തൈത്തിരീയോപനിഷദ് – ആനന്ദവല്ലീ ശാന്തിമന്ത്രഃ

ഇതി പ്രഥമോ-ഽനുവാകഃ ॥ അന്നാദ്വൈ പ്രജാഃ പ്രജായന്തേ । യാഃ കാശ്ച പൃഥിവീഗ് ശ്രിതാഃ । അഥോ അന്നേനൈവ ജീവന്തി । അഥൈനദപി യന്ത്യന്തതഃ । അന്നഗ്ം ഹി ഭൂതാനാ-ഞ്ജ്യേഷ്ഠമ് । തസ്മാഥ്സര്വൌഷധമുച്യതേ । സര്വം-വൈഁ തേ-ഽന്നമാപ്നുവന്തി । യേ-ഽന്ന-മ്ബ്രഹ്മോപാസതേ । അന്നഗ്ം ഹി ഭൂതാനാ-ഞ്ജ്യേഷ്ഠമ് । തസ്മാഥ്സര്വൌഷധമുച്യതേ । അന്നാദ്ഭൂതാനി ജായന്തേ । ജാതാന്യന്നേന വര്ധന്തേ । അദ്യതേ-ഽത്തി ച ഭൂതാനി । തസ്മാദന്ന-ന്തദുച്യത ഇതി । തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാദന്നരസമയാത് । അന്യോ-ഽന്തര ആത്മാ പ്രാണമയഃ । തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ । തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് । അന്വയ-മ്പുരുഷവിധഃ । തസ്യ പ്രാണ ഏവ ശിരഃ । വ്യാനോ ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ । അപാന ഉത്തരഃ പക്ഷഃ । ആകാശ ആത്മാ । പൃഥിവീ പുച്ഛ-മ്പ്രതിഷ്ഠാ । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ 1 ॥ ഇതി ദ്വിതീയോ-ഽനുവാകഃ ॥ പ്രാണ-ന്ദേവാ അനുപ്രാണന്തി । മനുഷ്യാഃ പശവശ്ച യേ । പ്രാണോ ഹി ഭൂതാനാമായുഃ । തസ്മാഥ്സര്വായുഷമുച്യതേ । സര്വമേവ ത ആയുര്യന്തി । യേ പ്രാണ-മ്ബ്രഹ്മോപാസതേ । പ്രാണോ ഹി ഭൂതാനാമായുഃ । തസ്മാഥ്സര്വായുഷമുച്യത ഇതി । തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ । തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാത്പ്രാണമയാത് । അന്യോ-ഽന്തര ആത്മാ മനോമയഃ । തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ । തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് । അന്വയ-മ്പുരുഷവിധഃ । തസ്യ യജുരേവ ശിരഃ । ഋഗ്ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ । സാമോത്തരഃ പക്ഷഃ । ആദേശ ആത്മാ । അഥര്വാങ്ഗിരസഃ പുച്ഛ-മ്പ്രതിഷ്ഠാ । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ 1 ॥ ഇതി തൃതീയോ-ഽനുവാകഃ ॥ യതോ വാചോ നിവര്തന്തേ । അപ്രാപ്യ മനസാ സഹ । ആനന്ദ-മ്ബ്രഹ്മണോ വിദ്വാന് । ന ബിഭേതി കദാചനേതി । തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ । തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാന്മനോമയാത് । അന്യോ-ഽന്തര ആത്മാ വിജ്ഞാനമയഃ । തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ । തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് । അന്വയ-മ്പുരുഷവിധഃ । തസ്യ ശ്രദ്ധൈവ ശിരഃ । ഋത-ന്ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ । സത്യമുത്തരഃ പക്ഷഃ । യോഗ ആത്മാ । മഹഃ പുച്ഛ-മ്പ്രതിഷ്ഠാ । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ 1 ॥ ഇതി ചതുര്ഥോ-ഽനുവാകഃ ॥ വിജ്ഞാനം-യഁജ്ഞ-ന്തനുതേ । കര്മാണി തനുതേ-ഽപി ച । വിജ്ഞാന-ന്ദേവാസ്സര്വേ । ബ്രഹ്മ ജ്യേഷ്ഠമുപാസതേ । വിജ്ഞാന-മ്ബ്രഹ്മ ചേദ്വേദ । തസ്മാച്ചേന്ന പ്രമാദ്യതി । ശരീരേ പാപ്മനോ ഹിത്വാ । സര്വാന്കാമാന്ഥ്സമശ്നുത ഇതി । തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ । തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാദ്വിജ്ഞാനമയാത് । അന്യോ-ഽന്തര ആത്മാ-ഽഽനന്ദമയഃ । തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ । തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് । അന്വയ-മ്പുരുഷവിധഃ । തസ്യ പ്രിയമേവ ശിരഃ । മോദോ ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ । പ്രമോദ ഉത്തരഃ പക്ഷഃ । ആനന്ദ ആത്മാ । ബ്രഹ്മ പുച്ഛ-മ്പ്രതിഷ്ഠാ । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ 1 ॥ ഇതി പഞ്ചമോ-ഽനുവാകഃ ॥ അസന്നേവ സ ഭവതി । അസദ്ബ്രഹ്മേതി വേദ ചേത് । അസ്തി ബ്രഹ്മേതി ചേദ്വേദ । സന്തമേന-ന്തതോ വിദുരിതി । തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ । അഥാതോ-ഽനുപ്രശ്നാഃ । ഉതാവിദ്വാനമും-ലോഁക-മ്പ്രേത്യ । കശ്ചന ഗച്ഛതീ(3) । ആഹോ വിദ്വാനമും-ലോഁക-മ്പ്രേത്യ । കശ്ചിഥ്സമശ്നുതാ(3) ഉ । സോ-ഽകാമയത । ബഹുസ്യാ-മ്പ്രജായേയേതി । സ തപോ-ഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ । ഇദഗ്ം സര്വമസൃജത । യദിദ-ങ്കിഞ്ച । തഥ്സൃഷ്ട്വാ । തദേവാനുപ്രാവിശത് । തദനു പ്രവിശ്യ । സച്ച ത്യച്ചാഭവത് । നിരുക്ത-ഞ്ചാനിരുക്ത-ഞ്ച । നിലയന-ഞ്ചാനിലയന-ഞ്ച । വിജ്ഞാന-ഞ്ചാവിജ്ഞാന-ഞ്ച । സത്യ-ഞ്ചാനൃത-ഞ്ച സത്യമഭവത് । യദിദ-ങ്കിഞ്ച । തത്സത്യമിത്യാചക്ഷതേ । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ 1 ॥ ഇതി ഷഷ്ഠോ-ഽനുവാകഃ ॥ അസദ്വാ ഇദമഗ്ര ആസീത് । തതോ വൈ സദജായത । തദാത്മാനഗ്ഗ് സ്വയമകുരുത । തസ്മാത്തഥ്സുകൃതമുച്യത ഇതി । യദ്വൈ തഥ്സുകൃതമ് । രസോ വൈ സഃ । രസഗ്ഗ് ഹ്യേവായം-ലഁബ്ധ്വാ-ഽഽനന്ദീ ഭവതി । കോ ഹ്യേവാന്യാത്കഃ പ്രാണ്യാത് । യദേഷ ആകാശ ആനന്ദോ ന സ്യാത് । ഏഷ ഹ്യേവാ-ഽഽനന്ദയാതി । യദാ ഹ്യേവൈഷ ഏതസ്മിന്നദൃശ്യേ-ഽനാത്മ്യേ-ഽനിരുക്തേ-ഽനിലയനേ-ഽഭയം പ്രതിഷ്ഠാം-വിഁന്ദതേ । അഥ സോ-ഽഭയ-ങ്ഗതോ ഭവതി । യദാ ഹ്യേവൈഷ ഏതസ്മിന്നുദരമന്തര-ങ്കുരുതേ । അഥ തസ്യ ഭയ-മ്ഭവതി । തത്ത്വേവ ഭയം-വിഁദുഷോ-ഽമന്വാനസ്യ । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ 1 ॥ ഇതി സപ്തമോ-ഽനുവാകഃ ॥ ഭീഷാ-ഽസ്മാദ്വാതഃ പവതേ । ഭീഷോദേതി സൂര്യഃ । ഭീഷാ-ഽസ്മാദഗ്നിശ്ചേന്ദ്രശ്ച । മൃത്യുര്ധാവതി പഞ്ചമ ഇതി । സൈഷാ-ഽഽനന്ദസ്യ മീമാഗ്ംസാ ഭവതി । യുവാ സ്യാഥ്സാധുയുവാ-ഽധ്യായകഃ । ആശിഷ്ഠോ ദൃഢിഷ്ഠോ ബലിഷ്ഠഃ । തസ്യേയ-മ്പൃഥിവീ സര്വാ വിത്തസ്യ പൂര്ണാ സ്യാത് । സ ഏകോ മാനുഷ ആനന്ദഃ । തേ യേ ശത-മ്മാനുഷാ ആനന്ദാഃ ॥ 1 ॥ സ ഏകോ മനുഷ്യഗന്ധര്വാണാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശത-മ്മനുഷ്യഗന്ധര്വാണാമാനന്ദാഃ । സ ഏകോ ദേവഗന്ധര്വാണാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശത-ന്ദേവഗന്ധര്വാണാമാനന്ദാഃ । സ ഏകഃ പിതൃണാ-ഞ്ചിരലോകലോകാനാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശത-മ്പിതൃണാ-ഞ്ചിരലോകലോകാനാമാനന്ദാഃ । സ ഏക ആജാനജാനാ-ന്ദേവാനാമാനന്ദഃ ॥ 2 ॥ ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശതമാജാനജാനാ-ന്ദേവാനാമാനന്ദാഃ । സ ഏകഃ കര്മദേവാനാ-ന്ദേവാനാമാനന്ദഃ । യേ കര്മണാ ദേവാനപിയന്തി । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശത-ങ്കര്മദേവാനാ-ന്ദേവാനാമാനന്ദാഃ । സ ഏകോ ദേവാനാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശത-ന്ദേവാനാമാനന്ദാഃ । സ ഏക ഇന്ദ്രസ്യാ-ഽഽനന്ദഃ ॥ 3 ॥ ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശതമിന്ദ്രസ്യാ-ഽഽനന്ദാഃ । സ ഏകോ ബൃഹസ്പതേരാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശത-മ്ബൃഹസ്പതേരാനന്ദാഃ । സ ഏകഃ പ്രജാപതേരാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശത-മ്പ്രജാപതേരാനന്ദാഃ । സ ഏകോ ബ്രഹ്മണ ആനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ॥ 4 ॥ സ യശ്ചായ-മ്പുരുഷേ । യശ്ചാസാവാദിത്യേ । സ ഏകഃ । സ യ ഏവംവിഁത് । അസ്മാല്ലോകാത്പ്രേത്യ । ഏതമന്നമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി । ഏത-മ്പ്രാണമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി । ഏത-മ്മനോമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി । ഏതം-വിഁജ്ഞാനമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി । ഏതമാനന്ദമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ 5 ॥ ഇത്യഷ്ടമോ-ഽനുവാകഃ ॥ യതോ വാചോ നിവര്തന്തേ । അപ്രാപ്യ മനസാ സഹ । ആനന്ദ-മ്ബ്രഹ്മണോ വിദ്വാന് । ന ബിഭേതി കുതശ്ചനേതി । ഏതഗ്ം ഹ വാവ ന തപതി । കിമഹഗ്ം സാധു നാകരവമ് । കിമഹ-മ്പാപമകരവമിതി । സ യ ഏവം-വിഁദ്വാനേതേ ആത്മാനഗ്ഗ് സ്പൃണുതേ । ഉഭേ ഹ്യേവൈഷ ഏതേ ആത്മാനഗ്ഗ് സ്പൃണുതേ । യ ഏവം-വേഁദ । ഇത്യുപനിഷത് ॥ 1 ॥ ഇതി നവമോ-ഽനുവാകഃ ॥ ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യ-ങ്കരവാവഹൈ । തേജസ്വിനാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ । ഓം ശാന്തി-ശ്ശാന്തി-ശ്ശാന്തിഃ ॥ ॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥ ॥ ശ്രീ കൃഷ്ണാര്പണമസ്തു ॥