibandhāya)for bondage
- ఆసురీ (āsurī)demonic
- మతా (matā)considered
- మా (mā)do not
- శుచః (śucaḥ)grieve
- సమ్పదం (sampadam)wealth
- దైవీమ్ (daivīm)divine
- అభిజాతః (abhijātaḥ)born
- అసి (asi)you are
- పాణ్డవ (pāṇḍava)O Pandava
దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు ॥ 6 ॥
- ద్వౌ (dvau)two
- భూతసర్గౌ (bhūtasargau)creations of beings (bhūta:beings | sargau:creations)
- లోకే (loke)in the world
- అస్మిన్ (asmin)in this
- దైవ (daiva)divine
- ఆసుర (āsura)demoniacal
- ఏవ (eva)indeed
- చ (ca)and
- దైవః (daivaḥ)divine
- విస్తరశః (vistaraśaḥ)in detail
- ప్రోక్త (prokta)described
- ఆసురమ్ (āsuram)demoniacal
- పార్థ (pārtha)O Partha
- మే (me)my
- శృణు (śṛṇu)hear
న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే ॥ 7 ॥
- ప్రవృత్తిం (pravṛttiṃ)action
- చ (ca)and
- నివృత్తిం (nivṛttiṃ)inaction
- చ (ca)and
- జనాః (janāḥ)people
- న (na)not
- విదుః (viduḥ)know
- అసురాః (asurāḥ)demoniac
- న (na)not
- శౌచం (śaucaṃ)purity
- న (na)not
- అపి (api)also
- చ (ca)and
- ఆచారః (ācāraḥ)conduct
- న (na)not
- సత్యం (satyaṃ)truth
- తేషు (teṣu)in them
- విద్యతే (vidyate)exists
అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్ ॥ 8 ॥
- అసత్యమ్ (asatyam)without truth
- అప్రతిష్ఠమ్ (apratiṣṭham)without basis
- తే (te)they
- జగత్ (jagat)universe
- ఆహుః (āhuḥ)say
- అనిశ్వరమ్ (anīśvaram)without a God
- అపరస్పరసమ్భూతమ్ (aparasparasambhūtam)not brought about by mutual cause (a:not | paraspara:mutual | sambhūtam:brought about)
- కిమ్ (kim)what
- అన్యత్ (anyat)else
- కామహైతుకమ్ (kāmahaitukam)with lust for its cause (kāma:lust | hetukam:cause)
ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోఽహితాః ॥ 9 ॥
- ఏతామ్ (etām)this
- దృష్టిమ్ (dṛṣṭim)view
- అవష్టభ్య (avaṣṭabhya)holding
- నష్టాత్మానః (naṣṭātmānaḥ)ruined souls (naṣṭa:ruined | ātmānaḥ:souls)
- అల్పబుద్ధయః (alpabuddhayaḥ)small intellect (alpa:small | buddhayaḥ:intellect)
- ప్రభవన్తి (prabhavanti)come forth
- ఉగ్రకర్మాణః (ugrakarmāṇaḥ)fierce deeds (ugra:fierce | karmāṇaḥ:deeds)
- క్షయాయ (kṣayāya)for destruction
- జగతః (jagataḥ)of the world
- అహితాః (ahitāḥ)enemies
మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేఽశుచివ్రతాః ॥ 10 ॥
- కామమ్ (kāmam)desire
- ఆశ్రిత్య (āśritya)resorting to
- దుష్పూరమ్ (duṣpūram)insatiable
- దమ్భ (dambha)hypocrisy
- మాన (māna)pride
- మద (mada)arrogance
- అన్వితాః (anvitāḥ)endowed with
- మోహాత్ (mohāt)through delusion
- గృహీత్వా (gṛhītvā)holding
- అసత్ (asat)evil
- గ్రాహాన్ (grāhān)ideas
- ప్రవర్తన్తే (pravartante)they work
- అశుచి (aśuci)impure
- వ్రతాః (vratāḥ)resolves
కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః ॥ 11 ॥
- చిన్తామ్ (cintām)cares
- అపరిమేయామ్ (aparimeyām)immeasurable
- చ (ca)and
- ప్రలయాన్తామ్ (pralayāntām)ending with death (pralaya:dissolution, death | antām:ending)
- ఉపాశ్రితాః (upāśritāḥ)given themselves over
- కామోపభోగపరమాః (kāmopabhogaparamāḥ)regarding lust as highest aim (kāma:lust | upabhoga:gratification | paramāḥ:highest aim)
- ఏతావత్ (etāvat)that is all
- ఇతి (iti)thus
- నిశ్చితాః (niścitāḥ)feeling sure
ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్ ॥ 12 ॥
- ఆశాపాశశతైః (āśāpāśaśataiḥ)by hundreds of ties of hope (āśā:hope | pāśa:ties | śataiḥ:by hundreds)
- బద్ధాః (baddhāḥ)bound
- కామక్రోధపరాయణాః (kāmakrodhaparāyaṇāḥ)devoted to lust and anger (kāma:lust | krodha:anger | parāyaṇāḥ:devoted to)
- ఈహన్తే (īhante)they strive
- కామభోగార్థమ్ (kāmabhogārtham)for sensual enjoyments (kāma:sensual | bhoga:enjoyments | artham:for)
- అన్యాయేన (anyāyena)by unlawful means
- అర్థసఞ్చయాన్ (arthasañcayān)hoards of wealth (artha:wealth | sañcayān:hoards)
ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్ ॥ 13 ॥
- ఇదమ్ (idam)this
- అద్య (adya)today
- మయా (mayā)by me
- లబ్ధమ్ (labdham)gained
- ఇమమ్ (imam)this
- ప్రాప్స్యే (prāpsye)I shall obtain
- మనోరథమ్ (manoratham)desire
- ఇదమ్ (idam)this
- అస్తి (asti)is
- ఇదమ్ (idam)this
- అపి (api)also
- మే (me)mine
- భవిష్యతి (bhaviṣyati)shall be
- పునః (punaḥ)again
- ధనమ్ (dhanam)wealth
ఈశ్వరోఽహమహం భోగీ సిద్ధోఽహం బలవాన్సుఖీ ॥ 14 ॥
- అసౌ (asau)that
- మయా (mayā)by me
- హతః (hataḥ)slain
- శత్రుః (śatruḥ)enemy
- హనిష్యే (haniṣye)shall destroy
- చ (ca)and
- అపరాన్ (aparān)others
- అపి (api)also
- ఈశ్వరః (īśvaraḥ)Lord
- అహమ్ (aham)I am
- అహమ్ (aham)I am
- భోగీ (bhogī)enjoyer
- సిద్ధః (siddhaḥ)perfect
- అహమ్ (aham)I am
- బలవాన్ (balavān)powerful
- సుఖీ (sukhī)happy
యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః ॥ 15 ॥
- ఆఢ్యః (āḍhyaḥ)rich
- అభిజనవాన్ (abhijanavān)well-born
- అస్మి (asmi)I am
- కః (kaḥ)who
- అన్యః (anyaḥ)else
- అస్తి (asti)is
- సదృశః (sadṛśaḥ)equal
- మయా (mayā)to me
- యక్ష్యే (yakṣye)I will give (alms)
- దాస్యామి (dāsyāmi)I will give
- మోదిష్య (modiṣya)I will rejoice
- ఇతి (iti)thus
- అజ్ఞానవిమోహితాః (ajñānavimohitāḥ)deluded by ignorance (ajñāna:ignorance | vimohitāḥ:deluded)
ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేఽశుచౌ ॥ 16 ॥
- అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా (anekacittavibhrāntā)bewildered by many fancies (aneka:many | citta:mind | vibhrāntā:bewildered)
- మోహజాలసమావృతాః (mohajālasamāvṛtāḥ)entangled in delusion's snare (moha:delusion | jāla:snare | samāvṛtāḥ:entangled)
- ప్రసక్తాః (prasaktāḥ)addicted
- కామభోగేషు (kāmabhogeṣu)in lustful gratifications (kāma:lust | bhogeṣu:in gratifications)
- పతన్తి (patanti)they fall
- నరకే (narake)into hell
- అశుచౌ (aśucau)foul
యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్ ॥ 17 ॥
- ఆత్మసమ్భావితాః (ātmasambhāvitāḥ)self-conceited (ātma:self | sambhāvitāḥ:conceited)
- స్తబ్ధాః (stabdhāḥ)stubborn
- ధనమానమదాన్వితాః (dhanamānamadānvitāḥ)filled with pride and wealth (dhana:wealth | māna:pride | mada:intoxication | anvitāḥ:filled with)
- యజన్తే (yajante)they perform sacrifices
- నామయజ్ఞైః (nāmayajñaiḥ)sacrifices in name only (nāma:name | yajñaiḥ:with sacrifices)
- తే (te)they
- దమ్భేన (dambhena)out of ostentation
- అవిధిపూర్వకమ్ (avidhipūrvakam)contrary to scriptural ordinance (avidhi:contrary to ordinance | pūrvakam:preceded by)
మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోఽభ్యసూయకాః ॥ 18 ॥
- అహఙ్కారం (ahaṅkāraṃ)egoism
- బలం (balaṃ)power
- దర్పం (darpaṃ)haughtiness
- కామం (kāmaṃ)lust
- క్రోధం (krodhaṃ)anger
- చ (ca)and
- సంశ్రితాః (saṃśritāḥ)given to
- మామ్ (mām)Me
- ఆత్మపరదేహేషు (ātmaparadeheṣu)in own and others' bodies (ātma:own | para:others' | deheṣu:in bodies)
- ప్రద్విషన్తః (pradviṣantaḥ)hating
- అభ్యసూయకాః (abhyasūyakāḥ)malicious people
క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు ॥ 19 ॥
- తాన్ (tān)them
- అహమ్ (aham)I
- ద్విషతః (dviṣataḥ)haters
- క్రూరాన్ (krūrān)cruel
- సంసారేషు (saṃsāreṣu)in the worlds
- నరాధమాన్ (narādhamān)worst among men (nara:men | adhamān:worst)
- క్షిపామి (kṣipāmi)I hurl
- అజస్రమ్ (ajasram)forever
- అశుభాన్ (aśubhān)evil-doers
- ఆసురీషు (āsurīṣu)in the demonic
- ఏవ (eva)only
- యోనిṣu (yoniṣu)wombs
మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్ ॥ 20 ॥
- ఆసురీం (āsurīm)demonic
- యోనిమ్ (yonim)womb
- ఆపన్నాః (āpannāḥ)having attained
- మూఢాః (mūḍhāḥ)deluded
- జన్మని (janmani)in birth
- జన్మని (janmani)in birth
- మామ్ (mām)Me
- అప్రాప్య (aprāpya)not attaining
- ఏవ (eva)indeed
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti
- తతః (tataḥ)then
- యాన్తి (yānti)go
- అధమామ్ (adhamām)lower
- గతిమ్ (gatim)state
కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్ ॥ 21 ॥
- త్రివిధం (trividhaṃ)threefold
- నరకస్య (narakasya)of hell
- ఇదం (idaṃ)this
- ద్వారం (dvāraṃ)gate
- నాశనమ్ (nāśanam)destructive
- ఆత్మనః (ātmanaḥ)of the Self
- కామః (kāmaḥ)lust
- క్రోధః (krodhaḥ)anger
- తథా (tathā)and
- లోభః (lobhaḥ)greed
- తస్మాత్ (tasmāt)therefore
- ఏతత్ (etat)these
- త్రయమ్ (trayam)three
- త్యజేత్ (tyajet)should abandon
ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్ ॥ 22 ॥
- ఏతైః (etaiḥ)by these
- విముక్తః (vimuktaḥ)liberated
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti
- తమోద్వారైః (tamodvāraiḥ)gates to darkness (tamaḥ:darkness | dvāraiḥ:by gates)
- త్రిభిః (tribhiḥ)by three
- నరః (naraḥ)man
- ఆచరతి (ācarati)practises
- ఆత్మనః (ātmanaḥ)for himself
- శ్రేయః (śreyaḥ)what is good
- తతః (tataḥ)thus
- యాతి (yāti)goes
- పరామ్ (parām)supreme
- గతిమ్ (gatim)goal
న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్ ॥ 23 ॥
- యః (yaḥ)he who
- శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య (śāstravidhimutsṛjya)casting aside scripture ordinance (śāstra:scripture | vidhim:ordinance | utsṛjya:casting aside)
- వర్తతే (vartate)acts
- కామకారతః (kāmakārataḥ)under impulse of desire (kāma:desire | kārataḥ:under impulse)
- న (na)not
- స (sa)he
- సిద్ధిమ్ (siddhim)perfection
- అవాప్నోతి (avāpnoti)attains
- న (na)not
- సుఖమ్ (sukham)happiness
- న (na)not
- పరామ్ (parām)supreme
- గతిమ్ (gatim)goal
జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తం కర్మ కర్తుమిహార్హసి ॥ 24 ॥
- తస్మాత్ (tasmāt)therefore
- శాస్త్రం (śāstraṃ)scripture
- ప్రమాణం (pramāṇaṃ)authority
- తే (te)your
- కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ (kāryākāryavyavasthitau)in determining right and wrong (kārya:right action | akārya:wrong action | vyavasthitau:in determining)
- జ్ఞాత్వా (jñātvā)having known
- శాస్త్రవిధానోక్తం (śāstravidhānoktaṃ)as said in scriptures (śāstra:scripture | vidhāna:commandments | uktam:said)
- కర్మ (karma)action
- కర్తుమ్ (kartum)to do
- ఇహ (iha)here
- అర్హసి (arhasi)you should
- ఓం (oṃ)Om
- తత్సత్ (tatsat)that is truth (tat:that | sat:truth)
- ఇతి (iti)thus
- శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు (śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu)in the glorious Bhagavad Gita Upanishads (śrīmat:glorious | bhagavadgītā:Bhagavad Gita | upaniṣatsu:in the Upanishads)
- బ్రహ్మవిద్యాయాం (brahmavidyāyāṃ)in the knowledge of Brahman (brahma:Brahman | vidyāyām:in the knowledge)
- యోగశాస్త్రే (yogaśāstre)in the science of yoga (yoga:yoga | śāstre:in the science)
- శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే (śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde)in the dialogue of Krishna and Arjuna (śrī:glorious | kṛṣṇa:Krishna | arjuna:Arjuna | saṃvāde:in the dialogue)
- దైవాసురసమ్పద్విభాగయోగః (daivāsurasampadvibhāgayogaḥ)Yoga of division between divine and demonic (daiva:divine | asura:demonic | sampad:wealth | vibhāga:division | yogaḥ:yoga)
- నామ (nāma)named
- షోడశః (ṣoḍaśaḥ)sixteenth
- అధ్యాయః (adhyāyaḥ)chapter
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే దైవాసురసమ్పద్విభాగయోగో నామ షోడశోఽధ్యాయః ॥16 ॥
