ધનં યસ્ય સદ્બ્રહ્મ વિદ્યાનિદાનં
બુધાનન્દરૂપં સ્વરૂપં દધાનમ્ ।
પરપ્રાપકાઙ્ઘ્રિદ્વયીસન્નિધાનં
વિધાનં વિભૂતિદ્વયેશાભિધાનમ્ ।
ભજે ભાષ્યકારં ભજે લક્ષ્મણાર્યં
ભજે સાલસઙ્ગ્રામરામાનુજાર્યમ્ ॥ ૧॥
બુધાનન્દરૂપં સ્વરૂપં દધાનમ્ ।
પરપ્રાપકાઙ્ઘ્રિદ્વયીસન્નિધાનં
વિધાનં વિભૂતિદ્વયેશાભિધાનમ્ ।
ભજે ભાષ્યકારં ભજે લક્ષ્મણાર્યં
ભજે સાલસઙ્ગ્રામરામાનુજાર્યમ્ ॥ ૧॥
નમોનિત્યદિવ્યપ્રબન્ધાદિકૃદ્ભ્યો
નમઃ પઞ્ચરાત્રાદિવિદ્ભ્યો મુનિભ્યઃ ।
નમોમદ્ગુરુભ્યો નમસ્તદ્ગુરુભ્યો
નમઃ પઞ્ચસંસ્કારવિદ્યાગુરુભ્યઃ ॥ ૨॥
નમઃ પઞ્ચરાત્રાદિવિદ્ભ્યો મુનિભ્યઃ ।
નમોમદ્ગુરુભ્યો નમસ્તદ્ગુરુભ્યો
નમઃ પઞ્ચસંસ્કારવિદ્યાગુરુભ્યઃ ॥ ૨॥
નમો વેઙ્કટાધીશસત્પાદરેણુ-
સ્તવૈઃ પદ્યવિદ્યાસહસ્રપ્રયોક્ત્રે ।
મુમુક્ષુઞ્જનાન્નિત્યકલ્પાન્વિધાત્રે
મહાહોબલાચાર્યવર્યાય પિત્રે ॥ ૩॥
સ્તવૈઃ પદ્યવિદ્યાસહસ્રપ્રયોક્ત્રે ।
મુમુક્ષુઞ્જનાન્નિત્યકલ્પાન્વિધાત્રે
મહાહોબલાચાર્યવર્યાય પિત્રે ॥ ૩॥
અહિર્બુધ્ન્યઇત્યાદિ યસ્મિન્પ્રમાણં
કલૌ કશ્ચિદિત્યાદિશુદ્ધં પુરાણમ્ ।
મૃષા ઘોષવાદાદિ યેનાધરીણં
ધુરીણં ગુરૂણાં પુમાંસં પુરાણમ્ ॥ ૪॥
કલૌ કશ્ચિદિત્યાદિશુદ્ધં પુરાણમ્ ।
મૃષા ઘોષવાદાદિ યેનાધરીણં
ધુરીણં ગુરૂણાં પુમાંસં પુરાણમ્ ॥ ૪॥
યતીશાશ્રિતાનાં કનિષ્ઠો ભવેયં
સદા પઞ્ચમોપાયનિષ્ઠો ભવેયમ્ ।
ગુરોરઙ્ઘ્રિરૂપો ભવેયં ભવેયં
હરેરન્તરઙ્ગો ભવેયં ભવેયમ્ ॥ ૫॥
સદા પઞ્ચમોપાયનિષ્ઠો ભવેયમ્ ।
ગુરોરઙ્ઘ્રિરૂપો ભવેયં ભવેયં
હરેરન્તરઙ્ગો ભવેયં ભવેયમ્ ॥ ૫॥
અનન્તોહિ ભૂત્વા મહાભાષ્યકારઃ
પ્રબુદ્ધં ચકાર ત્રયીશબ્દજાલમ્ ।
પુનસ્સોઽયમાગત્ય મદ્ભાષ્યકારઃ
પ્રબુદ્ધં ચકાર શ્રુતેરર્થમૂલમ્ ॥ ૬॥
પ્રબુદ્ધં ચકાર ત્રયીશબ્દજાલમ્ ।
પુનસ્સોઽયમાગત્ય મદ્ભાષ્યકારઃ
પ્રબુદ્ધં ચકાર શ્રુતેરર્થમૂલમ્ ॥ ૬॥
મૃષાવાદિદુર્વાદપઙ્કે નિમગ્નં
ગુણાભાવહેયસ્વરૂપ...
પુનસ્સોઽયમાગત્ય મદ્ભાષ્યકારઃ
પ્રબુદ્ધં ચકાર શ્રુતેરર્થમૂલમ્ ॥ ૬॥
ગુણાભાવહેયસ્વરૂપ...
પુનસ્સોઽયમાગત્ય મદ્ભાષ્યકારઃ
પ્રબુદ્ધં ચકાર શ્રુતેરર્થમૂલમ્ ॥ ૬॥
મૃષાવાદિદુર્વાદપઙ્કે નિમગ્નં
ગુણાભાવહેયસ્વરૂપાદિભગ્નમ્ ।
પરં બ્રહ્મ યસ્ય પ્રભાવેણ લગ્નં
બભૌ દૃષ્ટકલ્યાણલક્ષ્મીવલગ્નમ્ ॥ ૭॥
ગુણાભાવહેયસ્વરૂપાદિભગ્નમ્ ।
પરં બ્રહ્મ યસ્ય પ્રભાવેણ લગ્નં
બભૌ દૃષ્ટકલ્યાણલક્ષ્મીવલગ્નમ્ ॥ ૭॥
સદૈકાન્તિભિર્દાદશોદ્યત્સહસ્ત્રૈ-
શ્ચતુસ્સપ્તતિસ્વીયસિંહાસનસ્થૈઃ ।
તથાવિષ્ણુભક્તૈરનન્તૈરુપેતં
મહારઙ્ગરાજાઙ્ગરક્ષાવિનીતમ્ ॥ ૮॥
શ્ચતુસ્સપ્તતિસ્વીયસિંહાસનસ્થૈઃ ।
તથાવિષ્ણુભક્તૈરનન્તૈરુપેતં
મહારઙ્ગરાજાઙ્ગરક્ષાવિનીતમ્ ॥ ૮॥
ન યાગો ન યોગો ન વા તન્ત્રમન્ત્રૌ
ન હિ જ્ઞાનદાને ન ભક્તિપ્રપત્તી ।
તથાપ્યાત્મલબ્ધૌ ન સન્દેહગન્ધો
બલમ્મે મહદ્ભાષ્યકારાનુબન્ધઃ ॥ ૯॥
ન હિ જ્ઞાનદાને ન ભક્તિપ્રપત્તી ।
તથાપ્યાત્મલબ્ધૌ ન સન્દેહગન્ધો
બલમ્મે મહદ્ભાષ્યકારાનુબન્ધઃ ॥ ૯॥
કૃતં વા તપો ન્યદ્બલંવાગુરૂણાં
શ્રિયઃશ્રીપતેઃ કિન્નુ સાક્ષાદપેક્ષા ।
ઘૃણાભાષ્યકારસ્ય નિષ્કારણા વા
મમૈષા મુખેઘોષતે કાપિ ભાષા ॥ ૧૦॥
શ્રિયઃશ્રીપતેઃ કિન્નુ સાક્ષાદપેક્ષા ।
ઘૃણાભાષ્યકારસ્ય નિષ્કારણા વા
મમૈષા મુખેઘોષતે કાપિ ભાષા ॥ ૧૦॥
પરવ્યૂહલીલાન્તરાર્ચાવિશેષૈ-
રશેષૈર્હરિર્વ્યાસમન્વાદિવેષૈઃ ।
સમુદ્ધર્તુમેતન્ભવાબ્ધેરશક્ત-
સ્તતોભૂદ્યતિઃ શેષભાવાનુષક્તઃ ॥ ૧૧॥
રશેષૈર્હરિર્વ્યાસમન્વાદિવેષૈઃ ।
સમુદ્ધર્તુમેતન્ભવાબ્ધેરશક્ત-
સ્તતોભૂદ્યતિઃ શેષભાવાનુષક્તઃ ॥ ૧૧॥
ભવાબ્ધૌ નિમગ્નાન્ત્સમુદ્ધર્તુકામઃ
પરોલક્ષ્મણાર્યાદ્ગુરુર્નેતિ નેતિ ।
સનિસ્સાણભેરીમહાકાહલીભિ-
ર્ભટૈર્ઘષ્યતાં ઘુષ્યતાં દિક્તટેષુ ॥ ૧૨॥
પરોલક્ષ્મણાર્યાદ્ગુરુર્નેતિ નેતિ ।
સનિસ્સાણભેરીમહાકાહલીભિ-
ર્ભટૈર્ઘષ્યતાં ઘુષ્યતાં દિક્તટેષુ ॥ ૧૨॥
સતી બ્રહ્મવિદ્યા સુતઃ શૈલદીપો
ગુરુઃ પારિજાતઃ શ્રિતં ભાગ્યરત્નમ્ ।
તતઃ કાલમેઘે સ્વયં ભોગિરાજે
પ્રસન્ને તદસ્મિન્નલભ્યં કુતો નઃ ॥ ૧૩॥
ગુરુઃ પારિજાતઃ શ્રિતં ભાગ્યરત્નમ્ ।
તતઃ કાલમેઘે સ્વયં ભોગિરાજે
પ્રસન્ને તદસ્મિન્નલભ્યં કુતો નઃ ॥ ૧૩॥
તૃણીકૃત્યવૈરિઞ્જિરુદ્રપ્રતિષ્ઠાં
યદીયાઙ્ઘ્રિપાથોજકૈઙ્કર્યનિષ્ઠામ્ ।
ઇહામુત્ર ચ પ્રાભવાઃ પ્રક્રમન્તે-
તદન્યં ગુરું મૂઢભાવા ભજન્તે ॥ ૧૪॥
યદીયાઙ્ઘ્રિપાથોજકૈઙ્કર્યનિષ્ઠામ્ ।
ઇહામુત્ર ચ પ્રાભવાઃ પ્રક્રમન્તે-
તદન્યં ગુરું મૂઢભાવા ભજન્તે ॥ ૧૪॥
યતીન્દ્રં વિનિન્દત્યસદ્ગ્રન્થકન્થા-
ધરાવિશ્વમિથ્યાનુસન્ધાનગન્ધાઃ ।
જગચ્ચક્ષુષં પ્રત્નમેકં શતાન્ધા-
નપશ્યન્ત્યહો કર્મબન્ધાદિવાન્ધાઃ ॥ ૧૫॥
ધરાવિશ્વમિથ્યાનુસન્ધાનગન્ધાઃ ।
જગચ્ચક્ષુષં પ્રત્નમેકં શતાન્ધા-
નપશ્યન્ત્યહો કર્મબન્ધાદિવાન્ધાઃ ॥ ૧૫॥
ન તર્કેઽપ્યુદર્કો ન શબ્દે ચ શક્તો
ન કસ્યાવતારો ન તન્ત્રસ્વતન્ત્રઃ ।
કથં કલ્પયેત્સર્વભાષાસુ ગાથાઃ
કિમાચાર્યમાહાત્મ્યભીતસ્સવેધાઃ ॥ ૧૬॥
ન કસ્યાવતારો ન તન્ત્રસ્વતન્ત્રઃ ।
કથં કલ્પયેત્સર્વભાષાસુ ગાથાઃ
કિમાચાર્યમાહાત્મ્યભીતસ્સવેધાઃ ॥ ૧૬॥
અહં તૂર્ધ્વબાહુર્ભણામિ શૃણુધ્વં
શઠારાતિનાથાદિવાચઃ સ્મરધ્વમ્ ।
યતીન્દ્રાઙ્ઘ્રિકૈઙ્કર્યમાત્રે યતધ્વં
મનુધ્વં મુરધ્વંસિલોકે રમધ્વમ્ ॥ ૧૭॥
શઠારાતિનાથાદિવાચઃ સ્મરધ્વમ્ ।
યતીન્દ્રાઙ્ઘ્રિકૈઙ્કર્યમાત્રે યતધ્વં
મનુધ્વં મુરધ્વંસિલોકે રમધ્વમ્ ॥ ૧૭॥
સુધાપુણ્ડ્રરેખા વિરાજલ્લલાટં
સુધાંશુપ્રતીકાશકાશત્કિરીટમ્ ।
સમુદ્ઘાટ્ય વૈકુણ્ઠકક્ષ્યાકવાટં
સુપર્ણાદિસંસેવ્યમાનન્દકૂટમ્ ॥ ૧૮॥
સુધાંશુપ્રતીકાશકાશત્કિરીટમ્ ।
સમુદ્ઘાટ્ય વૈકુણ્ઠકક્ષ્યાકવાટં
સુપર્ણાદિસંસેવ્યમાનન્દકૂટમ્ ॥ ૧૮॥
ઉષસ્સાન્ધ્યરાગારુણન્મેઘરેખા-
કચાકર્ષિકાષાયખણ્ડોત્તરીયમ્ ।
બૃહન્નારદીયોક્તરૂપં તુરીયં
પરં વસ્તુ પશ્યામિ લક્ષ્મીધરીયમ્ ॥ ૧૯॥
કચાકર્ષિકાષાયખણ્ડોત્તરીયમ્ ।
બૃહન્નારદીયોક્તરૂપં તુરીયં
પરં વસ્તુ પશ્યામિ લક્ષ્મીધરીયમ્ ॥ ૧૯॥
અલં દેશિકૈરન્યચિત્તૈઃ પ્રમત્તૈ-
રલંસ્થાણુકલ્પૈરલક્ષ્મીશતલ્યૈઃ ।
અપદ્માક્ષહારૈરચક્રાઙ્કધારૈ-
રસદ્ભાષ્યકારૈરશેષાવતારૈઃ ॥ ૨૦॥
રલંસ્થાણુકલ્પૈરલક્ષ્મીશતલ્યૈઃ ।
અપદ્માક્ષહારૈરચક્રાઙ્કધારૈ-
રસદ્ભાષ્યકારૈરશેષાવતારૈઃ ॥ ૨૦॥
પ્રફુલ્લાનનેત્રં પ્રભાશોભિગાત્રં
પ્રકૃત્યા પવિત્રં પ્રભાવૈર્વિચિત્રમ્ ।
હરેરાતપત્રં સતાં જૈતપત્રં
સુપર્ણસ્યમિત્રં સુમિત્રાસુપુત્રમ્ ॥ ૨૧॥
પ્રકૃત્યા પવિત્રં પ્રભાવૈર્વિચિત્રમ્ ।
હરેરાતપત્રં સતાં જૈતપત્રં
સુપર્ણસ્યમિત્રં સુમિત્રાસુપુત્રમ્ ॥ ૨૧॥
અહો શાઙ્કરાઃ કિઙ્કરત્વં પ્રયાતાઃ
વરે ભાસ્કરાસ્તસ્કરાકારભાજઃ ।
તતો યાદવાઃ પાદવારિપ્રપૂતા-
સ્તથૈવાગતાસ્સૌગતા ભાટ્ટસાઙ્ખ્યાઃ ॥ ૨૨॥
વરે ભાસ્કરાસ્તસ્કરાકારભાજઃ ।
તતો યાદવાઃ પાદવારિપ્રપૂતા-
સ્તથૈવાગતાસ્સૌગતા ભાટ્ટસાઙ્ખ્યાઃ ॥ ૨૨॥
શઠઃ કાપિલઃ કોઽપિ લક્ષ્યો ન મોક્ષે
વિનષ્ટસ્વરોઽભૂત્સ માહેશ્વરોઽપિ ।
કણાદઃ પ્રમાણપ્રણાદોઽપિ શાન્તઃ
પ્રમાણં બ્રુવાણશ્ચ ગાણાપતેયઃ ॥ ૨૩॥
વિનષ્ટસ્વરોઽભૂત્સ માહેશ્વરોઽપિ ।
કણાદઃ પ્રમાણપ્રણાદોઽપિ શાન્તઃ
પ્રમાણં બ્રુવાણશ્ચ ગાણાપતેયઃ ॥ ૨૩॥
સ્વયમ્બ્રહ્મસૂત્રાયભાવેઽપિ બુદ્ધ્યા
કથં બ્રહ્મસૂત્રાદિભાષ્યં વિદધ્યાત્ ।
કથં તસ્ય શિષ્યા બભૂવુર્મનુષ્યાઃ
કુતો નાસ્તિ રોષઃ કલેરેષ દોષઃ ॥ ૨૪॥
કથં બ્રહ્મસૂત્રાદિભાષ્યં વિદધ્યાત્ ।
કથં તસ્ય શિષ્યા બભૂવુર્મનુષ્યાઃ
કુતો નાસ્તિ રોષઃ કલેરેષ દોષઃ ॥ ૨૪॥
પુરાદર્શિતં ચોલભૃત્કીટકણ્ઠં
સમારુહ્ય સહ્યાચલેન્દ્રોપકણ્ઠમ્ ।
અકુણ્ઠપ્રભાવોઽત્ર વૈકુણ્ઠકલ્પઃ
સકણ્ઠીરવં પ્રાપ્ય સોલ્લુણ્ઠમાસ્તે ॥ ૨૫॥
સમારુહ્ય સહ્યાચલેન્દ્રોપકણ્ઠમ્ ।
અકુણ્ઠપ્રભાવોઽત્ર વૈકુણ્ઠકલ્પઃ
સકણ્ઠીરવં પ્રાપ્ય સોલ્લુણ્ઠમાસ્તે ॥ ૨૫॥
નમઃ પુણ્યકૌણ્ડિન્યગોત્રોદ્ભવેભ્યો
નમસ્સાલસઙ્ગ્રામસદ્વંશજેભ્યઃ ।
નમો વૈષ્ણવેભ્યો મહદ્ભ્યોઽર્ભકેભ્યો
નમઃ શેષભાવાદચિન્ત્ર્યશ્ચ ચિત્ર્યઃ ।
ભજે ભાષ્યકારં ભજે લક્ષ્મણાર્યં
ભજે સાલસઙ્ગ્રામરામાનુજાર્યમ્ ॥ ૨૬॥
નમસ્સાલસઙ્ગ્રામસદ્વંશજેભ્યઃ ।
નમો વૈષ્ણવેભ્યો મહદ્ભ્યોઽર્ભકેભ્યો
નમઃ શેષભાવાદચિન્ત્ર્યશ્ચ ચિત્ર્યઃ ।
ભજે ભાષ્યકારં ભજે લક્ષ્મણાર્યં
ભજે સાલસઙ્ગ્રામરામાનુજાર્યમ્ ॥ ૨૬॥
ઇતિ શ્રીસાલગ્રામસ્થલાચાર્યપુરુષનરપતિરાજસંસ્થાનગુરૂદ્દણ્ડવેદાન્ત-
રઙ્ગાર્યવિરચિતં યતિરાજસ્તોત્રદ્વયં સમ્પૂર્ણમ્ ॥
રઙ્ગાર્યવિરચિતં યતિરાજસ્તોત્રદ્વયં સમ્પૂર્ણમ્ ॥
॥ ઇતિ યતિરાજસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥