তৈত্তিৰীযোপনিষদ্ – আনন্দৱল্লী শান্তিমন্ত্ৰঃ

ইতি প্ৰথমো-ঽনুৱাকঃ ॥ অন্নাদ্ৱৈ প্ৰজাঃ প্ৰজাযন্তে । যাঃ কাশ্চ পৃথিৱীগ্ শ্ৰিতাঃ । অথো অন্নেনৈৱ জীৱন্তি । অথৈনদপি যন্ত্যন্ততঃ । অন্নগ্ং হি ভূতানা-ঞ্জ্যেষ্ঠম্ । তস্মাথ্সৰ্ৱৌষধমুচ্যতে । সৰ্ৱং-ৱৈঁ তে-ঽন্নমাপ্নুৱন্তি । যে-ঽন্ন-ম্ব্ৰহ্মোপাসতে । অন্নগ্ং হি ভূতানা-ঞ্জ্যেষ্ঠম্ । তস্মাথ্সৰ্ৱৌষধমুচ্যতে । অন্নাদ্ভূতানি জাযন্তে । জাতান্যন্নেন ৱৰ্ধন্তে । অদ্যতে-ঽত্তি চ ভূতানি । তস্মাদন্ন-ন্তদুচ্যত ইতি । তস্মাদ্ৱা এতস্মাদন্নৰসমযাত্ । অন্যো-ঽন্তৰ আত্মা প্ৰাণমযঃ । তেনৈষ পূৰ্ণঃ । স ৱা এষ পুৰুষৱিধ এৱ । তস্য পুৰুষৱিধতাম্ । অন্ৱয-ম্পুৰুষৱিধঃ । তস্য প্ৰাণ এৱ শিৰঃ । ৱ্যানো দক্ষিণঃ পক্ষঃ । অপান উত্তৰঃ পক্ষঃ । আকাশ আত্মা । পৃথিৱী পুচ্ছ-ম্প্ৰতিষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লোকো ভৱতি ॥ 1 ॥ ইতি দ্ৱিতীযো-ঽনুৱাকঃ ॥ প্ৰাণ-ন্দেৱা অনুপ্ৰাণন্তি । মনুষ্যাঃ পশৱশ্চ যে । প্ৰাণো হি ভূতানামাযুঃ । তস্মাথ্সৰ্ৱাযুষমুচ্যতে । সৰ্ৱমেৱ ত আযুৰ্যন্তি । যে প্ৰাণ-ম্ব্ৰহ্মোপাসতে । প্ৰাণো হি ভূতানামাযুঃ । তস্মাথ্সৰ্ৱাযুষমুচ্যত ইতি । তস্যৈষ এৱ শাৰীৰ আত্মা । যঃ পূৰ্ৱস্য । তস্মাদ্ৱা এতস্মাত্প্ৰাণমযাত্ । অন্যো-ঽন্তৰ আত্মা মনোমযঃ । তেনৈষ পূৰ্ণঃ । স ৱা এষ পুৰুষৱিধ এৱ । তস্য পুৰুষৱিধতাম্ । অন্ৱয-ম্পুৰুষৱিধঃ । তস্য যজুৰেৱ শিৰঃ । ঋগ্দক্ষিণঃ পক্ষঃ । সামোত্তৰঃ পক্ষঃ । আদেশ আত্মা । অথৰ্ৱাঙ্গিৰসঃ পুচ্ছ-ম্প্ৰতিষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লোকো ভৱতি ॥ 1 ॥ ইতি তৃতীযো-ঽনুৱাকঃ ॥ যতো ৱাচো নিৱৰ্তন্তে । অপ্ৰাপ্য মনসা সহ । আনন্দ-ম্ব্ৰহ্মণো ৱিদ্ৱান্ । ন বিভেতি কদাচনেতি । তস্যৈষ এৱ শাৰীৰ আত্মা । যঃ পূৰ্ৱস্য । তস্মাদ্ৱা এতস্মান্মনোমযাত্ । অন্যো-ঽন্তৰ আত্মা ৱিজ্ঞানমযঃ । তেনৈষ পূৰ্ণঃ । স ৱা এষ পুৰুষৱিধ এৱ । তস্য পুৰুষৱিধতাম্ । অন্ৱয-ম্পুৰুষৱিধঃ । তস্য শ্ৰদ্ধৈৱ শিৰঃ । ঋত-ন্দক্ষিণঃ পক্ষঃ । সত্যমুত্তৰঃ পক্ষঃ । যোগ আত্মা । মহঃ পুচ্ছ-ম্প্ৰতিষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লোকো ভৱতি ॥ 1 ॥ ইতি চতুৰ্থো-ঽনুৱাকঃ ॥ ৱিজ্ঞানং-যঁজ্ঞ-ন্তনুতে । কৰ্মাণি তনুতে-ঽপি চ । ৱিজ্ঞান-ন্দেৱাস্সৰ্ৱে । ব্ৰহ্ম জ্যেষ্ঠমুপাসতে । ৱিজ্ঞান-ম্ব্ৰহ্ম চেদ্ৱেদ । তস্মাচ্চেন্ন প্ৰমাদ্যতি । শৰীৰে পাপ্মনো হিত্ৱা । সৰ্ৱান্কামান্থ্সমশ্নুত ইতি । তস্যৈষ এৱ শাৰীৰ আত্মা । যঃ পূৰ্ৱস্য । তস্মাদ্ৱা এতস্মাদ্ৱিজ্ঞানমযাত্ । অন্যো-ঽন্তৰ আত্মা-ঽঽনন্দমযঃ । তেনৈষ পূৰ্ণঃ । স ৱা এষ পুৰুষৱিধ এৱ । তস্য পুৰুষৱিধতাম্ । অন্ৱয-ম্পুৰুষৱিধঃ । তস্য প্ৰিযমেৱ শিৰঃ । মোদো দক্ষিণঃ পক্ষঃ । প্ৰমোদ উত্তৰঃ পক্ষঃ । আনন্দ আত্মা । ব্ৰহ্ম পুচ্ছ-ম্প্ৰতিষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লোকো ভৱতি ॥ 1 ॥ ইতি পঞ্চমো-ঽনুৱাকঃ ॥ অসন্নেৱ স ভৱতি । অসদ্ব্ৰহ্মেতি ৱেদ চেত্ । অস্তি ব্ৰহ্মেতি চেদ্ৱেদ । সন্তমেন-ন্ততো ৱিদুৰিতি । তস্যৈষ এৱ শাৰীৰ আত্মা । যঃ পূৰ্ৱস্য । অথাতো-ঽনুপ্ৰশ্নাঃ । উতাৱিদ্ৱানমুং-লোঁক-ম্প্ৰেত্য । কশ্চন গচ্ছতী(3) । আহো ৱিদ্ৱানমুং-লোঁক-ম্প্ৰেত্য । কশ্চিথ্সমশ্নুতা(3) উ । সো-ঽকামযত । বহুস্যা-ম্প্ৰজাযেযেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপস্তপ্ত্ৱা । ইদগ্ং সৰ্ৱমসৃজত । যদিদ-ঙ্কিঞ্চ । তথ্সৃষ্ট্ৱা । তদেৱানুপ্ৰাৱিশত্ । তদনু প্ৰৱিশ্য । সচ্চ ত্যচ্চাভৱত্ । নিৰুক্ত-ঞ্চানিৰুক্ত-ঞ্চ । নিলযন-ঞ্চানিলযন-ঞ্চ । ৱিজ্ঞান-ঞ্চাৱিজ্ঞান-ঞ্চ । সত্য-ঞ্চানৃত-ঞ্চ সত্যমভৱত্ । যদিদ-ঙ্কিঞ্চ । তত্সত্যমিত্যাচক্ষতে । তদপ্যেষ শ্লোকো ভৱতি ॥ 1 ॥ ইতি ষষ্ঠো-ঽনুৱাকঃ ॥ অসদ্ৱা ইদমগ্ৰ আসীত্ । ততো ৱৈ সদজাযত । তদাত্মানগ্গ্ স্ৱযমকুৰুত । তস্মাত্তথ্সুকৃতমুচ্যত ইতি । যদ্ৱৈ তথ্সুকৃতম্ । ৰসো ৱৈ সঃ । ৰসগ্গ্ হ্যেৱাযং-লঁব্ধ্ৱা-ঽঽনন্দী ভৱতি । কো হ্যেৱান্যাত্কঃ প্ৰাণ্যাত্ । যদেষ আকাশ আনন্দো ন স্যাত্ । এষ হ্যেৱা-ঽঽনন্দযাতি । যদা হ্যেৱৈষ এতস্মিন্নদৃশ্যে-ঽনাত্ম্যে-ঽনিৰুক্তে-ঽনিলযনে-ঽভযং প্ৰতিষ্ঠাং-ৱিঁন্দতে । অথ সো-ঽভয-ঙ্গতো ভৱতি । যদা হ্যেৱৈষ এতস্মিন্নুদৰমন্তৰ-ঙ্কুৰুতে । অথ তস্য ভয-ম্ভৱতি । তত্ত্ৱেৱ ভযং-ৱিঁদুষো-ঽমন্ৱানস্য । তদপ্যেষ শ্লোকো ভৱতি ॥ 1 ॥ ইতি সপ্তমো-ঽনুৱাকঃ ॥ ভীষা-ঽস্মাদ্ৱাতঃ পৱতে । ভীষোদেতি সূৰ্যঃ । ভীষা-ঽস্মাদগ্নিশ্চেন্দ্ৰশ্চ । মৃত্যুৰ্ধাৱতি পঞ্চম ইতি । সৈষা-ঽঽনন্দস্য মীমাগ্ংসা ভৱতি । যুৱা স্যাথ্সাধুযুৱা-ঽধ্যাযকঃ । আশিষ্ঠো দৃঢিষ্ঠো বলিষ্ঠঃ । তস্যেয-ম্পৃথিৱী সৰ্ৱা ৱিত্তস্য পূৰ্ণা স্যাত্ । স একো মানুষ আনন্দঃ । তে যে শত-ম্মানুষা আনন্দাঃ ॥ 1 ॥ স একো মনুষ্যগন্ধৰ্ৱাণামানন্দঃ । শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শত-ম্মনুষ্যগন্ধৰ্ৱাণামানন্দাঃ । স একো দেৱগন্ধৰ্ৱাণামানন্দঃ । শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শত-ন্দেৱগন্ধৰ্ৱাণামানন্দাঃ । স একঃ পিতৃণা-ঞ্চিৰলোকলোকানামানন্দঃ । শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শত-ম্পিতৃণা-ঞ্চিৰলোকলোকানামানন্দাঃ । স এক আজানজানা-ন্দেৱানামানন্দঃ ॥ 2 ॥ শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শতমাজানজানা-ন্দেৱানামানন্দাঃ । স একঃ কৰ্মদেৱানা-ন্দেৱানামানন্দঃ । যে কৰ্মণা দেৱানপিযন্তি । শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শত-ঙ্কৰ্মদেৱানা-ন্দেৱানামানন্দাঃ । স একো দেৱানামানন্দঃ । শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শত-ন্দেৱানামানন্দাঃ । স এক ইন্দ্ৰস্যা-ঽঽনন্দঃ ॥ 3 ॥ শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শতমিন্দ্ৰস্যা-ঽঽনন্দাঃ । স একো বৃহস্পতেৰানন্দঃ । শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শত-ম্বৃহস্পতেৰানন্দাঃ । স একঃ প্ৰজাপতেৰানন্দঃ । শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য । তে যে শত-ম্প্ৰজাপতেৰানন্দাঃ । স একো ব্ৰহ্মণ আনন্দঃ । শ্ৰোত্ৰিযস্য চাকামহতস্য ॥ 4 ॥ স যশ্চায-ম্পুৰুষে । যশ্চাসাৱাদিত্যে । স একঃ । স য এৱংৱিঁত্ । অস্মাল্লোকাত্প্ৰেত্য । এতমন্নমযমাত্মানমুপসঙ্ক্ৰামতি । এত-ম্প্ৰাণমযমাত্মানমুপসঙ্ক্ৰামতি । এত-ম্মনোমযমাত্মানমুপসঙ্ক্ৰামতি । এতং-ৱিঁজ্ঞানমযমাত্মানমুপসঙ্ক্ৰামতি । এতমানন্দমযমাত্মানমুপসঙ্ক্ৰামতি । তদপ্যেষ শ্লোকো ভৱতি ॥ 5 ॥ ইত্যষ্টমো-ঽনুৱাকঃ ॥ যতো ৱাচো নিৱৰ্তন্তে । অপ্ৰাপ্য মনসা সহ । আনন্দ-ম্ব্ৰহ্মণো ৱিদ্ৱান্ । ন বিভেতি কুতশ্চনেতি । এতগ্ং হ ৱাৱ ন তপতি । কিমহগ্ং সাধু নাকৰৱম্ । কিমহ-ম্পাপমকৰৱমিতি । স য এৱং-ৱিঁদ্ৱানেতে আত্মানগ্গ্ স্পৃণুতে । উভে হ্যেৱৈষ এতে আত্মানগ্গ্ স্পৃণুতে । য এৱং-ৱেঁদ । ইত্যুপনিষত্ ॥ 1 ॥ ইতি নৱমো-ঽনুৱাকঃ ॥ ওঁ সহ নাৱৱতু । সহ নৌ ভুনক্তু । সহ ৱীৰ্য-ঙ্কৰৱাৱহৈ । তেজস্ৱিনাৱধীতমস্তু মা ৱিদ্ৱিষাৱহৈ । ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥ ॥ হৰিঃ ওম্ ॥ ॥ শ্ৰী কৃষ্ণাৰ্পণমস্তু ॥