Ramanuja

श्री यतिराज स्तोत्रम् (रङ्गार्य कृत)

(Sri Yatiraja Stotram Rangarya Krta)

Also known as yatiraja stotram by rangarya · shri yatiraja stotram rangarya krta · shree yatiraja stotram rangarya krta

A hymn to Ramanuja by Rangarya, and its refrain is a triple naming rather than a single one — I worship the author of the commentary, I worship Lakshmanarya, I worship Ramanujarya of Salasangrama — so that the scholar, the man with his given name, and the figure attached to a place are all saluted in the same breath. The second verse widens further and becomes a list of salutations to teachers instead of to him: to the makers of the eternal divine Prabandham, to the sages who know the Pancharatra, to my own teachers, to their teachers, and to the teachers of the fivefold consecration. That last is the Srivaishnava initiation, so what the hymn is really honouring is the unbroken line of transmission with Ramanuja standing in the middle of it.

Read In:

Script: Devanagari (देवनागरी) — also the script of Hindi, Marathi, Nepali and Konkani.

धनं यस्य सद्ब्रह्म विद्यानिदानं
बुधानन्दरूपं स्वरूपं दधानम् ।
परप्रापकाङ्घ्रिद्वयीसन्निधानं
विधानं विभूतिद्वयेशाभिधानम् ।
भजे भाष्यकारं भजे लक्ष्मणार्यं
भजे सालसङ्ग्रामरामानुजार्यम् ॥ १॥
नमोनित्यदिव्यप्रबन्धादिकृद्भ्यो
नमः पञ्चरात्रादिविद्भ्यो मुनिभ्यः ।
नमोमद्गुरुभ्यो नमस्तद्गुरुभ्यो
नमः पञ्चसंस्कारविद्यागुरुभ्यः ॥ २॥
नमो वेङ्कटाधीशसत्पादरेणु-
स्तवैः पद्यविद्यासहस्रप्रयोक्त्रे ।
मुमुक्षुञ्जनान्नित्यकल्पान्विधात्रे
महाहोबलाचार्यवर्याय पित्रे ॥ ३॥
अहिर्बुध्न्यइत्यादि यस्मिन्प्रमाणं
कलौ कश्चिदित्यादिशुद्धं पुराणम् ।
मृषा घोषवादादि येनाधरीणं
धुरीणं गुरूणां पुमांसं पुराणम् ॥ ४॥
यतीशाश्रितानां कनिष्ठो भवेयं
सदा पञ्चमोपायनिष्ठो भवेयम् ।
गुरोरङ्घ्रिरूपो भवेयं भवेयं
हरेरन्तरङ्गो भवेयं भवेयम् ॥ ५॥
अनन्तोहि भूत्वा महाभाष्यकारः
प्रबुद्धं चकार त्रयीशब्दजालम् ।
पुनस्सोऽयमागत्य मद्भाष्यकारः
प्रबुद्धं चकार श्रुतेरर्थमूलम् ॥ ६॥
मृषावादिदुर्वादपङ्के निमग्नं
गुणाभावहेयस्वरूप...
पुनस्सोऽयमागत्य मद्भाष्यकारः
प्रबुद्धं चकार श्रुतेरर्थमूलम् ॥ ६॥
मृषावादिदुर्वादपङ्के निमग्नं
गुणाभावहेयस्वरूपादिभग्नम् ।
परं ब्रह्म यस्य प्रभावेण लग्नं
बभौ दृष्टकल्याणलक्ष्मीवलग्नम् ॥ ७॥
सदैकान्तिभिर्दादशोद्यत्सहस्त्रै-
श्चतुस्सप्ततिस्वीयसिंहासनस्थैः ।
तथाविष्णुभक्तैरनन्तैरुपेतं
महारङ्गराजाङ्गरक्षाविनीतम् ॥ ८॥
न यागो न योगो न वा तन्त्रमन्त्रौ
न हि ज्ञानदाने न भक्तिप्रपत्ती ।
तथाप्यात्मलब्धौ न सन्देहगन्धो
बलम्मे महद्भाष्यकारानुबन्धः ॥ ९॥
कृतं वा तपो न्यद्बलंवागुरूणां
श्रियःश्रीपतेः किन्नु साक्षादपेक्षा ।
घृणाभाष्यकारस्य निष्कारणा वा
ममैषा मुखेघोषते कापि भाषा ॥ १०॥
परव्यूहलीलान्तरार्चाविशेषै-
रशेषैर्हरिर्व्यासमन्वादिवेषैः ।
समुद्धर्तुमेतन्भवाब्धेरशक्त-
स्ततोभूद्यतिः शेषभावानुषक्तः ॥ ११॥
भवाब्धौ निमग्नान्त्समुद्धर्तुकामः
परोलक्ष्मणार्याद्गुरुर्नेति नेति ।
सनिस्साणभेरीमहाकाहलीभि-
र्भटैर्घष्यतां घुष्यतां दिक्तटेषु ॥ १२॥
सती ब्रह्मविद्या सुतः शैलदीपो
गुरुः पारिजातः श्रितं भाग्यरत्नम् ।
ततः कालमेघे स्वयं भोगिराजे
प्रसन्ने तदस्मिन्नलभ्यं कुतो नः ॥ १३॥
तृणीकृत्यवैरिञ्जिरुद्रप्रतिष्ठां
यदीयाङ्घ्रिपाथोजकैङ्कर्यनिष्ठाम् ।
इहामुत्र च प्राभवाः प्रक्रमन्ते-
तदन्यं गुरुं मूढभावा भजन्ते ॥ १४॥
यतीन्द्रं विनिन्दत्यसद्ग्रन्थकन्था-
धराविश्वमिथ्यानुसन्धानगन्धाः ।
जगच्चक्षुषं प्रत्नमेकं शतान्धा-
नपश्यन्त्यहो कर्मबन्धादिवान्धाः ॥ १५॥
न तर्केऽप्युदर्को न शब्दे च शक्तो
न कस्यावतारो न तन्त्रस्वतन्त्रः ।
कथं कल्पयेत्सर्वभाषासु गाथाः
किमाचार्यमाहात्म्यभीतस्सवेधाः ॥ १६॥
अहं तूर्ध्वबाहुर्भणामि शृणुध्वं
शठारातिनाथादिवाचः स्मरध्वम् ।
यतीन्द्राङ्घ्रिकैङ्कर्यमात्रे यतध्वं
मनुध्वं मुरध्वंसिलोके रमध्वम् ॥ १७॥
सुधापुण्ड्ररेखा विराजल्ललाटं
सुधांशुप्रतीकाशकाशत्किरीटम् ।
समुद्घाट्य वैकुण्ठकक्ष्याकवाटं
सुपर्णादिसंसेव्यमानन्दकूटम् ॥ १८॥
उषस्सान्ध्यरागारुणन्मेघरेखा-
कचाकर्षिकाषायखण्डोत्तरीयम् ।
बृहन्नारदीयोक्तरूपं तुरीयं
परं वस्तु पश्यामि लक्ष्मीधरीयम् ॥ १९॥
अलं देशिकैरन्यचित्तैः प्रमत्तै-
रलंस्थाणुकल्पैरलक्ष्मीशतल्यैः ।
अपद्माक्षहारैरचक्राङ्कधारै-
रसद्भाष्यकारैरशेषावतारैः ॥ २०॥
प्रफुल्लाननेत्रं प्रभाशोभिगात्रं
प्रकृत्या पवित्रं प्रभावैर्विचित्रम् ।
हरेरातपत्रं सतां जैतपत्रं
सुपर्णस्यमित्रं सुमित्रासुपुत्रम् ॥ २१॥
अहो शाङ्कराः किङ्करत्वं प्रयाताः
वरे भास्करास्तस्कराकारभाजः ।
ततो यादवाः पादवारिप्रपूता-
स्तथैवागतास्सौगता भाट्टसाङ्ख्याः ॥ २२॥
शठः कापिलः कोऽपि लक्ष्यो न मोक्षे
विनष्टस्वरोऽभूत्स माहेश्वरोऽपि ।
कणादः प्रमाणप्रणादोऽपि शान्तः
प्रमाणं ब्रुवाणश्च गाणापतेयः ॥ २३॥
स्वयम्ब्रह्मसूत्रायभावेऽपि बुद्ध्या
कथं ब्रह्मसूत्रादिभाष्यं विदध्यात् ।
कथं तस्य शिष्या बभूवुर्मनुष्याः
कुतो नास्ति रोषः कलेरेष दोषः ॥ २४॥
पुरादर्शितं चोलभृत्कीटकण्ठं
समारुह्य सह्याचलेन्द्रोपकण्ठम् ।
अकुण्ठप्रभावोऽत्र वैकुण्ठकल्पः
सकण्ठीरवं प्राप्य सोल्लुण्ठमास्ते ॥ २५॥
नमः पुण्यकौण्डिन्यगोत्रोद्भवेभ्यो
नमस्सालसङ्ग्रामसद्वंशजेभ्यः ।
नमो वैष्णवेभ्यो महद्भ्योऽर्भकेभ्यो
नमः शेषभावादचिन्त्र्यश्च चित्र्यः ।
भजे भाष्यकारं भजे लक्ष्मणार्यं
भजे सालसङ्ग्रामरामानुजार्यम् ॥ २६॥
इति श्रीसालग्रामस्थलाचार्यपुरुषनरपतिराजसंस्थानगुरूद्दण्डवेदान्त-
रङ्गार्यविरचितं यतिराजस्तोत्रद्वयं सम्पूर्णम् ॥
॥ इति यतिराजस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Explore More