गजेन्द्रस्य कृत्तिं वसानं वरेण्यम् ।
जटाजूटमध्ये स्फुरद्गाङ्गवारिं
महादेवमेकं स्मरामि स्मरारिम् ॥ १ ॥
- पशूनां (paśūnāṃ)of the living beings
- पतिं (patiṃ)lord
- पापनाशं (pāpanāśaṃ)destroyer of sins (pāpa:sins | nāśaṃ:destroyer)
- परेशं (pareśaṃ)transcendental god (para:transcendental | īśaṃ:god)
- गजेन्द्रस्य (gajendrasya)of the best elephant (gaja:elephant | indra:best)
- कृत्तिं (kṛttiṃ)hide
- वसानं (vasānaṃ)wearing
- वरेण्यम् (vareṇyam)the best
- जटाजूटमध्ये (jaṭājūṭamadhye)in the midst of matted hair (jaṭā:matted hair | jūṭa:hair | madhye:in the midst)
- स्फुरद्गाङ्गवारिं (sphuradgāṅgavāriṃ)spurting Ganga's water (sphurat:spurting | gāṅga:Ganga's | vāriṃ:water)
- महादेवम् (mahādevam)Mahadeva
- एकं (ekaṃ)one
- स्मरामि (smarāmi)I meditate
- स्मरारिम् (smarārim)enemy of Smara (smara:Smara (Kamadeva) | arim:enemy)
विभुं विश्वनाथं विभूत्यङ्गभूषम् ।
विरूपाक्षमिन्द्वर्कवह्नित्रिनेत्रं
सदानन्दमीडे प्रभुं पञ्चवक्त्रम् ॥ २ ॥
- महेशं (maheśam)great lord (mahā:great | īśa:lord)
- सुरेशं (sureśam)lord of the devas (sura:deva | īśa:lord)
- सुरारातिनाशं (surārātināśam)remover of devas' afflictions (sura:deva | arāti:affliction | nāśa:remover)
- विभुं (vibhum)all-pervading
- विश्वनाथं (viśvanātham)lord of the universe (viśva:universe | nātha:lord)
- विभूत्यङ्गभूषम् (vibhūtyaṅgabhūṣam)adorned with sacred ashes (vibhūti:sacred ashes | aṅga:body | bhūṣa:adorned)
- विरूपाक्षम् (virūpākṣam)unique-eyed (virūpa:unique | akṣa:eye)
- इन्द्वर्कवह्नित्रिनेत्रं (indvarkavahnitrinetram)triad of moon, sun, fire (indu:moon | arka:sun | vahni:fire | tri:three | netra:eye)
- सदानन्दम् (sadānandam)ever-blissful (sadā:ever | ānanda:blissful)
- ईडे (īḍe)I extol
- प्रभुं (prabhum)lord
- पञ्चवक्त्रम् (pañcavaktram)five-faced (pañca:five | vaktra:face)
गवेन्द्राधिरूढं गुणातीतरूपम् ।
भवं भास्वरं भस्मना भूषिताङ्गं
भवानीकलत्रं भजे पञ्चवक्त्रम् ॥ ३ ॥
- गिरीशं (girīśam)lord of the mountain (giri:mountain | īśa:lord)
- गणेशं (gaṇeśam)lord of the celestial attendants (gaṇa:attendants | īśa:lord)
- गले (gale)in the throat
- नीलवर्णं (nīlavarṇam)blue-colored (nīla:blue | varṇa:color)
- गवेन्द्राधिरूढं (gavendrādhirūḍham)mounted on the king of bulls (gava:bull | indra:king | adhirūḍha:mounted on)
- गुणातीतरूपम् (guṇātītarūpam)forms beyond qualities (guṇa:qualities | atīta:beyond | rūpa:form)
- भवं (bhavam)existence
- भास्वरं (bhāsvaram)shining
- भस्मना (bhasmanā)with ashes
- भूषिताङ्गं (bhūṣitāṅgam)body adorned (bhūṣita:adorned | aṅga:body)
- भवानीकलत्रं (bhavānīkalatram)consort of Bhavani (bhavānī:Bhavani | kalatra:consort)
- भजे (bhaje)I worship
- पञ्चवक्त्रम् (pañcavaktram)with five faces (pañca:five | vaktra:faces)
महेशान शूलिञ्जटाजूटधारिन् ।
त्वमेको जगद्व्यापको विश्वरूपः
प्रसीद प्रसीद प्रभो पूर्णरूप ॥ ४ ॥
- शिवाकान्त (śivākānta)beloved of Shiva (śiva:Shiva | kānta:beloved)
- शंभो (śambho)O Shambhu
- शशाङ्कार्धमौले (śaśāṅkārdhamaule)with half-moon on head (śaśāṅka:moon | ardha:half | maule:on head)
- महेशान (maheśāna)great master
- शूलिञ्जटाजूटधारिन् (śūliñjaṭājūṭadhārin)holding trident, bearing matted hair (śūlin:holding trident | jaṭā:matted hair | jūṭa:hair | dhārin:bearing)
- त्वमेकः (tvamekaḥ)you are one
- जगद्व्यापकः (jagadvyāpakaḥ)pervades the universe (jagat:universe | vyāpakaḥ:pervades)
- विश्वरूपः (viśvarūpaḥ)whose form is universe (viśva:universe | rūpaḥ:form)
- प्रसीद (prasīda)be pleased
- प्रसीद (prasīda)be pleased
- प्रभो (prabho)O lord
- पूर्णरूप (pūrṇarūpa)form of fullness (pūrṇa:fullness | rūpa:form)
निरीहं निराकारमोंकारवेद्यम् ।
यतो जायते पाल्यते येन विश्वं
तमीशं भजे लीयते यत्र विश्वम् ॥ ५ ॥
- परात्मानम् (parātmānam)supreme soul (para:supreme | ātmānam:soul)
- एकं (ekaṃ)one
- जगद्बीजम् (jagad-bījam)seed of the universe (jagat:universe | bījam:seed)
- आद्यं (ādyaṃ)primeval
- निर्हीहं (nirīhaṃ)without desire
- निराकारम् (nirākāram)formless
- ओंकारवेद्यम् (oṃkāravedyam)known by Omkara (oṃkāra:Omkara | vedyam:known by)
- यतः (yataḥ)from whom
- जायते (jāyate)is born
- पाल्यते (pālyate)is sustained
- येन (yena)by whom
- विश्वं (viśvaṃ)universe
- तम् (tam)that
- ईशं (īśaṃ)lord
- भजे (bhaje)worship
- लीयते (līyate)merges
- यत्र (yatra)where
- विश्वम् (viśvam)universe
र्न चाकाशमास्ते न तन्द्रा न निद्रा ।
न चोष्णं न शीतं न देशो न वेषो
न यस्यास्ति मूर्तिस्त्रिमूर्तिं तमीडे ॥ ६ ॥
- न (na)not
- भूमिः (bhūmiḥ)earth
- नं (naṃ)not
- च (ca)and
- आपः (āpaḥ)water
- न (na)not
- वह्निः (vahniḥ)fire
- न (na)not
- वायुः (vāyuḥ)wind
- न (na)not
- च (ca)and
- आकाशम् (ākāśam)space
- आस्ते (āste)exists
- न (na)not
- तन्द्रा (tandrā)lassitude
- न (na)not
- निद्रा (nidrā)sleep
- न (na)not
- च (ca)and
- उष्णम् (uṣṇam)heat
- न (na)not
- शीतम् (śītam)cold
- न (na)not
- देशः (deśaḥ)place
- न (na)not
- वेषः (veṣaḥ)attire
- न (na)not
- यस्मिन् (yasmin)in whom
- अस्ति (asti)is
- मूर्तिः (mūrtiḥ)form
- त्रिमूर्तिं (trimūrtiṃ)three forms (tri:three | mūrti:form)
- तम् (tam)that
- ईडे (īḍe)praise
शिवं केवलं भासकं भासकानाम् ।
तुरीयं तमः पारमाद्यन्तहीनं
प्रपद्ये परं पावनं द्वैतहीनम् ॥ ७ ॥
- अजं (ajaṃ)unborn
- शाश्वतं (śāśvataṃ)eternal
- कारणं (kāraṇaṃ)cause
- कारणानां (kāraṇānāṃ)of causes
- शिवं (śivaṃ)auspicious
- केवलं (kevalaṃ)one and only
- भासकं (bhāsakaṃ)manifesting light
- भासकानाम् (bhāsakānām)of manifesting lights
- तुरीयं (turīyaṃ)super-conscious state
- तमः (tamaḥ)ignorance
- पारमाद्यन्तहीनं (pāramādyantahīnaṃ)beyond beginning and end (pāram:beyond | ādi:beginning | anta:end | hīnaṃ:without)
- प्रपद्ये (prapadye)I take refuge
- परं (paraṃ)transcendental
- पावनं (pāvanaṃ)purity
- द्वैतहीनम् (dvaitahīnam)beyond dualities (dvaita:dualities | hīnam:without)
नमस्ते नमस्ते चिदानन्दमूर्ते ।
नमस्ते नमस्ते तपोयोगगम्य
नमस्ते नमस्ते श्रुतिज्ञानगम्य ॥ ८ ॥
- नमस्ते (namaste)salutations to you
- नमस्ते (namaste)salutations to you
- विभो (vibho)O all-pervading one
- विश्वमूर्ते (viśvamūrte)whose form is the universe (viśva:universe | mūrte:form)
- नमस्ते (namaste)salutations to you
- नमस्ते (namaste)salutations to you
- चिदानन्दमूर्ते (cidānandamūrte)embodiment of bliss of consciousness (cit:consciousness | ānanda:bliss | mūrte:form)
- नमस्ते (namaste)salutations to you
- नमस्ते (namaste)salutations to you
- तपोयोगगम्य (tapoyogagamya)attained by penance and yoga (tapas:penance | yoga:yoga | gamya:attained by)
- नमस्ते (namaste)salutations to you
- नमस्ते (namaste)salutations to you
- श्रुतिज्ञानगम्य (śrutijñānagamya)attained by knowledge of Vedas (śruti:Vedas | jñāna:knowledge | gamya:attained by)
महादेव शंभो महेश त्रिनेत्र ।
शिवाकान्त शान्त स्मरारे पुरारे
त्वदन्यो वरेण्यो न मान्यो न गण्यः ॥ ९ ॥
- प्रभो (prabho)O lord
- शूलपाणे (śūlapāṇe)O the one with trident (śūla:trident | pāṇe:in hand)
- विभो (vibho)O the all-pervading one
- विश्वनाथ (viśvanātha)O the lord of the universe (viśva:universe | nātha:lord)
- महादेव (mahādeva)O the great god (mahā:great | deva:god)
- शंभो (śambho)O the one who causes happiness
- महेश (maheśa)O the great lord (mahā:great | īśa:lord)
- त्रिनेत्र (trinetra)the one with three eyes (tri:three | netra:eyes)
- शिवाकान्त (śivākānta)the beloved of devi Parvati (śiva:Shiva | kānta:beloved)
- शान्त (śānta)an embodiment of peace
- स्मरारे (smarāre)enemy of Kama (smara:Kama | ari:enemy)
- पुरारे (purāre)enemy of tripura (pura:tripura | ari:enemy)
- त्वदन्यो (tvadanyo)apart from you (tvad:you | anyaḥ:other)
- वरेण्यो (vareṇyo)to be wished for
- न (na)not
- मान्यो (mānyo)venerated
- न (na)not
- गण्यः (gaṇyaḥ)considered
गौरीपते पशुपते पशुपाशनाशिन् ।
काशीपते करुणया जगदेतदेक-
स्त्वंहंसि पासि विदधासि महेश्वरोऽसि ॥ १० ॥
- शंभो (śaṃbho)O Shambhu
- महेश (maheśa)O Mahesha
- करुणामय (karuṇāmaya)O compassionate one
- शूलपाणे (śūlapāṇe)O trident in hand (śūla:trident | pāṇe:in hand)
- गौरीपते (gaurīpate)O consort of Gauri (gaurī:Gauri | pate:consort of)
- पशुपते (paśupate)O lord of beings (paśu:beings | pate:lord of)
- पशुपाशनाशिन् (paśupāśanāśin)who severs bondages (paśu:beings | pāśa:bondages | nāśin:destroyer)
- काशीपते (kāśīpate)O lord of Kashi (kāśī:Kashi | pate:lord of)
- करुणया (karuṇayā)by compassion
- जगदेतदेक (jagadetadeka)this universe, you alone (jagat:universe | etat:this | eka:alone)
- त्वंहंसि (tvaṃhaṃsi)you destroy (tvam:you | haṃsi:destroy)
- पासि (pāsi)protect
- विदधासि (vidadhāsi)create
- महेश्वरः (maheśvaraḥ)great god
- असि (asi)are
त्वय्येव तिष्ठति जगन्मृड विश्वनाथ ।
त्वय्येव गच्छति लयं जगदेतदीश
लिङ्गात्मके हर चराचरविश्वरूपिन् ॥ ११ ॥
- त्वत्तः (tvattaḥ)from you
- जगत् (jagat)universe
- भवति (bhavati)comes into being
- देव (deva)O deva
- भव (bhava)existence
- स्मरारे (smarāre)O smarari
- त्वयि (tvayi)in you
- एव (eva)indeed
- तिष्ठति (tiṣṭhati)abides
- जगत् (jagat)universe
- मृड (mṛḍa)O gracious
- विश्वनाथ (viśvanātha)O Vishwanatha
- त्वयि (tvayi)in you
- एव (eva)indeed
- गच्छति (gacchati)goes
- लयम् (layam)dissolution
- जगत् (jagat)universe
- एतत् (etat)this
- ईश (īśa)O lord
- लिङ्गात्मके (liṅgātmake)of the nature of linga (liṅga:linga | ātmake:of the nature)
- हर (hara)you who take away afflictions
- चराचरविश्वरूपिन् (carācaraviśvarūpin)form of the world with all beings (cara:moving | acara:non-moving | viśva:world | rūpin:form)
श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य
श्रीमच्छंकरभगवतः कृतौ
वेदसारशिवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।
- इति (iti)thus
- श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य (śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya)of the revered wandering monk (śrīmat:revered | paramahaṃsa:supreme swan (monk) | parivrājaka:wandering | ācāryasya:of the teacher)
- श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य (śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya)disciple of Govinda Bhagavatpada (śrī:revered | govinda:Govinda | bhagavat:divine | pūjya:worshipful | pāda:feet | śiṣyasya:of the disciple)
- श्रीमच्छंकरभगवतः (śrīmacchaṃkarabhagavataḥ)of the revered Shankaracharya (śrīmat:revered | śaṃkara:Shankara | bhagavataḥ:of the divine)
- कृतौ (kṛtau)composed by
- वेदसारशिवस्तोत्रं (vedasāraśivastotraṃ)Vedasara Shiva Stotra (veda:Veda | sāra:essence | śiva:Shiva | stotraṃ:hymn)
- सम्पूर्णम् (sampūrṇam)complete
